{"id":17919,"date":"2025-10-05T06:08:00","date_gmt":"2025-10-05T04:08:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919"},"modified":"2025-10-05T14:39:18","modified_gmt":"2025-10-05T12:39:18","slug":"prosto-z-mostu-miedzy-literatura-a-ideologia-analiza-narodowo-radykalnego-tygodnika-lat-30-xx-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919","title":{"rendered":"\u201eProsto z Mostu\u201d \u2013 mi\u0119dzy literatur\u0105 a ideologi\u0105. Analiza narodowo-radykalnego tygodnika lat 30. XX wieku"},"content":{"rendered":"\n
W\u015br\u00f3d czasopism wydawanych w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> zajmuje miejsce szczeg\u00f3lne i to zar\u00f3wno ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j charakter literacko-artystyczny, jak i wyrazisty profil ideowy. Tygodnik ten, ukazuj\u0105cy si\u0119 w Warszawie w latach 1935\u20131939 pod redakcj\u0105 Stanis\u0142awa Piaseckiego, stanowi\u0142 przestrze\u0144 spotkania m\u0142odego pokolenia pisarzy, publicyst\u00f3w i intelektualist\u00f3w zatroskanych o kondycj\u0119 duchow\u0105, kulturow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 odradzaj\u0105cej si\u0119 Polski. By\u0142o to pismo, kt\u00f3re z jednej strony podejmowa\u0142o dyskusj\u0119 o literaturze, estetyce, teatrze i muzyce, z drugiej za\u015b \u2013 w\u0142\u0105cza\u0142o si\u0119 w refleksj\u0119 nad to\u017csamo\u015bci\u0105 narodow\u0105, moralno\u015bci\u0105, religi\u0105 i porz\u0105dkiem spo\u0142ecznym.<\/h5>\n\n\n\n

\u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> nie by\u0142o tylko \u015bwiadectwem epoki, ale r\u00f3wnie\u017c jej tw\u00f3rczym uczestnikiem. Oddzia\u0142ywa\u0142o na czytelnik\u00f3w, kszta\u0142towa\u0142o gusta i pogl\u0105dy, a niekiedy prowokowa\u0142o do my\u015blenia wbrew dominuj\u0105cym modom intelektualnym. W niniejszym artykule podj\u0119ta zostanie pr\u00f3ba ukazania tego tygodnika jako fenomenu kulturowego, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy\u0142 wysok\u0105 jako\u015b\u0107 literack\u0105 z g\u0142\u0119boko przemy\u015blan\u0105 wizj\u0105 cz\u0142owieka i wsp\u00f3lnoty. Analizie poddane zostan\u0105 zar\u00f3wno jego geneza, \u015brodowisko tw\u00f3rcze, jak i tre\u015bci oraz znaczenie dla polskiej my\u015bli spo\u0142ecznej i literackiej XX wieku.<\/p>\n\n\n\n

