{"id":18222,"date":"2025-11-03T00:28:00","date_gmt":"2025-11-02T23:28:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222"},"modified":"2025-10-17T15:04:01","modified_gmt":"2025-10-17T13:04:01","slug":"3-listopada-1877-r-urodzil-sie-karol-hubert-rostworowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222","title":{"rendered":"3 listopada 1877 r. urodzi\u0142 si\u0119 Karol Hubert Rostworowski"},"content":{"rendered":"\n

Wst\u0119p: Dramatopisarz duszy narodu<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Karol Hubert Rostworowski by\u0142 jednym z tych artyst\u00f3w, dla kt\u00f3rych sztuka stanowi\u0142a nie tylko narz\u0119dzie ekspresji, lecz tak\u017ce g\u0142\u0119boko zakorzenion\u0105 form\u0119 odpowiedzialno\u015bci moralnej. W jego tw\u00f3rczo\u015bci spotyka\u0142y si\u0119 najwa\u017cniejsze napi\u0119cia polskiej kultury dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego: konflikt mi\u0119dzy tradycj\u0105 a nowoczesno\u015bci\u0105, rozdarcie mi\u0119dzy wiar\u0105 a zw\u0105tpieniem, sp\u00f3r o kszta\u0142t narodowej wsp\u00f3lnoty. Jako dramatopisarz, poeta i my\u015bliciel Rostworowski d\u0105\u017cy\u0142 do stworzenia teatru nieoboj\u0119tnego, teatru, kt\u00f3ry nie tylko porusza\u0142 emocje, ale przede wszystkim stawia\u0142 pytania o sens istnienia, granice ludzkiej wolno\u015bci i rol\u0119 sumienia w \u017cyciu spo\u0142ecznym.<\/p>\n\n\n\n

Zar\u00f3wno jego \u017cycie, jak i dorobek artystyczny, odzwierciedlaj\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 drog\u0119 od m\u0142odzie\u0144czej fascynacji dekadencj\u0105 i filozoficznym relatywizmem, a\u017c po pe\u0142ne zaanga\u017cowanie w katolick\u0105 etyk\u0119 i narodow\u0105 tradycj\u0119. By\u0142 tw\u00f3rc\u0105 wymagaj\u0105cym, bezkompromisowym i niekiedy kontrowersyjnym, lecz nigdy powierzchownym. Zyska\u0142 uznanie najwi\u0119kszych autorytet\u00f3w swojej epoki, a jednocze\u015bnie popad\u0142 w powojenne zapomnienie z przyczyn, kt\u00f3re wi\u0119cej m\u00f3wi\u0105 o czasach, ni\u017c o jego warto\u015bciach. Dzi\u015b, z perspektywy czasu, tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Rostworowskiego domaga si\u0119 ponownego odczytania. Jego dramaty nie tylko przynale\u017c\u0105 do kanonu polskiej literatury, ale tak\u017ce wci\u0105\u017c zachowuj\u0105 si\u0142\u0119 oddzia\u0142ywania. S\u0105 \u015bwiadectwem duchowej odwagi i przekonania, \u017ce sztuka mo\u017ce i powinna przemienia\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Korzenie i m\u0142odo\u015b\u0107 (1877\u20131907)<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Karol Hubert Rostworowski przyszed\u0142 na \u015bwiat 3 listopada 1877 roku w Rybnej, niewielkiej miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conej nieopodal Krakowa, w rodzinie ziemia\u0144skiej o g\u0142\u0119boko zakorzenionych warto\u015bciach konserwatywnych i patriotycznych. Jego dzieci\u0144stwo przebiega\u0142o w atmosferze umiarkowanego dostatku, piel\u0119gnowania tradycji oraz intelektualnych aspiracji. Ojciec, jako w\u0142a\u015bciciel maj\u0105tku ziemskiego, reprezentowa\u0142 \u015brodowisko odpowiedzialne za utrwalanie etosu s\u0142u\u017cby narodowi. Matka wnosi\u0142a do domu duchow\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 i kszta\u0142towa\u0142a wyobra\u017ani\u0119 przysz\u0142ego artysty.<\/p>\n\n\n\n

Pod wp\u0142ywem rodziny Karol rozpocz\u0105\u0142 studia rolnicze w Halle, kieruj\u0105c si\u0119 bardziej obowi\u0105zkiem ni\u017c powo\u0142aniem. Wyb\u00f3r ten szybko okaza\u0142 si\u0119 chybiony. W 1900 roku porzuci\u0142 studia przyrodnicze, a ju\u017c rok p\u00f3\u017aniej podj\u0105\u0142 nauk\u0119 muzyki w Lipsku, koncentruj\u0105c si\u0119 na grze na fortepianie i kompozycji. R\u00f3wnolegle pog\u0142\u0119bia\u0142 lektury filozoficzne i literackie. Ostatecznie jego \u015bcie\u017cka intelektualna zaprowadzi\u0142a go do Berlina, gdzie w 1907 roku rozpocz\u0105\u0142 studia filozoficzne. By\u0142 to czas intensywnych poszukiwa\u0144 \u015bwiatopogl\u0105dowych, fascynacji modernizmem, dekadencj\u0105 i kulturowym sceptycyzmem.<\/p>\n\n\n\n

W tym okresie Rostworowski odby\u0142 r\u00f3wnie\u017c liczne podr\u00f3\u017ce po Europie Zachodniej, odwiedzaj\u0105c W\u0142ochy i Francj\u0119. Spotkanie z kultur\u0105 roma\u0144sk\u0105, z jej religijn\u0105 symbolik\u0105 i klasyczn\u0105 architektur\u0105, odcisn\u0119\u0142o trwa\u0142y \u015blad na jego wyobra\u017ani. Pocz\u0105tek XX wieku to dla Rostworowskiego czas duchowego b\u0142\u0105dzenia, egzystencjalnego niepokoju i literackich eksperyment\u00f3w, kt\u00f3re znajd\u0105 odbicie w jego pierwszych utworach. Cho\u0107 formalnie nie uko\u0144czy\u0142 \u017cadnego z rozpocz\u0119tych kierunk\u00f3w, to w\u0142a\u015bnie ten nieusystematyzowany i wielowymiarowy rozw\u00f3j intelektualny stworzy\u0142 podstawy jego p\u00f3\u017aniejszej drogi tw\u00f3rczej. By\u0142 to okres formacyjny, w kt\u00f3rym rodzi\u0142 si\u0119 dramatopisarz zdolny do konfrontacji nie tylko z tematami narodowymi, ale tak\u017ce z pytaniami metafizycznymi i egzystencjalnymi.<\/p>\n\n\n\n

