{"id":18452,"date":"2025-10-27T05:54:30","date_gmt":"2025-10-27T04:54:30","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452"},"modified":"2025-10-27T10:45:19","modified_gmt":"2025-10-27T09:45:19","slug":"rzeki-krwi-apokaliptyczna-przestroga-przed-skutkami-masowej-imigracji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452","title":{"rendered":"Rafa\u0142 Sk\u00f3rniewski: “Rzeki krwi” – apokaliptyczna przestroga przed skutkami masowej imigracji"},"content":{"rendered":"\n
20 kwietnia 1968 roku brytyjski polityk Enoch Powell wyg\u0142osi\u0142 jedno z najbardziej kontrowersyjnych przem\u00f3wie\u0144 powojennej Wielkiej Brytanii, znane dzi\u015b jako “Rzeki krwi” (\u201eRivers of Blood\u201d<\/em>). Wyst\u0105pienie to, skierowane do uczestnik\u00f3w spotkania Conservative Political Centre w Birmingham, stanowi\u0142o gwa\u0142town\u0105 krytyk\u0119 rosn\u0105cej imigracji z kraj\u00f3w Wsp\u00f3lnoty Narod\u00f3w oraz sprzeciwu wobec projektowanej ustawy o stosunkach rasowych (Race Relations Bill<\/em>), kt\u00f3ra wkr\u00f3tce potem jako Race Relations Act 1968<\/em> wprowadzi\u0142a zakaz dyskryminacji w dost\u0119pie do mieszka\u0144, zatrudnienia i us\u0142ug publicznych ze wzgl\u0119du na kolor sk\u00f3ry, ras\u0119, pochodzenie etniczne lub narodowe.<\/h5>\n\n\n\n

Powell, w\u00f3wczas cz\u0142onek gabinetu cieni Partii Konserwatywnej i sekretarz ds. obrony, ostrzega\u0142 przed konsekwencjami wielokulturowo\u015bci i masowej imigracji, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 dramatycznym cytatem z Eneidy<\/em> Wergiliusza (\u201eWidz\u0119 Tyber pieni\u0105cy si\u0119 od krwi\u201d),<\/em> kt\u00f3ry nada\u0142 ca\u0142emu wyst\u0105pieniu jego potoczn\u0105 nazw\u0119. Przem\u00f3wienie wywo\u0142a\u0142o natychmiastow\u0105 burz\u0119 medialn\u0105 i polityczn\u0105. Zaledwie dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej Powell zosta\u0142 usuni\u0119ty z gabinetu cieni przez \u00f3wczesnego lidera Partii Konserwatywnej, Edwarda Heatha. Mimo \u2013 a mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki \u2013 kontrowersyjno\u015bci wyst\u0105pienie to uczyni\u0142o Powella jednym z najbardziej rozpoznawalnych i spolaryzowanych polityk\u00f3w swojej epoki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

RZEKI KRWI<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Najwy\u017csz\u0105 funkcj\u0105 m\u0119\u017ca stanu jest zapobieganie mo\u017cliwym do unikni\u0119cia nieszcz\u0119\u015bciom. W d\u0105\u017ceniu do tego celu napotyka przeszkody g\u0142\u0119boko zakorzenione w ludzkiej naturze.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z nich jest to, \u017ce zgodnie z porz\u0105dkiem rzeczy, takie nieszcz\u0119\u015bcia nie s\u0105 mo\u017cliwe do udowodnienia, dop\u00f3ki si\u0119 nie wydarz\u0105: na ka\u017cdym etapie ich narastania istnieje pole do w\u0105tpliwo\u015bci i sporu, czy s\u0105 rzeczywiste, czy wyimaginowane. Z tego samego powodu przyci\u0105gaj\u0105 one niewielk\u0105 uwag\u0119 w por\u00f3wnaniu z obecnymi problemami, kt\u00f3re s\u0105 zar\u00f3wno niepodwa\u017calne, jak i nagl\u0105ce \u2013 st\u0105d sta\u0142a pokusa w polityce, by zajmowa\u0107 si\u0119 tera\u017aniejszo\u015bci\u0105 kosztem przysz\u0142o\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Przede wszystkim ludzie maj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do mylenia przewidywania k\u0142opot\u00f3w z ich powodowaniem, a nawet z ich pragnieniem: \u201eGdyby tylko,\u201d lubi\u0105 my\u015ble\u0107, \u201egdyby tylko ludzie o tym nie m\u00f3wili, to pewnie by si\u0119 nie wydarzy\u0142o.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