1. Geneza i kontekst powstania \u201eProsto z Mostu\u201d<\/strong><\/h5>\n\n\n\n

Powstanie tygodnika \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> nale\u017cy rozpatrywa\u0107 w kontek\u015bcie intensywnych przemian politycznych, kulturowych i spo\u0142ecznych, jakie dokonywa\u0142y si\u0119 w Polsce pierwszej po\u0142owy lat trzydziestych XX wieku. By\u0142 to okres poszukiwania nowych dr\u00f3g dla polskiej kultury i \u017cycia publicznego. Na tle rosn\u0105cej potrzeby budowania silnych wsp\u00f3lnot ideowych oraz formacji m\u0142odego pokolenia, pojawi\u0142o si\u0119 zapotrzebowanie na pismo, kt\u00f3re nie tylko komentowa\u0142oby bie\u017c\u0105ce wydarzenia, lecz tak\u017ce wskazywa\u0142oby kierunki rozwoju duchowego i intelektualnego.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza forma \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> pojawi\u0142a si\u0119 jako dodatek niedzielny do dziennika ABC<\/em>, zwi\u0105zanego z kr\u0119gami narodowej demokracji. W latach 1931\u20131935 funkcjonowa\u0142 jako suplement o profilu kulturalnym. Ju\u017c wtedy w\u015br\u00f3d autor\u00f3w dodatku pojawiali si\u0119 publicy\u015bci i literaci, kt\u00f3rzy w przysz\u0142o\u015bci stanowili trzon redakcji samodzielnego tygodnika. Przekszta\u0142cenie dodatku w niezale\u017cny periodyk nast\u0105pi\u0142o w 1935 roku. W\u0142a\u015bnie wtedy zarysowa\u0142 si\u0119 ostateczny kszta\u0142t ideowy i redakcyjny czasopisma. Siedziba redakcji pocz\u0105tkowo mie\u015bci\u0142a si\u0119 przy ulicy Nowy \u015awiat w Warszawie, p\u00f3\u017aniej przenios\u0142a si\u0119 na ulic\u0119 Ksi\u0105\u017c\u0119c\u0105. Od pocz\u0105tku pismo zyskiwa\u0142o czytelnik\u00f3w, szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d m\u0142odszej inteligencji, \u015brodowisk akademickich i artystycznych. Jego redaktorem naczelnym zosta\u0142 Stanis\u0142aw Piasecki, publicysta i pisarz o wyra\u017anym zaci\u0119ciu filozoficznym, kt\u00f3ry ju\u017c wcze\u015bniej wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 \u015brodowiska ideowe o charakterze formacyjnym i kulturalnym. Jego wizja tygodnika obejmowa\u0142a nie tylko dzia\u0142 literacki, ale r\u00f3wnie\u017c szersz\u0105 refleksj\u0119 nad losem narodu, odpowiedzialno\u015bci\u0105 za kultur\u0119 i moralno\u015bci\u0105 \u017cycia zbiorowego.<\/p>\n\n\n\n

Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na czas, w kt\u00f3rym pismo zacz\u0119\u0142o funkcjonowa\u0107 samodzielnie. Lata 1935\u20131939 by\u0142y okresem rosn\u0105cej dynamiki ideowej i g\u0142\u0119bokich przemian spo\u0142ecznych. W Europie nasila\u0142y si\u0119 zjawiska zwi\u0105zane z poszukiwaniem to\u017csamo\u015bci wsp\u00f3lnotowej, odnowy duchowej oraz nowego kszta\u0142tu relacji pa\u0144stwowych. Polska nie by\u0142a odosobniona. M\u0142ode \u015brodowiska intelektualne coraz cz\u0119\u015bciej szuka\u0142y j\u0119zyka, kt\u00f3ry pozwala\u0142by wyra\u017ca\u0107 wiar\u0119 w sens dziejowy, wsp\u00f3lnot\u0119 narodow\u0105 i duchowe fundamenty kultury. \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> sta\u0142o si\u0119 odpowiedzi\u0105 na te potrzeby. Tworzy\u0142o przestrze\u0144 dialogu pomi\u0119dzy my\u015bl\u0105 a literatur\u0105, pomi\u0119dzy tradycj\u0105 a nowoczesno\u015bci\u0105, pomi\u0119dzy kultur\u0105 a duchowo\u015bci\u0105. By\u0142o czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko pismem. Dla wielu czytelnik\u00f3w pe\u0142ni\u0142o funkcj\u0119 przewodnika intelektualnego oraz miejsca formacji postaw obywatelskich i estetycznych. W\u0142a\u015bnie ta to\u017csamo\u015b\u0107 pisma, zakorzeniona w czasie i jednocze\u015bnie wykraczaj\u0105ca poza bie\u017c\u0105ce spory, stanowi o jego wyj\u0105tkowo\u015bci i trwa\u0142ym znaczeniu.<\/p>\n\n\n\n

