{"id":18162,"date":"2025-10-14T16:33:00","date_gmt":"2025-10-14T14:33:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162"},"modified":"2025-10-14T19:34:14","modified_gmt":"2025-10-14T17:34:14","slug":"joanna-brzezinska-powrot-do-sluzby-publicznej-jak-odbudowac-etos-urzednika-i-lojalnosc-wobec-panstwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162","title":{"rendered":"Joanna Brzezi\u0144ska: Powr\u00f3t do s\u0142u\u017cby publicznej \u2013 jak odbudowa\u0107 etos urz\u0119dnika i lojalno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa?"},"content":{"rendered":"\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><strong>Wst\u0119p<\/strong><\/h5>\n\n\n\n<p>Wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwo demokratyczne nie mo\u017ce funkcjonowa\u0107 sprawnie bez profesjonalnej, bezstronnej i etycznej administracji publicznej. Tymczasem w ostatnich latach obserwujemy w Polsce \u2013 ale tak\u017ce w wielu innych krajach \u2013 narastaj\u0105cy kryzys zaufania do instytucji publicznych, os\u0142abienie etosu s\u0142u\u017cby cywilnej oraz coraz cz\u0119stsze przypadki upolitycznienia struktur urz\u0119dniczych. Urz\u0119dnicy, kt\u00f3rzy powinni by\u0107 fundamentem ci\u0105g\u0142o\u015bci i stabilno\u015bci pa\u0144stwa, coraz cz\u0119\u015bciej postrzegani s\u0105 jako wykonawcy bie\u017c\u0105cych decyzji politycznych lub jako \u201ebiurokraci\u201d oderwani od potrzeb obywatela. W tym kontek\u015bcie coraz g\u0142o\u015bniej wybrzmiewa pytanie: jak odbudowa\u0107 etos urz\u0119dnika i lojalno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa, a nie wobec partii rz\u0105dz\u0105cej?<\/p>\n\n\n\n<p>Problem nie dotyczy wy\u0142\u0105cznie pojedynczych przypadk\u00f3w, lecz ma charakter systemowy. Erozja warto\u015bci s\u0142u\u017cby publicznej to z\u0142o\u017cony proces wynikaj\u0105cy zar\u00f3wno z czynnik\u00f3w instytucjonalnych (brak przejrzystych mechanizm\u00f3w awansu, polityczne nominacje), jak i spo\u0142ecznych (spadek presti\u017cu zawodu urz\u0119dnika, niskie wynagrodzenia, negatywny wizerunek w mediach). Kluczowe znaczenie ma tu r\u00f3wnie\u017c szerszy kontekst zaufania obywateli do pa\u0144stwa i jego przedstawicieli. Jak wskazuje OECD (2022):<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eZaufanie jest fundamentem dobrego rz\u0105dzenia. Jego odbudowa wymaga trwa\u0142ego zaanga\u017cowania w uczciwo\u015b\u0107, przejrzysto\u015b\u0107 i reagowanie na potrzeby obywateli.\u201d [OECD, 2022]<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Celem niniejszego eseju jest analiza przyczyn kryzysu etosu s\u0142u\u017cby publicznej oraz wskazanie konkretnych dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do jego odbudowy. Teza tekstu opiera si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce odbudowanie etosu urz\u0119dnika i jego lojalno\u015bci wobec pa\u0144stwa wymaga dzia\u0142a\u0144 wielotorowych \u2013 obejmuj\u0105cych reform\u0119 edukacji, wzmocnienie niezale\u017cno\u015bci instytucji, a tak\u017ce rozw\u00f3j kultury etycznej w administracji. W dalszej cz\u0119\u015bci eseju zostan\u0105 przedstawione zar\u00f3wno historyczne podstawy s\u0142u\u017cby cywilnej, jak i aktualne wyzwania oraz dobre praktyki z innych pa\u0144stw demokratycznych.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><strong>I. Historia i znaczenie etosu s\u0142u\u017cby publicznej<\/strong><\/h5>\n\n\n\n<p>Etos s\u0142u\u017cby publicznej nie jest poj\u0119ciem nowym ani wy\u0142\u0105cznie wsp\u00f3\u0142czesnym. Jego korzenie si\u0119gaj\u0105 klasycznych koncepcji pa\u0144stwa prawa, w kt\u00f3rych urz\u0119dnik by\u0142 postrzegany jako stra\u017cnik porz\u0105dku instytucjonalnego, lojalny nie wobec w\u0142adzy, lecz wobec prawa i interesu wsp\u00f3lnego. Przez wieki model s\u0142u\u017cby publicznej ewoluowa\u0142 od lojalno\u015bci wobec monarchy w monarchiach absolutnych, przez biurokracj\u0119 weberowsk\u0105, a\u017c po wsp\u00f3\u0142czesne modele zarz\u0105dzania publicznego, akcentuj\u0105ce przejrzysto\u015b\u0107, efektywno\u015b\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107 wobec obywatela.<\/p>\n\n\n\n<p>W klasycznej teorii administracji publicznej, szczeg\u00f3lnie w uj\u0119ciu Maxa Webera, urz\u0119dnik pe\u0142ni funkcj\u0119 niezale\u017cnego wykonawcy prawa, dzia\u0142aj\u0105cego na podstawie racjonalnych przes\u0142anek, a nie uznaniowych decyzji politycznych. Weber podkre\u015bla\u0142, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eUrz\u0119dnik musi by\u0107 bezstronny nie tylko w dzia\u0142aniu, ale tak\u017ce w oczach opinii publicznej.\u201d<br>(<em>Weber, 1998<\/em>)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>W modelu weberowskim urz\u0119dnik jest nie tylko specjalist\u0105 w swojej dziedzinie, ale tak\u017ce osob\u0105 o wysokim poziomie moralnym, kt\u00f3ra kieruje si\u0119 zasadami legalizmu, bezstronno\u015bci i lojalno\u015bci wobec struktur pa\u0144stwowych, a nie partii politycznych. Taki urz\u0119dnik powinien by\u0107 odporny na naciski zewn\u0119trzne i wewn\u0119trzne, a jego dzia\u0142ania powinny by\u0107 przewidywalne, sp\u00f3jne i zgodne z obowi\u0105zuj\u0105cym prawem.