Roman Rybarski jest jednym z tych wielkich Polak\u00f3w, kt\u00f3rych miejsce w historii, a tak\u017ce w powszechnej \u015bwiadomo\u015bci, jest nieproporcjonalnie ma\u0142e w stosunku zar\u00f3wno do jego dorobku naukowego, jak i do zas\u0142ug w dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142eczno-politycznej. Rybarski zajmuje zaszczytne miejsce w gronie tw\u00f3rc\u00f3w polskiej pa\u0144stwowo\u015bci odzyskanej po I wojnie \u015bwiatowej po 123 latach zabor\u00f3w. Jego my\u015bl, jego dokonania intelektualne wnios\u0142y istotne warto\u015bci do szeroko rozumianej kultury odrodzonego narodu, ukszta\u0142towa\u0142y j\u0105 na dalsze dziesi\u0119ciolecia. Za\u015b jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 publiczna i polityczna by\u0142a potwierdzeniem i przejawem tych prawych idea\u0142\u00f3w, kt\u00f3re wyznawa\u0142.
\u017byciorys zawodowy Romana Rybarskiego jest imponuj\u0105cy. Uko\u0144czy\u0142 Wydzia\u0142 Prawa Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, a tak\u017ce Szko\u0142\u0119 Nauk Politycznych w Pary\u017cu. Przebywa\u0142 na sta\u017cach badawczych w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych i W\u0142oszech. W 1913 roku uzyska\u0142 habilitacj\u0119, a w 1917 roku, w wieku 30 lat, zosta\u0142 profesorem Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. W latach 1918\u20131919 by\u0142 cz\u0142onkiem Delegacji Polskiej na Konferencj\u0119 Pokojow\u0105 w Pary\u017cu. W niepodleg\u0142ej Polsce \u0142\u0105czy\u0142 prac\u0119 naukow\u0105 z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 polityczno-spo\u0142eczn\u0105 na najwy\u017cszym poziomie. By\u0142 cz\u0142onkiem Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Stronnictwa Narodowego. Zasiada\u0142 w Sejmie II i III kadencji, pe\u0142ni\u0105c funkcj\u0119 prezesa klubu Stronnictwa Narodowego. Po kl\u0119sce wrze\u015bniowej by\u0142 jednym z budowniczych Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. Aresztowany i wywieziony do obozu Auschwitz-Birkenau, tworzy\u0142 tam ruch oporu. W marcu 1942 roku zosta\u0142 rozstrzelany przez hitlerowskiego naje\u017ad\u017ac\u0119. Jako ekonomista Rybarski by\u0142 z gruntu libera\u0142em, za\u015b jako polityk i dzia\u0142acz spo\u0142eczny \u2013 endekiem. W pracy naukowej oraz w dzia\u0142alno\u015bci publicznej \u0142\u0105czy\u0142 z powodzeniem te pozornie odleg\u0142e \u015bwiatopogl\u0105dy w spos\u00f3b jak najdalszy od jakiejkolwiek ksenofobii czy obskurantyzmu. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 naukow\u0105 zaczyna\u0142 od bardzo szczeg\u00f3\u0142owych bada\u0144 historyczno-ekonomicznych, a jako dojrza\u0142y uczony podejmowa\u0142 tematy zasadnicze w \u00f3wczesnych czasach, o czym \u015bwiadcz\u0105 nawet tytu\u0142y jego najwa\u017cniejszych ksi\u0105\u017cek \u2013 Przysz\u0142o\u015b\u0107 gospodarcza \u015bwiata (1932), Przysz\u0142o\u015b\u0107 gospodarcza Polski (1933), Podstawy narodowego programu gospodarczego (1934). Rybarski \u0142\u0105czy\u0142 w swojej tw\u00f3rczo\u015bci znakomit\u0105 orientacj\u0119 w dorobku wsp\u00f3\u0142czesnej mu \u015bwiatowej ekonomii z jasnym przes\u0142aniem modernizacyjnym dla odrodzonej Polski \u2013ekonomia by\u0142a dla niego nie tylko sposobem opisu i zrozumienia rzeczywisto\u015bci, ale tak\u017ce narz\u0119dziem zmiany tej rzeczywisto\u015bci na lepsze. Warto wraca\u0107 do my\u015bli Rybarskiego i dzi\u015b.