By\u0107 mo\u017ce ten zwyczaj wywodzi si\u0119 ze pierwotnego przekonania, \u017ce s\u0142owo i rzecz, nazwa i przedmiot s\u0105 to\u017csame.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tak czy inaczej, dyskusja o przysz\u0142ych, powa\u017cnych, ale \u2013 przy dzisiejszym wysi\u0142ku \u2013 mo\u017cliwych do unikni\u0119cia nieszcz\u0119\u015bciach jest najbardziej niepopularnym, a zarazem najbardziej koniecznym zaj\u0119ciem dla polityka. Ci, kt\u00f3rzy \u015bwiadomie od niego uciekaj\u0105, zas\u0142uguj\u0105 \u2013 i nierzadko otrzymuj\u0105 \u2013 przekle\u0144stwa tych, kt\u00f3rzy przyjd\u0105 po nich.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tydzie\u0144 czy dwa temu wda\u0142em si\u0119 w rozmow\u0119 z jednym z moich wyborc\u00f3w \u2013 m\u0119\u017cczyzn\u0105 w \u015brednim wieku, zupe\u0142nie przeci\u0119tnym robotnikiem zatrudnionym w jednym z naszych upa\u0144stwowionych zak\u0142ad\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Po kilku zdaniach o pogodzie nagle powiedzia\u0142: \u201eGdybym mia\u0142 pieni\u0105dze na wyjazd, nie zosta\u0142bym w tym kraju.\u201d Odpowiedzia\u0142em co\u015b bagatelizuj\u0105cego, \u017ce nawet ten rz\u0105d nie b\u0119dzie trwa\u0142 wiecznie, ale on nie zwr\u00f3ci\u0142 na to uwagi i kontynuowa\u0142: \u201eMam tr\u00f3jk\u0119 dzieci, wszystkie by\u0142y w gimnazjum, dwoje ju\u017c po \u015blubie, z rodzinami. Nie b\u0119d\u0119 spokojny, dop\u00f3ki nie zobacz\u0119 ich wszystkich osiedlonych za granic\u0105. W tym kraju za 15\u201320 lat czarny cz\u0142owiek b\u0119dzie mia\u0142 w\u0142adz\u0119 nad bia\u0142ym.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c s\u0142ysz\u0119 ch\u00f3r pot\u0119pienia. Jak \u015bmiem m\u00f3wi\u0107 tak okropne rzeczy? Jak \u015bmiem wznieca\u0107 niepok\u00f3j i podsyca\u0107 emocje, powtarzaj\u0105c tak\u0105 rozmow\u0119?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Odpowied\u017a brzmi: nie mam prawa tego nie zrobi\u0107. Oto przyzwoity, zwyk\u0142y Anglik, kt\u00f3ry w bia\u0142y dzie\u0144, w moim w\u0142asnym mie\u015bcie, m\u00f3wi do mnie \u2013 swojego pos\u0142a do parlamentu \u2013 \u017ce jego kraj nie b\u0119dzie wart \u017cycia dla jego dzieci.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Po prostu nie mam prawa wzruszy\u0107 ramionami i zaj\u0105\u0107 si\u0119 czym\u015b innym. To, co on m\u00f3wi, m\u00f3wi\u0105 i my\u015bl\u0105 tysi\u0105ce, setki tysi\u0119cy ludzi \u2013 mo\u017ce nie w ca\u0142ej Wielkiej Brytanii, ale w tych rejonach, kt\u00f3re ju\u017c przechodz\u0105 ca\u0142kowit\u0105 transformacj\u0119, jakiej nie by\u0142o w historii Anglii od tysi\u0105ca lat.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W ci\u0105gu 15\u201320 lat, przy obecnych trendach, w tym kraju b\u0119dzie trzy i p\u00f3\u0142 miliona imigrant\u00f3w ze Wsp\u00f3lnoty Narod\u00f3w i ich potomk\u00f3w. To nie jest moja liczba. To oficjalna liczba podana w parlamencie przez rzecznika Generalnego Urz\u0119du Statystycznego.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nie ma por\u00f3wnywalnych oficjalnych danych na rok 2000, ale musi to by\u0107 od pi\u0119ciu do siedmiu milion\u00f3w, czyli oko\u0142o jednej dziesi\u0105tej ca\u0142ej populacji, co b\u0119dzie zbli\u017cone do liczby ludno\u015bci Wielkiego Londynu. Oczywi\u015bcie, nie b\u0119dzie to r\u00f3wnomiernie roz\u0142o\u017cone od Margate po Aberystwyth i od Penzance po Aberdeen. Ca\u0142e obszary, miasta i dzielnice w Anglii b\u0119d\u0105 zaj\u0119te przez grupy imigrant\u00f3w i ich potomk\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W miar\u0119 up\u0142ywu czasu, proporcja os\u00f3b urodzonych w Anglii, a pochodz\u0105cych od imigrant\u00f3w, czyli takich, kt\u00f3rzy przybyli t\u0105 sam\u0105 drog\u0105 co reszta z nas, b\u0119dzie szybko ros\u0142a. Ju\u017c do roku 1985 osoby urodzone w kraju stanowi\u0107 b\u0119d\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107. I to w\u0142a\u015bnie ten fakt tworzy ogromn\u0105 pilno\u015b\u0107 dzia\u0142ania \u2013 tego rodzaju dzia\u0142ania, kt\u00f3re jest najtrudniejsze do podj\u0119cia dla polityk\u00f3w: dzia\u0142ania, gdzie trudno\u015bci wyst\u0119puj\u0105 w tera\u017aniejszo\u015bci, ale z\u0142o, kt\u00f3remu trzeba zapobiec lub je ograniczy\u0107, le\u017cy kilka kadencji naprz\u00f3d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Naturalnym i racjonalnym pierwszym pytaniem dla narodu stoj\u0105cego przed tak\u0105 perspektyw\u0105 jest: \u201eJak mo\u017cna ograniczy\u0107 jej rozmiary?\u201d Nawet je\u015bli nie da si\u0119 jej ca\u0142kowicie zapobiec, czy mo\u017cna j\u0105 ograniczy\u0107, maj\u0105c na uwadze, \u017ce liczby maj\u0105 tu zasadnicze znaczenie: znaczenie i skutki wprowadzenia obcego elementu do kraju lub populacji r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 zasadniczo w zale\u017cno\u015bci od tego, czy ten element stanowi 1%, czy 10%.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Odpowiedzi\u0105 na to proste i racjonalne pytanie s\u0105 r\u00f3wnie proste i racjonalne rozwi\u0105zania: zatrzyma\u0107 lub praktycznie zatrzyma\u0107 dalszy nap\u0142yw oraz promowa\u0107 maksymalny odp\u0142yw. Oba te rozwi\u0105zania s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 oficjalnej polityki Partii Konserwatywnej.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Trudno wr\u0119cz uwierzy\u0107, \u017ce w tej chwili w samym tylko Wolverhampton co tydzie\u0144 przybywa z zagranicy 20 lub 30 kolejnych dzieci imigrant\u00f3w \u2013 a to oznacza 15 lub 20 kolejnych rodzin za dekad\u0119 lub dwie. Tych, kt\u00f3rych bogowie chc\u0105 zgubi\u0107, najpierw doprowadzaj\u0105 do szale\u0144stwa. Musimy by\u0107 szaleni, dos\u0142ownie szaleni jako nar\u00f3d, je\u015bli pozwalamy na coroczny nap\u0142yw oko\u0142o 50 000 cz\u0142onk\u00f3w rodzin imigrant\u00f3w, kt\u00f3rzy w wi\u0119kszo\u015bci stanowi\u0105 materia\u0142 do przysz\u0142ego wzrostu populacji pochodzenia imigranckiego. To jak patrzenie, jak nar\u00f3d zajmuje si\u0119 budowaniem w\u0142asnego stosu pogrzebowego. Jeste\u015bmy tak szaleni, \u017ce faktycznie pozwalamy, by osoby niezam\u0119\u017cne imigrowa\u0142y w celu za\u0142o\u017cenia rodziny z ma\u0142\u017conkami i narzeczonymi, kt\u00f3rych nigdy wcze\u015bniej nie widzia\u0142y.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Niech nikt nie s\u0105dzi, \u017ce nap\u0142yw cz\u0142onk\u00f3w rodzin automatycznie si\u0119 zatrzyma. Wr\u0119cz przeciwnie \u2013 nawet przy obecnym limicie tylko 5000 rocznie na podstawie voucher\u00f3w, istnieje potencja\u0142 do dalszego nap\u0142ywu 25 000 cz\u0142onk\u00f3w rodzin rocznie w niesko\u0144czono\u015b\u0107, nie licz\u0105c ogromnych rezerw relacji rodzinnych ju\u017c obecnych w kraju \u2013 i nie bior\u0119 tu pod uwag\u0119 \u017cadnych przypadk\u00f3w nielegalnego wjazdu. W tych okoliczno\u015bciach nic nie wystarczy poza tym, aby ca\u0142kowity nap\u0142yw osiedle\u0144czy zosta\u0142 natychmiast ograniczony do znikomych rozmiar\u00f3w i by niezw\u0142ocznie podj\u0119to odpowiednie \u015brodki legislacyjne i administracyjne.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Podkre\u015blam s\u0142owa \u201edla cel\u00f3w osiedle\u0144czych\u201d. Nie ma to nic wsp\u00f3lnego z przyjazdem obywateli Wsp\u00f3lnoty Narod\u00f3w \u2013 ani te\u017c cudzoziemc\u00f3w \u2013 do tego kraju w celu nauki lub podniesienia kwalifikacji, jak na przyk\u0142ad lekarze ze Wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3rzy \u2013 z korzy\u015bci\u0105 dla swoich kraj\u00f3w \u2013 umo\u017cliwili szybszy rozw\u00f3j naszej s\u0142u\u017cby zdrowia, ni\u017c by\u0142by mo\u017cliwy w innych warunkach. Oni nie s\u0105 \u2013 i nigdy nie byli \u2013 imigrantami.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Przechodz\u0119 teraz do kwestii reemigracji. Gdyby ca\u0142a imigracja zako\u0144czy\u0142a si\u0119 jutro, tempo wzrostu populacji imigranckiej i pochodzenia imigranckiego zosta\u0142oby znacz\u0105co zmniejszone, lecz przewidywana wielko\u015b\u0107 tej grupy w populacji wci\u0105\u017c pozostawi\u0142aby podstawowy charakter zagro\u017cenia narodowego bez zmian. Mo\u017cna temu zaradzi\u0107 tylko wtedy, gdy znaczna cz\u0119\u015b\u0107 tej grupy wci\u0105\u017c b\u0119dzie si\u0119 sk\u0142ada\u0107 z os\u00f3b, kt\u00f3re przyby\u0142y do tego kraju w ci\u0105gu ostatnich dziesi\u0119ciu lat.<\/em><\/p>\n\n\n\n

St\u0105d pilna potrzeba wdro\u017cenia drugiego elementu polityki Partii Konserwatywnej: zach\u0119cania do reemigracji.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nikt nie jest w stanie oszacowa\u0107 liczby os\u00f3b, kt\u00f3re \u2013 przy odpowiednio hojnej pomocy \u2013 zdecydowa\u0142yby si\u0119 powr\u00f3ci\u0107 do kraj\u00f3w pochodzenia lub wyemigrowa\u0107 do innych pa\u0144stw ch\u0119tnych przyj\u0105\u0107 si\u0142\u0119 robocz\u0105 i umiej\u0119tno\u015bci, kt\u00f3re sob\u0105 reprezentuj\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nikt tego nie wie, poniewa\u017c taka polityka nigdy nie zosta\u0142a jeszcze podj\u0119ta. Mog\u0119 tylko powiedzie\u0107, \u017ce nawet obecnie imigranci w moim w\u0142asnym okr\u0119gu wyborczym czasem przychodz\u0105 do mnie i pytaj\u0105, czy mog\u0119 pom\u00f3c im wr\u00f3ci\u0107 do domu. Gdyby taka polityka zosta\u0142a przyj\u0119ta i prowadzona z determinacj\u0105, jak\u0105 uzasadnia powaga alternatywy, rezultat w postaci odp\u0142ywu ludno\u015bci m\u00f3g\u0142by istotnie zmieni\u0107 perspektywy.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Trzecim elementem polityki Partii Konserwatywnej jest to, \u017ce wszyscy, kt\u00f3rzy s\u0105 obywatelami tego kraju, powinni by\u0107 r\u00f3wni wobec prawa i \u017ce nie powinno by\u0107 \u017cadnej dyskryminacji ani r\u00f3\u017cnic czynionych mi\u0119dzy nimi przez w\u0142adze publiczne. Jak uj\u0105\u0142 to pan Heath \u2013 nie b\u0119dzie \u201eobywateli pierwszej klasy\u201d ani \u201eobywateli drugiej klasy.\u201d<\/p>\n\n\n\n