<\/p>\n\n\n\n<p>W Polsce idea s\u0142u\u017cby publicznej zakorzeniona jest r\u00f3wnie\u017c w tradycji II Rzeczypospolitej oraz w konstytucyjnym porz\u0105dku wsp\u00f3\u0142czesnym. Art. 153 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi jednoznacznie:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eW s\u0142u\u017cbie cywilnej zapewnia si\u0119 zawodowe, rzetelne, bezstronne i politycznie neutralne wykonywanie zada\u0144 pa\u0144stwa.\u201d (<em>Konstytucja RP, 1997<\/em>)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Tak sformu\u0142owany przepis nie jest jedynie deklaracj\u0105. Stanowi fundament prawny, na kt\u00f3rym powinien opiera\u0107 si\u0119 ca\u0142y system s\u0142u\u017cby publicznej. Oznacza on, \u017ce ka\u017cdy urz\u0119dnik w Polsce zobowi\u0105zany jest do dzia\u0142ania na rzecz interesu publicznego, z poszanowaniem prawa, a nie w interesie dora\u017anym partii rz\u0105dz\u0105cej. Znaczenie etosu s\u0142u\u017cby publicznej nie ogranicza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do kwestii formalnych czy administracyjnych. To w\u0142a\u015bnie urz\u0119dnicy poprzez swoje codzienne decyzje, interpretacje przepis\u00f3w, spos\u00f3b komunikowania si\u0119 z obywatelami kszta\u0142tuj\u0105 realny obraz pa\u0144stwa w oczach spo\u0142ecze\u0144stwa. S\u0105 \u201etwarz\u0105 pa\u0144stwa\u201d i jako tacy maj\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za to, w jaki spos\u00f3b obywatele postrzegaj\u0105 instytucje publiczne.<\/p>\n\n\n\n<p>W krajach o silnych tradycjach demokratycznych, takich jak Niemcy, Finlandia czy Kanada, urz\u0119dnik pa\u0144stwowy to zaw\u00f3d wysokiego zaufania spo\u0142ecznego. S\u0142u\u017cba publiczna jest tam traktowana nie jako zatrudnienie techniczne, lecz jako misja wymagaj\u0105ca wiedzy, kompetencji i wysokich standard\u00f3w etycznych. W tych pa\u0144stwach etos s\u0142u\u017cby opiera si\u0119 na zasadzie, \u017ce urz\u0119dnik dzia\u0142a w imieniu pa\u0144stwa, lecz dla obywatela.<\/p>\n\n\n\n<p>Odbudowa tego etosu w Polsce wymaga wi\u0119c nie tylko reform instytucjonalnych, ale r\u00f3wnie\u017c powrotu do \u017ar\u00f3de\u0142: do idei, \u017ce bycie urz\u0119dnikiem to nie tylko praca, lecz zobowi\u0105zanie wobec pa\u0144stwa i wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><strong>II. Przyczyny kryzysu etosu urz\u0119dniczego<\/strong><\/h5>\n\n\n\n<p>Kryzys etosu s\u0142u\u017cby publicznej w Polsce nie jest zjawiskiem nag\u0142ym ani wyizolowanym. To rezultat d\u0142ugoletnich zaniedba\u0144, niekonsekwentnych reform oraz pog\u0142\u0119biaj\u0105cego si\u0119 rozd\u017awi\u0119ku mi\u0119dzy instytucjami pa\u0144stwowymi a spo\u0142ecze\u0144stwem obywatelskim. \u0179r\u00f3d\u0142a tego kryzysu s\u0105 wielowymiarowe. Obejmuj\u0105 zar\u00f3wno polityczne instrumentalizowanie administracji, jak i strukturalne b\u0142\u0119dy w funkcjonowaniu s\u0142u\u017cby cywilnej. Jednym z g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w os\u0142abiaj\u0105cych etos urz\u0119dniczy jest polityzacja administracji publicznej. Cho\u0107 Konstytucja RP wyra\u017anie stanowi o bezstronno\u015bci i neutralno\u015bci politycznej s\u0142u\u017cby cywilnej (art. 153), w praktyce obserwujemy zjawisko cz\u0119stych zmian kadrowych po ka\u017cdych wyborach parlamentarnych. Wymiana os\u00f3b na stanowiskach kierowniczych, a niekiedy tak\u017ce ni\u017cszych szczebli, bywa motywowana nie wzgl\u0119dami merytorycznymi, lecz lojalno\u015bci\u0105 wobec nowej ekipy rz\u0105dz\u0105cej. Jak zauwa\u017caj\u0105 Pierre i Peters (2000):<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eIm bli\u017csze s\u0105 relacje mi\u0119dzy politykami a biurokratami, tym wi\u0119ksze zagro\u017cenie upolitycznieniem i klientelizmem.\u201d (<em>t\u0142um. w\u0142asne z j\u0119z. ang.<\/em>)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Polityzacja skutkuje nie tylko spadkiem morale w\u015br\u00f3d urz\u0119dnik\u00f3w, ale tak\u017ce utrat\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015bci i jako\u015bci realizowanych zada\u0144 publicznych. Do\u015bwiadczony urz\u0119dnik przestaje by\u0107 warto\u015bci\u0105. Liczy si\u0119 przede wszystkim jego \u201elojalno\u015b\u0107 personalna\u201d, co stoi w sprzeczno\u015bci z zasad\u0105 s\u0142u\u017cby pa\u0144stwu i obywatelowi.<\/p>\n\n\n\n<p>Kolejnym problemem jest biurokratyzacja i mechaniczne zarz\u0105dzanie prac\u0105 urz\u0119dnika, kt\u00f3re cz\u0119sto sprowadza jego rol\u0119 do realizacji procedur i \u201eodhaczania\u201d wska\u017anik\u00f3w efektywno\u015bci (KPI), bez refleksji nad sensem i jako\u015bci\u0105 wykonywanych zada\u0144. Nadmiar formalizm\u00f3w, sztywna hierarchia i oderwanie od realnych potrzeb obywateli prowadz\u0105 do zniech\u0119cenia, wypalenia zawodowego i postrzegania w\u0142asnej pracy jako czysto technicznej. Tymczasem, jak przypomina UNDP (2017):<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eUczciwo\u015b\u0107 w administracji publicznej nie powstaje wy\u0142\u0105cznie przez prawo, ale poprzez codzienne wybory etyczne podejmowane przez urz\u0119dnik\u00f3w.\u201d (<em>t\u0142um. w\u0142asne z j\u0119z. ang.