Wojna na\u00a0Ukrainie zwi\u0119kszy\u0142a skal\u0119 cyberzagro\u017ce\u0144, jednak od wielu miesi\u0119cy systematycznie podejmowane s\u0105 ataki na polsk\u0105 sie\u0107. Wiele z\u00a0nich jest kierowanych z\u00a0Rosji, a szczeg\u00f3lnie nara\u017cona jest na nie\u00a0infrastruktura krytyczna, w\u00a0tym m.in. energetyka. Ekspert\u00a0Fundacji Bezpieczna Cyberprzestrze\u0144 Robert Ko\u015bla wskazuje, \u017ce\u00a0w Polsce operatorzy i\u00a0zespo\u0142y reagowania na incydenty naruszenia cyberbezpiecze\u0144stwa ju\u017c od lat \u015bledz\u0105 i\u00a0wyci\u0105gaj\u0105 wnioski z\u00a0przeprowadzanych przez\u00a0Rosj\u0119 cyberatak\u00f3w. Obserwuj\u0105c metody atak\u00f3w wymierzonych w\u00a0ukrai\u0144sk\u0105 infrastruktur\u0119, polscy operatorzy wdra\u017caj\u0105 najnowsze metody, kt\u00f3re s\u0105 odpowiedzi\u0105 na zagro\u017cenia ze strony Federacji Rosyjskiej.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Jak wynika z raportu Microsoftu, analizuj\u0105cego cztery miesi\u0105ce cyberwojny, kt\u00f3ra towarzyszy napa\u015bci Rosji na Ukrain\u0119, firma odnotowa\u0142a zmasowane ataki cybernetyczne skierowane przeciwko 48 r\u00f3\u017cnym agencjom i firmom z Ukrainy. Ich celem by\u0142o przej\u0119cie setek komputer\u00f3w i rozprzestrzenianie z\u0142o\u015bliwego oprogramowania. Analitycy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce wprawdzie Rosja od lat atakuje Ukrain\u0119 i inne pa\u0144stwa w sieci (np. wirus NotPetya w 2017 roku), ale tegoroczne pr\u00f3by s\u0105 bardziej wyrafinowane i na szersz\u0105 skal\u0119.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Ataki w cyberprzestrzeni nie zacz\u0119\u0142y si\u0119 z chwil\u0105 rozpocz\u0119cia rosyjskiej inwazji na Ukrain\u0119. Te ataki trwa\u0142y ju\u017c od wielu lat, a ich celem by\u0142a r\u00f3wnie\u017c infrastruktura krytyczna <\/em>\u2013 m\u00f3wi agencji Newseria Biznes Robert Ko\u015bla, cz\u0142onek Rady Fundacji Bezpieczna Cyberprzestrze\u0144, by\u0142y dyrektor Departamentu Cyberbezpiecze\u0144stwa w KPRM.<\/p>\n\n\n\n Microsoft wskazuje, \u017ce wraz z tworzeniem si\u0119 koalicji mi\u0119dzynarodowej z poparciem dla Ukrainy nasili\u0142y si\u0119 ataki Rosjan wymierzone w rz\u0105dy pa\u0144stw sojuszniczych. Analitycy wykryli pr\u00f3by w\u0142amania do 128 organizacji w 42 krajach, r\u00f3wnie\u017c w Polsce (g\u0142\u00f3wnym celem atak\u00f3w s\u0105 Stany Zjednoczone). W 29 proc. przypadk\u00f3w by\u0142y one skuteczne. Najcz\u0119\u015bciej atakowano agencje rz\u0105dowe, firmy z sektora IT, organizacje krytycznej infrastruktury, kt\u00f3ra jest kluczowa dla ci\u0105g\u0142o\u015bci funkcjonowania pa\u0144stwa. Cyberatak na kolej, plac\u00f3wki medyczne, bankowe czy wodoci\u0105gi mo\u017ce grozi\u0107 dotkliwym w skutkach parali\u017cem, powoduj\u0105c ogromne straty gospodarcze i finansowe, a nawet ofiary w ludziach.