To nie oznacza, \u017ce imigrant i jego potomkowie powinni by\u0107 wyniesieni do uprzywilejowanej czy specjalnej klasy, ani \u017ce obywatelowi nale\u017cy odebra\u0107 prawo do rozr\u00f3\u017cniania w zarz\u0105dzaniu w\u0142asnymi sprawami pomi\u0119dzy jednym a drugim wsp\u00f3\u0142obywatelem, ani \u017ce powinno si\u0119 mu narzuca\u0107 obowi\u0105zek uzasadniania swoich powod\u00f3w i motyw\u00f3w zachowania si\u0119 w spos\u00f3b zgodny z prawem.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nie ma wi\u0119kszego niezrozumienia rzeczywisto\u015bci ni\u017c to, kt\u00f3re przejawiaj\u0105 ci, kt\u00f3rzy g\u0142o\u015bno domagaj\u0105 si\u0119 ustawodawstwa \u2013 jak to nazywaj\u0105 \u2013 \u201eprzeciwko dyskryminacji\u201d, niezale\u017cnie od tego, czy s\u0105 to publicy\u015bci tych samych pogl\u0105d\u00f3w, cz\u0119sto pisz\u0105cy w tych samych gazetach, kt\u00f3re w latach 30. usi\u0142owa\u0142y rok po roku za\u015blepia\u0107 ten kraj wobec rosn\u0105cego zagro\u017cenia, kt\u00f3re mu grozi\u0142o, czy te\u017c arcybiskupi mieszkaj\u0105cy w pa\u0142acach, \u017cyj\u0105cy wygodnie z ko\u0142dr\u0105 naci\u0105gni\u0119t\u0105 a\u017c po uszy. Myl\u0105 si\u0119 ca\u0142kowicie i diametralnie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