2. Redakcja i \u015brodowisko tw\u00f3rc\u00f3w<\/strong><\/h5>\n\n\n\n

Tygodnik \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> zawdzi\u0119cza\u0142 sw\u00f3j charakter przede wszystkim ludziom, kt\u00f3rzy go tworzyli. Od pocz\u0105tku skupia\u0142 wok\u00f3\u0142 siebie silne osobowo\u015bci intelektualne \u2013 pisarzy, eseist\u00f3w, publicyst\u00f3w \u2013 gotowych nie tylko komentowa\u0107 wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, ale r\u00f3wnie\u017c aktywnie uczestniczy\u0107 w kszta\u0142towaniu duchowego klimatu epoki. Rdze\u0144 redakcji stanowili ludzie m\u0142odzi, dynamiczni, g\u0142\u0119boko zaanga\u017cowani w sprawy narodowej kultury, przekonani, \u017ce s\u0142owo mo\u017ce by\u0107 zar\u00f3wno narz\u0119dziem dialogu, jak i wezwaniem do odpowiedzialno\u015bci. Ich tw\u00f3rczo\u015b\u0107 by\u0142a nie tylko literackim \u015bwiadectwem czas\u00f3w, lecz tak\u017ce pr\u00f3b\u0105 odnalezienia trwa\u0142ych warto\u015bci w \u015bwiecie ideowych napi\u0119\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Na czele zespo\u0142u sta\u0142 Stanis\u0142aw Piasecki<\/strong> \u2013 redaktor naczelny i zarazem ideowy inicjator pisma. \u0141\u0105czy\u0142 energi\u0119 organizacyjn\u0105 z g\u0142\u0119bokim wyczuciem stylu i my\u015bli. Inspirowa\u0142 do dyskusji, poszukiwa\u0144 i odwagi my\u015blenia, jednocze\u015bnie zachowuj\u0105c autorytet osoby konsekwentnej i otwartej. To dzi\u0119ki jego wizji pismo nie ogranicza\u0142o si\u0119 do jednej dziedziny. Obejmowa\u0142o literatur\u0119, filozofi\u0119, refleksj\u0119 spo\u0142eczn\u0105, krytyk\u0119 teatraln\u0105, edukacj\u0119, sztuki plastyczne i religi\u0119. W najbli\u017cszym kr\u0119gu redakcyjnym funkcjonowali m.in. Wojciech Wasiuty\u0144ski<\/strong>, Zygmunt \u015aliwi\u0144ski<\/strong> i Zygmunt \u015awierski<\/strong> \u2013 redaktorzy znani z wyczucia publicystycznego i umiej\u0119tno\u015bci organizacyjnych. Ich obecno\u015b\u0107 zapewnia\u0142a tygodnikowi r\u00f3wnowag\u0119 pomi\u0119dzy ideowym przes\u0142aniem a poziomem edytorskim i literackim.<\/p>\n\n\n\n

Do najwa\u017cniejszych wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u00f3w tygodnika nale\u017ca\u0142 Jerzy Andrzejewski<\/strong>, kt\u00f3ry przez pewien czas kierowa\u0142 dzia\u0142em literackim. M\u0142ody, ale ju\u017c uznany autor, wnosi\u0142 do pisma wra\u017cliwo\u015b\u0107 j\u0119zykow\u0105 i g\u0142\u0119boko humanistyczn\u0105 refleksj\u0119. Na \u0142amach \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> ukaza\u0142 si\u0119 prawydruk jego powie\u015bci \u0141ad serca<\/em> \u2013 utworu, kt\u00f3ry zapowiada\u0142 jego przysz\u0142e tematy egzystencjalne i duchowe. Andrzejewski by\u0142 zarazem przyk\u0142adem tw\u00f3rcy poszukuj\u0105cego. Z czasem oddali\u0142 si\u0119 od redakcji, szukaj\u0105c innego j\u0119zyka dla swoich przekona\u0144. R\u00f3wnie wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142 Konstanty Ildefons Ga\u0142czy\u0144ski<\/strong>, kt\u00f3rego liryczne miniatury, ironiczne felietony i poetycka satyra wnios\u0142y do tygodnika lekko\u015b\u0107, a zarazem oryginalny ton artystyczny. W 1937 roku, w ramach serii Biblioteka Prosto z Mostu<\/em>, ukaza\u0142 si\u0119 jego pierwszy wyb\u00f3r wierszy. By\u0142o to wydarzenie znacz\u0105ce zar\u00f3wno dla autora, jak i dla pisma. Ga\u0142czy\u0144ski, cho\u0107 uto\u017csamiany z nurtem satyrycznym, nie stroni\u0142 od temat\u00f3w powa\u017cnych, a jego obecno\u015b\u0107 stanowi\u0142a przeciwwag\u0119 dla surowego tonu niekt\u00f3rych tekst\u00f3w ideowych.<\/p>\n\n\n\n

