Dług zbliża Polskę do progu ostrożnościowego. Podatki nie zastąpią reform

Karol Nawrocki podpisał 1 października ustawę o podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych, choć skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego. Rządowa strategia przewiduje przekroczenie progu 55 proc. PKB w 2028 roku. Polska musi więc ograniczyć deficyt, lecz rachunku nie wolno bezrefleksyjnie przerzucać na rodziny i małe firmy.

Podpis z poważnym zastrzeżeniem

Prezydent podpisał ustawę obejmującą nadzwyczajne zyski osiągnięte od marca 2026 roku do marca 2027 roku. Jednocześnie skierował przepisy do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej. Jego zastrzeżenia nie zniknęły. Chodzi przede wszystkim o objęcie daniną przychodów uzyskanych przed wejściem ustawy w życie.

Decyzja ma jednak znaczenie szersze niż sam rynek paliw. Karol Nawrocki dopuścił nowe obciążenie dużych koncernów, gdy ma ono finansować ulgę dla kierowców. Wcześniej zgodził się także na podwyższenie podatku dochodowego dla banków. Zarazem wetował wzrost akcyzy na alkohol i opłaty cukrowej, broniąc obywateli oraz mniejszych przedsiębiorców przed kolejnymi ciężarami.

Ta linia może być spójna tylko pod jednym warunkiem: państwo jasno oddzieli nadzwyczajną daninę od zwykłego łatania budżetu cudzą kieszenią. Podpisana ustawa paliwowa nie daje rządowi blankietu na dowolne podnoszenie podatków.

Rząd sam pokazał skalę problemu

Alarmu nie da się jednak zbyć partyjnym komunikatem. Przyjęta 29 września Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych na lata 2027-2030 przewiduje wzrost państwowego długu publicznego z 55,3 proc. PKB w 2026 roku do 59,2 proc. w 2029 roku. W 2030 roku wskaźnik ma spaść do 58,3 proc.

Próg ostrożnościowy 55 proc. PKB ma zostać przekroczony w 2028 roku, co uruchomi procedury w 2030 roku. Jeszcze szybciej rośnie dług liczony według metodologii unijnej: z 67,6 proc. PKB w 2026 roku do 76,6 proc. w 2030 roku. Koszty obsługi długu Skarbu Państwa zaplanowano na 107 mld zł w 2027 roku. Pod koniec dekady mają zbliżyć się do 3 proc. PKB.

To pieniądze, których zabraknie na bezpieczeństwo, zdrowie, inwestycje i usługi publiczne. Odsetki nie budują dróg ani armii. Płaci je podatnik. Dlatego spór o finanse publiczne dotyczy wprost suwerenności państwa oraz zasobności polskich rodzin.

Podwyżka podatków nie jest prawem natury

Z rosnącego długu nie wynika automatycznie, że każdy podatek musi wzrosnąć. To wygodna teza dla władzy, która nie chce przejrzeć wydatków, uprościć administracji i zakończyć programów o słabej skuteczności. Najpierw trzeba pokazać obywatelom pełny rachunek oraz hierarchię zadań państwa.

Cięcia także mają granice. Polska musi finansować obronność, policję, ochronę zdrowia i emerytury. Nie wolno udawać, że sam wzrost gospodarczy pokryje dowolny deficyt. Potrzebny jest plan wieloletni: hamowanie bieżących wydatków, lepsza kontrola funduszy pozabudżetowych, prostsze prawo dla przedsiębiorców i ochrona inwestycji, które zwiększają produktywność.

Dopiero po takim przeglądzie można uczciwie rozmawiać o dochodach państwa. Jeśli rząd zacznie od podnoszenia PIT, składek lub obciążeń małych firm, zdusi aktywność tych, którzy tworzą miejsca pracy. Polacy dostaną wtedy podwójny rachunek: wyższe daniny i słabszy wzrost wynagrodzeń.

Wspólny język powinien dotyczyć odpowiedzialności

Prezydent ma rację, gdy odmawia traktowania obywatela jak bankomatu. Ma też obowiązek mówić prawdę o stanie finansów. Rząd z kolei nie może używać długu jako usprawiedliwienia dla każdej nowej daniny, skoro sam odpowiada za strukturę wydatków i jakość prawa.

Spór prezydenta z rządem powinien ustąpić tam, gdzie w grę wchodzi stabilność państwa. Porozumienie nie może jednak oznaczać cichego podziału ról, w którym rząd podnosi obciążenia, a głowa państwa zatwierdza je pod presją kryzysu.

Polska potrzebuje reguły prostej i twardej: najpierw porządek w wydatkach, potem decyzje dochodowe, zawsze z ochroną pracy, rodziny i krajowego kapitału. Bez tego fiskalna naprawa zamieni się w kolejną operację przeprowadzoną na portfelach Polaków.

Źródła: Kancelaria Prezydenta RP, Ministerstwo Finansów, money.pl.

Źródło: Money.pl