Droga ku dramatowi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Karol Hubert Rostworowski rozpocz\u0105\u0142 swoj\u0105 karier\u0119 literack\u0105 jako poeta, a jego debiut z 1901 roku \u2013 tom Tandeta<\/em> \u2013 wpisywa\u0142 si\u0119 w dekadencki klimat prze\u0142omu wiek\u00f3w. Utwory z tego zbioru zdradza\u0142y zar\u00f3wno fascynacj\u0119 nastrojami schy\u0142kowymi, jak i pr\u00f3b\u0119 odnalezienia w\u0142asnego j\u0119zyka wyrazu artystycznego. Cho\u0107 tytu\u0142 sugerowa\u0142 ironi\u0119 i dystans, to wewn\u0119trzna intensywno\u015b\u0107 tych wierszy ukazywa\u0142a autora g\u0142\u0119boko przej\u0119tego problemami z\u0142a, przemijania i duchowego rozk\u0142adu. W kolejnych latach Rostworowski kontynuowa\u0142 poszukiwania w formie tak zwanej Tetralogii poetyckiej<\/em>, obejmuj\u0105cej cztery tomy: Pro memoria<\/em>, Maya<\/em>, Ante lucis ortum<\/em> oraz Saeculum solutum<\/em>. Te teksty stanowi\u0142y swoisty manifest egzystencjalny, oparty na refleksji nad z\u0142udzeniem rzeczywisto\u015bci, kryzysem sensu i potrzeb\u0105 ocalenia wewn\u0119trznego \u0142adu.<\/p>\n\n\n\n

Prze\u0142omem okaza\u0142o si\u0119 dla Rostworowskiego przej\u015bcie od poezji lirycznej do formy dramatycznej. W dramatycznym dialogu dostrzeg\u0142 przestrze\u0144, kt\u00f3ra lepiej oddawa\u0142a z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 wewn\u0119trznych napi\u0119\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka. W sztukach \u017beglarze<\/em> (1908), Pod g\u00f3r\u0119<\/em> (1910) oraz Echo<\/em> (1911) rozpocz\u0105\u0142 eksperymentowanie z form\u0105 sceniczn\u0105, \u0142\u0105cz\u0105c symbolik\u0119 z analiz\u0105 psychologiczn\u0105. By\u0142y to dramaty pisane w duchu ekspresjonistycznym, pe\u0142ne niepokoju, ukazuj\u0105ce jednostk\u0119 zmagaj\u0105c\u0105 si\u0119 z w\u0142asnym przeznaczeniem i samotno\u015bci\u0105 w \u015bwiecie bez transcendentnych punkt\u00f3w odniesienia. Do\u015bwiadczenie tych poszukiwa\u0144 przynios\u0142o owoc w postaci Judasza z Kariothu<\/em> \u2013 dzie\u0142a, kt\u00f3re nie tylko przynios\u0142o Rostworowskiemu s\u0142aw\u0119, ale i zapocz\u0105tkowa\u0142o jego now\u0105 drog\u0119 duchow\u0105. Sam proces pisania tego dramatu by\u0142 dla niego osobistym prze\u017cyciem wewn\u0119trznym, punktem zwrotnym, kt\u00f3ry przyczyni\u0142 si\u0119 do jego powrotu do wiary katolickiej. Jak pisa\u0142 Adam Grzyma\u0142a-Siedlecki, “Judasz by\u0142 nie tyle utworem literackim, ile “poetyckim dokumentem powrotu do wiary”.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W ci\u0105gu zaledwie kilku lat Rostworowski przeszed\u0142 drog\u0119 od poety nowoczesnego, zafascynowanego kryzysem epoki, do dramatopisarza poszukuj\u0105cego porz\u0105dku moralnego i prawdy duchowej. Jego teatr stawa\u0142 si\u0119 coraz bardziej miejscem etycznego dialogu, konfrontacji cz\u0142owieka z wyzwaniami sumienia, wsp\u00f3lnoty i losu. Z tego powodu ju\u017c w\u00f3wczas wielu komentator\u00f3w widzia\u0142o w nim nast\u0119pc\u0119 Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

Wiara i teatr: misterium duszy i narodu<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Dla Karola Huberta Rostworowskiego teatr by\u0142 czym\u015b znacznie wi\u0119cej ni\u017c przestrzeni\u0105 widowiska. By\u0142 miejscem duchowego rozpoznania, aren\u0105, na kt\u00f3rej cz\u0142owiek staje twarz\u0105 w twarz z w\u0142asnym sumieniem, z histori\u0105 i z Bogiem. Jego dramaty przesta\u0142y by\u0107 jedynie narz\u0119dziem ekspresji artystycznej. Sta\u0142y si\u0119 narz\u0119dziem s\u0142u\u017cby idei, a konkretnie \u2013 s\u0142u\u017cby moralnej i religijnej.<\/p>\n\n\n\n

Punktem zwrotnym w jego \u017cyciu duchowym i artystycznym by\u0142 Judasz z Kariothu<\/em> \u2013 dramat wystawiony po raz pierwszy w 1913 roku w Krakowie, z niezapomnian\u0105 rol\u0105 Ludwika Solskiego. Dzie\u0142o to nie tylko przynios\u0142o Rostworowskiemu og\u00f3lnopolskie uznanie, ale tak\u017ce na trwa\u0142e zmieni\u0142o jego spos\u00f3b postrzegania \u015bwiata. Proces pisania tego utworu by\u0142 zarazem procesem wewn\u0119trznej przemiany. Powr\u00f3t do Ewangelii, do postaci Judasza jako tragicznego bohatera moralnego, prowadzi\u0142 Rostworowskiego ku powrotowi do wiary katolickiej. Nie by\u0142a to jednak wiara powierzchowna, ani koniunkturalna. Rostworowski prze\u017cy\u0142 g\u0142\u0119boki wewn\u0119trzny prze\u0142om, kt\u00f3ry ukszta\u0142towa\u0142 ca\u0142e jego p\u00f3\u017aniejsze pisarstwo. W przeciwie\u0144stwie do wielu modernist\u00f3w jego epoki, nie pogodzi\u0142 si\u0119 z ide\u0105 relatywizmu moralnego. Szuka\u0142 raczej trwa\u0142ych fundament\u00f3w etycznych, opartych na chrze\u015bcija\u0144skim pojmowaniu dobra, winy i odkupienia. Jego teatr mia\u0142 przypomina\u0107 ludziom o istnieniu \u0142adu duchowego, kt\u00f3ry nie podlega historycznym modom, lecz trwa niezale\u017cnie od przemian spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n