To nie ludno\u015b\u0107 imigrancka do\u015bwiadcza dyskryminacji i pozbawienia, poczucia niepokoju i rozgoryczenia \u2013 lecz ci, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych imigranci si\u0119 osiedlili i nadal osiedlaj\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dlatego uchwalenie w tej chwili ustawodawstwa takiego rodzaju, jak to, kt\u00f3re znajduje si\u0119 obecnie przed parlamentem, jest jak rzucenie zapa\u0142ki na beczk\u0119 prochu. Naj\u0142agodniejsze, co mo\u017cna powiedzie\u0107 o tych, kt\u00f3rzy je proponuj\u0105 i popieraj\u0105, to \u017ce nie wiedz\u0105, co czyni\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nie ma nic bardziej myl\u0105cego ni\u017c por\u00f3wnywanie imigranta ze Wsp\u00f3lnoty Narod\u00f3w w Wielkiej Brytanii z Murzynem ameryka\u0144skim. Ludno\u015b\u0107 murzy\u0144ska w Stanach Zjednoczonych istnia\u0142a ju\u017c przed powstaniem samego pa\u0144stwa i zaczyna\u0142a dos\u0142ownie jako niewolnicy, kt\u00f3rym dopiero p\u00f3\u017aniej przyznano prawa wyborcze i inne prawa obywatelskie, z kt\u00f3rych korzystaj\u0105 stopniowo i nadal nie w pe\u0142ni. Imigrant ze Wsp\u00f3lnoty Narod\u00f3w przyby\u0142 do Wielkiej Brytanii jako pe\u0142noprawny obywatel, do kraju, kt\u00f3ry nie zna\u0142 dyskryminacji mi\u0119dzy jednym a drugim obywatelem \u2013 i natychmiast wszed\u0142 w posiadanie praw przys\u0142uguj\u0105cych ka\u017cdemu obywatelowi, od prawa wyborczego po bezp\u0142atne leczenie w ramach Narodowej S\u0142u\u017cby Zdrowia.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wszelkie trudno\u015bci, z jakimi zetkn\u0119li si\u0119 imigranci, nie wynika\u0142y z prawa, polityki publicznej ani administracji, lecz z tych osobistych okoliczno\u015bci i przypadk\u00f3w, kt\u00f3re sprawiaj\u0105 \u2013 i zawsze b\u0119d\u0105 sprawia\u0107 \u2013 \u017ce losy i do\u015bwiadczenia jednego cz\u0142owieka r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od drugiego.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jednak podczas gdy dla imigranta przyjazd do tego kraju oznacza\u0142 dost\u0119p do upragnionych przywilej\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci, wp\u0142yw na istniej\u0105c\u0105 populacj\u0119 by\u0142 zupe\u0142nie inny. Z powod\u00f3w, kt\u00f3rych nie potrafili poj\u0105\u0107, i na skutek decyzji podj\u0119tej poza nimi, bez ich udzia\u0142u, zostali uczynieni obcymi we w\u0142asnym kraju.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Odkryli, \u017ce ich \u017cony nie mog\u0105 znale\u017a\u0107 miejsca w szpitalu na czas porodu, ich dzieci nie mog\u0105 uzyska\u0107 miejsc w szko\u0142ach, ich domy i s\u0105siedztwa zmieni\u0142y si\u0119 nie do poznania, ich plany i nadzieje na przysz\u0142o\u015b\u0107 leg\u0142y w gruzach; w pracy zauwa\u017cyli, \u017ce pracodawcy wahaj\u0105 si\u0119, czy stosowa\u0107 wobec imigrant\u00f3w te same standardy dyscypliny i kompetencji, jakie obowi\u0105zuj\u0105 wobec pracownik\u00f3w urodzonych w kraju; z czasem zacz\u0119li s\u0142ysze\u0107 coraz wi\u0119cej g\u0142os\u00f3w m\u00f3wi\u0105cych im, \u017ce s\u0105 teraz niechciani.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dowiaduj\u0105 si\u0119 teraz, \u017ce ma zosta\u0107 uchwalony przywilej jednostronny \u2013 ustawa, kt\u00f3ra nie mo\u017ce i nie ma na celu ich chroni\u0107 ani rozpatrywa\u0107 ich skarg, lecz kt\u00f3ra ma da\u0107 obcemu, niezadowolonemu i prowokatorowi prawn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 napi\u0119tnowania ich za prywatne dzia\u0142ania.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W setkach list\u00f3w, kt\u00f3re otrzyma\u0142em po moim ostatnim przem\u00f3wieniu na ten temat \u2013 dwa lub trzy miesi\u0105ce temu \u2013 pojawi\u0142a si\u0119 jedna nowa, uderzaj\u0105ca cecha, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017cam za niepokoj\u0105c\u0105. Wszyscy pos\u0142owie s\u0105 przyzwyczajeni do typowych anonimowych korespondent\u00f3w, ale to, co mnie zaskoczy\u0142o i zaniepokoi\u0142o, to wysoki odsetek zwyk\u0142ych, porz\u0105dnych, rozs\u0105dnych ludzi, pisz\u0105cych racjonalne, cz\u0119sto dobrze wykszta\u0142cone listy, kt\u00f3rzy wierzyli, \u017ce musz\u0105 pomin\u0105\u0107 sw\u00f3j adres, poniewa\u017c by\u0142oby dla nich niebezpieczne przyzna\u0107 si\u0119 na pi\u015bmie do zgody z moimi pogl\u0105dami, i \u017ce grozi\u0142yby im za to kary lub represje, gdyby si\u0119 o tym dowiedziano.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Poczucie bycia prze\u015bladowan\u0105 mniejszo\u015bci\u0105, kt\u00f3re narasta w\u015br\u00f3d zwyk\u0142ych Anglik\u00f3w w rejonach kraju obj\u0119tych tym zjawiskiem, jest czym\u015b, czego osoby bez bezpo\u015bredniego do\u015bwiadczenia prawie nie s\u0105 w stanie sobie wyobrazi\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pozwol\u0119 teraz, by przem\u00f3wi\u0142a jedna z tych setek os\u00f3b:<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201eOsiem lat temu, na porz\u0105dnej ulicy w Wolverhampton, sprzedano dom Murzynowi. Teraz mieszka tam ju\u017c tylko jedna bia\u0142a osoba \u2013 starsza emerytka. To jej historia. Straci\u0142a m\u0119\u017ca i obu syn\u00f3w na wojnie. Przerobi\u0142a sw\u00f3j siedmiopokojowy dom \u2013 jedyny maj\u0105tek \u2013 na pensjonat. Ci\u0119\u017cko pracowa\u0142a, dobrze sobie radzi\u0142a, sp\u0142aci\u0142a hipotek\u0119 i zacz\u0119\u0142a co\u015b odk\u0142ada\u0107 na staro\u015b\u0107. Potem zacz\u0119li si\u0119 wprowadza\u0107 imigranci. Z rosn\u0105cym l\u0119kiem patrzy\u0142a, jak jeden po drugim domy by\u0142y przejmowane. Spokojna ulica zmieni\u0142a si\u0119 w miejsce pe\u0142ne ha\u0142asu i chaosu. Z \u017calem obserwowa\u0142a, jak jej biali lokatorzy si\u0119 wyprowadzaj\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201eDzie\u0144 po wyje\u017adzie ostatniego z nich zosta\u0142a obudzona o si\u00f3dmej rano przez dw\u00f3ch Murzyn\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli skorzysta\u0107 z jej telefonu, by skontaktowa\u0107 si\u0119 z pracodawc\u0105. Gdy odm\u00f3wi\u0142a \u2013 jak odm\u00f3wi\u0142aby ka\u017cdemu nieznajomemu o tej porze \u2013 zosta\u0142a zwyzywana i obawia\u0142a si\u0119, \u017ce zosta\u0142aby zaatakowana, gdyby nie \u0142a\u0144cuch przy drzwiach. Rodziny imigrant\u00f3w pr\u00f3bowa\u0142y wynaj\u0105\u0107 u niej pokoje, ale zawsze odmawia\u0142a. Jej niewielkie oszcz\u0119dno\u015bci si\u0119 wyczerpa\u0142y i po op\u0142aceniu podatk\u00f3w zosta\u0142o jej mniej ni\u017c 2 funty tygodniowo.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201eUda\u0142a si\u0119 po zasi\u0142ek mieszkaniowy i zosta\u0142a przyj\u0119ta przez m\u0142od\u0105 dziewczyn\u0119, kt\u00f3ra, dowiedziawszy si\u0119, \u017ce dom ma siedem pokoi, zasugerowa\u0142a, by cz\u0119\u015b\u0107 wynaj\u0119\u0142a. Gdy kobieta odpowiedzia\u0142a, \u017ce jedynymi ch\u0119tnymi s\u0105 Murzyni, dziewczyna stwierdzi\u0142a: \u2018Uprzedzenia rasowe na nic si\u0119 tu nie zdadz\u0105.\u2019 Wr\u00f3ci\u0142a wi\u0119c do domu.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201eTelefon to jej linia \u017cycia. Rodzina op\u0142aca rachunki i pomaga, jak mo\u017ce. Imigranci oferowali zakup jej domu \u2013 po cenie, kt\u00f3r\u0105 nowy w\u0142a\u015bciciel odzyska\u0142by od lokator\u00f3w w kilka tygodni, g\u00f3ra miesi\u0119cy. Zaczyna si\u0119 ba\u0107 wychodzi\u0107 z domu. Okna s\u0105 rozbijane. Przez skrzynk\u0119 pocztow\u0105 wrzucane s\u0105 odchody. Gdy idzie do sklepu, \u015bledz\u0105 j\u0105 dzieci \u2013 urocze, szeroko u\u015bmiechni\u0119te murzyni\u0105tka. Nie m\u00f3wi\u0105 po angielsku, ale znaj\u0105 jedno s\u0142owo: \u2018Rasistka\u2019 \u2013 skanduj\u0105. Gdy zostanie uchwalona nowa ustawa o stosunkach rasowych, kobieta ta jest przekonana, \u017ce trafi do wi\u0119zienia. I czy naprawd\u0119 tak bardzo si\u0119 myli? Zaczynam si\u0119 nad tym zastanawia\u0107.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Innym niebezpiecznym z\u0142udzeniem, na kt\u00f3re cierpi\u0105 ci, kt\u00f3rzy \u015bwiadomie lub nie\u015bwiadomie s\u0105 \u015blepi na rzeczywisto\u015b\u0107, jest s\u0142owo \u201eintegracja\u201d. By\u0107 zintegrowanym z dan\u0105 populacj\u0105 oznacza w praktyce sta\u0107 si\u0119 nieodr\u00f3\u017cnialnym od jej pozosta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zawsze, gdy istniej\u0105 wyra\u017ane r\u00f3\u017cnice fizyczne \u2013 szczeg\u00f3lnie koloru sk\u00f3ry \u2013 integracja jest trudna, cho\u0107 z czasem nie niemo\u017cliwa. W\u015br\u00f3d imigrant\u00f3w ze Wsp\u00f3lnoty Narod\u00f3w, kt\u00f3rzy przybyli tu w ci\u0105gu ostatnich pi\u0119tnastu lat, s\u0105 tysi\u0105ce os\u00f3b, kt\u00f3rych pragnieniem i celem jest integracja, a wszystkie ich my\u015bli i wysi\u0142ki s\u0105 skierowane w tym kierunku.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ale wyobra\u017cenie sobie, \u017ce taka postawa jest udzia\u0142em wielkiej i rosn\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci imigrant\u00f3w oraz ich potomk\u00f3w, to \u015bmieszne nieporozumienie \u2013 i niebezpieczne.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jeste\u015bmy na progu zmiany. Do tej pory to okoliczno\u015bci i t\u0142o sprawia\u0142y, \u017ce sama idea integracji by\u0142a dla wi\u0119kszo\u015bci imigrant\u00f3w niedost\u0119pna \u2013 \u017ce nigdy jej nie pojmowali ani nie zamierzali jej realizowa\u0107, a ich liczebno\u015b\u0107 i fizyczne skupienie powodowa\u0142y, \u017ce presje prowadz\u0105ce zwykle do integracji w przypadku ma\u0142ych mniejszo\u015bci \u2013 tutaj nie dzia\u0142a\u0142y.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Teraz obserwujemy rozw\u00f3j si\u0142 aktywnie przeciwnych integracji \u2013 interes\u00f3w d\u0105\u017c\u0105cych do zachowania i zaostrzenia r\u00f3\u017cnic rasowych i religijnych, w celu osi\u0105gni\u0119cia realnej dominacji \u2013 najpierw nad innymi imigrantami, a potem nad reszt\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Chmura nie wi\u0119ksza ni\u017c ludzka d\u0142o\u0144, kt\u00f3ra potrafi szybko przes\u0142oni\u0107 ca\u0142e niebo, pojawi\u0142a si\u0119 ostatnio w Wolverhampton i wykazuje oznaki szybkiego rozprzestrzeniania si\u0119. S\u0142owa, kt\u00f3re za chwil\u0119 zacytuj\u0119 \u2013 dok\u0142adnie tak, jak ukaza\u0142y si\u0119 w lokalnej prasie 17 lutego \u2013 nie s\u0105 moje, lecz pochodz\u0105 od pos\u0142a Partii Pracy, b\u0119d\u0105cego ministrem w obecnym rz\u0105dzie:<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201eKampania spo\u0142eczno\u015bci sikhijskich, maj\u0105ca na celu utrzymanie zwyczaj\u00f3w nieodpowiednich w Wielkiej Brytanii, jest godna ubolewania. Pracuj\u0105c w Wielkiej Brytanii, szczeg\u00f3lnie w sektorze publicznym, powinni by\u0107 przygotowani na zaakceptowanie warunk\u00f3w zatrudnienia. Domaganie si\u0119 specjalnych praw wsp\u00f3lnotowych (a mo\u017ce raczej rytua\u0142\u00f3w?) prowadzi do niebezpiecznej fragmentaryzacji spo\u0142ecze\u0144stwa. Ten komunializm jest wrzodem \u2013 bez wzgl\u0119du na to, kto go praktykuje \u2013 i nale\u017cy go stanowczo pot\u0119pi\u0107.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pe\u0142en szacunek dla Johna Stonehouse\u2019a za to, \u017ce mia\u0142 do\u015b\u0107 przenikliwo\u015bci, by to dostrzec, i odwagi, by to powiedzie\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dla tych niebezpiecznych i dziel\u0105cych spo\u0142ecze\u0144stwo si\u0142, proponowane ustawodawstwo zawarte w ustawie o stosunkach rasowych jest w\u0142a\u015bnie pokarmem, kt\u00f3ry pozwala im rozkwita\u0107. Oto narz\u0119dzie, dzi\u0119ki kt\u00f3remu spo\u0142eczno\u015bci imigranckie mog\u0105 si\u0119 organizowa\u0107, konsolidowa\u0107 swoich cz\u0142onk\u00f3w, agitowa\u0107 i prowadzi\u0107 kampanie przeciwko swoim wsp\u00f3\u0142obywatelom, a tak\u017ce zastrasza\u0107 i dominowa\u0107 nad reszt\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 z pomoc\u0105 prawnych \u015brodk\u00f3w dostarczonych przez ignorant\u00f3w i ludzi nie\u015bwiadomych.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Patrz\u0105c w przysz\u0142o\u015b\u0107, ogarnia mnie przeczucie nieszcz\u0119\u015bcia; jak \u00f3w Rzymianin, zdaje mi si\u0119, \u017ce widz\u0119 \u201eTyber pieni\u0105cy si\u0119 od krwi.\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

To tragiczne i nieust\u0119pliwe zjawisko, kt\u00f3re obserwujemy z przera\u017ceniem po drugiej stronie Atlantyku \u2013 lecz kt\u00f3re tam jest splecione z histori\u0105 i sam\u0105 istot\u0105 istnienia Stan\u00f3w Zjednoczonych \u2013 nadchodzi do nas na skutek naszego w\u0142asnego wyboru i zaniedbania. W rzeczywisto\u015bci ju\u017c niemal nadesz\u0142o. Liczbowo przybierze proporcje ameryka\u0144skie d\u0142ugo przed ko\u0144cem stulecia.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tylko stanowcze i natychmiastowe dzia\u0142ania mog\u0105 to jeszcze powstrzyma\u0107. Czy znajdzie si\u0119 wola spo\u0142eczna, by si\u0119 ich domaga\u0107 i je uzyska\u0107 \u2013 tego nie wiem.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wiem tylko jedno: widzie\u0107 i milcze\u0107 \u2013 to by\u0142aby wielka zdrada.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7<\/p>\n\n\n\n

