W\u0142adys\u0142aw Matus urodzi\u0142 si\u0119 20 maja 1888 roku w miejscowo\u015bci Buczyna w Ma\u0142opolsce jako syn J\u00f3zefa i Ludwiki. Jego ojciec by\u0142 w\u00f3jtem, co wskazuje na rodzin\u0119 o silnym poczuciu obowi\u0105zku wobec lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. Wychowywa\u0142 si\u0119 w \u015brodowisku wiejskim, w rodzinie wielodzietnej, co od najm\u0142odszych lat kszta\u0142towa\u0142o w nim poczucie odpowiedzialno\u015bci oraz przywi\u0105zania do tradycyjnych warto\u015bci religijnych i narodowych.<\/p>\n\n\n\n
Edukacj\u0119 rozpocz\u0105\u0142 w miejscowej szkole ludowej, nast\u0119pnie ucz\u0119szcza\u0142 do szko\u0142y realnej w pobliskiej Bochni. Tam po raz pierwszy zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z my\u015bl\u0105 narodow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105, co mia\u0142o wp\u0142yw na jego p\u00f3\u017aniejsz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. P\u00f3\u017aniej zosta\u0142 uczniem Gimnazjum \u015bw. Anny w Krakowie, gdzie zda\u0142 matur\u0119. Umo\u017cliwi\u0142o mu to rozpocz\u0119cie nauki w Seminarium Duchownym we Lwowie. Studia teologiczne odby\u0142 na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jana Kazimierza. By\u0142 to jeden z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w intelektualnych \u00f3wczesnej Galicji, skupiaj\u0105cy wielu wybitnych profesor\u00f3w i my\u015blicieli katolickich. W\u0142adys\u0142aw Matus odnosi\u0142 si\u0119 do swojej formacji akademickiej z wielkim szacunkiem, podkre\u015blaj\u0105c znaczenie po\u0142\u0105czenia wiary i rozumu w pos\u0142udze kap\u0142a\u0144skiej. \u015awi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 13 lipca 1913 roku z r\u0105k arcybiskupa J\u00f3zefa Bilczewskiego, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 beatyfikowany. Ten moment wyznaczy\u0142 pocz\u0105tek jego drogi duszpasterskiej i publicznej.<\/p>\n\n\n\n
Po otrzymaniu \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich w 1913 roku W\u0142adys\u0142aw Matus rozpocz\u0105\u0142 pos\u0142ug\u0119 jako wikariusz w Lubaczowie. By\u0142 to pierwszy etap jego pracy duszpasterskiej, kt\u00f3ry szybko przerodzi\u0142 si\u0119 w znacznie szersze zaanga\u017cowanie spo\u0142eczne i narodowe. Nied\u0142ugo potem zosta\u0142 przeniesiony do Husiatyna na Podolu. Tam jego rola nie ogranicza\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do funkcji duszpasterza, lecz obejmowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107 o\u015bwiatow\u0105 i organizacyjn\u0105. Uczy\u0142 religii w szko\u0142ach wiejskich w Czabar\u00f3wce i Olchowczyku, a tak\u017ce pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 kapelana szpitalnego, co zyska\u0142o mu uznanie lokalnej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W czasie I wojny \u015bwiatowej, w latach 1915\u20131917, pos\u0142ugiwa\u0142 jako kapelan w rosyjskich szpitalach wojennych. Jego oddana praca zosta\u0142a dostrze\u017cona przez w\u0142adze carskie, kt\u00f3re zaproponowa\u0142y mu nadanie Orderu \u015awi\u0119tego Stanis\u0142awa. Ks. Matus, kieruj\u0105c si\u0119 wierno\u015bci\u0105 Polsce i Ko\u015bcio\u0142owi, odm\u00f3wi\u0142 przyj\u0119cia tego wyr\u00f3\u017cnienia, co stanowi\u0142o wyraz jego niezale\u017cnej postawy.<\/p>\n\n\n\n
