W centrum znajduje si\u0119 wizja kraju silnego, zdecentralizowanego, opartego na tradycji i narodowym interesie. W retoryce partii konstytucja ma by\u0107 nowym kontraktem spo\u0142ecznym z obywatelami, a nie jak to okre\u015bla Kostadinow, martwym dokumentem pisanym pod dyktando Zachodu.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z najwa\u017cniejszych postulat\u00f3w jest przekszta\u0142cenie Bu\u0142garii w republik\u0119 p\u00f3\u0142prezydenck\u0105. W praktyce oznacza\u0142oby to zwi\u0119kszenie roli prezydenta kosztem premiera i rz\u0105du. Prezydent mia\u0142by realne uprawnienia wykonawcze, nie tylko reprezentacyjne, oraz wp\u0142yw na kszta\u0142towanie polityki wewn\u0119trznej i zagranicznej. To wyra\u017ane odej\u015bcie od obecnego modelu parlamentarnego, w kt\u00f3rym g\u0142\u00f3wn\u0105 w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105 sprawuje rz\u0105d wy\u0142aniany przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 sejmow\u0105. Wed\u0142ug Kostadinowa obecny system jest nieskuteczny, zdominowany przez partyjne uk\u0142ady, zale\u017cny od zagranicznych interes\u00f3w i niezdolny do podejmowania szybkich, zdecydowanych decyzji. W nowym modelu prezydent mia\u0142by by\u0107 figur\u0105 spajaj\u0105c\u0105 nar\u00f3d, siln\u0105 instytucj\u0105 zdoln\u0105 do obrony suwerenno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Kolejn\u0105 kluczow\u0105 propozycj\u0105 jest zniesienie urz\u0119du g\u0142\u00f3wnego prokuratora, instytucji, kt\u00f3ra w Bu\u0142garii od lat budzi kontrowersje. Przeciwnicy obecnego systemu zarzucaj\u0105 prokuraturze zbyt du\u017c\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107 od s\u0105d\u00f3w i brak realnej kontroli ze strony parlamentu. Odrodzenie twierdzi, \u017ce g\u0142\u00f3wny prokurator pe\u0142ni rol\u0119 nietykalnego urz\u0119dnika, kt\u00f3ry mo\u017ce blokowa\u0107 post\u0119powania, wp\u0142ywa\u0107 na \u015bledztwa i dzia\u0142a\u0107 wed\u0142ug politycznych interes\u00f3w. Likwidacja tej funkcji mia\u0142aby otworzy\u0107 drog\u0119 do transparentniejszego i bardziej demokratycznego systemu wymiaru sprawiedliwo\u015bci. W miejsce centralnej prokuratury partia postuluje bardziej rozproszony model, w kt\u00f3rym lokalne struktury mia\u0142yby wi\u0119kszy wp\u0142yw na dzia\u0142ania \u015bledcze i egzekucj\u0119 prawa.<\/p>\n\n\n\n
Partia planuje tak\u017ce zmniejszenie liczby pos\u0142\u00f3w w parlamencie. Obecnie Zgromadzenie Narodowe Bu\u0142garii liczy 240 cz\u0142onk\u00f3w. Odrodzenie chce t\u0119 liczb\u0119 istotnie zredukowa\u0107. W opinii partii obecny parlament jest przero\u015bni\u0119ty, kosztowny i oderwany od spo\u0142ecze\u0144stwa. Redukcja liczby deputowanych mia\u0142aby, wed\u0142ug Kostadinowa, nie tylko ograniczy\u0107 koszty funkcjonowania pa\u0144stwa, ale te\u017c zwi\u0119kszy\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych pos\u0142\u00f3w za podejmowane decyzje. W tej propozycji wyra\u017anie pobrzmiewa antyelitarny ton typowy dla ruch\u00f3w populistycznych. Mniej polityk\u00f3w, mniej zawodowych dzia\u0142aczy, wi\u0119cej bezpo\u015bredniego wp\u0142ywu obywateli.<\/p>\n\n\n\n