W dziejach brytyjskiej polityki niewiele wyst\u0105pie\u0144 wzbudzi\u0142o r\u00f3wnie trwa\u0142e emocje jak s\u0142ynna mowa Enocha Powella z 20 kwietnia 1968 roku, zapami\u0119tana jako \u201eRivers of Blood\u201d. Wyg\u0142oszona w Birmingham podczas spotkania Conservative Political Centre, by\u0142a nie tylko reakcj\u0105 na rosn\u0105c\u0105 imigracj\u0119 z kraj\u00f3w Commonwealthu, ale i krytyk\u0105 ustawy maj\u0105cej przeciwdzia\u0142a\u0107 rasowej dyskryminacji. Sama mowa, przez Powella okre\u015blana po prostu jako \u201eprzem\u00f3wienie w Birmingham\u201d, zapisa\u0142a si\u0119 w zbiorowej pami\u0119ci g\u0142\u00f3wnie przez dramatyczny cytat z Wergiliusza: \u201eWidz\u0119 Tyber pieni\u0105cy si\u0119 od krwi\u201d.<\/em> Powell, jako rzecznik ds. obrony w gabinecie cieni, zagra\u0142 na alarmistycznej nucie. Kre\u015bli\u0142 wizj\u0119 narastaj\u0105cej fragmentaryzacji spo\u0142ecze\u0144stwa, rozlu\u017aniaj\u0105cych si\u0119 wi\u0119zi kulturowych oraz przetasowa\u0144 w relacjach mi\u0119dzy gospodarzami a nowo przyby\u0142ymi. Dzie\u0144 po wyst\u0105pieniu zosta\u0142 pozbawiony stanowiska przez Edwarda Heatha, co jednak paradoksalnie tylko spot\u0119gowa\u0142o jego wp\u0142yw. Reakcje by\u0142y jednak skrajnie r\u00f3\u017cne. Widziano w nim bezkompromisowego realist\u0119, ale i dostrzegano jedynie rasistowski patos i populizm.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego ten tekst wci\u0105\u017c rezonuje? Przede wszystkim dlatego, \u017ce trudno go uzna\u0107 za efemeryczne wydarzenie. Sonda\u017ce tamtego okresu wskazywa\u0142y, i\u017c ponad 70% spo\u0142ecze\u0144stwa zgadza\u0142o si\u0119 z jego pogl\u0105dami; l\u0119k przed zmian\u0105 demograficzn\u0105 by\u0142 w\u00f3wczas powszechny. Poza tym, cho\u0107 nie wszystko, o czym m\u00f3wi\u0142, si\u0119 zi\u015bci\u0142o, wiele z jego przewidywa\u0144 dotycz\u0105cych napi\u0119\u0107 etnicznych czy spo\u0142ecznych podzia\u0142\u00f3w znalaz\u0142o swoje echo w p\u00f3\u017aniejszych dekadach. Wreszcie, mowa Powella sta\u0142a si\u0119 punktem odniesienia dla kolejnych pokole\u0144 polityk\u00f3w i komentator\u00f3w, zw\u0142aszcza w czasach napi\u0119\u0107 na tle migracyjnym czy religijnym. W erze postbrexitowej, na tle debat o islamizacji Europy i polityce otwartych granic, tezy Powella wracaj\u0105 w nowym kontek\u015bcie. <\/p>\n\n\n\n

Enoch Powell przedstawi\u0142 ponur\u0105 wizj\u0119 przysz\u0142o\u015bci Wielkiej Brytanii. Jego zdaniem masowa imigracja mia\u0142a prowadzi\u0107 do rozk\u0142adu wi\u0119zi spo\u0142ecznych, eskalacji napi\u0119\u0107 rasowych i stopniowego zaniku narodowej to\u017csamo\u015bci. Najistotniejszym punktem mowy by\u0142a prognoza, \u017ce kontynuowanie dotychczasowej polityki migracyjnej doprowadzi nieuchronnie do konfliktu. Cho\u0107 nie nawo\u0142ywa\u0142 do przemocy ani nie proponowa\u0142 u\u017cycia si\u0142y, ton jego wypowiedzi by\u0142 jednoznacznie dramatyczny, a obraz nadchodz\u0105cej katastrofy sugestywny. Polityk torys\u00f3w opar\u0142 swoj\u0105 argumentacj\u0119 g\u0142\u00f3wnie na danych liczbowych. Przewidywa\u0142, \u017ce przy utrzymaniu obecnych trend\u00f3w migracyjnych, liczba os\u00f3b o pochodzeniu imigranckim w Wielkiej Brytanii do lat 80. si\u0119gnie kilku milion\u00f3w. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zwraca\u0142 na zjawisko koncentracji etnicznej w okre\u015blonych dzielnicach. Jego zdaniem prowadzi\u0142o to do tworzenia zamkni\u0119tych wsp\u00f3lnot, kt\u00f3re nie d\u0105\u017cy\u0142y do asymilacji. W efekcie mia\u0142o to wywo\u0142ywa\u0107 alienacj\u0119 zar\u00f3wno po stronie imigrant\u00f3w, jak i w\u015br\u00f3d rdzennych Brytyjczyk\u00f3w, pog\u0142\u0119biaj\u0105c poczucie obco\u015bci i nieufno\u015bci mi\u0119dzy grupami.<\/p>\n\n\n\n

Du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 przem\u00f3wienia po\u015bwi\u0119ci\u0142 tak\u017ce krytyce projektowanej ustawy o stosunkach rasowych. W jego oczach prawo, kt\u00f3re mia\u0142o promowa\u0107 r\u00f3wno\u015b\u0107, w rzeczywisto\u015bci grozi\u0142o represjami wobec wi\u0119kszo\u015bci. Ostrzega\u0142, \u017ce pr\u00f3by administracyjnego narzucenia tolerancji mog\u0105 prowadzi\u0107 do odwrotnych skutk\u00f3w: do t\u0142umienia niezadowolenia spo\u0142ecznego, ograniczenia wolno\u015bci wyra\u017cania opinii i przyznawania przywilej\u00f3w mniejszo\u015bciom kosztem praw wi\u0119kszo\u015bci. Styl Powella nie by\u0142 przypadkowy. Jako akademik i klasycysta z wykszta\u0142cenia (warto wspomnie\u0107, \u017ce opanowa\u0142 m.in. klasyczn\u0105 i nowo\u017cytn\u0105 grek\u0119, \u0142acin\u0119 i urdu), \u015bwiadomie si\u0119ga\u0142 po metafory, cytaty antyczne i wyrazisty j\u0119zyk, by nada\u0107 swej mowie charakter czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko politycznego komunikatu. By\u0142a to raczej moralna przestroga, dramatyczne ostrze\u017cenie maj\u0105ce na celu wstrz\u0105sn\u0105\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwem, ni\u017c ch\u0142odna analiza polityczna.<\/p>\n\n\n\n

Reakcje na jego przem\u00f3wienie by\u0142y natychmiastowe i ostre. Ju\u017c nast\u0119pnego dnia lider Partii Konserwatywnej Edward Heath usun\u0105\u0142 Powella z gabinetu cieni. Elity polityczne, media i \u015brodowiska akademickie nie szcz\u0119dzi\u0142y mu krytyki. Oskar\u017cano go o sianie nienawi\u015bci, granie na emocjach i eskalowanie napi\u0119\u0107 spo\u0142ecznych. Z drugiej jednak strony, wielu obywateli zareagowa\u0142o inaczej. Do biura Powella nap\u0142ywa\u0142y tysi\u0105ce list\u00f3w poparcia. W miastach odbywa\u0142y si\u0119 demonstracje domagaj\u0105ce si\u0119 jego powrotu. Nawet niekt\u00f3rzy robotnicy organizowali marsze solidarno\u015bciowe. Sonda\u017ce z tego okresu wskazuj\u0105, \u017ce mimo szokuj\u0105cej formy, jego przekaz trafi\u0142 do szerokiej grupy spo\u0142ecznej a szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d klasy \u015bredniej i robotniczej. Dla wielu by\u0142 g\u0142osem m\u00f3wi\u0105cym to, czego politycy bali si\u0119 wypowiedzie\u0107 g\u0142o\u015bno. Cho\u0107 \u015brodki wyrazu by\u0142y ostre, to temat, kt\u00f3ry poruszy\u0142, by\u0142 niewygodny, lecz realny.<\/p>\n\n\n\n