By\u0142 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkiem zarz\u0105du lokalnego Zwi\u0105zku Polak\u00f3w w Husiatynie, a jego dzia\u0142ania mia\u0142y na celu wzmocnienie polskiej to\u017csamo\u015bci narodowej w rejonie pogranicza. W 1917 roku za\u0142o\u017cy\u0142 lokaln\u0105 delegacj\u0119 tzw. Biskupiego Krakowskiego Komitetu Pomocy oraz sk\u0142adnic\u0119 k\u00f3\u0142ek rolniczych. Dzia\u0142a\u0142 tak\u017ce w Komitecie Pomocy dla Rodzin Wojskowych. W 1918 roku czterokrotnie zosta\u0142 aresztowany przez oddzia\u0142y ukrai\u0144skie. Grozi\u0142o mu rozstrzelanie, lecz zosta\u0142 ocalony dzi\u0119ki interwencji mieszka\u0144c\u00f3w Husiatyna, co \u015bwiadczy o jego autorytecie i spo\u0142ecznej akceptacji.<\/p>\n\n\n\n
Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119 w 1918 roku ks. W\u0142adys\u0142aw Matus nie ograniczy\u0142 swojej dzia\u0142alno\u015bci jedynie do pracy duszpasterskiej. Od samego pocz\u0105tku anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w budowanie struktur narodowych i politycznych na Kresach. W 1919 roku zosta\u0142 przyw\u00f3dc\u0105 Bezpartyjnej Organizacji Narodowej w powiecie husiaty\u0144skim, kt\u00f3ra skupia\u0142a osoby zwi\u0105zane z ide\u0105 narodow\u0105, ale nie nale\u017c\u0105ce formalnie do partii politycznych. W tym czasie publikowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c swoje artyku\u0142y w licznych pismach, takich jak G\u0142os Polski, Ojczyzna, S\u0142owo Polskie i Zorza<\/em>. Podejmowa\u0142 tematy spo\u0142eczne, religijne i narodowe, staj\u0105c si\u0119 istotnym g\u0142osem opinii publicznej w Galicji Wschodniej.<\/p>\n\n\n\n W wyborach parlamentarnych w 1922 roku uzyska\u0142 mandat pos\u0142a na Sejm I kadencji z ramienia Zwi\u0105zku Ludowo-Narodowego. Jako parlamentarzysta odznacza\u0142 si\u0119 aktywno\u015bci\u0105 i zaanga\u017cowaniem. Pracowa\u0142 w kilku komisjach sejmowych, w tym odbudowy kraju, opieki spo\u0142ecznej, rob\u00f3t publicznych oraz komisji rolnej. Jego do\u015bwiadczenie pracy na prowincji i w\u015br\u00f3d ludno\u015bci wiejskiej przek\u0142ada\u0142o si\u0119 na konkretne inicjatywy ustawodawcze i spo\u0142eczne. D\u0105\u017cy\u0142 do poprawy sytuacji rolnik\u00f3w, odbudowy teren\u00f3w zniszczonych podczas wojny i zwi\u0119kszenia roli Ko\u015bcio\u0142a w \u017cyciu publicznym. W latach dwudziestych XX wieku W\u0142adys\u0142aw Matus pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 cz\u0142onka zarz\u0105du g\u0142\u00f3wnego zar\u00f3wno Zwi\u0105zku Ludowo-Narodowego, jak i p\u00f3\u017aniejszego Stronnictwa Narodowego. Reprezentowa\u0142 nurt konserwatywno-narodowy, mocno osadzony w katolickim nauczaniu spo\u0142ecznym. Zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c wiceprezesem Ma\u0142opolskiego Towarzystwa Rolniczego, kt\u00f3re by\u0142o istotn\u0105 organizacj\u0105 gospodarcz\u0105 i edukacyjn\u0105. W 1933 roku przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Lwowa, gdzie obj\u0105\u0142 stanowisko proboszcza i zosta\u0142 radnym miejskim. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 publiczna \u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 z prac\u0105 duszpastersk\u0105, co czyni\u0142o go postaci\u0105 rozpoznawaln\u0105 i wp\u0142ywow\u0105 w \u017cyciu miasta.