<\/em>)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Wa\u017cnym czynnikiem kryzysowym jest tak\u017ce spo\u0142eczny wizerunek urz\u0119dnika. W debacie publicznej i mediach dominuje cz\u0119sto negatywny obraz administracji jako miejsca nieefektywnego, przeregulowanego i zbiurokratyzowanego. Urz\u0119dnicy bywaj\u0105 przedstawiani jako osoby oderwane od rzeczywisto\u015bci lub wr\u0119cz przeszkadzaj\u0105ce obywatelowi. To narracja, kt\u00f3ra niszczy spo\u0142eczny presti\u017c zawodu i zniech\u0119ca m\u0142ode, kompetentne osoby do wi\u0105zania swojej przysz\u0142o\u015bci z sektorem publicznym. Jednocze\u015bnie politycy rzadko staj\u0105 w obronie urz\u0119dnik\u00f3w, cz\u0119\u015bciej wykorzystuj\u0105 ich jako \u201ech\u0142opc\u00f3w do bicia\u201d w kampaniach wyborczych.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie mo\u017cna pomin\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c aspektu ekonomicznego. Niskie wynagrodzenia w administracji publicznej, brak motywacyjnego systemu premiowania czy ograniczone mo\u017cliwo\u015bci awansu zniech\u0119caj\u0105 do d\u0142ugoletniej kariery w urz\u0119dzie. S\u0142u\u017cba publiczna przestaje by\u0107 atrakcyjn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 zawodow\u0105, a kompetentni urz\u0119dnicy coraz cz\u0119\u015bciej przechodz\u0105 do sektora prywatnego.<\/p>\n\n\n\n<p>Wreszcie, istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa niedostateczne przygotowanie etyczne i obywatelskie urz\u0119dnik\u00f3w. Brakuje systematycznej edukacji w zakresie warto\u015bci konstytucyjnych, standard\u00f3w etycznych i misji s\u0142u\u017cby publicznej. Tymczasem, jak zauwa\u017ca OECD (2022):<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eZaufanie obywateli do instytucji publicznych jest fundamentem dobrego rz\u0105dzenia. Odbudowa tego zaufania wymaga przejrzysto\u015bci i trwa\u0142ego zaanga\u017cowania w warto\u015bci etyczne.\u201d (<em>t\u0142um. w\u0142asne<\/em>)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Podsumowuj\u0105c, kryzys etosu urz\u0119dniczego ma charakter systemowy i wieloczynnikowy. Wynika z upolitycznienia administracji, spadku presti\u017cu zawodu, niskich wynagrodze\u0144, braku ochrony niezale\u017cno\u015bci oraz braku kultury etycznej w instytucjach publicznych. Diagnoza tych przyczyn jest niezb\u0119dna, by m\u00f3c skutecznie przeciwdzia\u0142a\u0107 dalszej erozji s\u0142u\u017cby publicznej.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><strong>III. Jak odbudowa\u0107 etos urz\u0119dnika?<\/strong><\/h5>\n\n\n\n<p>Odbudowa etosu s\u0142u\u017cby publicznej to zadanie wielowymiarowe. Nie wystarcz\u0105 deklaracje polityczne ani dora\u017ane zmiany kadrowe, albowiem konieczna jest g\u0142\u0119boka reforma kultury instytucjonalnej, edukacji urz\u0119dniczej oraz systemu zarz\u0105dzania zasobami ludzkimi w administracji. Fundamentem tych dzia\u0142a\u0144 powinna by\u0107 zasada, \u017ce urz\u0119dnik nie s\u0142u\u017cy rz\u0105dowi ani partii, lecz pa\u0144stwu i jego obywatelom.<\/p>\n\n\n\n<p>Pierwszym i kluczowym obszarem wymagaj\u0105cym interwencji jest system kszta\u0142cenia i rozwoju zawodowego urz\u0119dnik\u00f3w. Obecnie w Polsce nie istnieje jednolity model przygotowania zawodowego do pracy w administracji publicznej, kt\u00f3ry uwzgl\u0119dnia\u0142by elementy etyczne, konstytucyjne i obywatelskie. W krajach takich jak Francja czy Niemcy funkcjonuj\u0105 elitarne szko\u0142y kszta\u0142c\u0105ce przysz\u0142ych urz\u0119dnik\u00f3w wy\u017cszego szczebla, np. ENA (\u00c9cole nationale d&#8217;administration). Programy te obejmuj\u0105 nie tylko wiedz\u0119 techniczn\u0105, ale tak\u017ce kursy z zakresu prawa konstytucyjnego, warto\u015bci demokratycznych oraz odpowiedzialno\u015bci publicznej. W Polsce nale\u017ca\u0142oby rozwa\u017cy\u0107 utworzenie podobnej, wyspecjalizowanej instytucji, kt\u00f3ra przyczyni\u0142aby si\u0119 do profesjonalizacji i unifikacji standard\u00f3w w administracji.<\/p>\n\n\n\n<p>Drugim elementem odbudowy etosu jest wzmocnienie systemu niezale\u017cno\u015bci i stabilno\u015bci zatrudnienia w s\u0142u\u017cbie cywilnej. Obecnie brak realnych gwarancji ochrony przed politycznymi decyzjami kadrowymi powoduje, \u017ce wielu urz\u0119dnik\u00f3w nie czuje si\u0119 lojalnych wobec pa\u0144stwa, lecz raczej wobec prze\u0142o\u017conych z danego uk\u0142adu politycznego. To zjawisko prowadzi do rozmycia odpowiedzialno\u015bci i zniech\u0119cenia. Jak zauwa\u017ca Konstytucja RP:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eW s\u0142u\u017cbie cywilnej zapewnia si\u0119 zawodowe, rzetelne, bezstronne i politycznie neutralne wykonywanie zada\u0144 pa\u0144stwa.