W okresie Drugiej Rzeczpospolitej funkcjonowa\u0142y dwie oryginalne szko\u0142y ekonomiczne. Jeden o\u015brodek znajdowa\u0142 si\u0119 w Krakowie, a drugi w Poznaniu. Szko\u0142a krakowska by\u0142a zr\u00f3\u017cnicowana pod wzgl\u0119dem metodologicznym. Du\u017cy wp\u0142yw na zapatrywania jej przedstawicieli mia\u0142y szko\u0142a historyczna i austriacka. Natomiast korzenie szko\u0142y pozna\u0144skiej stanowi\u0142a ekonomia neoklasyczna. Za mistrza instytucji krakowskiej mo\u017cemy uzna\u0107 W\u0142odzimierza Czerkawskiego, kt\u00f3rego uczniami byli: Adam Krzy\u017canowski i Roman Rybarski. Do najbardziej znanych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Adama Krzy\u017canowskiego zaliczamy Ferdynanda Zweiga i Adama Heydla.
Urodzi\u0142 si\u0119 3 sierpnia 1887 r. w Zatorze. W 1906 r. rozpocz\u0105\u0142 studia na Wydziale Prawa UJ, gdzie zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z obozem narodowym \u2013 przyst\u0105pi\u0142 do m\u0142odzie\u017cowej organizacji, a mianowicie Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Polskiej \u201eZET\u201d. W 1910 r. zosta\u0142 cz\u0142onkiem Ligi Narodowej, kt\u00f3ra w owym czasie by\u0142a tajn\u0105 organizacja polityczn\u0105 dzia\u0142aj\u0105ca na terenach trzech zabor\u00f3w. Wsp\u00f3lnie z Romanem Dmowskim, Wojciechem Korfantym czy Zygmuntem Balickim przygotowywa\u0142 nar\u00f3d polski do spodziewanego odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci. W 1917 r. zosta\u0142 profesorem Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, nast\u0119pnie kontynuowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 naukow\u0105 na Politechnice Warszawskiej. Kolejnym etapem by\u0142o obj\u0119cie Katedry Skarbowo\u015bci na Uniwersytecie Warszawskim. Na zlecenie W\u0142adys\u0142awa Grabskiego w 1923 r. redagowa\u0142 projekt statutu Banku Emisyjnego. Pose\u0142 II i III kadencji sejmu II RP z ramienia Stronnictwa Narodowego. Po przegranej kampanii wrze\u015bniowej uczestniczy\u0142 w tworzeniu polskiego podziemia jako dyrektor departamentu skarbu.
<\/p>\n\n\n\n
Roman Rybarski by\u0142 umiarkowanym libera\u0142em, \u0142\u0105czy\u0142 liberalizm gospodarczy z pewn\u0105 konieczno\u015bci\u0105 wmieszania si\u0119 pa\u0144stwa w gospodark\u0119. Oczywi\u015bcie uzasadnia\u0142 to tym, \u017ce istnieje potrzeba uzgodnienia granicy interes\u00f3w prywatnych z interesem pa\u0144stwowym, motywowa\u0142 to te\u017c konieczno\u015bci\u0105 tworzenia og\u00f3lnych warunk\u00f3w do prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej oraz wspierania pozytywnych inicjatyw prywatnych, kt\u00f3re to s\u0105 istotne dla pa\u0144stwa. Swoje pogl\u0105dy ukszta\u0142towa\u0142 dzi\u0119ki Dunajewskiemu i Czerkawskiemu. Reprezentowa\u0142 tak zwan\u0105 \u201eKrakowsk\u0105 szko\u0142\u0119 w ekonomii\u201d.
Ekonomiczna my\u015bl Rybarskiego jest dzi\u015b bardzo aktualna w obliczu wyzwa\u0144 jakie stawia przed nami XXI w. Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 przypisywa\u0142 kapitalizacji Polski, dostrzega\u0142 braki kapita\u0142owe w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego. Kapitalizacj\u0119 dzieli\u0142 na ekstensywn\u0105 \u2013 czyli tak\u0105, kt\u00f3ra polega na oszcz\u0119dzaniu, przede wszystkim przez pa\u0144stwo, co przek\u0142ada si\u0119 na niskie podatki dla obywateli, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 bogaceniu si\u0119 narodu oraz kapitalizacj\u0119 intensywn\u0105 \u2013 czyli tak\u0105, gdzie wzrost efektywno\u015bci pracy i kapita\u0142u wynika z rozwoju \u015bwiadomo\u015bci obywateli oraz stosowaniu innowacji technologicznych. W modelu gospodarczym profesora dominuje w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna, ale dopuszcza on te\u017c istnienie przedsi\u0119biorstw sp\u00f3\u0142dzielczych \u2013 jak np. dzisiejsza MUSZYNIANKA. Cho\u0107 krytykuje dzia\u0142alno\u015b\u0107 przedsi\u0119biorstw pa\u0144stwowych to jednak uwzgl\u0119dnia dzia\u0142alno\u015b\u0107 takowych firm w segmentach strategicznych dla pa\u0144stwa polskiego. Sprzeciwia\u0142 si\u0119 braniu kredyt\u00f3w na cele konsumpcyjne. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce branie kredyt\u00f3w jest konieczne tylko i wy\u0142\u0105cznie na inwestycje, kt\u00f3re przynios\u0105 wymierne zyski oraz korzy\u015bci dla rozwoju gospodarki (infrastruktura, przedsi\u0119biorstwa zbrojeniowe, nowe technologie). Wspiera\u0142 szeroko rozumiany patriotyzm konsumencki, tj. zach\u0119ca\u0142 do kupowania polskich produkt\u00f3w u polskich przedsi\u0119biorc\u00f3w. Wed\u0142ug Rybarskiego pa\u0144stwo powinno zaopatrywa\u0107 si\u0119 w niezb\u0119dne produkty i dobra u rodzimych przedsi\u0119biorc\u00f3w co mia\u0142o skutkowa\u0107 wytworzeniem si\u0119 kapita\u0142u u Polak\u00f3w.