<\/p>\n\n\n\n Po przeprowadzce do Lwowa w 1933 roku W\u0142adys\u0142aw Matus rozszerzy\u0142 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na kolejne obszary \u017cycia spo\u0142ecznego. Obj\u0105\u0142 tam funkcj\u0119 proboszcza w jednej z najwa\u017cniejszych parafii, a jego zaanga\u017cowanie nie ogranicza\u0142o si\u0119 jedynie do spraw religijnych. W kr\u00f3tkim czasie sta\u0142 si\u0119 aktywnym uczestnikiem \u017cycia miejskiego, \u0142\u0105cz\u0105c pos\u0142ug\u0119 duszpastersk\u0105 z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105 i kulturaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n Zosta\u0142 kapelanem Towarzystwa Gimnastycznego \u201eSok\u00f3\u0142\u201d, jednej z najstarszych organizacji wychowania fizycznego i obywatelskiego w Polsce. R\u00f3wnocze\u015bnie pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 prezesa stowarzyszenia rzemie\u015blniczego \u201eSka\u0142a\u201d, skupiaj\u0105cego lokalnych mistrz\u00f3w i uczni\u00f3w r\u00f3\u017cnych zawod\u00f3w. W obydwu tych \u015brodowiskach podejmowa\u0142 dzia\u0142ania wychowawcze, patriotyczne i edukacyjne. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 powinien towarzyszy\u0107 cz\u0142owiekowi nie tylko w \u015bwi\u0105tyni, lecz tak\u017ce w codziennej pracy i \u017cyciu wsp\u00f3lnotowym. Kap\u0142an nawi\u0105za\u0142 te\u017c bliskie relacje z m\u0142odzie\u017c\u0105 akademick\u0105. Organizowa\u0142 dla niej rekolekcje, spotkania formacyjne oraz wyk\u0142ady z zakresu katolickiej nauki spo\u0142ecznej. W sierpniu 1937 roku go\u015bci\u0142 w swoim domu Romana Dmowskiego, kt\u00f3ry wraca\u0142 z kuracji w Kosowie. Spotkanie to potwierdza\u0142o silne zwi\u0105zki z czo\u0142owymi postaciami polskiego ruchu narodowego. Jego aktywno\u015b\u0107 w \u015brodowiskach m\u0142odzie\u017cowych mia\u0142a ogromne znaczenie formacyjne i ideowe, kszta\u0142tuj\u0105c pokolenie, kt\u00f3re wkr\u00f3tce mia\u0142o stan\u0105\u0107 w obliczu wojennej pr\u00f3by.<\/p>\n\n\n\n Wybuch II wojny \u015bwiatowej i wkroczenie Armii Czerwonej do Lwowa we wrze\u015bniu 1939 roku oznacza\u0142y dla W\u0142adys\u0142awa Matusa radykalne zmiany i zagro\u017cenie \u017cycia. Jako osoba znana ze swojej dzia\u0142alno\u015bci narodowej i politycznej, by\u0142 natychmiast inwigilowany i kilkakrotnie wzywany na przes\u0142uchania przez sowieckie s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa. Sytuacja stawa\u0142a si\u0119 coraz bardziej niebezpieczna, dlatego za zgod\u0105 arcybiskupa Boles\u0142awa Twardowskiego postanowi\u0142 opu\u015bci\u0107 Lw\u00f3w i uda\u0107 si\u0119 na tereny Generalnego Gubernatorstwa, do okupowanego przez Niemc\u00f3w Krakowa.<\/p>\n\n\n\n W Krakowie znalaz\u0142 si\u0119 w gronie duchowie\u0144stwa konspiracyjnego. Nawi\u0105za\u0142 blisk\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z ksi\u0119dzem J\u00f3zefem Zatorem-Przytockim oraz \u015brodowiskami zwi\u0105zanymi z Armi\u0105 Krajow\u0105 i Delegatur\u0105 Rz\u0105du na Kraj. W tym czasie pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 kapelana, katechety oraz rekolekcjonisty. Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 jako \u0142\u0105cznik pomi\u0119dzy \u015brodowiskami konspiracyjnymi a metropolit\u0105 krakowskim kardyna\u0142em Adamem Sapieh\u0105. Dzi\u0119ki jego po\u015brednictwu mo\u017cliwa by\u0142a wymiana informacji, duchowe wsparcie dla \u017co\u0142nierzy podziemia oraz przekazywanie materia\u0142\u00f3w formacyjnych.