\u201d (<em>Konstytucja RP, art. 153 ust. 1<\/em>)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Aby to zagwarantowa\u0107 w praktyce, konieczne s\u0105 zmiany legislacyjne wzmacniaj\u0105ce pozycj\u0119 urz\u0119dnik\u00f3w mianowanych, w tym wprowadzenie jasnych i przejrzystych \u015bcie\u017cek awansu opartych na kompetencjach, do\u015bwiadczeniu i ocenie pracy, a nie uznaniowej decyzji politycznej. Niezb\u0119dne jest tak\u017ce odbudowanie roli i presti\u017cu Szefa S\u0142u\u017cby Cywilnej jako instytucji gwarantuj\u0105cej standardy apolityczno\u015bci i etyki zawodowej. Kolejnym wa\u017cnym aspektem jest przyw\u00f3dztwo etyczne i kultura organizacyjna w instytucjach publicznych. To, jakie warto\u015bci dominuj\u0105 w urz\u0119dach, zale\u017cy w du\u017cej mierze od kadry kierowniczej. Kierownicy i dyrektorzy powinni by\u0107 nie tylko mened\u017cerami z umiej\u0119tno\u015bciami zarz\u0105dzania, ale r\u00f3wnie\u017c liderami warto\u015bci \u2013 osobami, kt\u00f3re daj\u0105 przyk\u0142ad swoim post\u0119powaniem i promuj\u0105 postawy etyczne. Jak zauwa\u017ca Robert B. Denhardt:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eAdministratorzy publiczni powinni d\u0105\u017cy\u0107 do s\u0142u\u017cby obywatelom, a nie do kierowania nimi.\u201d (<em>t\u0142um. w\u0142asne z j\u0119z. ang.<\/em>)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>W tym celu warto wdra\u017ca\u0107 w administracji kodeksy etyki zawodowej, obowi\u0105zkowe szkolenia z etyki i odpowiedzialno\u015bci publicznej oraz systemy mentoringowe, w kt\u00f3rych do\u015bwiadczeni urz\u0119dnicy wspieraj\u0105 m\u0142odszych koleg\u00f3w w rozwoju zawodowym i moralnym. Kultura etyczna nie powstaje bowiem przez dekret. Rodzi si\u0119 w codziennych interakcjach, j\u0119zyku instytucji, sposobie podejmowania decyzji i reagowania na b\u0142\u0119dy. Nie bez znaczenia pozostaje tak\u017ce transparentno\u015b\u0107 dzia\u0142ania administracji. Przejrzysto\u015b\u0107 procedur, dost\u0119p do informacji publicznej, otwarte dane oraz w\u0142\u0105czenie obywateli w procesy decyzyjne to narz\u0119dzia, kt\u00f3re nie tylko zwi\u0119kszaj\u0105 kontrol\u0119 spo\u0142eczn\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c sprzyjaj\u0105 budowie zaufania do urz\u0119dnik\u00f3w. Jak podkre\u015bla OECD (2022):<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eZaufanie jest fundamentem dobrego rz\u0105dzenia. Jego odbudowa wymaga trwa\u0142ego zaanga\u017cowania w uczciwo\u015b\u0107, przejrzysto\u015b\u0107 i reagowanie na potrzeby obywateli.\u201d (<em>t\u0142um. w\u0142asne<\/em>)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Warto tu wspomnie\u0107 o potrzebie wzmocnienia instytucji audytowych, takich jak Najwy\u017csza Izba Kontroli, oraz rozwini\u0119cia mechanizm\u00f3w sygnalizowania nieprawid\u0142owo\u015bci (whistleblowing), kt\u00f3re chroni\u0105 uczciwych urz\u0119dnik\u00f3w i daj\u0105 im przestrze\u0144 do dzia\u0142ania zgodnego z warto\u015bciami. Na koniec, uznanie i nagradzanie postaw etycznych to kolejny, niedoceniany instrument odbudowy etosu. W instytucjach publicznych powinny funkcjonowa\u0107 systemy wyr\u00f3\u017cnie\u0144 za szczeg\u00f3lne osi\u0105gni\u0119cia etyczne, zaanga\u017cowanie obywatelskie oraz innowacyjno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105. Takie podej\u015bcie mo\u017ce pom\u00f3c w tworzeniu nowej to\u017csamo\u015bci zawodowej urz\u0119dnika \u2013 jako osoby nie tylko kompetentnej, ale i godnej spo\u0142ecznego zaufania.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">I<strong>V. Jak wzmacnia\u0107 lojalno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa, a nie partii?<\/strong><\/h5>\n\n\n\n<p>Jednym z najpowa\u017cniejszych zagro\u017ce\u0144 dla profesjonalizmu i etosu s\u0142u\u017cby publicznej jest mylenie lojalno\u015bci wobec pa\u0144stwa z lojalno\u015bci\u0105 wobec bie\u017c\u0105cej w\u0142adzy politycznej. To zjawisko podwa\u017ca podstawy demokracji konstytucyjnej, prowadzi do utraty zaufania obywateli i os\u0142abia trwa\u0142o\u015b\u0107 instytucji. Urz\u0119dnik pa\u0144stwowy, niezale\u017cnie od szczebla, powinien realizowa\u0107 zadania zgodnie z prawem, a nie zgodnie z interesem partii aktualnie sprawuj\u0105cej w\u0142adz\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Kluczem do odbudowy w\u0142a\u015bciwej lojalno\u015bci jest przypomnienie roli konstytucji jako \u017ar\u00f3d\u0142a nadrz\u0119dnych zasad dzia\u0142ania administracji publicznej. Lojalno\u015b\u0107 urz\u0119dnika powinna by\u0107 skierowana nie ku osobom czy ugrupowaniom politycznym, lecz ku pa\u0144stwu jako wsp\u00f3lnemu dobru wszystkich obywateli oraz ku obowi\u0105zuj\u0105cym normom prawnym i konstytucyjnym. Oznacza to r\u00f3wnie\u017c, \u017ce urz\u0119dnik ma prawo, a nawet obowi\u0105zek odm\u00f3wi\u0107 wykonania polecenia niezgodnego z prawem, a jego niezale\u017cno\u015b\u0107 powinna by\u0107 chroniona przez system instytucjonalny.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednym z niezb\u0119dnych krok\u00f3w w tym kierunku jest oddzielenie administracji od polityki. Oznacza to nie tylko formalne deklaracje, ale realne mechanizmy chroni\u0105ce urz\u0119dnik\u00f3w przed presj\u0105 polityczn\u0105. W praktyce oznacza to konieczno\u015b\u0107 wzmocnienia statusu urz\u0119dnika mianowanego, ograniczenie mo\u017cliwo\u015bci arbitralnych zwolnie\u0144, a tak\u017ce obj\u0119cie kluczowych stanowisk w administracji publicznej zasad\u0105 konkursu opartego na kompetencjach. W wielu krajach, takich jak Niemcy czy Wielka Brytania, funkcjonuj\u0105 niezale\u017cne organy odpowiedzialne za rekrutacj\u0119 i nadz\u00f3r nad korpusem s\u0142u\u017cby cywilnej, kt\u00f3rych decyzje s\u0105 niezale\u017cne od wp\u0142yw\u00f3w politycznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie mniej