Motywy religijne pojawiaj\u0105 si\u0119 w jego dramatach nie tylko jako ornament, ale jako istota konfliktu. W dzie\u0142ach takich jak Mi\u0142osierdzie<\/em> czy Zmartwychwstanie<\/em> pytania o \u0142ask\u0119, zbawienie i grzech stanowi\u0105 o\u015b dramaturgiczn\u0105. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Rostworowskiego nosi znamiona misterium \u2013 odwo\u0142uje si\u0119 do g\u0142\u0119bokiego porz\u0105dku boskiego, w kt\u00f3rym ka\u017cda ludzka decyzja ma konsekwencje nie tylko doczesne, ale i wieczne. W epoce, kt\u00f3ra coraz cz\u0119\u015bciej rezygnowa\u0142a z absolut\u00f3w, Rostworowski pozostawa\u0142 tw\u00f3rc\u0105 nieust\u0119pliwym. Nie godzi\u0142 si\u0119 na banalizacj\u0119 z\u0142a ani na \u0142atwe usprawiedliwienia. Jego teatr by\u0142 narz\u0119dziem sumienia i form\u0105 wyznania wiary, zar\u00f3wno osobistej, jak i narodowej. To czyni\u0142o go unikatowym g\u0142osem na tle wsp\u00f3\u0142czesnych mu dramatopisarzy.<\/p>\n\n\n\n

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 dramatyczna \u2013 wizje, ostrze\u017cenia, proroctwa<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Judasz z Kariothu \u2013 dramat i duchowy prze\u0142om<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejszym dzie\u0142em otwieraj\u0105cym dojrza\u0142y okres tw\u00f3rczo\u015bci Rostworowskiego pozostaje Judasz z Kariothu<\/em>, wystawiony po raz pierwszy w 1913 roku. Dramat ten, nawi\u0105zuj\u0105cy do tradycji misteri\u00f3w \u015bredniowiecznych i moralitet\u00f3w, ukazuje histori\u0119 biblijnego zdrajcy nie jako epizod historyczny, lecz jako ponadczasowy obraz duchowego upadku i potrzeby zbawienia. Posta\u0107 Judasza zyskuje tutaj wymiar tragiczny \u2013 nie jest jedynie symbolem zdrady, ale cz\u0142owiekiem g\u0142\u0119boko rozdartym mi\u0119dzy woln\u0105 wol\u0105 a losem, mi\u0119dzy osobistym wyborem a planem Boga. Rostworowski, si\u0119gaj\u0105c po temat religijny, nie ucieka w pobo\u017cn\u0105 narracj\u0119. Przeciwnie, jego dramat stawia trudne pytania o granice winy, odpowiedzialno\u015b\u0107 jednostki wobec absolutu i mo\u017cliwo\u015b\u0107 przebaczenia. Sam proces pisania Judasza<\/em> by\u0142 dla autora duchowym prze\u017cyciem, kt\u00f3re doprowadzi\u0142o go do powrotu do katolickiej wiary. Krytycy epoki podkre\u015blali mistyczn\u0105 aur\u0119 dzie\u0142a, a zarazem jego dramatyczn\u0105 si\u0142\u0119 sceniczn\u0105. W ten spos\u00f3b Judasz z Kariothu<\/em> sta\u0142 si\u0119 nie tylko manifestem religijnym, ale r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadectwem duchowego dojrzewania tw\u00f3rcy.<\/p>\n\n\n\n

Kaligula, Antychryst \u2013 tyrania i zagubienie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Kolejnym etapem w tw\u00f3rczo\u015bci Rostworowskiego by\u0142y dramaty, kt\u00f3re analizowa\u0142y problem w\u0142adzy absolutnej i jej katastrofalnych skutk\u00f3w dla cz\u0142owieka. W Kajusie Cezarze Kaliguli<\/em> (1917) ukaza\u0142 proces degradacji jednostki posiadaj\u0105cej nieograniczon\u0105 w\u0142adz\u0119. Kaligula, pocz\u0105tkowo posta\u0107 wybitna, z czasem ulega w\u0142asnej pysze i pogardzie dla ludzi, co prowadzi do tyranii i ob\u0142\u0119du. Nie jest to jedynie portret historyczny, ale g\u0142\u0119boka metafora zagubienia duchowego wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, pozbawionego trwa\u0142ych warto\u015bci. Podobnie w Antychry\u015bcie<\/em> (1925), Rostworowski podejmuje pr\u00f3b\u0119 konfrontacji cz\u0142owieka z ideologi\u0105, kt\u00f3ra wypiera Boga z centrum \u015bwiata. W tym ekspresjonistycznym dramacie pojawiaj\u0105 si\u0119 motywy walki dobra ze z\u0142em, a tytu\u0142owy Antychryst uosabia nowoczesne herezje moralne: relatywizm, materializm i kult si\u0142y. Oba dramaty stanowi\u0105 swoist\u0105 przestrog\u0119 przed zredukowaniem cz\u0142owieka do biologicznej lub spo\u0142ecznej funkcji, bez uwzgl\u0119dnienia jego duchowego wymiaru.<\/p>\n\n\n\n

Czerwony Marsz, Zmartwychwstanie \u2013 ostrze\u017cenie przed rewolucj\u0105<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Dramaty Rostworowskiego z lat dwudziestych i trzydziestych ukazuj\u0105 wyra\u017ane zaniepokojenie rosn\u0105cym wp\u0142ywem ideologii rewolucyjnych w Europie. Czerwony Marsz<\/em>, po\u015bwi\u0119cony rewolucji francuskiej, przedstawia proces destrukcji porz\u0105dku spo\u0142ecznego w imi\u0119 pozornego wyzwolenia. Autor ukazuje rewolucj\u0119 nie jako akt sprawiedliwo\u015bci, lecz jako chaos, w kt\u00f3rym z\u0142o przemawia j\u0119zykiem cnoty. Rewolucjoni\u015bci, pozbawieni zakorzenienia w prawie naturalnym i duchowym, staj\u0105 si\u0119 narz\u0119dziami \u015blepej przemocy. Zmartwychwstanie<\/em> z kolei to dramat po\u015bwi\u0119cony postaci Adama Mickiewicza, lecz r\u00f3wnie\u017c uj\u0119ty w konwencji fantazji dramatycznej. Autor przywo\u0142uje duchowe fundamenty romantyzmu jako odpowied\u017a na kryzys epoki. Przez ten utw\u00f3r przebija si\u0119 pragnienie duchowego odrodzenia Polski, ale tak\u017ce Europy, kt\u00f3rej grozi\u0142a utrata to\u017csamo\u015bci. W obu dramatach Rostworowski wzywa do refleksji nad cen\u0105 post\u0119pu i nad tym, co naprawd\u0119 znaczy wolno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Cykl wiejski \u2013 realizm moralny i tragizm ch\u0142opski<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