Sprzeciwia\u0142 si\u0119 ekonomicznej polityce Sanacji, kt\u00f3ra cechowa\u0142a si\u0119 daleko id\u0105cym interwencjonizmem oraz fiskalizmem. Wr\u0119cz nazywa\u0142 j\u0105 socjalistyczn\u0105, a nawet bolszewick\u0105. Roman Rybarski domaga\u0142 si\u0119 odrzucenia destruktywnego programu sanacyjnej II RP. G\u0142osi\u0142, \u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 pa\u0144stwa w wi\u0119kszo\u015bci sektor\u00f3w nie rozwinie gospodarki, a wr\u0119cz doprowadzi do recesji. Profesor socjalizm ocenia\u0142 jako zawodny, zabobonny, popadaj\u0105cy w demagogi\u0119 uliczn\u0105. Odrzuca\u0142 obarczanie handlowc\u00f3w odpowiedzialno\u015bci\u0105 za wysokie ceny. Roman Rybarski pisa\u0142, \u017ce my\u015blenie socjalistyczne \u201ewyra\u017ca si\u0119 (\u2026) w wierze we wszechpot\u0119g\u0119 pa\u0144stwa, w nak\u0142adaniu na nie zada\u0144, kt\u00f3rych pa\u0144stwo nie mo\u017ce spe\u0142ni\u0107, a przede wszystkim w rozwoju tendencji klasowych, w d\u0105\u017cno\u015bci, by r\u00f3\u017cne zagadnienia gospodarcze ujmowa\u0107 nie na tle jedno\u015bci gospodarstwa narodowego, lecz pod klasowym k\u0105tem widzenia\u201d. Recept\u0105 na rozw\u00f3j i \u201eboom\u201d gospodarczy wed\u0142ug Rybarskiego by\u0142a likwidacja barier ekonomicznych pod postaci\u0105 wysokich podatk\u00f3w, koncesji, biurokratyzacji oraz zbyt dalekosi\u0119\u017cnej polityki protekcjonistycznej.
Profesora Romana Rybarskiego ju\u017c na tym \u015bwiecie nie ma, ale jego dziedzictwo przetrwa\u0142o i jest dla nas bardzo aktualne. Cytuj\u0105c: \u201eFiskalizm jest nieod\u0142\u0105cznym towarzyszem etatyzmu. Im dalej si\u0119ga etatyzm, tym mocniej fiskalizm daje si\u0119 we znaki. Nadchodzi zanik przedsi\u0119biorczo\u015bci, energii gospodarczej. Ucieka kapita\u0142 lub zostaje zniszczony przez demagogiczne demokracje lub dyktatury. Ludno\u015b\u0107 przestaje si\u0119 mno\u017cy\u0107 i [kraj] staje si\u0119 przedmiotem \u0142atwego podboju\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Artur Szczepek<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142a:<\/em> Roman Rybarski jest jednym z tych wielkich Polak\u00f3w, kt\u00f3rych miejsce w historii, a tak\u017ce w powszechnej \u015bwiadomo\u015bci, jest nieproporcjonalnie ma\u0142e w stosunku zar\u00f3wno do jego dorobku naukowego, jak i do zas\u0142ug w dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142eczno-politycznej. Rybarski zajmuje zaszczytne miejsce w gronie tw\u00f3rc\u00f3w polskiej pa\u0144stwowo\u015bci odzyskanej po I wojnie \u015bwiatowej po 123 latach zabor\u00f3w. Jego my\u015bl, jego […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":10078,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41,6],"tags":[],"class_list":["post-9834","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-i-idea","category-postacie"],"yoast_head":"\n
Karol Skorek, \u201eMy\u015bl spo\u0142eczna i ekonomiczna Romana Rybarskiego\u201d, 2015 r.
Artur Szczepek, \u201eRzecz o profesorze Romanie Rybarskim\u201d, 2018 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"