Trybunał bez pieniędzy. Święczkowski pisze do Czarzastego

Rządowy projekt budżetu na 2027 r. pomija dochody i wydatki Trybunału Konstytucyjnego, choć plan TK opiewa na 78,05 mln zł. Prezes Bogdan Święczkowski 30 września przekazał go kierownictwu Sejmu, działając, jak napisał, „w stanie wyższej konieczności”. Bez poprawki parlamentu konstytucyjny organ zostanie bez własnej części budżetowej.

Plan na 78,05 mln zł poza budżetem państwa

Projekt ustawy budżetowej na 2027 r. nie obejmuje części dotyczącej Trybunału Konstytucyjnego. Dokumenty przyjęte przez rząd i przekazane Radzie Dialogu Społecznego Ministerstwo Finansów opublikowało 28 sierpnia. Nie ma w nich planu dochodów i wydatków TK. Trybunał zaplanował na przyszły rok 78,05 mln zł.

To kolejny etap sporu, o którym pisaliśmy już po pierwszej decyzji rządu o pozostawieniu TK poza budżetem. Minister finansów Andrzej Domański utrzymuje, że nie otrzymał dokumentu spełniającego wymogi ustawowe. Rząd powołuje się na brak uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego.

Święczkowski: stan wyższej konieczności

Bogdan Święczkowski przesłał 30 września projekt planu marszałkowi Sejmu Włodzimierzowi Czarzastemu i wszystkim wicemarszałkom. Poprosił o przedstawienie dokumentu posłom oraz procedowanie go w toku prac nad budżetem państwa. Prezes TK napisał, że działa „w stanie wyższej konieczności”, ponieważ rząd nie uwzględnił finansowania Trybunału.

Święczkowski podał, że dwukrotnie kierował projekt pod obrady Zgromadzenia Ogólnego. Uchwały nie przyjęto z powodu braku kworum. Według prezesa TK stało się tak wskutek obstrukcji dwojga sędziów. To jego ocena przyczyn impasu, a nie bezspornie ustalony fakt. Sam brak uchwały pozostaje jednak faktem i na nim rząd buduje całą argumentację.

Ustawa przyznaje Zgromadzeniu Ogólnemu kompetencję do uchwalenia projektu dochodów i wydatków TK. Minister finansów ma następnie włączyć taki plan do projektu budżetu państwa. Święczkowski odpowiada, że w wieloletniej praktyce plan przekazywano resortowi przed podjęciem uchwały, a zatwierdzenie następowało później. Spór dotyczy więc skuteczności złożenia dokumentu, lecz jego skutkiem może być realne odcięcie instytucji od pieniędzy.

Czarzasty odmawia, choć Sejm może zmienić projekt

Włodzimierz Czarzasty odmówił nadania sprawie biegu. Wskazał, że inicjatywa ustawodawcza w zakresie ustawy budżetowej należy wyłącznie do Rady Ministrów, a przedstawiony plan nie został uchwalony przez Zgromadzenie Ogólne. Marszałek sprowadził więc odpowiedź do procedury i odesłał ciężar działania do rządu.

Ta postawa zderza się ze słowami wiceminister finansów Hanny Majszczyk. Podczas posiedzenia Sejmu 3 września mówiła, że jeśli Zgromadzenie Ogólne nie przyjmie planu, parlament ma narzędzia, aby zapewnić finansowanie instytucji. Oficjalny stenogram sejmowy nie zostawia tu pola do domysłów. Skoro Sejm może naprawić brak w rządowym projekcie, odmowa Czarzastego jest decyzją polityczną podjętą w ramach istniejącej procedury, a nie dowodem prawnej bezradności.

W tle trwa szerszy konflikt rządu z Bogdanem Święczkowskim i Trybunałem. Gabinet Donalda Tuska kwestionuje obecny kształt TK, a prezes Trybunału oskarża władzę o próbę sparaliżowania konstytucyjnego organu. Spór o obsadę i legitymację instytucji został przeniesiony na grunt finansów publicznych.

Stawką jest ciągłość państwa

Budżet TK utrzymuje całą instytucję: pracowników kancelarii, obsługę prawną, budynek oraz ustawowe świadczenia. Zatrzymanie finansowania nie jest sankcją wymierzoną wyłącznie w kilku sędziów. Uderza w zdolność organu państwa do wykonywania zadań i regulowania zobowiązań.

Polska potrzebuje naprawy ładu konstytucyjnego, lecz nie wolno jej prowadzić metodą finansowego wygaszania instytucji. Dziś większość może uważać taki środek za wygodny w walce z przeciwnikiem. Jutro podobny precedens może zostać użyty wobec innego niezależnego organu. Dla Polaków stawką jest pewność, że państwo działa według prawa także wtedy, gdy rządzący nie uznają politycznej legitymacji jego części. Sejm powinien rozstrzygnąć sprawę jawnie, podczas prac budżetowych, i wziąć za decyzję pełną odpowiedzialność.

Źródła: Ministerstwo Finansów, Sejm RP, Rzeczpospolita, Business Insider Polska.