W drugiej po\u0142owie lat dwudziestych tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Rostworowskiego przybra\u0142a nowy, realistyczny kierunek. Tak zwany cykl wiejski, obejmuj\u0105cy dramaty Niespodzianka<\/em> (1929), Przeprowadzka<\/em> (1930) oraz U mety<\/em> (1932), stanowi wyj\u0105tkowe osi\u0105gni\u0119cie w polskim dramacie psychologicznym. Autor, bez uciekania si\u0119 do mistyki czy symbolizmu, ukazuje dramaty zwyk\u0142ych ludzi \u2013 ch\u0142op\u00f3w z podkrakowskich wsi \u2013 w kt\u00f3rych kryj\u0105 si\u0119 uniwersalne pytania o win\u0119, cierpienie, mi\u0142o\u015b\u0107 i \u015bmier\u0107. Niespodzianka<\/em> opowiada o starych, ubogich rodzicach, kt\u00f3rzy pope\u0142niaj\u0105 zbrodni\u0119 nie\u015bwiadomi, \u017ce ofiar\u0105 by\u0142 ich syn. W Przeprowadzce<\/em> i U mety<\/em> \u015bledzimy dramat Szywa\u0142y, kt\u00f3rego przesz\u0142o\u015b\u0107 nie pozwala mu odnale\u017a\u0107 spokoju. W tych dramatach Rostworowski \u0142\u0105czy tragizm antyczny z surowym realizmem spo\u0142ecznym, tworz\u0105c dzie\u0142a g\u0142\u0119boko poruszaj\u0105ce i pozbawione patosu. Nawet Antoni S\u0142onimski, kt\u00f3ry zwykle nie szcz\u0119dzi\u0142 mu krytyki, przyzna\u0142, \u017ce U mety<\/em> to dramat o niezwyk\u0142ej sile emocjonalnej i artystycznej.<\/p>\n\n\n\n

Styl i rola teatru \u2013 ekspresja i misja<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Rostworowski nie by\u0142 formalnym rewolucjonist\u0105, ale jego teatr by\u0142 niezwykle \u015bwiadomy w\u0142asnej formy. Czerpa\u0142 z tradycji klasycznej, si\u0119ga\u0142 po konwencje misteryjne, moralitetowe i realistyczne, lecz potrafi\u0142 te\u017c tw\u00f3rczo je przekszta\u0142ca\u0107. J\u0119zyk jego dramat\u00f3w cechuje si\u0119 precyzj\u0105, rytmem i si\u0142\u0105 emocjonalnego wyrazu. Bohaterowie cz\u0119sto m\u00f3wi\u0105 stylem podnios\u0142ym, lecz niepozbawionym autentyzmu. Najwa\u017cniejsz\u0105 cech\u0105 stylu Rostworowskiego pozostaje jednak jego wewn\u0119trzna sp\u00f3jno\u015b\u0107 \u2013 ka\u017cda forma s\u0142u\u017cy tre\u015bci, a tre\u015b\u0107 wynika z etycznego zaanga\u017cowania. Teatr w jego uj\u0119ciu to nie rozrywka, ale przestrze\u0144 duchowej przemiany. Ka\u017cdy dramat mia\u0142 w sobie potencja\u0142 moralnego oczyszczenia, a ka\u017cda posta\u0107 by\u0142a symbolicznym obrazem kondycji cz\u0142owieka we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. W czasach, gdy wielu tw\u00f3rc\u00f3w oddziela\u0142o sztuk\u0119 od etyki, Rostworowski pozosta\u0142 wierny przekonaniu, \u017ce jedno bez drugiego nie ma sensu.<\/p>\n\n\n\n

Artysta i patriota<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Zaanga\u017cowanie Karola Huberta Rostworowskiego w \u017cycie publiczne by\u0142o naturalnym przed\u0142u\u017ceniem jego \u015bwiatopogl\u0105du. Jako pisarz, my\u015bliciel i cz\u0142owiek g\u0142\u0119boko religijny, nie uznawa\u0142 biernej postawy wobec spraw wsp\u00f3lnoty. Swoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 traktowa\u0142 jako akt moralny, a dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 i polityczn\u0105 jako obowi\u0105zek sumienia. Nie d\u0105\u017cy\u0142 do kariery w \u017cyciu publicznym, lecz wsz\u0119dzie tam, gdzie m\u00f3g\u0142 broni\u0107 warto\u015bci, kt\u00f3re uwa\u017ca\u0142 za fundamentalne, stawa\u0142 z przekonaniem i odwag\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w latach dwudziestych Rostworowski aktywnie uczestniczy\u0142 w organizacjach o profilu narodowym i katolickim. W 1926 roku obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 prezesa Stra\u017cy Narodowej w Krakowie, formacji ideowej zwi\u0105zanej ze \u015brodowiskiem Narodowej Demokracji. W tym samym roku przyst\u0105pi\u0142 do Obozu Wielkiej Polski, kt\u00f3ry uzna\u0142 za ruch odpowiadaj\u0105cy jego przekonaniom. W latach 1927\u20131928 redagowa\u0142 krakowskie pismo tego \u015brodowiska politycznego \u2013 \u201eTrybuna Narodu\u201d. By\u0142a to dzia\u0142alno\u015b\u0107 jednoznacznie ideowa, w kt\u00f3rej broni\u0142 \u0142adu chrze\u015bcija\u0144skiego, hierarchii warto\u015bci i suwerenno\u015bci kulturowej Polski wobec pr\u0105d\u00f3w liberalnych i socjalistycznych. Jako publicysta \u0142\u0105czy\u0142 bezpo\u015brednio\u015b\u0107 przekazu z g\u0142\u0119bok\u0105 refleksj\u0105 moraln\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Po rozwi\u0105zaniu Obozu Wielkiej Polski w 1933 roku, Rostworowski zwi\u0105za\u0142 si\u0119 ze Stronnictwem Narodowym, z ramienia kt\u00f3rego pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 radnego miasta Krakowa w latach 1934\u20131937. By\u0142 cz\u0142onkiem licznych komisji miejskich, zw\u0142aszcza tych zwi\u0105zanych z edukacj\u0105, kultur\u0105 i pomoc\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Jego celem nie by\u0142a walka partyjna, ale obrona warto\u015bci i instytucji, kt\u00f3re uwa\u017ca\u0142 za kluczowe dla duchowego trwania narodu. Bliskie by\u0142y mu zw\u0142aszcza \u015brodowiska inteligencji katolickiej i artystycznej.<\/p>\n\n\n\n