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Ataki w cyberprzestrzeni dotycz\u0105 r\u00f3wnie\u017c infrastruktury wykorzystywanej w sieciach przesy\u0142owych i przez operat\u00f3w system\u00f3w energetycznych. Najlepszym przyk\u0142adem by\u0142 ubieg\u0142oroczny atak na Colonial Pipeline w Stanach Zjednoczonych. Atak ransomware, kt\u00f3rego celem by\u0142o wy\u0142udzenie okupu za odzyskanie dost\u0119pu do systemu zarz\u0105dzania sieci\u0105 przesy\u0142ow\u0105, spowodowa\u0142 w\u00f3wczas du\u017ce problemy z dost\u0119pem do paliw \u2013<\/em> m\u00f3wi Robert Ko\u015bla.<\/p>\n\n\n\n O pot\u0119\u017cnym cyberataku na swoj\u0105 infrastruktur\u0119 energetyczn\u0105 w po\u0142owie kwietnia br. poinformowa\u0142a te\u017c Ukraina. Sprawcy, pos\u0142uguj\u0105cy si\u0119 malware\u2019em Industroyer2, chcieli wy\u0142\u0105czy\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 system\u00f3w tak, aby uniemo\u017cliwi\u0107 wznowienie normalnego dzia\u0142ania sieci energetycznej. Wed\u0142ug ukrai\u0144skiego zespo\u0142u CERT-UA i wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z nim ekspert\u00f3w atak by\u0142 bardzo wyrafinowany i Rosja najprawdopodobniej planowa\u0142a go przez kilka tygodni. Gdyby si\u0119 powi\u00f3d\u0142, pozbawi\u0142by dost\u0119pu do energii elektrycznej nawet 2 mln ludzi. Wed\u0142ug medialnych doniesie\u0144 w kwietniu br. celem rosyjskich cyberatak\u00f3w pad\u0142a r\u00f3wnie\u017c m.in. infrastruktura zwi\u0105zana z energi\u0105 odnawialn\u0105 w Niemczech.<\/p>\n\n\n\n \u2013 W Polsce sektor energetyczny podlega przepisom ustawy o krajowym systemie cyberbezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rej celem by\u0142o m.in. wyznaczenie operator\u00f3w us\u0142ug kluczowych, \u015bwiadcz\u0105cych us\u0142ugi bazuj\u0105ce na systemach teleinformatycznych. Tacy operatorzy s\u0105 zobowi\u0105zani do szacowania ryzyka i przeprowadzania audyt\u00f3w sprawdzaj\u0105cych, czy \u015brodki techniczne zastosowane w celu ochrony przed cyberatakami s\u0105 wystarczaj\u0105ce. Co wi\u0119cej, operatorzy us\u0142ug kluczowych mog\u0105 pod\u0142\u0105cza\u0107 si\u0119 do tzw. systemu S46, do kt\u00f3rego dost\u0119p maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c krajowe zespo\u0142y reagowania na incydenty bezpiecze\u0144stwa, analizuj\u0105ce aktualne zagro\u017cenia w skali krajowej i globalnej i na bie\u017c\u0105co przekazuj\u0105ce rekomendacje dla operator\u00f3w us\u0142ug kluczowych <\/em>\u2013 m\u00f3wi cz\u0142onek Rady Fundacji Bezpieczna Cyberprzestrze\u0144.<\/p>\n\n\n\n Ekspert podkre\u015bla, \u017ce w Polsce operatorzy i zespo\u0142y reagowania na incydenty naruszenia cyberbezpiecze\u0144stwa ju\u017c od lat \u015bledz\u0105 i wyci\u0105gaj\u0105 wnioski z przeprowadzonych przez Rosj\u0119 cyberatak\u00f3w. Taki jest te\u017c cel Centr\u00f3w Wymiany i Analizy Informacji (ISAC) tworzonych dla poszczeg\u00f3lnych bran\u017c. Do tej pory powsta\u0142y m.in. ISAC-Kolej w sektorze kolejowym, ISAC-UKE dla telekomunikacji oraz ISAC-GIG dla bran\u017cy w\u0119glowej.