By oceni\u0107, na ile przewidywania Enocha Powella by\u0142y trafne, trzeba zestawi\u0107 jego diagnoz\u0119 z dzisiejszym obrazem brytyjskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Ponad p\u00f3\u0142 wieku po s\u0142ynnym przem\u00f3wieniu kraj rzeczywi\u015bcie przeszed\u0142 g\u0142\u0119bok\u0105 transformacj\u0119 etniczn\u0105, religijn\u0105, kulturow\u0105. I cho\u0107 zmiany nie przybra\u0142y formy apokalipsy, jak\u0105 malowa\u0142 Powell, pewne mechanizmy, kt\u00f3re opisywa\u0142, wydaj\u0105 si\u0119 znajomo znajome.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug danych Office for National Statistics, w wielu angielskich metropoliach osoby o bia\u0142ym pochodzeniu stanowi\u0105 dzi\u015b mniejszo\u015b\u0107. Birmingham, gdzie pad\u0142y s\u0142owa \u201eRivers of Blood\u201d, to obecnie miasto, w kt\u00f3rym niespe\u0142na po\u0142owa mieszka\u0144c\u00f3w identyfikuje si\u0119 jako biali Brytyjczycy. Podobne dane odnotowuje si\u0119 w Leicester, Luton czy Slough. To nie efekt jednorazowego skoku, lecz rezultat wieloletnich proces\u00f3w migracyjnych i wy\u017cszego przyrostu naturalnego w\u015br\u00f3d spo\u0142eczno\u015bci imigranckich. Innymi s\u0142owy: to, co Powell zapowiada\u0142 jako nadchodz\u0105c\u0105 zmian\u0119, ju\u017c si\u0119 wydarzy\u0142o w wielu miejscach.<\/p>\n\n\n\n

Zmieni\u0142a si\u0119 te\u017c religijna mapa kraju. Islam to dzi\u015b druga co do liczebno\u015bci religia w Wielkiej Brytanii. Wed\u0142ug danych spisu powszechnego z 2021 roku w kraju \u017cyje oko\u0142o 3,99\u202fmln\u202fos\u00f3b identyfikuj\u0105cych si\u0119 jako muzu\u0142manie, co stanowi oko\u0142o 6,0\u202f% ca\u0142ej populacji kraju. W niekt\u00f3rych dzielnicach Birmingham, Bradford, czy Tower Hamlets muzu\u0142manie stanowi\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107. Sikhowie stanowi\u0105 niemal 600 tys. mieszka\u0144c\u00f3w kraju, czyli niespe\u0142na 1 %. Jako, \u017ce przez wiele lat mieszka\u0142em na Wyspach, mog\u0119 jednoznacznie potwierdzi\u0107 fakt wykupywania przez wyznawc\u00f3w islamu opuszczonych czy “nierentownych” obiekt\u00f3w sakralnych wsp\u00f3lnot chrze\u015bcija\u0144skich. Drobny “lifting” i dobudowanie minaretu przekszta\u0142ca te budynki w meczety. Te przemiany nie ograniczaj\u0105 si\u0119 do to\u017csamo\u015bci duchowej. Maj\u0105 one wp\u0142yw na system edukacji, polityk\u0119 lokaln\u0105, debat\u0119 publiczn\u0105 i rynek pracy. Jednocze\u015bnie, ro\u015bnie liczba Brytyjczyk\u00f3w przekonanych, \u017ce imigracja by\u0142a \u201ezbyt du\u017ca\u201d, a idee multikulturalizmu zagra\u017caj\u0105 sp\u00f3jno\u015bci narodowej. Badania YouGov i innych o\u015brodk\u00f3w regularnie rejestruj\u0105 ten niepok\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n

Powell przewidywa\u0142, \u017ce imigranci stworz\u0105 zamkni\u0119te spo\u0142eczno\u015bci, oderwane od reszty kraju. Taka segregacja (cho\u0107 mniej dramatyczna ni\u017c w jego wizjach) rzeczywi\u015bcie istnieje. W wielu miastach funkcjonuj\u0105 dzielnice niemal jednolite etnicznie: muzu\u0142ma\u0144skie osiedla w Birmingham, pakista\u0144skie enklawy w Leeds, somalijskie wsp\u00f3lnoty w Cardiff. Z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105 cieszy si\u0119 afryka\u0144sko-afrokaraibska dzielnica Moss Side w Manchesterze. W konkretnej enklawie o kodzie pocztowym \u201eM14\u202f5AA\u201d w Moss Side odnotowano wska\u017anik przest\u0119pstw rz\u0119du 393,7 przest\u0119pstw na 1\u202f000 mieszka\u0144c\u00f3w, co stanowi oko\u0142o 371% powy\u017cej przeci\u0119tnej dla Wielkiej\u202fBrytanii. Obszar ten od dawna ma reputacj\u0119 miejsca z wysok\u0105 przest\u0119pczo\u015bci\u0105, w\u0142\u0105czaj\u0105c przemoc z u\u017cyciem broni \u2014 w okresie lat 90. by\u0142y tam setki przypadk\u00f3w strzela\u0144. W tych osiedlach cz\u0119sto wyst\u0119puje niska mobilno\u015b\u0107 spo\u0142eczna, s\u0142abe opanowanie j\u0119zyka angielskiego i brak interakcji z innymi grupami. Trzeba jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce obraz integracji nie jest czarno-bia\u0142y. W edukacji dzieci imigrant\u00f3w z rodzin azjatyckich (rozumie si\u0119 przez to zwykle Daleki Wsch\u00f3d, wzgl\u0119dnie Indie) osi\u0105gaj\u0105 znakomite wyniki. Ale ju\u017c w\u015br\u00f3d niekt\u00f3rych grup, np. bengalskich czy pakista\u0144skich, wsp\u00f3\u0142czynnik uko\u0144czenia studi\u00f3w jest znacznie ni\u017cszy. <\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3lnie kontrowersyjne sta\u0142o si\u0119 zjawisko radykalizacji religijnej. Po zamachach w Londynie (2005), Manchesterze i Westminsterze pojawi\u0142y si\u0119 pytania o integracj\u0119 muzu\u0142ma\u0144skich obywateli. Komentatorzy zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce ekstremizm nie zawsze przychodzi z zewn\u0105trz. Cz\u0119sto kie\u0142kuje on w zamkni\u0119tych \u015brodowiskach, w kt\u00f3rych alienacja spo\u0142eczna miesza si\u0119 z nieufno\u015bci\u0105 wobec zachodnich warto\u015bci. Zauwa\u017calny jest (nie tylko na Wyspach) proces radykalizacji religijnej w\u015br\u00f3d m\u0142odych muzu\u0142man\u00f3w urodzonych ju\u017c na brytyjskiej ziemi. Paradoksalnie, to nie pierwsze pokolenie migrant\u00f3w, zazwyczaj skupione na stabilizacji \u017cyciowej i zdobywaniu pozycji spo\u0142ecznej, okazuje si\u0119 najbardziej podatne na ideologie ekstremistyczne. To raczej ich dzieci i wnuki, wychowane w napi\u0119ciu mi\u0119dzy dwiema to\u017csamo\u015bciami, pr\u00f3buj\u0105ce odnale\u017a\u0107 swoje miejsce pomi\u0119dzy tradycj\u0105 a nowoczesno\u015bci\u0105, coraz cz\u0119\u015bciej popadaj\u0105 w orbit\u0119 narracji radykalnych. Zar\u00f3wno Policy Exchange, jak i think-tank Quilliam, odnotowa\u0142y w badaniach, \u017ce to w\u0142a\u015bnie m\u0142odsze generacje cz\u0119\u015bciej ni\u017c ich rodzice manifestuj\u0105 silne przywi\u0105zanie do religijnej to\u017csamo\u015bci, czasem nawet kosztem identyfikacji narodowej. Szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie zjawisko to unaoczni\u0142o si\u0119 po wydarzeniach z 7 lipca 2005 roku, kiedy to okaza\u0142o si\u0119, \u017ce sprawcy londy\u0144skich zamach\u00f3w byli nie imigrantami, lecz obywatelami urodzonymi w Wielkiej Brytanii, wychowanymi w jej systemie edukacji i m\u00f3wi\u0105cymi nienagannym angielskim. W kolejnych latach pojawi\u0142y si\u0119 doniesienia o m\u0142odych ludziach, kt\u00f3rzy porzucali swoje dotychczasowe \u017cycie, by do\u0142\u0105czy\u0107 do tzw. Pa\u0144stwa Islamskiego: cz\u0119sto byli to studenci, u\u017cytkownicy TikToka, mieszka\u0144cy przedmie\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Proces radykalizacji rzadko przebiega zgodnie z przewidywalnym scenariuszem. Wbrew potocznym wyobra\u017ceniom, nie odbywa si\u0119 w meczetach ani pod okiem fanatycznych kaznodziej\u00f3w. Znacznie cz\u0119\u015bciej jest efektem zamkni\u0119tych grup internetowych, prywatnych rozm\u00f3w czy bezg\u0142o\u015bnych frustracji, kt\u00f3re znajduj\u0105 uj\u015bcie w sieci. Radykalna narracja daje tym m\u0142odym ludziom co\u015b, czego nie znajduj\u0105 w otaczaj\u0105cym ich \u015bwiecie: sens, przynale\u017cno\u015b\u0107, przekonanie o moralnej czysto\u015bci. Zw\u0142aszcza wtedy, gdy odczuwaj\u0105 marginalizacj\u0119, brak sukcesu zawodowego, czy nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 wpisania si\u0119 w zachodni kod kulturowy.<\/p>\n\n\n\n