Dzia\u0142a\u0142 tak\u017ce na licznych polach spo\u0142ecznych. By\u0142 prezesem krakowskich oddzia\u0142\u00f3w: Zwi\u0105zku Inteligencji Polskiej, Zwi\u0105zku Dziennikarzy Polskich, Towarzystwa Obrony Ziem Wschodnich, a tak\u017ce honorowym prezesem Stowarzyszenia Opieki Spo\u0142ecznej nad M\u0142odzie\u017c\u0105. Szczeg\u00f3ln\u0105 wag\u0119 przyk\u0142ada\u0142 do troski o m\u0142ode pokolenie, w kt\u00f3rym widzia\u0142 przysz\u0142o\u015b\u0107 narodu. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce tylko wychowanie w duchu odpowiedzialno\u015bci i warto\u015bci moralnych mo\u017ce zapobiec destrukcyjnym wp\u0142ywom ideologii materialistycznych.<\/p>\n\n\n\n

W 1929 roku obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 prezesa Oddzia\u0142u Krakowskiego Zwi\u0105zku Zawodowego Literat\u00f3w Polskich, kt\u00f3r\u0105 sprawowa\u0142 z pe\u0142nym zaanga\u017cowaniem. D\u0105\u017cy\u0142 do podniesienia presti\u017cu \u015brodowiska literackiego, ale tak\u017ce do jego wewn\u0119trznego oczyszczenia. W jego oczach pisarz mia\u0142 by\u0107 kim\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko artyst\u0105 \u2013 mia\u0142 by\u0107 \u015bwiadkiem prawdy, sumieniem epoki, nauczycielem dobra. Jego stanowisko wzbudza\u0142o kontrowersje, ale i szacunek, r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d oponent\u00f3w. W 1933 roku zosta\u0142 cz\u0142onkiem Polskiej Akademii Literatury \u2013 instytucji presti\u017cowej, kt\u00f3rej celem by\u0142o reprezentowanie najwybitniejszych tw\u00f3rc\u00f3w kultury polskiej. Cztery lata p\u00f3\u017aniej, w 1937 roku, Rostworowski zrzek\u0142 si\u0119 cz\u0142onkostwa, protestuj\u0105c przeciwko publicznemu atakowi prezesa Akademii, Wac\u0142awa Sieroszewskiego, na arcybiskupa kardyna\u0142a Adama Stefana Sapieh\u0119. By\u0142 to sp\u00f3r o decyzj\u0119 hierarchii ko\u015bcielnej dotycz\u0105c\u0105 przeniesienia trumny marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego do innej krypty na Wawelu. Rostworowski uzna\u0142 atak na duchownego za zamach na autorytet Ko\u015bcio\u0142a i wyraz politycznego nacisku wobec instytucji niezale\u017cnej.<\/p>\n\n\n\n

Wszystkie te dzia\u0142ania \u015bwiadcz\u0105 o g\u0142\u0119bokiej sp\u00f3jno\u015bci postawy Rostworowskiego. Nie szuka\u0142 popularno\u015bci ani presti\u017cu. Anga\u017cowa\u0142 si\u0119 tam, gdzie widzia\u0142 zagro\u017cenie dla ducha narodowego i dla integralno\u015bci moralnej wsp\u00f3lnoty. By\u0142 cz\u0142owiekiem nieugi\u0119tym, lecz nie fanatycznym. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczna i spo\u0142eczna nie wyp\u0142ywa\u0142a z potrzeby dominacji, lecz z poczucia obowi\u0105zku. U jego podstaw le\u017ca\u0142o przekonanie, \u017ce bez kultury opartej na warto\u015bciach chrze\u015bcija\u0144skich Polska nie przetrwa jako wsp\u00f3lnota. Dlatego nie odcina\u0142 tw\u00f3rczo\u015bci od \u017cycia publicznego. Przeciwnie, traktowa\u0142 literatur\u0119 jako jedno z narz\u0119dzi formowania sumie\u0144, a aktywno\u015b\u0107 obywatelsk\u0105 jako wyraz lojalno\u015bci wobec narodu i jego dziedzictwa.<\/p>\n\n\n\n

Wiara jako fundament<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Karol Hubert Rostworowski nale\u017ca\u0142 do nielicznego grona pisarzy, dla kt\u00f3rych powr\u00f3t do wiary nie by\u0142 tylko prze\u017cyciem osobistym, lecz tak\u017ce \u015bwiadomym wyborem tw\u00f3rczym i ideowym. Religia stanowi\u0142a dla niego nie tylko sfer\u0119 \u017cycia duchowego, ale r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u0119boko przemy\u015blany fundament rozumienia \u015bwiata, cz\u0142owieka i historii. By\u0142a obecna nie tylko w modlitwie czy refleksji nad \u017cyciem, lecz r\u00f3wnie\u017c w jego dramatach \u2013 jako \u017ar\u00f3d\u0142o porz\u0105dku, sensu i moralnego zobowi\u0105zania wobec siebie i wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n\n\n\n

Momentem prze\u0142omowym w jego duchowym dojrzewaniu by\u0142a praca nad dramatem Judasz z Kariothu<\/em>. To w\u0142a\u015bnie w czasie pisania tej sztuki Rostworowski dozna\u0142 duchowego prze\u0142omu, kt\u00f3ry na trwa\u0142e ukszta\u0142towa\u0142 jego \u015bwiatopogl\u0105d. Dla niego Ewangelia nie by\u0142a zbiorem abstrakcyjnych prawd, ale drog\u0105, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a do ocalenia to\u017csamo\u015bci wewn\u0119trznej i duchowej. Tragiczna, wewn\u0119trznie rozdarta, poddana pr\u00f3bie sumienia posta\u0107 Judasza sta\u0142a si\u0119 symbolem cz\u0142owieka epoki, kt\u00f3ry potrzebuje odkupienia, ale nie wie, gdzie go szuka\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W p\u00f3\u017aniejszych dramatach, takich jak Mi\u0142osierdzie<\/em>, Antychryst<\/em> czy Zmartwychwstanie<\/em>, wiara pojawia si\u0119 jako si\u0142a dramatyczna, stawiaj\u0105ca bohater\u00f3w wobec ostatecznych pyta\u0144. Postaci Rostworowskiego rzadko s\u0105 idealne i cz\u0119sto ulegaj\u0105 s\u0142abo\u015bci, b\u0142\u0105dz\u0105, ale nigdy nie s\u0105 oboj\u0119tne wobec zagadnie\u0144 dobra i z\u0142a. Wiara staje si\u0119 dla nich pr\u00f3b\u0105, nie nagrod\u0105. Teatralna przestrze\u0144 dramat\u00f3w Rostworowskiego przypomina liturgi\u0119 konflikt\u00f3w sumienia, w kt\u00f3rej cz\u0142owiek nie mo\u017ce ukry\u0107 si\u0119 za mask\u0105 relatywizmu. Chrze\u015bcija\u0144stwo nie jest u niego wygodn\u0105 przystani\u0105, lecz wezwaniem do odpowiedzialno\u015bci. Dla Rostworowskiego religia stanowi\u0142a nie tyle azyl w obliczu chaosu, ile narz\u0119dzie rozpoznania prawdy, kt\u00f3ra domaga si\u0119 dzia\u0142ania. Nie interesowa\u0142 go teologiczny dogmat w oderwaniu od \u017cycia. Interesowa\u0142a go konsekwencja duchowa i to, co dzieje si\u0119 z cz\u0142owiekiem, gdy naprawd\u0119 wierzy.<\/p>\n\n\n\n