istotna jest rozwini\u0119ta kultura instytucjonalna, kt\u00f3ra promuje lojalno\u015b\u0107 wobec zasad, a nie wobec os\u00f3b. Budowanie takiej kultury wymaga konsekwentnego wspierania warto\u015bci takich jak: s\u0142u\u017cba publiczna, r\u00f3wno\u015b\u0107 wobec prawa, szacunek dla obywatela i odpowiedzialno\u015b\u0107 za dobro wsp\u00f3lne. Urz\u0119dnicy musz\u0105 mie\u0107 poczucie, \u017ce ich praca ma znaczenie nie tylko techniczne, ale i moralne. Wzmocnienie lojalno\u015bci wobec pa\u0144stwa wymaga r\u00f3wnie\u017c stworzenia mechanizm\u00f3w etycznego wsparcia i ochrony dla urz\u0119dnik\u00f3w, kt\u00f3rzy staj\u0105 wobec nacisk\u00f3w politycznych lub pr\u00f3b \u0142amania prawa. Jednym z takich narz\u0119dzi jest system sygnalizowania nieprawid\u0142owo\u015bci (whistleblowing), kt\u00f3ry powinien zapewnia\u0107 anonimowo\u015b\u0107 i ochron\u0119 sygnalist\u00f3w. Obowi\u0105zkiem pa\u0144stwa jest nie tylko tworzenie takich system\u00f3w, ale i ich aktywne wspieranie.<\/p>\n\n\n\n<p>Na koniec warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na znaczenie edukacji konstytucyjnej i obywatelskiej, zar\u00f3wno w procesie rekrutacji, jak i w trakcie kariery zawodowej urz\u0119dnika. Tylko urz\u0119dnik \u015bwiadomy roli pa\u0144stwa prawa, podzia\u0142u w\u0142adz i swoich obowi\u0105zk\u00f3w wobec obywateli b\u0119dzie w stanie oprze\u0107 si\u0119 politycznym naciskom i zachowa\u0107 integralno\u015b\u0107. Tu z pomoc\u0105 przychodz\u0105 programy szkole\u0144 organizowane przez szko\u0142y urz\u0119dnicze, uczelnie wy\u017csze oraz mi\u0119dzynarodowe organizacje, takie jak OECD czy UNDP.<\/p>\n\n\n\n<p>Podsumowuj\u0105c, lojalno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa to nie kwestia deklaracji, lecz efekt strukturalnych rozwi\u0105za\u0144, kultury organizacyjnej i wewn\u0119trznego przekonania urz\u0119dnik\u00f3w, \u017ce ich praca s\u0142u\u017cy warto\u015bciom wy\u017cszym ni\u017c interes polityczny. Odbudowanie tej lojalno\u015bci jest niezb\u0119dne, by administracja publiczna mog\u0142a skutecznie dzia\u0142a\u0107 w interesie wszystkich obywateli \u2013 niezale\u017cnie od zmieniaj\u0105cych si\u0119 ekip rz\u0105dz\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><strong>V. Przyk\u0142ady mi\u0119dzynarodowe<\/strong><\/h5>\n\n\n\n<p>Analiza do\u015bwiadcze\u0144 innych pa\u0144stw pozwala lepiej zrozumie\u0107, w jaki spos\u00f3b mo\u017cna skutecznie budowa\u0107 etos s\u0142u\u017cby publicznej i wzmacnia\u0107 lojalno\u015b\u0107 urz\u0119dnik\u00f3w wobec pa\u0144stwa. Cho\u0107 konteksty polityczne i historyczne r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy krajami, istniej\u0105 wsp\u00f3lne wzorce dobrej praktyki, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 inspiruj\u0105ce tak\u017ce dla Polski.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Francja \u2013 profesjonalizacja przez edukacj\u0119<\/h4>\n\n\n\n<p>Jednym z najlepiej znanych modeli profesjonalizacji administracji publicznej jest system francuski, w kt\u00f3rym przez wiele lat kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142a \u00c9cole nationale d&#8217;administration (ENA). Ta elitarna szko\u0142a urz\u0119dnicza, utworzona po II wojnie \u015bwiatowej, kszta\u0142ci\u0142a najwy\u017csze kadry s\u0142u\u017cby cywilnej \u2013 osoby, kt\u00f3re po uko\u0144czeniu nauki trafia\u0142y bezpo\u015brednio do ministerstw, s\u0105d\u00f3w, prefektur czy s\u0142u\u017cby dyplomatycznej. Program k\u0142ad\u0142 du\u017cy nacisk na prawo konstytucyjne, funkcjonowanie pa\u0144stwa, a tak\u017ce etyk\u0119 publiczn\u0105. Cho\u0107 ENA zosta\u0142a rozwi\u0105zana w 2021 roku i zast\u0105piona now\u0105 uczelni\u0105  Institut national du service public (INSP) to zasada, \u017ce urz\u0119dnicy powinni by\u0107 formowani intelektualnie i etycznie, pozosta\u0142a fundamentem francuskiego modelu.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Finlandia \u2013 wysoki poziom zaufania spo\u0142ecznego<\/h4>\n\n\n\n<p>Finlandia jest jednym z lider\u00f3w w dziedzinie przejrzysto\u015bci i uczciwo\u015bci administracji. W rankingu Transparency International kraj ten od lat znajduje si\u0119 w czo\u0142\u00f3wce pa\u0144stw najmniej skorumpowanych. Kluczem do sukcesu jest tutaj nie tylko sprawne prawo antykorupcyjne, ale przede wszystkim silna kultura instytucjonalna oparta na zaufaniu i odpowiedzialno\u015bci. Fi\u0144scy urz\u0119dnicy s\u0105 szkoleni w zakresie warto\u015bci publicznych i traktuj\u0105 swoj\u0105 prac\u0119 jako form\u0119 s\u0142u\u017cby obywatelom. Dodatkowo Finlandia wprowadzi\u0142a jasne zasady dotycz\u0105ce konfliktu interes\u00f3w i etycznego zachowania w sektorze publicznym.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Niemcy \u2013 ochrona urz\u0119dnika i ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stwa<\/h4>\n\n\n\n<p>W Niemczech urz\u0119dnik mianowany (Beamter) korzysta z bardzo silnej ochrony prawnej. Nie mo\u017ce by\u0107 zwolniony z powod\u00f3w politycznych, a jego lojalno\u015b\u0107 jest skierowana wy\u0142\u0105cznie wobec konstytucyjnego porz\u0105dku pa\u0144stwa. Takie podej\u015bcie gwarantuje stabilno\u015b\u0107 instytucjonaln\u0105 i przeciwdzia\u0142a upartyjnieniu administracji. Niemieckie prawo wyra\u017anie oddziela administracj\u0119 od polityki, a sam status urz\u0119dnika to nie tylko zaw\u00f3d, lecz forma zaufania publicznego, kt\u00f3re wi\u0105\u017ce si\u0119 z wysokimi wymaganiami etycznymi.