Boles\u0142aw Mici\u0144ski<\/strong>, filozof, eseista, kierownik dzia\u0142u krytyki literackiej, reprezentowa\u0142 nurt g\u0142\u0119boko refleksyjny. Jego teksty, bogate w odniesienia do my\u015bli europejskiej, wprowadza\u0142y do tygodnika element kontemplacji i dialogu z tradycj\u0105 intelektualn\u0105. Mici\u0144ski nie by\u0142 dogmatyczny. Jego eseje stawia\u0142y pytania, prowokowa\u0142y, niekiedy \u0142agodzi\u0142y ostro\u015b\u0107 innych g\u0142os\u00f3w. Cho\u0107 z czasem zerwa\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119, jego wp\u0142yw na styl my\u015blenia redakcji pozostaje niepodwa\u017calny. Silnie obecni byli r\u00f3wnie\u017c autorzy reprezentuj\u0105cy my\u015bl narodow\u0105, katolick\u0105, konserwatywn\u0105 \u2013 Adam Doboszy\u0144ski<\/strong>, Jan Dobraczy\u0144ski<\/strong>, Jan Mosdorf<\/strong>. Doboszy\u0144ski, znany z tekst\u00f3w o ustroju katolickim i gospodarce narodowej, wnosi\u0142 g\u0142\u0119bok\u0105 refleksj\u0119 ustrojow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105. Dobraczy\u0144ski z kolei rozwija\u0142 publicystyk\u0119 moraln\u0105 i pedagogiczn\u0105, opart\u0105 na tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej i odpowiedzialno\u015bci wychowawczej. Mosdorf, pisz\u0105cy r\u00f3wnie\u017c pod pseudonimem Andrzej Witowski, by\u0142 jednym z najbli\u017cszych ideowych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w redakcji, wnosi\u0142 ton filozoficzno-polityczny, inspirowany personalizmem i etyk\u0105 walki.<\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d sta\u0142ych publicyst\u00f3w znale\u017ali si\u0119 tak\u017ce Jerzy Pietrkiewicz<\/strong>, poeta o wra\u017cliwo\u015bci metafizycznej, Alfred \u0141aszowski<\/strong>, komentator \u017cycia spo\u0142ecznego, oraz Karol Zbyszewski<\/strong>, znany z ironicznych, cz\u0119sto prowokacyjnych analiz politycznych. Ich obecno\u015b\u0107 wzmacnia\u0142a literack\u0105 stron\u0119 pisma, a zarazem pozwala\u0142a na obecno\u015b\u0107 styl\u00f3w mniej powa\u017cnych, ale nie mniej przenikliwych. Redakcja nie zamyka\u0142a si\u0119 na przedstawicieli starszego pokolenia. W \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> publikowali m.in. Jerzy Braun<\/strong>, Wojciech B\u0105k<\/strong>, Kazimiera I\u0142\u0142akowicz\u00f3wna<\/strong>, Karol Irzykowski<\/strong>, Teodor Parnicki<\/strong>, Artur Swinarski<\/strong>, W\u0142adys\u0142aw Jan Grabski<\/strong>, a tak\u017ce Aleksander \u015awi\u0119tochowski<\/strong> \u2013 nestor pozytywizmu. Ich obecno\u015b\u0107 nadawa\u0142a tygodnikowi wymiar ponadpokoleniowy i czyni\u0142a go wa\u017cnym punktem odniesienia dla r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk intelektualnych.<\/p>\n\n\n\n

