Ale to w\u0142a\u015bnie w tej pozornej wygodzie czai si\u0119 niebezpiecze\u0144stwo. Analiza dr Krzysztofa Tenerowicza pt. \u201eGot\u00f3wka \u2013 filar wolno\u015bci w cyfrowym \u015bwiecie\u201d<\/em>, przygotowana dla Centrum im. W\u0142adys\u0142awa Grabskiego, przekonuje, \u017ce monety i banknoty nie powinny znika\u0107 z naszego \u017cycia. Przeciwnie, powinni\u015bmy je postrzega\u0107 jako istotny element osobistej i obywatelskiej suwerenno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Got\u00f3wka to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c \u015brodek p\u0142atniczy. To mo\u017cliwo\u015b\u0107 anonimowego, bezpo\u015bredniego transferu warto\u015bci, kt\u00f3ra nie wymaga po\u015brednictwa bank\u00f3w ani technologicznych platform. Nie zostawia cyfrowego \u015bladu. Nie wymaga dost\u0119pu do sieci, pr\u0105du ani konta. Dzia\u0142a zawsze i wsz\u0119dzie. I w\u0142a\u015bnie dlatego pe\u0142ni funkcj\u0119 ostatniego bastionu wolno\u015bci w \u015bwiecie, gdzie kontrola nad \u015brodkami p\u0142atniczymi coraz cz\u0119\u015bciej spoczywa w r\u0119kach wielkich instytucji i system\u00f3w algorytmicznych.<\/p>\n\n\n\n W analizie Tenerowicza kluczowe jest wskazanie, \u017ce pieni\u0105dz cyfrowy, mimo wielu zalet, nie jest niezawodny. Systemy elektroniczne potrafi\u0105 zawie\u015b\u0107. Awarie serwer\u00f3w, cyberataki, zablokowane konta, to wszystko nie s\u0105 scenariusze science fiction, ale realne zagro\u017cenia. W takich momentach fizyczny banknot staje si\u0119 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c nomina\u0142em. Staje si\u0119 gwarancj\u0105, \u017ce mo\u017cemy nadal funkcjonowa\u0107, kupi\u0107 jedzenie, zap\u0142aci\u0107 za transport, udzieli\u0107 komu\u015b pomocy.<\/p>\n\n\n\n Autor zwraca uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c na aspekt spo\u0142eczny. Cyfrowa rewolucja, mimo ca\u0142ej swojej innowacyjno\u015bci, nie obj\u0119\u0142a wszystkich. W Polsce wci\u0105\u017c istniej\u0105 grupy obywateli, zw\u0142aszcza osoby starsze, mieszka\u0144cy mniejszych miejscowo\u015bci, osoby wykluczone cyfrowo, dla kt\u00f3rych got\u00f3wka pozostaje jedynym wygodnym i bezpiecznym \u015brodkiem p\u0142atniczym. Zmuszanie ich do porzucenia tradycyjnych form p\u0142atno\u015bci by\u0142oby form\u0105 wykluczenia. Got\u00f3wka, jak pisze Tenerowicz, chroni godno\u015b\u0107 tych ludzi. Daje im mo\u017cliwo\u015b\u0107 uczestniczenia w \u017cyciu gospodarczym bez konieczno\u015bci pe\u0142nego podporz\u0105dkowania si\u0119 cyfrowym systemom.<\/p>\n\n\n\n Warto te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce analiza nie popada w antytechnologiczny alarmizm. Dr Tenerowicz nie przedstawia got\u00f3wki jako alternatywy wykluczaj\u0105cej. Proponuje raczej model wsp\u00f3\u0142istnienia, \u015bwiat, w kt\u00f3rym cyfrowe innowacje i tradycyjne formy p\u0142atno\u015bci wzajemnie si\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105. Got\u00f3wka nie musi konkurowa\u0107 z nowoczesno\u015bci\u0105. Mo\u017ce j\u0105 wspiera\u0107, stanowi\u0107 zabezpieczenie i punkt odniesienia. W tym sensie got\u00f3wka pe\u0142ni funkcj\u0119 stabilizuj\u0105c\u0105, co\u015b, do czego mo\u017cna wr\u00f3ci\u0107, gdy zawiod\u0105 nowoczesne systemy.<\/p>\n\n\n\n Analiza stawia te\u017c wa\u017cne pytania o przysz\u0142o\u015b\u0107. Czy chcemy \u017cy\u0107 w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym ka\u017cda nasza transakcja jest rejestrowana i analizowana? Gdzie algorytm mo\u017ce zdecydowa\u0107, \u017ce nasze \u015brodki zostan\u0105 zamro\u017cone? Gdzie nasze mo\u017cliwo\u015bci finansowe zale\u017c\u0105 od dost\u0119pu do sieci lub decyzji zewn\u0119trznych instytucji? A mo\u017ce jednak chcemy mie\u0107 wyb\u00f3r i zachowa\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania poza systemem, gdy zajdzie taka potrzeba? Niepok\u00f3j o pe\u0142n\u0105 digitalizacj\u0119 pieni\u0119dzy nie jest wy\u0142\u0105cznie emocjonalny. To obawa o decentralizacj\u0119 si\u0142y, o mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142ania bez konieczno\u015bci uzyskiwania zgody. O kontrol\u0119 nad w\u0142asnym \u017cyciem finansowym. O to, czy pieni\u0105dz s\u0142u\u017cy cz\u0142owiekowi, czy cz\u0142owiek musi podporz\u0105dkowa\u0107 si\u0119 systemowi.<\/p>\n\n\n\n