W projekcie nowej konstytucji pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wezwanie do odzyskania suwerenno\u015bci. Nie tylko politycznej, ale te\u017c gospodarczej, kulturowej i walutowej. Kostadinow nie ukrywa, \u017ce konstytucja mia\u0142aby zakotwiczy\u0107 Bu\u0142gari\u0119 poza stref\u0105 euro, zabezpieczaj\u0105c istnienie narodowego lewa jako jedynej prawnej waluty. To forma konstytucyjnego oporu wobec aspiracji do przyst\u0105pienia do strefy euro, kt\u00f3re Odrodzenie konsekwentnie okre\u015bla jako samob\u00f3jstwo suwerenno\u015bci. Partia chce r\u00f3wnie\u017c wprowadzi\u0107 do konstytucji zapisy ograniczaj\u0105ce ingerencj\u0119 zagranicznych struktur w sprawy wewn\u0119trzne, szczeg\u00f3lnie w zakresie edukacji, medi\u00f3w, polityki to\u017csamo\u015bciowej i s\u0105downictwa. To wyra\u017any sygna\u0142, \u017ce nowa konstytucja mia\u0142aby by\u0107 narz\u0119dziem przeciwdzia\u0142ania wp\u0142ywom Unii Europejskiej i Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n\n\n\n
Jednocze\u015bnie Kostadinow deklaruje, \u017ce projekt b\u0119dzie szeroko konsultowany spo\u0142ecznie. Cho\u0107 na razie nie przedstawiono konkretnego harmonogramu ani dokumentu, zapowiedzi wskazuj\u0105, \u017ce partia b\u0119dzie d\u0105\u017cy\u0142a do przeprowadzenia referendalnej legitymizacji propozycji ustrojowych. W oczach Odrodzenia konstytucja nie mo\u017ce by\u0107 produktem elit. Musi by\u0107 stworzona przez nar\u00f3d i dla narodu. To wizja, kt\u00f3ra silnie przemawia do sfrustrowanych obywateli, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie zm\u0119czenia scen\u0105 polityczn\u0105, aferami, nieprzejrzysto\u015bci\u0105 proces\u00f3w decyzyjnych i przekonaniem o braku realnej zmiany po 1989 roku.<\/p>\n\n\n\n
Krytycy projektu zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce wiele propozycji Odrodzenia niesie powa\u017cne ryzyko dla r\u00f3wnowagi w\u0142adz i demokratycznych gwarancji. Przekszta\u0142cenie Bu\u0142garii w system p\u00f3\u0142prezydencki w obecnym kontek\u015bcie mog\u0142oby prowadzi\u0107 do koncentracji w\u0142adzy w r\u0119kach jednej osoby i os\u0142abienia mechanizm\u00f3w kontroli. Zmniejszenie liczby parlamentarzyst\u00f3w bez reformy ordynacji wyborczej grozi dalsz\u0105 polaryzacj\u0105 i marginalizacj\u0105 mniejszych grup. Likwidacja urz\u0119du g\u0142\u00f3wnego prokuratora mo\u017ce otworzy\u0107 drog\u0119 do upolitycznienia prokuratury w inny spos\u00f3b, poprzez silniejszy wp\u0142yw rz\u0105dz\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n
Niezale\u017cnie jednak od oceny poszczeg\u00f3lnych zapis\u00f3w, inicjatywa Odrodzenia wpisuje si\u0119 w szerszy europejski trend, w kt\u00f3rym partie radykalne i nacjonalistyczne pr\u00f3buj\u0105 nie tylko krytykowa\u0107 system, ale go przeprojektowywa\u0107. Nie zadowalaj\u0105 si\u0119 rol\u0105 opozycji. Chc\u0105 pisa\u0107 na nowo regu\u0142y gry. Konstytucja nie jest ju\u017c \u015bwi\u0119tym tekstem transformacji demokratycznej. Staje si\u0119 narz\u0119dziem walki politycznej, symbolem odzyskiwania kontroli, to\u017csamo\u015bci i niezale\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Dla Odrodzenia to ruch strategiczny. Buduje wiarygodno\u015b\u0107 partii jako si\u0142y konstruktywnej, przygotowanej do sprawowania w\u0142adzy. Dla przeciwnik\u00f3w to sygna\u0142 alarmowy, \u017ce bu\u0142garska demokracja mo\u017ce wej\u015b\u0107 w etap rewizji, kt\u00f3rej kierunek jest trudny do przewidzenia. W obu przypadkach jedno jest pewne. Nowa konstytucja wed\u0142ug Odrodzenia to nie tylko dokument. To deklaracja politycznej wojny o przysz\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Partia Odrodzenie (bu\u0142g. \u0412\u044a\u0437\u0440\u0430\u0436\u0434\u0430\u043d\u0435), za\u0142o\u017cona w 2014 roku przez Kostadina Kostadinowa, zyska\u0142a na znaczeniu dopiero w ostatnich latach, wyrastaj\u0105c na jedn\u0105 z najbardziej wyrazistych i kontrowersyjnych si\u0142 politycznych w Bu\u0142garii. Ugrupowanie powsta\u0142o jako odpowied\u017a na dominacj\u0119 liberalnych i prozachodnich partii w bu\u0142garskiej scenie politycznej po 1989 roku. Kostadinow, by\u0142y cz\u0142onek nacjonalistycznej partii Ataka, zdecydowa\u0142 si\u0119 stworzy\u0107 w\u0142asny ruch po tym, jak uzna\u0142, \u017ce dotychczasowe partie narodowe s\u0105 nieskuteczne i zbyt ugodowe wobec Unii Europejskiej i NATO.<\/p>\n\n\n\n
Pocz\u0105tki Odrodzenia by\u0142y skromne. Przez pierwsze lata partia funkcjonowa\u0142a g\u0142\u00f3wnie jako marginalny ruch protestu, krytykuj\u0105c rz\u0105d, integracj\u0119 europejsk\u0105, polityk\u0119 migracyjn\u0105 i obecn\u0105 konstytucj\u0119. Jej przekaz opiera\u0142 si\u0119 na has\u0142ach obrony bu\u0142garskiej suwerenno\u015bci, tradycji, j\u0119zyka i rodzimej waluty. Dopiero pandemia COVID-19 i p\u00f3\u017aniejsze zawirowania geopolityczne pozwoli\u0142y partii dotrze\u0107 do szerszego grona wyborc\u00f3w. Kostadinow zbudowa\u0142 wok\u00f3\u0142 siebie wizerunek lidera bezkompromisowego, m\u00f3wi\u0105cego j\u0119zykiem ludzi sfrustrowanych, wykluczonych z transformacyjnego sukcesu. Szybko znalaz\u0142 odbiorc\u00f3w w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy czuj\u0105 si\u0119 zdradzeni przez elity i zawiedzeni kierunkiem, w jakim zmierza kraj.<\/p>\n\n\n\n
Program partii Odrodzenie mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako narodowo-konserwatywny, eurosceptyczny i antyglobalistyczny. W centrum znajduje si\u0119 idea pe\u0142nej niezale\u017cno\u015bci Bu\u0142garii, zar\u00f3wno politycznej, jak i gospodarczej. Partia sprzeciwia si\u0119 przyst\u0105pieniu do strefy euro, argumentuj\u0105c, \u017ce przyj\u0119cie wsp\u00f3lnej waluty oznacza\u0142oby oddanie kontroli nad polityk\u0105 monetarn\u0105 Brukseli i bankom mi\u0119dzynarodowym. Opowiada si\u0119 za pozostaniem przy narodowym lewie, kt\u00f3ry traktuje jako symbol i narz\u0119dzie suwerenno\u015bci. W kwestiach mi\u0119dzynarodowych Odrodzenie otwarcie krytykuje NATO, a tak\u017ce opowiada si\u0119 za neutralno\u015bci\u0105 Bu\u0142garii wobec konfliktu rosyjsko-ukrai\u0144skiego. Partia sprzeciwia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c polityce sankcji wobec Rosji, twierdz\u0105c, \u017ce szkodzi ona gospodarce i interesom bu\u0142garskich obywateli.<\/p>\n\n\n\n
W obszarze spo\u0142ecznym ugrupowanie stawia na obron\u0119 tradycyjnych warto\u015bci, rodziny, bu\u0142garskiej kultury i j\u0119zyka. W programie pojawiaj\u0105 si\u0119 postulaty ograniczenia wp\u0142ywu organizacji mi\u0119dzynarodowych i fundacji zagranicznych na edukacj\u0119, media i polityk\u0119 to\u017csamo\u015bciow\u0105. Odrodzenie krytykuje te\u017c system s\u0105downiczy i proponuje jego g\u0142\u0119bok\u0105 reform\u0119. Postuluje przekszta\u0142cenie Bu\u0142garii w republik\u0119 p\u00f3\u0142prezydenck\u0105, ograniczenie liczby pos\u0142\u00f3w i zwi\u0119kszenie roli referend\u00f3w jako narz\u0119dzia demokracji bezpo\u015bredniej.<\/p>\n\n\n\n