Co najbardziej alarmuj\u0105ce, wszystko to cz\u0119sto dzieje si\u0119 po cichu. Oficjalne wska\u017aniki integracji mog\u0105 rosn\u0105\u0107: lepsze wyniki w szko\u0142ach, wi\u0119ksze zatrudnienie, obecno\u015b\u0107 w \u017cyciu publicznym. Ale gdzie\u015b pod powierzchni\u0105 trwa rozpad wi\u0119zi lojalno\u015bciowych i identyfikacyjnych. A to rodzi pytanie o skuteczno\u015b\u0107 polityk integracyjnych. I tutaj Powell trafnie przewidzia\u0142 jeden z fundament\u00f3w przysz\u0142ego napi\u0119cia: \u017ce spo\u0142eczna obecno\u015b\u0107 nie zawsze oznacza kulturow\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W przem\u00f3wieniu \u201eRivers of Blood\u201d Enoch Powell nie ogranicza\u0142 si\u0119 do opisu skutk\u00f3w imigracji, ale \u00f3wnie mocno uderzy\u0142 w kierunek, jaki obra\u0142o pa\u0144stwo, je\u015bli chodzi o prawo i kszta\u0142towanie to\u017csamo\u015bci narodowej. Szczeg\u00f3lnie krytycznie odnosi\u0142 si\u0119 do ustawy o stosunkach rasowych, kt\u00f3ra mia\u0142a przeciwdzia\u0142a\u0107 dyskryminacji. Z dzisiejszej perspektywy warto zapyta\u0107, czy promuj\u0105cy r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, inkluzj\u0119 i r\u00f3wno\u015b\u0107 kierunek legislacyjny przyj\u0119ty w drugiej po\u0142owie XX wieku rzeczywi\u015bcie zintegrowa\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwo, czy mo\u017ce, jak twierdzi\u0142 Powell, pog\u0142\u0119bi\u0142 istniej\u0105ce podzia\u0142y?<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza wersja ustawy pojawi\u0142a si\u0119 w 1965 roku, czyli jeszcze przed wyst\u0105pieniem Powella. By\u0142a do\u015b\u0107 ograniczona, dotyczy\u0142a wy\u0142\u0105cznie dyskryminacji w przestrzeni publicznej. Kolejne nowelizacje (w 1968 i 1976) poszerza\u0142y jej zakres, obejmuj\u0105c zatrudnienie, edukacj\u0119 i us\u0142ugi publiczne. Na papierze: krok milowy. W praktyce oceny s\u0105 bardziej zniuansowane. Dla wielu obywateli akty te by\u0142y wa\u017cnym symbolem. Pa\u0144stwo m\u00f3wi\u0142o wprost: nie ma miejsca na uprzedzenia. Jednak sceptycy, nie tylko z prawej strony, podnosili, \u017ce sama litera prawa nie przek\u0142ada si\u0119 na rzeczywist\u0105 popraw\u0119 warunk\u00f3w \u017cycia mniejszo\u015bci. Dla Powella najbardziej kontrowersyjny by\u0142 inny aspekt: ingerencja prawa w prywatn\u0105 sfer\u0119 przekona\u0144 i wybor\u00f3w. W jego rozumieniu, zamiast \u0142agodzi\u0107 napi\u0119cia, ustawa mog\u0142a wywo\u0142a\u0107 efekt odwrotny: zmusi\u0107 ludzi do milczenia, a frustracje przesun\u0105\u0107 do podziemia.<\/p>\n\n\n\n

Z perspektywy czasu trudno nie zauwa\u017cy\u0107 post\u0119pu: dzi\u015b osoby pochodzenia afryka\u0144skiego, karaibskiego czy azjatyckiego zajmuj\u0105 miejsca w parlamencie, mediach i instytucjach. A jednak wiele nier\u00f3wno\u015bci trwa np. w dost\u0119pie do rynku pracy, w systemie edukacji, a nawet w relacjach z policj\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa, zw\u0142aszcza bia\u0142a klasa pracuj\u0105ca, zacz\u0119\u0142a m\u00f3wi\u0107 o \u201eodwr\u00f3conym rasizmie\u201d czy nier\u00f3wnym traktowaniu. <\/p>\n\n\n\n

W kolejnych dekadach Wielka Brytania obra\u0142a kurs, kt\u00f3ry mo\u017cna nazwa\u0107 pe\u0142nym uznaniem dla wielokulturowo\u015bci. Pa\u0144stwo nie tylko akceptowa\u0142o obecno\u015b\u0107 odmiennych to\u017csamo\u015bci, ale zacz\u0119\u0142o je wspiera\u0107. Pojawi\u0142y si\u0119 szko\u0142y o profilu religijnym i etnicznym, budowano meczety z publicznych \u015brodk\u00f3w, a w\u0142adze lokalne wprowadza\u0142y programy reprezentacji mniejszo\u015bci. Dla zwolennik\u00f3w by\u0142a to oznaka dojrza\u0142o\u015bci demokracji. Jednak cz\u0119\u015b\u0107 Brytyjczyk\u00f3w uzna\u0142o to za budow\u0119 spo\u0142ecze\u0144stw r\u00f3wnoleg\u0142ych. Ju\u017c wtedy pojawia\u0142y si\u0119 g\u0142osy, \u017ce zamiast integracji powstaj\u0105 osobne \u015bwiaty: z w\u0142asnymi j\u0119zykami, warto\u015bciami, strukturami. I cho\u0107 przez lata ten temat by\u0142 marginalizowany, po atakach terrorystycznych w 2005 roku co\u015b p\u0119k\u0142o. S\u0142ynne s\u0142owa Davida Camerona z 2011 roku \u201emultikulturalizm zawi\u00f3d\u0142\u201d nie pad\u0142y w pr\u00f3\u017cni. By\u0142y odpowiedzi\u0105 na rosn\u0105ce obawy, \u017ce pa\u0144stwo nie potrafi ju\u017c definiowa\u0107, co znaczy by\u0107 Brytyjczykiem. Powell, m\u00f3wi\u0105c o zagro\u017ceniu dla wsp\u00f3lnoty narodowej, mo\u017ce pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 retoryk\u0105 przesady, ale jego pogl\u0105d, \u017ce brak sp\u00f3jnej to\u017csamo\u015bci mo\u017ce rodzi\u0107 problemy, nie by\u0142a bezpodstawna.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 Powell nie do\u017cy\u0142 referendum w sprawie Brexitu, duch jego przem\u00f3wienia unosi\u0142 si\u0119 nad kampani\u0105 \u201eLeave\u201d. W wielu regionach poparcie dla opuszczenia Unii nie wynika\u0142o z kalkulacji ekonomicznej, lecz z potrzeby odzyskania kontroli nad granicami, nad to\u017csamo\u015bci\u0105, nad decyzjami politycznymi. Motyw utraty wp\u0142ywu, opuszczenia przez elity, marginalizacji \u2014 wszystko to rezonowa\u0142o z tym, co Powell m\u00f3wi\u0142 w 1968 roku. Nie chodzi o to, \u017ce ka\u017cdy g\u0142os za Brexitem by\u0142 inspirowany l\u0119kiem przed imigrantami. Ale trudno nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce has\u0142a o suwerenno\u015bci, o \u201eodzyskaniu kraju\u201d, wpisywa\u0142y si\u0119 w retoryk\u0119 ostrze\u017cenia. I cho\u0107 establishment polityczny przez dekady pr\u00f3bowa\u0142 zepchn\u0105\u0107 mow\u0119 Powella na margines historii, jego obawy wr\u00f3ci\u0142y do centrum debaty.<\/p>\n\n\n\n