W epoce, w kt\u00f3rej wielu tw\u00f3rc\u00f3w oddziela\u0142o sztuk\u0119 od religii, on konsekwentnie \u0142\u0105czy\u0142 je w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Nie obawia\u0142 si\u0119, \u017ce wiara ograniczy jego wolno\u015b\u0107 artystyczn\u0105. Przeciwnie, widzia\u0142 w niej warunek tw\u00f3rczo\u015bci autentycznej, osadzonej w warto\u015bciach. Jego dramaty to nie kazania, ale powa\u017cne pytania, stawiane w j\u0119zyku sztuki, kt\u00f3ra si\u0119ga po wieczne tematy ludzkiej kondycji.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0142owiek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W cieniu wielkich idei, dzie\u0142 i debat, kt\u00f3rymi otacza\u0142 si\u0119 Karol Hubert Rostworowski, kry\u0142 si\u0119 cz\u0142owiek o g\u0142\u0119boko ludzkim wymiarze \u2013 ojciec, m\u0105\u017c, przyjaciel, gospodarz. W relacjach osobistych by\u0142 daleki od patosu, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 jego tw\u00f3rczo\u015bci. Znajomi i bliscy zapami\u0119tali go jako osob\u0119 skromn\u0105, uwa\u017cn\u0105 i pogodn\u0105, a jednocze\u015bnie wyrazist\u0105 i nieust\u0119pliw\u0105 w kwestiach, kt\u00f3re uznawa\u0142 za zasadnicze.<\/p>\n\n\n\n

W 1909 roku Rostworowski o\u017ceni\u0142 si\u0119 z R\u00f3\u017c\u0105 z Popiel\u00f3w. Ich ma\u0142\u017ce\u0144stwo uchodzi\u0142o za harmonijne i oparte na wzajemnym szacunku. Para doczeka\u0142a si\u0119 trzech syn\u00f3w, z kt\u00f3rych ka\u017cdy odegra\u0142 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w polskim \u017cyciu kulturalnym i naukowym. Jan by\u0142 poet\u0105, Emanuel \u2013 wybitnym historykiem i redaktorem naczelnym Polskiego S\u0142ownika Biograficznego<\/em>, natomiast Marek \u2013 historykiem sztuki i ministrem kultury i sztuki po 1989 roku. Dom rodzinny Rostworowskich by\u0142 przestrzeni\u0105 nie tylko ciep\u0142a, lecz tak\u017ce intelektualnej wymiany i duchowego wychowania.<\/p>\n\n\n\n

Po zachorowaniu na gru\u017alic\u0119 w 1932 roku, Rostworowski stopniowo wycofa\u0142 si\u0119 z czynnej dzia\u0142alno\u015bci publicznej. Przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do willi na Salwatorze w Krakowie, gdzie sp\u0119dzi\u0142 ostatnie lata \u017cycia. Mimo fizycznego os\u0142abienia, nie utraci\u0142 pogody ducha. Zofia Starowieyska-Morstinowa wspomina\u0142a, \u017ce go\u015bci\u0142 przyjaci\u00f3\u0142 z u\u015bmiechem, nie skar\u017c\u0105c si\u0119 na cierpienie. Ogr\u00f3d, widok na Wis\u0142\u0119, rozmowy z bliskimi \u2013 to wszystko stanowi\u0142o dla niego naturalne \u015brodowisko duchowego skupienia. Jego osobowo\u015b\u0107 \u0142\u0105czy\u0142a wewn\u0119trzn\u0105 surowo\u015b\u0107 z ciep\u0142em. Antoni S\u0142onimski pisa\u0142 o nim z dystansem ideologicznym, ale i z szacunkiem. Boy-\u017bele\u0144ski zauwa\u017ca\u0142, \u017ce nawet w sprawach spornych Rostworowski pozostawa\u0142 cz\u0142owiekiem dialogu, a nie agresji. Wielu zapami\u0119ta\u0142o go jako osob\u0119 o wyrazistych przekonaniach, ale te\u017c zdoln\u0105 do subtelnego \u017cartu, niepozbawion\u0105 autoironii.<\/p>\n\n\n\n

W ostatnich miesi\u0105cach \u017cycia Rostworowski przyjmowa\u0142 cierpienie jako co\u015b naturalnego. Nie szuka\u0142 wsp\u00f3\u0142czucia, nie szuka\u0142 te\u017c uznania. Pozostawa\u0142 wierny swoim przekonaniom, ale jednocze\u015bnie g\u0142\u0119boko ludzki. Jego \u015bmier\u0107 w lutym 1938 roku nie zako\u0144czy\u0142a historii cz\u0142owieka zamkni\u0119tego w biografii. Zostawi\u0142 po sobie nie tylko dzie\u0142a, lecz tak\u017ce wz\u00f3r postawy, w kt\u00f3rej moralno\u015b\u0107 \u0142\u0105czy si\u0119 z pokor\u0105, a tw\u00f3rczo\u015b\u0107 z odpowiedzialno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Recepcja i zapomnienie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Jeszcze za \u017cycia Karol Hubert Rostworowski cieszy\u0142 si\u0119 uznaniem w kr\u0119gach literackich i intelektualnych. Jego dramaty wystawiano w najwa\u017cniejszych teatrach, a publiczne wyst\u0105pienia budzi\u0142y \u017cywe reakcje. Cz\u0119sto okre\u015blano go mianem nast\u0119pc\u0105 Wyspia\u0144skiego \u2013 jako dramatopisarza \u0142\u0105cz\u0105cego wielkie idee z narodowym do\u015bwiadczeniem. Jednak jego recepcja nigdy nie by\u0142a jednoznaczna. Przez wielu podziwiany za pryncypialno\u015b\u0107, przez innych krytykowany za ideologiczne zaanga\u017cowanie, pozostawa\u0142 postaci\u0105 silnie osadzon\u0105 w napi\u0119ciach swoich czas\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Po jego \u015bmierci 4 lutego 1938 roku pami\u0119\u0107 o nim by\u0142a wci\u0105\u017c \u017cywa. Ksawery Pruszy\u0144ski pisa\u0142, \u017ce \u201eumar\u0142 wielki pisarz i najwi\u0119kszy po Wyspia\u0144skim dramaturg polski<\/em>\u201d, a Ludwik Hieronim Morstin nazywa\u0142 go \u201episarzem wielkiej miary\u201d<\/em>. Wybuch II wojny \u015bwiatowej przerwa\u0142 jednak wiele plan\u00f3w upami\u0119tnienia jego dorobku. Zmiana uk\u0142adu si\u0142 po 1945 roku, nadej\u015bcie nowego re\u017cimu, a zw\u0142aszcza dominacja ideologii komunistycznej, sprawi\u0142y, \u017ce Rostworowski jako tw\u00f3rca o jasno okre\u015blonym katolickim i narodowym profilu, zosta\u0142 stopniowo usuni\u0119ty z g\u0142\u00f3wnego nurtu \u017cycia kulturalnego. W PRL-u jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 uznawano za zbyt ideologiczn\u0105, zbyt \u201edewocyjn\u0105\u201d, niepasuj\u0105c\u0105 do promowanego modelu pisarza nowoczesnego i zaanga\u017cowanego spo\u0142ecznie na spos\u00f3b marksistowski. Nie zakazano go wprost, lecz zepchni\u0119to na margines. Jego dramaty przestano wystawia\u0107, a nazwisko pojawia\u0142o si\u0119 sporadycznie, raczej w przypisach ni\u017c na afiszach. Tylko w kr\u0119gach katolickich i niekt\u00f3rych \u015brodowiskach inteligenckich starano si\u0119 podtrzyma\u0107 pami\u0119\u0107 o jego dziele.<\/p>\n\n\n\n