Ostatni sukces Odrodzenia przyszed\u0142 w wyborach parlamentarnych, kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 w kwietniu 2023 roku. Partia zdoby\u0142a 13.6 procent g\u0142os\u00f3w i wprowadzi\u0142a do parlamentu 37 pos\u0142\u00f3w, staj\u0105c si\u0119 czwart\u0105 si\u0142\u0105 polityczn\u0105 w Zgromadzeniu Narodowym. To ogromny skok w por\u00f3wnaniu do wcze\u015bniejszych wybor\u00f3w, gdzie ugrupowanie balansowa\u0142o na granicy progu wyborczego. Wynik ten potwierdzi\u0142, \u017ce Odrodzenie przesta\u0142o by\u0107 tylko parti\u0105 protestu, a sta\u0142o si\u0119 realnym graczem, kt\u00f3ry potrafi mobilizowa\u0107 nie tylko radykalnych nacjonalist\u00f3w, ale te\u017c zwyk\u0142ych obywateli rozczarowanych systemem. W Parlamencie Europejskim partia przyst\u0105pi\u0142a do Europy Suwerennych Narod\u00f3w, w kt\u00f3rej s\u0105 m.in. francuska Rekonkwista, Alternatywa dla Niemiec, polska Nowa Nadzieja.<\/p>\n\n\n\n
Rosn\u0105ce poparcie dla partii mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107 kilkoma czynnikami. Po pierwsze, jej przekaz jest konsekwentny i zrozumia\u0142y. Po drugie, Kostadinow posiada wyrazisty styl i zdolno\u015b\u0107 narracyjn\u0105, kt\u00f3ra odr\u00f3\u017cnia go od innych lider\u00f3w. Po trzecie, spo\u0142eczne napi\u0119cia, wysokie ceny, niepewno\u015b\u0107 gospodarcza i zm\u0119czenie tradycyjn\u0105 polityk\u0105 tworz\u0105 podatny grunt dla przekazu o zdradzie elit i potrzebie narodowego przebudzenia. Partia Odrodzenie nie ukrywa, \u017ce jej ambicje si\u0119gaj\u0105 znacznie dalej ni\u017c opozycja parlamentarna. Buduje struktury lokalne, inwestuje w media i planuje wystawienie kandydata w przysz\u0142ych wyborach prezydenckich. Jednocze\u015bnie prowadzi ofensyw\u0119 programow\u0105, prezentuj\u0105c w\u0142asny projekt nowej konstytucji, kt\u00f3ry zak\u0142ada gruntown\u0105 przebudow\u0119 pa\u0144stwa. W oczach jej zwolennik\u00f3w jest to wreszcie realna alternatywa wobec skompromitowanego uk\u0142adu. W oczach krytyk\u00f3w \u2013 niebezpieczny flirt z autorytaryzmem i izolacjonizmem. Bez wzgl\u0119du na ocen\u0119, jedno jest jasne: partia Odrodzenie sta\u0142a si\u0119 trwa\u0142ym elementem bu\u0142garskiej sceny politycznej i b\u0119dzie kszta\u0142towa\u0107 jej kierunek przez najbli\u017csze lata.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bu\u0142garska partia Odrodzenie, kierowana przez Kostadina Kostadinowa, og\u0142osi\u0142a rozpocz\u0119cie prac nad projektem nowej konstytucji. Dla ugrupowania, kt\u00f3re od lat pozycjonuje si\u0119 jako przeciwnik systemu i g\u0142os narodowej suwerenno\u015bci, ten ruch stanowi logiczny krok w budowaniu politycznej alternatywy wobec liberalnej demokracji reprezentowanej przez dotychczasowe elity. Propozycja zmiany ustawy zasadniczej to nie tylko gest symboliczny. To pr\u00f3ba […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":18080,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[5263,5260,2945,897,5259,2039,1274,899,5267,222,898,5266,5265,825,4158,5264,5262,5261,3778,2752],"class_list":["post-18079","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wydarzenia","tag-anty-nato","tag-antyelitarny-ruch","tag-antyglobalizm","tag-bulgaria","tag-bulgarski-parlament","tag-eurosceptycyzm","tag-konstytucja","tag-kostadin-kostadinow","tag-lew","tag-nacjonalizm","tag-odrodzenie","tag-partia-protestu","tag-polityka-tozsamosciowa","tag-populizm","tag-radykalna-prawica","tag-reforma-ustroju","tag-republika-polprezydencka","tag-suwerennosc-monetarna","tag-tradycyjne-wartosci","tag-wybory-2023"],"yoast_head":"\n