Trudno dzi\u015b m\u00f3wi\u0107 o przem\u00f3wieniu Enocha Powella z 1968 roku wy\u0142\u0105cznie w kategoriach historycznego artefaktu. Mimo up\u0142ywu ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat tekst ten nie przesta\u0142 wywo\u0142ywa\u0107 emocji. Co wi\u0119cej, zamiast znika\u0107 z pola widzenia, powraca. Czasem jako przestroga, czasem jako argument, czasem po prostu jako niepokoj\u0105ce echo niezako\u0144czonej debaty. Powell nie by\u0142 prorokiem w religijnym sensie. Ale by\u0142 politykiem obdarzonym wyczuciem nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych i umiej\u0119tno\u015bci\u0105 nadawania im j\u0119zyka. Niezale\u017cnie od tego, co s\u0105dzimy o jego retoryce, jedno jest pewne: nie przemawia\u0142 w pr\u00f3\u017cni\u0119. Odpowiada\u0142 na realne napi\u0119cia, kt\u00f3re ju\u017c wtedy istnia\u0142y i kt\u00f3re, w zmienionej formie, towarzysz\u0105 Brytyjczykom do dzi\u015b. Niekt\u00f3re z jego przewidywa\u0144 okaza\u0142y si\u0119 zaskakuj\u0105co celne. Wzrastaj\u0105ca fragmentacja spo\u0142eczna, wyra\u017ane granice etniczne w przestrzeni miejskiej, nierozwi\u0105zane napi\u0119cia kulturowe \u2014 to nie s\u0105 zjawiska, kt\u00f3re da si\u0119 zby\u0107 wzruszeniem ramion. Jednocze\u015bnie, Powell nie dostrzega\u0142 z\u0142o\u017cono\u015bci proces\u00f3w spo\u0142ecznych: ignorowa\u0142 wp\u0142yw gospodarki, przemilcza\u0142 rol\u0119 edukacji, nie docenia\u0142 potencja\u0142u integracji i wk\u0142adu cz\u0119\u015bci imigrant\u00f3w w rozw\u00f3j kultury, nauki czy gospodarki.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli co\u015b mo\u017cna uzna\u0107 na pewno za prorocze, to nie tyle konkretn\u0105 wizj\u0119 katastrofy, ile fakt, \u017ce temat, kt\u00f3ry poruszy\u0142, powraca w nowych formach. Mo\u017ce nie w formie rzeki krwi, ale w postaci referendum, protestu, urn wyborczych, niepokoju, kt\u00f3rego nie spos\u00f3b zignorowa\u0107. A “zdrada przez milczenie” o problemach, kt\u00f3re faktycznie trawi\u0105 nar\u00f3d, jawi si\u0119 coraz bardziej widoczna w opresyjnych dzia\u0142aniach obecnego gabinetu Keira Starmera.<\/p>\n\n\n\n

Rafa\u0142 Sk\u00f3rniewski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

20 kwietnia 1968 roku brytyjski polityk Enoch Powell wyg\u0142osi\u0142 jedno z najbardziej kontrowersyjnych przem\u00f3wie\u0144 powojennej Wielkiej Brytanii, znane dzi\u015b jako “Rzeki krwi” (\u201eRivers of Blood\u201d). Wyst\u0105pienie to, skierowane do uczestnik\u00f3w spotkania Conservative Political Centre w Birmingham, stanowi\u0142o gwa\u0142town\u0105 krytyk\u0119 rosn\u0105cej imigracji z kraj\u00f3w Wsp\u00f3lnoty Narod\u00f3w oraz sprzeciwu wobec projektowanej ustawy o stosunkach rasowych (Race Relations […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":18453,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[5949,5946,5957,2224,5952,5941,5950,5951,5948,2199,5942,5944,309,1948,2459,5956,5945,1073,2338,5958,5943,5947,5954,5953,2903],"class_list":["post-18452","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-eseje-polityczne","tag-5949","tag-birmingham-speech","tag-commonwealth-immigration","tag-debata-publiczna","tag-edward-heath","tag-enoch-powell","tag-historia-imigracji","tag-historia-polityczna-uk","tag-imigracja-w-wielkiej-brytanii","tag-integracja-spoleczna","tag-kolonializm-brytyjski","tag-mowa-kontrowersyjna","tag-partia-konserwatywna","tag-polityka-imigracyjna","tag-polityka-rasowa","tag-przemowienia-polityczne","tag-race-relations-act","tag-rasizm","tag-retoryka-polityczna","tag-river-tiber","tag-rivers-of-blood","tag-virgil-aeneid","tag-wielka-brytania-a-imigranci","tag-wielka-brytania-xx-wieku","tag-wielokulturowosc"],"yoast_head":"\nRafa\u0142 Sk\u00f3rniewski: "Rzeki krwi" - apokaliptyczna przestroga przed skutkami masowej imigracji - Dziennik Narodowy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rafa\u0142 Sk\u00f3rniewski: "Rzeki krwi" - apokaliptyczna przestroga przed skutkami masowej imigracji - Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-10-27T04:54:30+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-10-27T09:45:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/ChatGPT-Image-26-paz-2025-14_39_52-1024x683.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"683\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Redakcja\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Redakcja\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"30 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452\"},\"author\":{\"name\":\"Redakcja\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\"},\"headline\":\"Rafa\u0142 Sk\u00f3rniewski: “Rzeki krwi” – apokaliptyczna przestroga przed skutkami masowej imigracji\",\"datePublished\":\"2025-10-27T04:54:30+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-27T09:45:19+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452\"},\"wordCount\":5954,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"1968\",\"Birmingham speech\",\"Commonwealth immigration\",\"debata publiczna\",\"Edward Heath\",\"Enoch Powell\",\"historia imigracji\",\"historia polityczna UK\",\"imigracja w Wielkiej Brytanii\",\"integracja spo\u0142eczna\",\"kolonializm brytyjski\",\"mowa kontrowersyjna\",\"Partia Konserwatywna\",\"polityka imigracyjna\",\"polityka rasowa\",\"przem\u00f3wienia polityczne\",\"Race Relations Act\",\"rasizm\",\"retoryka polityczna\",\"River Tiber\",\"Rivers of Blood\",\"Virgil Aeneid\",\"Wielka Brytania a imigranci\",\"Wielka Brytania XX wieku\",\"wielokulturowo\u015b\u0107\"],\"articleSection\":[\"Eseje polityczne\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452\",\"name\":\"Rafa\u0142 Sk\u00f3rniewski: \\\"Rzeki krwi\\\" - apokaliptyczna przestroga przed skutkami masowej imigracji - Dziennik Narodowy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-10-27T04:54:30+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-27T09:45:19+00:00\",\"description\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Rafa\u0142 Sk\u00f3rniewski: “Rzeki krwi” – apokaliptyczna przestroga przed skutkami masowej imigracji\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"description\":\"Dziennik Narodowy\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"contentUrl\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"width\":704,\"height\":155,\"caption\":\"Dziennik Narodowy\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\",\"https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\",\"name\":\"Redakcja\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Redakcja\"},\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rafa\u0142 Sk\u00f3rniewski: \"Rzeki krwi\" - apokaliptyczna przestroga przed skutkami masowej imigracji - Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Rafa\u0142 Sk\u00f3rniewski: \"Rzeki krwi\" - apokaliptyczna przestroga przed skutkami masowej imigracji - Dziennik Narodowy","og_description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","og_url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452","og_site_name":"Dziennik Narodowy","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","article_published_time":"2025-10-27T04:54:30+00:00","article_modified_time":"2025-10-27T09:45:19+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":683,"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/ChatGPT-Image-26-paz-2025-14_39_52-1024x683.png","type":"image\/png"}],"author":"Redakcja","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Dziennik_N","twitter_site":"@Dziennik_N","twitter_misc":{"Napisane przez":"Redakcja","Szacowany czas czytania":"30 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452"},"author":{"name":"Redakcja","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1"},"headline":"Rafa\u0142 Sk\u00f3rniewski: “Rzeki krwi” – apokaliptyczna przestroga przed skutkami masowej imigracji","datePublished":"2025-10-27T04:54:30+00:00","dateModified":"2025-10-27T09:45:19+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452"},"wordCount":5954,"publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"keywords":["1968","Birmingham speech","Commonwealth immigration","debata publiczna","Edward Heath","Enoch Powell","historia imigracji","historia polityczna UK","imigracja w Wielkiej Brytanii","integracja spo\u0142eczna","kolonializm brytyjski","mowa kontrowersyjna","Partia Konserwatywna","polityka imigracyjna","polityka rasowa","przem\u00f3wienia polityczne","Race Relations Act","rasizm","retoryka polityczna","River Tiber","Rivers of Blood","Virgil Aeneid","Wielka Brytania a imigranci","Wielka Brytania XX wieku","wielokulturowo\u015b\u0107"],"articleSection":["Eseje polityczne"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452","name":"Rafa\u0142 Sk\u00f3rniewski: \"Rzeki krwi\" - apokaliptyczna przestroga przed skutkami masowej imigracji - Dziennik Narodowy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website"},"datePublished":"2025-10-27T04:54:30+00:00","dateModified":"2025-10-27T09:45:19+00:00","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18452#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Rafa\u0142 Sk\u00f3rniewski: “Rzeki krwi” – apokaliptyczna przestroga przed skutkami masowej imigracji"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","name":"Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy","publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization","name":"Dziennik Narodowy","alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","contentUrl":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","width":704,"height":155,"caption":"Dziennik Narodowy"},"image":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1","name":"Redakcja","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","caption":"Redakcja"},"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3"}]}},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18452","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18452"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18452\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18472,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18452\/revisions\/18472"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18453"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18452"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18452"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18452"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<br /> <b>Fatal error</b>: Uncaught wfWAFStorageFileException: Unable to save temporary file for atomic writing. in /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php:34 Stack trace: #0 /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php(658): wfWAFStorageFile::atomicFilePutContents('/home/klient.dh...', '<?php exit('Acc...') #1 [internal function]: wfWAFStorageFile->saveConfig('livewaf') #2 {main} thrown in <b>/home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php</b> on line <b>34</b><br />