Do najwa\u017cniejszych gest\u00f3w przywracaj\u0105cych Rostworowskiego polskiej kulturze nale\u017cy wyst\u0105pienie Karola Wojty\u0142y \u2013 ju\u017c jako papie\u017ca Jana Paw\u0142a II \u2013 podczas spotkania z tw\u00f3rcami w Teatrze Wielkim w Warszawie 8 czerwca 1991 roku. Zwracaj\u0105c si\u0119 do Marka Rostworowskiego, powiedzia\u0142: <\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eNie za\u015bwiadczy\u0107, ile ja sam zawdzi\u0119czam jego postaci, jego tw\u00f3rczo\u015bci, by\u0142oby zaniedbaniem\u201d. <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Papie\u017c przypomnia\u0142, \u017ce dramatopisarz by\u0142 \u201etendencyjnie zapomniany\u201d, a jego pe\u0142ne duchowej g\u0142\u0119bi dzie\u0142a mog\u0105 dzi\u015b s\u0142u\u017cy\u0107 jako \u017ar\u00f3d\u0142o inspiracji dla tw\u00f3rc\u00f3w poszukuj\u0105cych sensu.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie nazwisko Rostworowskiego rzadko pojawia si\u0119 w programach teatr\u00f3w, lecz jego dorobek zaczyna by\u0107 coraz cz\u0119\u015bciej przypominany w opracowaniach naukowych, wspomnieniach i edycjach \u017ar\u00f3d\u0142owych. Nadal czeka na pe\u0142n\u0105 monografi\u0119, kt\u00f3ra przywr\u00f3ci mu nale\u017cne miejsce w historii literatury. Dzi\u015b, gdy pytania o moralno\u015b\u0107, odpowiedzialno\u015b\u0107 i duchowo\u015b\u0107 zn\u00f3w zyskuj\u0105 na znaczeniu, jego dramaty okazuj\u0105 si\u0119 zaskakuj\u0105co aktualne.<\/p>\n\n\n\n

Karol Hubert Rostworowski by\u0142 tw\u00f3rc\u0105 rzadkiego formatu. W jego \u017cyciu i dziele splata\u0142y si\u0119 elementy duchowe, artystyczne i obywatelskie, tworz\u0105c sylwetk\u0119 pisarza odpowiedzialnego za s\u0142owo, za wsp\u00f3lnot\u0119, za warto\u015bci. Nie pod\u0105\u017ca\u0142 za modami ani nie szuka\u0142 poklasku. W centrum jego uwagi zawsze znajdowa\u0142 si\u0119 cz\u0142owiek \u2013 s\u0142aby, grzeszny, zmagaj\u0105cy si\u0119 z losem, ale zdolny do wewn\u0119trznej przemiany. Wierzy\u0142, \u017ce literatura mo\u017ce by\u0107 nie tylko form\u0105 ekspresji, lecz tak\u017ce narz\u0119dziem odnowy moralnej i duchowej. Jego dramaty nie by\u0142y \u0142atwe ani popularne. Wymaga\u0142y od widza uwagi, refleksji, otwarto\u015bci na pytania trudne i niewygodne. Dzi\u015b, gdy teatr coraz cz\u0119\u015bciej rezygnuje z ambicji metafizycznych, jego dzie\u0142a mog\u0105 stanowi\u0107 alternatyw\u0119 dla tych, kt\u00f3rzy szukaj\u0105 w sztuce g\u0142\u0119bi i niezgody na uproszczenia. Zamiast krzycze\u0107, Rostworowski s\u0142ucha\u0142. Zamiast oskar\u017ca\u0107, pr\u00f3bowa\u0142 zrozumie\u0107. Dlatego jego dramaty wci\u0105\u017c poruszaj\u0105, nawet je\u015bli pozornie przynale\u017c\u0105 do innej epoki.<\/p>\n\n\n\n

Jako cz\u0142owiek \u0142\u0105czy\u0142 w sobie postaw\u0119 s\u0142u\u017cby z godno\u015bci\u0105. Nie ulega\u0142 kompromisom w kwestiach zasadniczych, ale te\u017c nie zamyka\u0142 si\u0119 w kr\u0119gu w\u0142asnych przekona\u0144. Pozostawa\u0142 wierny, a nie fanatyczny. Odsuni\u0119ty w czasach PRL-u, zapomniany przez instytucje, pozosta\u0142 obecny w pami\u0119ci tych, kt\u00f3rzy znali jego dramaty i rozumieli ich sens. Dzi\u015b jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 domaga si\u0119 powrotu. Nie jako relikt przesz\u0142o\u015bci, ale jako \u017cywy g\u0142os pisarza, kt\u00f3ry uwierzy\u0142, \u017ce sztuka ma sens tylko wtedy, gdy s\u0142u\u017cy prawdzie. W czasach chaosu i poszukiwania to\u017csamo\u015bci, g\u0142os Rostworowskiego mo\u017ce ponownie wybrzmie\u0107 \u2013 cicho, ale wyra\u017anie.<\/p>\n\n\n\n