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Kanada \u2013 kodeks etyki jako codzienne narz\u0119dzie<\/h4>\n\n\n\n<p>Kanadyjski Kodeks Warto\u015bci i Etyki S\u0142u\u017cby Publicznej jest dokumentem, z kt\u00f3rym musi zapozna\u0107 si\u0119 ka\u017cdy pracownik administracji federalnej. Dokument ten nie ma charakteru symbolicznego. Jest narz\u0119dziem pracy, wykorzystywanym przy podejmowaniu decyzji i rozwi\u0105zywaniu dylemat\u00f3w etycznych. Kodeks podkre\u015bla warto\u015bci takie jak: s\u0142u\u017cba obywatelom, szacunek dla demokracji, uczciwo\u015b\u0107 i przejrzysto\u015b\u0107. W Kanadzie funkcjonuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c specjalne jednostki doradcze ds. etyki, wspieraj\u0105ce urz\u0119dnik\u00f3w w rozwi\u0105zywaniu trudnych sytuacji.<\/p>\n\n\n\n<p>*******<\/p>\n\n\n\n<p>Powy\u017csze przyk\u0142ady pokazuj\u0105, \u017ce skuteczna odbudowa etosu s\u0142u\u017cby publicznej jest mo\u017cliwa, je\u015bli zostan\u0105 spe\u0142nione trzy warunki: edukacja etyczna, stabilno\u015b\u0107 instytucjonalna i systemowe wsparcie dla standard\u00f3w warto\u015bci publicznych. Pa\u0144stwa, kt\u00f3re konsekwentnie realizuj\u0105 te zasady, ciesz\u0105 si\u0119 wi\u0119kszym zaufaniem spo\u0142ecznym i efektywniejsz\u0105 administracj\u0105. Polska mo\u017ce i powinna czerpa\u0107 z tych do\u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><strong>VI. Wnioski i rekomendacje<\/strong><\/h5>\n\n\n\n<p>Kryzys etosu s\u0142u\u017cby publicznej i lojalno\u015bci urz\u0119dniczej wobec pa\u0144stwa nie jest wy\u0142\u0105cznie problemem administracyjnym. To zjawisko, kt\u00f3re podwa\u017ca fundamenty demokracji, os\u0142abia zaufanie obywateli i zmniejsza efektywno\u015b\u0107 dzia\u0142ania instytucji publicznych. Jak pokazano w niniejszym eseju, \u017ar\u00f3d\u0142a tego kryzysu s\u0105 z\u0142o\u017cone: polityzacja urz\u0119d\u00f3w, brak jasnych \u015bcie\u017cek kariery, niskie wynagrodzenia, negatywny wizerunek urz\u0119dnik\u00f3w oraz niedostateczne przygotowanie etyczne.<\/p>\n\n\n\n<p>Odbudowa etosu urz\u0119dnika musi rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 od zmiany my\u015blenia o roli urz\u0119dnika w pa\u0144stwie. Nie jest on tylko wykonawc\u0105 polece\u0144, lecz stra\u017cnikiem porz\u0105dku konstytucyjnego, reprezentantem pa\u0144stwa w relacjach z obywatelem oraz no\u015bnikiem warto\u015bci publicznych. Urz\u0119dnik to zaw\u00f3d zaufania publicznego \u2013 tak powinien by\u0107 postrzegany zar\u00f3wno przez spo\u0142ecze\u0144stwo, jak i przez samych urz\u0119dnik\u00f3w. Pierwszym kluczowym krokiem jest reforma systemu edukacji urz\u0119dniczej. Potrzebne s\u0105 struktury kszta\u0142c\u0105ce nie tylko w zakresie prawa czy procedur, ale r\u00f3wnie\u017c ucz\u0105ce etyki, konstytucjonalizmu i odpowiedzialno\u015bci publicznej. Urz\u0119dnicy musz\u0105 by\u0107 przygotowani do podejmowania trudnych decyzji w oparciu o warto\u015bci, a nie interes polityczny.<\/p>\n\n\n\n<p>Drugim elementem jest umocnienie niezale\u017cno\u015bci s\u0142u\u017cby cywilnej: zar\u00f3wno poprzez ochron\u0119 zatrudnienia, jak i eliminacj\u0119 praktyk upolityczniania stanowisk. Potrzebne s\u0105 przejrzyste, obiektywne \u015bcie\u017cki kariery oraz realne narz\u0119dzia ochrony przed naciskami politycznymi. Wzorem mog\u0105 by\u0107 rozwi\u0105zania niemieckie czy kanadyjskie, gdzie urz\u0119dnik mianowany dzia\u0142a na podstawie przejrzystych kodeks\u00f3w i procedur. Trzecim filarem jest budowanie kultury organizacyjnej opartej na warto\u015bciach. Etyczne przyw\u00f3dztwo, mentoring, dost\u0119p do wsparcia w rozwi\u0105zywaniu dylemat\u00f3w moralnych oraz uznawanie postaw wzorcowych \u2013 to dzia\u0142ania, kt\u00f3re mog\u0105 odbudowa\u0107 wewn\u0119trzne poczucie misji w\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w administracji.<\/p>\n\n\n\n<p>Na koniec warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce etos nie mo\u017ce by\u0107 narzucony odg\u00f3rnie. Musi by\u0107 konsekwentnie wzmacniany poprzez prawo, instytucje i codzienne praktyki organizacyjne. Odnowienie lojalno\u015bci wobec pa\u0144stwa nie wymaga rewolucji. Wymaga sp\u00f3jnej, d\u0142ugofalowej polityki publicznej opartej na szacunku do s\u0142u\u017cby obywatelskiej i zrozumieniu jej kluczowej roli w funkcjonowaniu demokratycznego pa\u0144stwa prawa.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Joanna Brzezi\u0144ska<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong><em>Bibliografia<\/em><\/strong><\/h6>\n\n\n\n<p>Denhardt, R. B., &amp; Denhardt, J. V. (2003). <em>The new public service: Serving, not steering<\/em>. M.E. Sharpe.<\/p>\n\n\n\n<p>Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483.<\/p>\n\n\n\n<p>OECD. (2022). <em>Building trust to reinforce democracy: Main findings from the 2021 OECD survey on drivers of trust in public institutions<\/em>. <a>https:\/\/www.oecd.org\/governance\/building-trust.