Do zespo\u0142u nale\u017ca\u0142y te\u017c osoby o znacz\u0105cym dorobku na polu refleksji historycznej i spo\u0142ecznej. Adolf Nowaczy\u0144ski<\/strong>, J\u00f3zef Kisielewski<\/strong>, Jerzy Zdziechowski<\/strong>, W\u0142odzimierz Pietrzak<\/strong> \u2013 ich artyku\u0142y i felietony si\u0119ga\u0142y po tematyk\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, gospodarczo-polityczn\u0105, a tak\u017ce religijn\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich, jak Pietrzak, stara\u0142a si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 ducha katolickiego odrodzenia z nowoczesn\u0105 form\u0105 eseju, inni jak Nowaczy\u0144ski stawiali na retoryk\u0119 ostr\u0105, nacechowan\u0105 historycznym obrazowaniem. Wa\u017cnym uzupe\u0142nieniem tre\u015bci redakcyjnych by\u0142y dzia\u0142y artystyczne. Ilustracje i grafiki tworzy\u0142 Julian \u017bebrowski<\/strong>, znany z dynamicznej kreski i poczucia groteski. Z dzia\u0142em plastycznym wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c Tytus Czy\u017cewski<\/strong>, malarz i krytyk, reprezentuj\u0105cy awangard\u0119 mi\u0119dzywojenn\u0105. Dzia\u0142 muzyczny prowadzi\u0142 Jerzy Waldorff<\/strong>, kt\u00f3rego erudycja i elegancja stylu nadawa\u0142y tygodnikowi intelektualny oddech w przestrzeni kultury wysokiej.<\/p>\n\n\n\n

Z czasem ideowy profil pisma stawa\u0142 si\u0119 coraz bardziej okre\u015blony. Wyra\u017ane powi\u0105zania z nurtem narodowo-radykalnym, a tak\u017ce z kr\u0119giem Obozu Narodowo-Radykalnego (ONR)<\/strong>, budzi\u0142y uznanie w\u015br\u00f3d jednych, a w\u015br\u00f3d innych dystans. Tygodnik nie ukrywa\u0142 swojego \u015bwiatopogl\u0105du. \u0141\u0105czy\u0142 nacjonalizm, katolick\u0105 ortodoksj\u0119 i ide\u0119 silnego pa\u0144stwa. Dla cz\u0119\u015bci wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w by\u0142a to naturalna droga, ale byli i tacy, dla kt\u00f3rych by\u0142a to granica nie do przekroczenia. W\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy z czasem zako\u0144czyli wsp\u00f3\u0142prac\u0119, byli m.in. Karol Irzykowski<\/strong>, Boles\u0142aw Mici\u0144ski<\/strong>, a tak\u017ce Jerzy Andrzejewski<\/strong>. Ich decyzje nie wynika\u0142y z konflikt\u00f3w personalnych, lecz z niezgody na coraz wyra\u017aniejszy ton polityczny tygodnika. Szukali przestrzeni, w kt\u00f3rej mo\u017cliwe by\u0142oby tworzenie poza ramami ideologii, bardziej w duchu dialogu ni\u017c programu. Nie umniejsza to jednak ich wk\u0142adu w latach formacyjnych pisma, kt\u00f3ry pozostaje nie do przecenienia.<\/p>\n\n\n\n