Mariusz Baku\u0142a<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wst\u0119p: Dramatopisarz duszy narodu Karol Hubert Rostworowski by\u0142 jednym z tych artyst\u00f3w, dla kt\u00f3rych sztuka stanowi\u0142a nie tylko narz\u0119dzie ekspresji, lecz tak\u017ce g\u0142\u0119boko zakorzenion\u0105 form\u0119 odpowiedzialno\u015bci moralnej. W jego tw\u00f3rczo\u015bci spotyka\u0142y si\u0119 najwa\u017cniejsze napi\u0119cia polskiej kultury dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego: konflikt mi\u0119dzy tradycj\u0105 a nowoczesno\u015bci\u0105, rozdarcie mi\u0119dzy wiar\u0105 a zw\u0105tpieniem, sp\u00f3r o kszta\u0142t narodowej wsp\u00f3lnoty. Jako dramatopisarz, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":18221,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41,187],"tags":[5539,5536,5523,5528,5540,5521,5542,5526,5531,5537,5520,5525,5529,5534,1340,5533,5538,492,5530,5522,5524,5535,5541,5527,5532],"class_list":["post-18222","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-i-idea","category-rocznice","tag-antychryst","tag-czerwony-marsz","tag-dramat-religijny","tag-dramat-symboliczny","tag-dramat-wiejski","tag-dramatopisarz-polski","tag-duchowosc-w-teatrze","tag-etyka-w-literaturze","tag-judasz-z-kariothu","tag-kajus-cezar-kaligula","tag-karol-hubert-rostworowski","tag-literatura-miedzywojenna","tag-literatura-narodowa","tag-niespodzianka","tag-oboz-wielkiej-polski","tag-polska-mysl-konserwatywna","tag-recepcja-literacka","tag-stronnictwo-narodowe","tag-teatr-i-katolicyzm","tag-teatr-moralny","tag-teatr-polski-xx-wieku","tag-teatr-realistyczny","tag-wiara-i-sztuka","tag-zapomniani-pisarze","tag-zmartwychwstanie"],"yoast_head":"\n3 listopada 1877 r. urodzi\u0142 si\u0119 Karol Hubert Rostworowski - Dziennik Narodowy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"3 listopada 1877 r. urodzi\u0142 si\u0119 Karol Hubert Rostworowski - Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-02T23:28:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-10-17T13:04:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/ChatGPT-Image-17-paz-2025-12_25_06-1024x683.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"683\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Redakcja\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Redakcja\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222\"},\"author\":{\"name\":\"Redakcja\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\"},\"headline\":\"3 listopada 1877 r. urodzi\u0142 si\u0119 Karol Hubert Rostworowski\",\"datePublished\":\"2025-11-02T23:28:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-17T13:04:01+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222\"},\"wordCount\":4093,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"Antychryst\",\"Czerwony Marsz\",\"dramat religijny\",\"dramat symboliczny\",\"dramat wiejski\",\"dramatopisarz polski\",\"duchowo\u015b\u0107 w teatrze\",\"etyka w literaturze\",\"Judasz z Kariothu\",\"Kajus Cezar Kaligula\",\"Karol Hubert Rostworowski\",\"literatura mi\u0119dzywojenna\",\"literatura narodowa\",\"Niespodzianka\",\"Ob\u00f3z Wielkiej Polski\",\"polska my\u015bl konserwatywna\",\"recepcja literacka\",\"Stronnictwo Narodowe\",\"teatr i katolicyzm\",\"teatr moralny\",\"teatr polski XX wieku\",\"teatr realistyczny\",\"Wiara i sztuka\",\"zapomniani pisarze\",\"Zmartwychwstanie\"],\"articleSection\":[\"Historia i idea\",\"Rocznice\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222\",\"name\":\"3 listopada 1877 r. urodzi\u0142 si\u0119 Karol Hubert Rostworowski - Dziennik Narodowy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-11-02T23:28:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-17T13:04:01+00:00\",\"description\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"3 listopada 1877 r. urodzi\u0142 si\u0119 Karol Hubert Rostworowski\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"description\":\"Dziennik Narodowy\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"contentUrl\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"width\":704,\"height\":155,\"caption\":\"Dziennik Narodowy\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\",\"https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\",\"name\":\"Redakcja\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Redakcja\"},\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"3 listopada 1877 r. urodzi\u0142 si\u0119 Karol Hubert Rostworowski - Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"3 listopada 1877 r. urodzi\u0142 si\u0119 Karol Hubert Rostworowski - Dziennik Narodowy","og_description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","og_url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222","og_site_name":"Dziennik Narodowy","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","article_published_time":"2025-11-02T23:28:00+00:00","article_modified_time":"2025-10-17T13:04:01+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":683,"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/ChatGPT-Image-17-paz-2025-12_25_06-1024x683.png","type":"image\/png"}],"author":"Redakcja","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Dziennik_N","twitter_site":"@Dziennik_N","twitter_misc":{"Napisane przez":"Redakcja","Szacowany czas czytania":"21 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222"},"author":{"name":"Redakcja","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1"},"headline":"3 listopada 1877 r. urodzi\u0142 si\u0119 Karol Hubert Rostworowski","datePublished":"2025-11-02T23:28:00+00:00","dateModified":"2025-10-17T13:04:01+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222"},"wordCount":4093,"publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"keywords":["Antychryst","Czerwony Marsz","dramat religijny","dramat symboliczny","dramat wiejski","dramatopisarz polski","duchowo\u015b\u0107 w teatrze","etyka w literaturze","Judasz z Kariothu","Kajus Cezar Kaligula","Karol Hubert Rostworowski","literatura mi\u0119dzywojenna","literatura narodowa","Niespodzianka","Ob\u00f3z Wielkiej Polski","polska my\u015bl konserwatywna","recepcja literacka","Stronnictwo Narodowe","teatr i katolicyzm","teatr moralny","teatr polski XX wieku","teatr realistyczny","Wiara i sztuka","zapomniani pisarze","Zmartwychwstanie"],"articleSection":["Historia i idea","Rocznice"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222","name":"3 listopada 1877 r. urodzi\u0142 si\u0119 Karol Hubert Rostworowski - Dziennik Narodowy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website"},"datePublished":"2025-11-02T23:28:00+00:00","dateModified":"2025-10-17T13:04:01+00:00","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18222#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"3 listopada 1877 r. urodzi\u0142 si\u0119 Karol Hubert Rostworowski"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","name":"Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy","publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization","name":"Dziennik Narodowy","alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","contentUrl":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","width":704,"height":155,"caption":"Dziennik Narodowy"},"image":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1","name":"Redakcja","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","caption":"Redakcja"},"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3"}]}},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18222","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18222"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18227,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18222\/revisions\/18227"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18221"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<br /> <b>Fatal error</b>: Uncaught wfWAFStorageFileException: Unable to save temporary file for atomic writing. in /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php:34 Stack trace: #0 /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php(658): wfWAFStorageFile::atomicFilePutContents('/home/klient.dh...', '<?php exit('Acc...') #1 [internal function]: wfWAFStorageFile->saveConfig('livewaf') #2 {main} thrown in <b>/home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php</b> on line <b>34</b><br />