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Pierre, J., &amp; Peters, B. G. (2000). <em>Governance, politics and the state<\/em>. Palgrave Macmillan.<\/p>\n\n\n\n<p>Transparency International. (2021). <em>Global corruption report: Public sector<\/em>. <a>https:\/\/www.transparency.org\/en\/publications<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>UNDP. (2017). <em>Institutional integrity in public administration: A pathway towards inclusive development<\/em>. United Nations Development Programme.<\/p>\n\n\n\n<p>Weber, M. (1998). <em>Gospodarka i spo\u0142ecze\u0144stwo<\/em>. Wydawnictwo Naukowe PWN.<br><em>(Oryg. wyd. niem. 1922: Wirtschaft und Gesellschaft)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wst\u0119p Wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwo demokratyczne nie mo\u017ce funkcjonowa\u0107 sprawnie bez profesjonalnej, bezstronnej i etycznej administracji publicznej. Tymczasem w ostatnich latach obserwujemy w Polsce \u2013 ale tak\u017ce w wielu innych krajach \u2013 narastaj\u0105cy kryzys zaufania do instytucji publicznych, os\u0142abienie etosu s\u0142u\u017cby cywilnej oraz coraz cz\u0119stsze przypadki upolitycznienia struktur urz\u0119dniczych. Urz\u0119dnicy, kt\u00f3rzy powinni by\u0107 fundamentem ci\u0105g\u0142o\u015bci i stabilno\u015bci [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":18163,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[2978,5406,2274,5404,5401,5399,5407,4883,5414,5411,5416,5405,5417,5402,3624,5408,5412,5419,5403,5409,5400,5415,5413,5410,5418,2102],"class_list":["post-18162","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-eseje-polityczne","tag-administracja-publiczna","tag-bezstronnosc","tag-edukacja-obywatelska","tag-etos-urzednika","tag-etyka-administracji","tag-joanna-brzezinska","tag-kodeks-etyki","tag-konstytucja-rp","tag-kultura-instytucjonalna","tag-lojalnosc-konstytucyjna","tag-mentoring-w-administracji","tag-neutralnosc-polityczna","tag-niezaleznosc-sluzby-publicznej","tag-odpowiedzialnosc-urzednicza","tag-panstwo-prawa","tag-polityzacja-urzedow","tag-prawo-urzednicze","tag-profesjonalizacja-urzednikow","tag-reforma-administracji","tag-sluzba-cywilna","tag-sluzba-publiczna","tag-transparentnosc","tag-whistleblowing","tag-zarzadzanie-publiczne","tag-zarzadzanie-wartosciami","tag-zaufanie-spoleczne"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v20.11 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Joanna Brzezi\u0144ska: Powr\u00f3t do s\u0142u\u017cby publicznej \u2013 jak odbudowa\u0107 etos urz\u0119dnika i lojalno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa? - Dziennik Narodowy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Joanna Brzezi\u0144ska: Powr\u00f3t do s\u0142u\u017cby publicznej \u2013 jak odbudowa\u0107 etos urz\u0119dnika i lojalno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa? - Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-10-14T14:33:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-10-14T17:34:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/ChatGPT-Image-14-paz-2025-19_31_27-1024x683.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"683\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Redakcja\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Redakcja\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162\"},\"author\":{\"name\":\"Redakcja\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\"},\"headline\":\"Joanna Brzezi\u0144ska: Powr\u00f3t do s\u0142u\u017cby publicznej \u2013 jak odbudowa\u0107 etos urz\u0119dnika i lojalno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa?\",\"datePublished\":\"2025-10-14T14:33:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-14T17:34:14+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162\"},\"wordCount\":3617,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"administracja publiczna\",\"bezstronno\u015b\u0107\",\"edukacja obywatelska\",\"etos urz\u0119dnika\",\"etyka administracji\",\"Joanna Brzezi\u0144ska\",\"kodeks etyki\",\"Konstytucja RP\",\"kultura instytucjonalna\",\"lojalno\u015b\u0107 konstytucyjna\",\"mentoring w administracji\",\"neutralno\u015b\u0107 polityczna\",\"niezale\u017cno\u015b\u0107 s\u0142u\u017cby publicznej\",\"odpowiedzialno\u015b\u0107 urz\u0119dnicza\",\"pa\u0144stwo prawa\",\"polityzacja urz\u0119d\u00f3w\",\"prawo urz\u0119dnicze\",\"profesjonalizacja urz\u0119dnik\u00f3w\",\"reforma administracji\",\"s\u0142u\u017cba cywilna\",\"s\u0142u\u017cba publiczna\",\"transparentno\u015b\u0107\",\"whistleblowing\",\"zarz\u0105dzanie publiczne\",\"zarz\u0105dzanie warto\u015bciami\",\"zaufanie spo\u0142eczne\"],\"articleSection\":[\"Eseje polityczne\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162\",\"name\":\"Joanna Brzezi\u0144ska: Powr\u00f3t do s\u0142u\u017cby publicznej \u2013 jak odbudowa\u0107 etos urz\u0119dnika i lojalno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa? - Dziennik Narodowy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-10-14T14:33:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-14T17:34:14+00:00\",\"description\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Joanna Brzezi\u0144ska: Powr\u00f3t do s\u0142u\u017cby publicznej \u2013 