3. Struktura i zawarto\u015b\u0107 tygodnika<\/strong> <\/h5>\n\n\n\n

Tygodnik \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 nie tylko swoj\u0105 wyrazist\u0105 obecno\u015bci\u0105 ideow\u0105, lecz tak\u017ce oryginaln\u0105 struktur\u0105 redakcyjn\u0105, kt\u00f3ra pozwala\u0142a \u0142\u0105czy\u0107 elementy literackie, artystyczne i publicystyczne w sp\u00f3jn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Od pierwszych numer\u00f3w pismo prezentowa\u0142o uk\u0142ad, w kt\u00f3rym refleksja kulturowa s\u0105siadowa\u0142a z utworami literackimi, komentarze spo\u0142eczne przeplata\u0142y si\u0119 z tekstami filozoficznymi, a obok g\u0142osu redakcji obecny by\u0142 g\u0142os tw\u00f3rc\u00f3w debiutuj\u0105cych. Ta r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 by\u0142a nie tylko efektem redakcyjnych decyzji, lecz tak\u017ce wyrazem g\u0142\u0119boko rozumianej odpowiedzialno\u015bci za s\u0142owo i za kszta\u0142towanie gustu czytelnika. Struktura pisma opiera\u0142a si\u0119 na kilku sta\u0142ych dzia\u0142ach, kt\u00f3re nadawa\u0142y tygodnikowi rozpoznawalny rytm. Na pocz\u0105tku numeru zazwyczaj znajdowa\u0142y si\u0119 teksty programowe, komentarze redakcyjne lub eseje podejmuj\u0105ce aktualne zagadnienia spo\u0142eczne i kulturowe. By\u0142y to teksty, kt\u00f3re mia\u0142y za zadanie nie tyle informowa\u0107, ile inspirowa\u0107 do refleksji. Cz\u0119sto odnosi\u0142y si\u0119 do bie\u017c\u0105cych wydarze\u0144 politycznych, ale zawsze osadzano je w g\u0142\u0119bszym kontek\u015bcie filozoficznym lub historycznym. G\u0142os redakcji cechowa\u0142 si\u0119 wywa\u017conym tonem, \u0142\u0105cz\u0105cym intelektualn\u0105 pewno\u015b\u0107 z szacunkiem dla odbiorcy.<\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3lne znaczenie mia\u0142y cykle autorskie, kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 \u015bwiadczy\u0142a o trwa\u0142ych relacjach pisma z jego tw\u00f3rcami. W\u015br\u00f3d najcz\u0119\u015bciej czytanych znajdowa\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy innymi Z duchem czasu<\/em> Jerzego Zdziechowskiego, w kt\u00f3rym autor komentowa\u0142 przemiany obyczajowe i cywilizacyjne, a tak\u017ce List do Redaktora<\/em> \u2013 rubryka, w kt\u00f3rej prezentowano przemy\u015blenia czytelnik\u00f3w, cz\u0119sto pog\u0142\u0119bione i dobrze uargumentowane. Inny popularny dzia\u0142, Obyczaje teatralne<\/em>, dotyczy\u0142 sceny dramatycznej i by\u0142 znakomitym \u015bwiadectwem \u017cycia kulturalnego epoki.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z najbardziej cenionych element\u00f3w pisma by\u0142a jego cz\u0119\u015b\u0107 literacka. W jej ramach publikowano zar\u00f3wno utwory znanych tw\u00f3rc\u00f3w, jak i teksty autor\u00f3w m\u0142odych, cz\u0119sto debiutuj\u0105cych. Pojawia\u0142y si\u0119 tu opowiadania, fragmenty powie\u015bci, wiersze oraz kr\u00f3tkie formy eseistyczne. Szczeg\u00f3ln\u0105 warto\u015b\u0107 stanowi\u0142y przedruki powstaj\u0105cych w\u0142a\u015bnie dzie\u0142, kt\u00f3re zyskiwa\u0142y pierwszych czytelnik\u00f3w w\u0142a\u015bnie na \u0142amach tygodnika. Dobrym przyk\u0142adem by\u0142a wspomniana ju\u017c powie\u015b\u0107 \u0141ad serca<\/em> Jerzego Andrzejewskiego. Warto tak\u017ce wspomnie\u0107 o publikacjach Wojciecha B\u0105ka, W\u0142adys\u0142awa Jana Grabskiego, Kazimiery I\u0142\u0142akowicz\u00f3wny i Karola Irzykowskiego.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142 dzia\u0142 krytyczny, prowadzony m.in. przez Boles\u0142awa Mici\u0144skiego. Publikowane tam szkice literackie i teatralne charakteryzowa\u0142y si\u0119 wysokim poziomem merytorycznym i dba\u0142o\u015bci\u0105 o etyczny wymiar sztuki. Krytyka nie ogranicza\u0142a si\u0119 do oceny estetycznej, lecz by\u0142a traktowana jako przestrze\u0144 namys\u0142u nad sensem tw\u00f3rczo\u015bci i jej miejscem w \u017cyciu spo\u0142ecznym. W artyku\u0142ach tego dzia\u0142u cz\u0119sto podkre\u015blano zwi\u0105zek literatury z formacj\u0105 moraln\u0105 oraz odpowiedzialno\u015bci\u0105 za wsp\u00f3lnot\u0119 kulturow\u0105. Na \u0142amach tygodnika regularnie pojawia\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c felietony i komentarze spo\u0142eczne. Ich autorzy podejmowali tematy zwi\u0105zane z wychowaniem, edukacj\u0105, kondycj\u0105 duchow\u0105 m\u0142odego pokolenia, a tak\u017ce z miejscem religii i tradycji w nowoczesnym spo\u0142ecze\u0144stwie. Publicystyka tego rodzaju pe\u0142ni\u0142a rol\u0119 formacyjn\u0105, by\u0142a adresowana do czytelnika poszukuj\u0105cego nie tyle rozrywki, co drogowskaz\u00f3w. Autorzy tacy jak Adam Doboszy\u0144ski czy Jan Mosdorf pisali z perspektywy g\u0142\u0119boko zaanga\u017cowanej i wsp\u00f3\u0142odpowiedzialnej za przysz\u0142o\u015b\u0107 wsp\u00f3lnoty narodowej.<\/p>\n\n\n\n