<\/p>\n\n\n\n \u2013 My\u015bl\u0119, \u017ce dzi\u0119ki temu nasi operatorzy s\u0105 w stanie wdra\u017ca\u0107 nowe rozwi\u0105zania, kt\u00f3re s\u0105 odpowiedzi\u0105 na zagro\u017cenia hybrydowe i metody stosowane przez Federacj\u0119 Rosyjsk\u0105, Chiny, Kore\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105 czy Iran w atakach na infrastruktur\u0119 krytyczn\u0105. O tych atakach jest szeroko mowa, zreszt\u0105 zosta\u0142y one obj\u0119te sankcjami unijnymi. Patrz\u0105c na unijn\u0105 list\u0119 cybersankcji, wida\u0107 rzeczywi\u015bcie, jakie podmioty, z jakich pa\u0144stw tego typu ataki sponsoruj\u0105 b\u0105d\u017a przeprowadzaj\u0105 \u2013<\/em> m\u00f3wi cz\u0142onek Rady Fundacji Bezpieczna Cyberprzestrze\u0144.<\/p>\n\n\n\n Jak podkre\u015bla, ochrona infrastruktury krytycznej, w tym energetyki, przed cyberatakami obejmuje ca\u0142y zestaw \u015brodk\u00f3w. Nie wystarcz\u0105 jednak same zabezpieczenia techniczne i najnowsze oprogramowanie. Niezb\u0119dne jest te\u017c ci\u0105g\u0142e monitorowanie aktualnego stanu bezpiecze\u0144stwa, pozyskiwanie informacji o najnowszych zagro\u017ceniach i \u015bledzenie nowych metod atak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Musimy r\u00f3wnie\u017c dysponowa\u0107 odpowiednio odporn\u0105 architektur\u0105, kt\u00f3ra nie powinna bazowa\u0107 jedynie na naszych w\u0142asnych komponentach sprz\u0119towych, kt\u00f3re mamy w swojej serwerowni. W coraz wi\u0119kszym stopniu \u2013 i to jest trend globalny \u2013 do obs\u0142ugi sieci przemys\u0142owych s\u0105 wykorzystywane us\u0142ugi w modelu chmurowym, kt\u00f3ry zapewnia wi\u0119ksz\u0105 skalowalno\u015b\u0107 i wi\u0119ksze bezpiecze\u0144stwo. Ponadto przy rozproszeniu geograficznym trudniej jest skutecznie zaatakowa\u0107 \u2013 czy to w cyberprzestrzeni, czy kinetycznie \u2013 ni\u017c jedn\u0105 serwerowni\u0119, z kt\u00f3rej zarz\u0105dzana jest ca\u0142a sie\u0107 \u2013<\/em> wskazuje Robert Ko\u015bla.<\/p>\n\n\n\n Na to te\u017c wskazuje Microsoft w\u00a0swoim raporcie \u201eDefending Ukraine: Early Lessons from the Cyber War\u201d. W ostatnich miesi\u0105cach Rosja kierowa\u0142a swoje ataki na sieci komputerowe znajduj\u0105ce si\u0119 na miejscu. Ochrona zasob\u00f3w oraz\u00a0infrastruktury cyfrowej ukrai\u0144skich rz\u0105d\u00f3w i\u00a0instytucji by\u0142a mo\u017cliwa dzi\u0119ki temu, \u017ce szybko przeniesiono je do chmury publicznej i\u00a0rozlokowano w\u00a0centrach danych w\u00a0ca\u0142ej Europie. W\u015br\u00f3d innych element\u00f3w odpierania cyberatak\u00f3w eksperci wymieniaj\u0105 konieczno\u015b\u0107 rozwijania technologii cyfrowych, sztucznej inteligencji i\u00a0analizy danych, a tak\u017ce szerok\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 sektora publicznego i\u00a0prywatnego, nie\u00a0tylko w\u00a0skali kraju, lecz r\u00f3wnie\u017c na poziomie mi\u0119dzynarodowym.<\/p>\n\n\n\n