jak odbudowa\u0107 etos urz\u0119dnika i lojalno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"description\":\"Dziennik Narodowy\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"contentUrl\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"width\":704,\"height\":155,\"caption\":\"Dziennik Narodowy\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\",\"https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\",\"name\":\"Redakcja\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Redakcja\"},\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Joanna Brzezi\u0144ska: Powr\u00f3t do s\u0142u\u017cby publicznej \u2013 jak odbudowa\u0107 etos urz\u0119dnika i lojalno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa? - Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Joanna Brzezi\u0144ska: Powr\u00f3t do s\u0142u\u017cby publicznej \u2013 jak odbudowa\u0107 etos urz\u0119dnika i lojalno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa? - Dziennik Narodowy","og_description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","og_url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162","og_site_name":"Dziennik Narodowy","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","article_published_time":"2025-10-14T14:33:00+00:00","article_modified_time":"2025-10-14T17:34:14+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":683,"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/ChatGPT-Image-14-paz-2025-19_31_27-1024x683.png","type":"image\/png"}],"author":"Redakcja","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Dziennik_N","twitter_site":"@Dziennik_N","twitter_misc":{"Napisane przez":"Redakcja","Szacowany czas czytania":"17 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162"},"author":{"name":"Redakcja","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1"},"headline":"Joanna Brzezi\u0144ska: Powr\u00f3t do s\u0142u\u017cby publicznej \u2013 jak odbudowa\u0107 etos urz\u0119dnika i lojalno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa?","datePublished":"2025-10-14T14:33:00+00:00","dateModified":"2025-10-14T17:34:14+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162"},"wordCount":3617,"publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"keywords":["administracja publiczna","bezstronno\u015b\u0107","edukacja obywatelska","etos urz\u0119dnika","etyka administracji","Joanna Brzezi\u0144ska","kodeks etyki","Konstytucja RP","kultura instytucjonalna","lojalno\u015b\u0107 konstytucyjna","mentoring w administracji","neutralno\u015b\u0107 polityczna","niezale\u017cno\u015b\u0107 s\u0142u\u017cby publicznej","odpowiedzialno\u015b\u0107 urz\u0119dnicza","pa\u0144stwo prawa","polityzacja urz\u0119d\u00f3w","prawo urz\u0119dnicze","profesjonalizacja urz\u0119dnik\u00f3w","reforma administracji","s\u0142u\u017cba cywilna","s\u0142u\u017cba publiczna","transparentno\u015b\u0107","whistleblowing","zarz\u0105dzanie publiczne","zarz\u0105dzanie warto\u015bciami","zaufanie spo\u0142eczne"],"articleSection":["Eseje polityczne"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162","name":"Joanna Brzezi\u0144ska: Powr\u00f3t do s\u0142u\u017cby publicznej \u2013 jak odbudowa\u0107 etos urz\u0119dnika i lojalno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa? - Dziennik Narodowy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website"},"datePublished":"2025-10-14T14:33:00+00:00","dateModified":"2025-10-14T17:34:14+00:00","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=18162#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Joanna Brzezi\u0144ska: Powr\u00f3t do s\u0142u\u017cby publicznej \u2013 jak odbudowa\u0107 etos urz\u0119dnika i lojalno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","name":"Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy","publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization","name":"Dziennik Narodowy","alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","contentUrl":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","width":704,"height":155,"caption":"Dziennik Narodowy"},"image":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1","name":"Redakcja","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","caption":"Redakcja"},"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3"}]}},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18162","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18162"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18162\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18164,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18162\/revisions\/18164"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18163"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<br />
<b>Fatal error</b>:  Uncaught wfWAFStorageFileException: Unable to save temporary file for atomic writing. in /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php:34
Stack trace:
#0 /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php(658): wfWAFStorageFile::atomicFilePutContents('/home/klient.dh...', '&lt;?php exit('Acc...')
#1 [internal function]: wfWAFStorageFile-&gt;saveConfig('livewaf')
#2 {main}
  thrown in <b>/home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php</b> on line <b>34</b><br />