<\/p>\n\n\n\n W 1943 roku wszed\u0142 w sk\u0142ad kierownictwa Komitetu Ziem Wschodnich, kt\u00f3ry dzia\u0142a\u0142 przy Biurze Wschodnim Delegatury Rz\u0105du na Kraj. Celem tego komitetu by\u0142a ochrona interes\u00f3w ludno\u015bci polskiej na Kresach Wschodnich, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie narastaj\u0105cych napi\u0119\u0107 narodowo\u015bciowych i zagro\u017cenia ze strony Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii. Ks. Matus by\u0142 jednym z duchowych i intelektualnych przewodnik\u00f3w tego \u015brodowiska, apeluj\u0105c o jedno\u015b\u0107 narodow\u0105, rozwag\u0119 polityczn\u0105 oraz obron\u0119 \u017cycia cywilnego. Cho\u0107 nie bra\u0142 bezpo\u015bredniego udzia\u0142u w akcjach zbrojnych, jego rola jako kapelana i doradcy ideowego by\u0142a nie do przecenienia.<\/p>\n\n\n\n Po zako\u0144czeniu wojny w 1945 roku ks. W\u0142adys\u0142aw Matus, \u015bwiadomy zagro\u017cenia ze strony komunistycznych w\u0142adz, pozosta\u0142 wierny konspiracyjnej linii Stronnictwa Narodowego. Zosta\u0142 wybrany na prezesa tajnego Prezydium Stronnictwa Narodowego, kontynuuj\u0105c walk\u0119 o niezale\u017cno\u015b\u0107 Polski w warunkach nowej okupacji. Wcze\u015bniej jako przedstawiciel SN spotka\u0142 si\u0119 z prymasem Augustem Hlondem w Poznaniu, by uzyska\u0107 wsparcie Ko\u015bcio\u0142a dla podziemnych struktur politycznych.<\/p>\n\n\n\n W 1946 roku, za zgod\u0105 w\u0142adz ko\u015bcielnych, przyj\u0105\u0142 nazwisko J\u00f3zef Malkiewicz. Decyzja ta by\u0142a podyktowana wzgl\u0119dami bezpiecze\u0144stwa, poniewa\u017c komunistyczne Ministerstwo Bezpiecze\u0144stwa Publicznego prowadzi\u0142o intensywne poszukiwania os\u00f3b zwi\u0105zanych z ruchem narodowym i konspiracj\u0105 wojenn\u0105. Przybrana to\u017csamo\u015b\u0107 umo\u017cliwi\u0142a mu kontynuowanie pos\u0142ugi kap\u0142a\u0144skiej oraz dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej, bez natychmiastowego ryzyka aresztowania.<\/p>\n\n\n\n Jako ksi\u0105dz J\u00f3zef Malkiewicz osiedli\u0142 si\u0119 pocz\u0105tkowo w Krakowie, a nast\u0119pnie przebywa\u0142 w Cz\u0119stochowie i Wieluniu. W 1947 roku zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do kurii wroc\u0142awskiej, przedstawiaj\u0105c si\u0119 jako repatriant ze wschodu. Otrzyma\u0142 skierowanie do pracy duszpasterskiej w parafii Bobrowniki, gdzie obj\u0105\u0142 obowi\u0105zki proboszcza. Prowadzi\u0142 tam oddzia\u0142 Caritas oraz komisj\u0119 duszpastersk\u0105 dla m\u0142odzie\u017cy. Pomimo trudnych warunk\u00f3w i ci\u0105g\u0142ej obecno\u015bci s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa, dzia\u0142a\u0142 aktywnie w lokalnym \u015brodowisku, staraj\u0105c si\u0119 odbudowywa\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119 parafialn\u0105 po latach wojny i represji. W\u0142adze komunistyczne przez wiele lat nie odkry\u0142y jego prawdziwej to\u017csamo\u015bci, cho\u0107 by\u0142 obj\u0119ty tajn\u0105 obserwacj\u0105. W\u0142adys\u0142aw Matus jako J\u00f3zef Malkiewicz \u017cy\u0142 w cieniu, ale nigdy nie porzuci\u0142 swoich idea\u0142\u00f3w. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 by\u0142a wyrazem g\u0142\u0119bokiego patriotyzmu i lojalno\u015bci wobec Ko\u015bcio\u0142a, narodu i warto\u015bci wyniesionych z II Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n\n Po ponad dw\u00f3ch dekadach pos\u0142ugi w Bobrownikach ksi\u0105dz W\u0142adys\u0142aw Matus, dzia\u0142aj\u0105cy nadal jako J\u00f3zef Malkiewicz, w 1960 roku zosta\u0142 przeniesiony do parafii w Przedczu. By\u0142 to dla niego czas przej\u015bciowy \u2013 z jednej strony wci\u0105\u017c aktywny duszpastersko, z drugiej ju\u017c coraz bardziej wycofany z \u017cycia spo\u0142ecznego i politycznego. W 1970 roku przeszed\u0142 na emerytur\u0119, ale pozosta\u0142 w Przedczu jako rezydent jeszcze przez osiem lat. P\u00f3\u017aniej, w 1978 roku, zamieszka\u0142 w Ostrow\u0105sie, w diecezjalnym sanktuarium maryjnym, prowadzonym przez jego dawnego wsp\u00f3\u0142pracownika, ksi\u0119dza Jana Matusiaka.<\/p>\n\n\n\n Ostatnie lata \u017cycia by\u0142y czasem cichej kontemplacji i powolnego powrotu do to\u017csamo\u015bci, kt\u00f3r\u0105 musia\u0142 przez dziesi\u0119ciolecia ukrywa\u0107. Dopiero w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych powr\u00f3ci\u0142 do u\u017cywania w\u0142asnego nazwiska, a jego zas\u0142ugi zacz\u0119\u0142y by\u0107 publicznie doceniane. W 1993 roku prezydent Lech Wa\u0142\u0119sa przyzna\u0142 mu Krzy\u017c Komandorski Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zas\u0142ugi w d\u0142ugoletniej pracy duszpasterskiej i spo\u0142ecznej. Zmar\u0142 26 kwietnia 1993 roku w Ostrow\u0105sie, niespe\u0142na miesi\u0105c przed swoimi 105. urodzinami.<\/p>\n\n\n\n Jako jeden z ostatnich \u017cyj\u0105cych pos\u0142\u00f3w Sejmu II RP zosta\u0142 uhonorowany minut\u0105 ciszy podczas obrad Sejmu. Uroczysty pogrzeb odby\u0142 si\u0119 29 kwietnia w Sobolowie, gdzie spocz\u0105\u0142 w rodzinnym grobowcu. Jego \u017cycie zosta\u0142o w ten spos\u00f3b symbolicznie zamkni\u0119te w miejscu, z kt\u00f3rego wyruszy\u0142 na d\u0142ug\u0105 i trudn\u0105 drog\u0119 s\u0142u\u017cby Ko\u015bcio\u0142owi i narodowi.<\/p>\n\n\n\n Teresa Kownacka<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ks. W\u0142adys\u0142aw Matus, znany r\u00f3wnie\u017c pod przybranym nazwiskiem J\u00f3zef Malkiewicz, to posta\u0107 wyj\u0105tkowa w historii Polski XX wieku. Jako kap\u0142an, publicysta, pose\u0142 i konspirator, pozostawi\u0142 po sobie trwa\u0142y \u015blad zar\u00f3wno w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a, jak i spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. Urodzony w 1888 roku, by\u0142 \u015bwiadkiem i uczestnikiem prze\u0142omowych wydarze\u0144 \u2013 od odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci, przez II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":18282,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41,6],"tags":[642,5654,5656,3270,361,5649,5651,5652,541,5657,5655,5658,5660,2487,4710,203,5653,492,5650,5253],"class_list":["post-18281","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-i-idea","category-postacie","tag-armia-krajowa","tag-biuro-wschodnie","tag-duchowienstwo-polskie","tag-dzialalnosc-spoleczna","tag-ii-wojna-swiatowa","tag-jozef-malkiewicz","tag-kardynal-sapieha","tag-komitet-ziem-wschodnich","tag-konspiracja","tag-krakow-okupowany","tag-ksiadz-katolicki","tag-lwow-1939","tag-order-odrodzenia-polski","tag-polityka-narodowa","tag-represje-komunistyczne","tag-roman-dmowski","tag-sejm-ii-rp","tag-stronnictwo-narodowe","tag-wladyslaw-matus","tag-zln"],"yoast_head":"\nOkres II wojny \u015bwiatowej i dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjna<\/strong> (oko\u0142o 300 s\u0142\u00f3w)<\/em><\/h3>\n\n\n\n
Po wojnie \u2013 pod przybranym nazwiskiem<\/strong> <\/h3>\n\n\n\n
Ostatnie lata \u017cycia i rehabilitacja<\/strong> <\/h3>\n\n\n\n