Nie mniej istotny by\u0142 dzia\u0142 artystyczny, w kt\u00f3rym prezentowano rysunki, satyry i grafiki. Wsp\u00f3\u0142pracowali z nim m.in. Julian \u017bebrowski oraz Tytus Czy\u017cewski. Ich prace stanowi\u0142y wizualne dope\u0142nienie tre\u015bci pisma i nadawa\u0142y mu rozpoznawaln\u0105 warstw\u0119 estetyczn\u0105. Szata graficzna tygodnika, cho\u0107 prosta, by\u0142a starannie opracowana. Zachowywano czytelny uk\u0142ad tekstu, stosowano rozr\u00f3\u017cnienia typograficzne i dbano o przejrzysto\u015b\u0107. Oprawa edytorska harmonizowa\u0142a z powag\u0105 tre\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Osobn\u0105, niezwykle wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142alno\u015bci redakcyjnej stanowi\u0142a seria wydawnicza Biblioteka Prosto z Mostu<\/em>. W jej ramach publikowano wybory wierszy, eseje i powie\u015bci autor\u00f3w zwi\u0105zanych z tygodnikiem. Dzi\u0119ki tej inicjatywie tw\u00f3rczo\u015b\u0107 redakcyjna wychodzi\u0142a poza ramy periodyku, docieraj\u0105c do szerszego grona odbiorc\u00f3w w formie ksi\u0105\u017ckowej. Ukaza\u0142y si\u0119 tam m.in. tomy poezji Konstantego Ildefonsa Ga\u0142czy\u0144skiego, eseje Jerzego Zdziechowskiego oraz pisma ideowe Adama Doboszy\u0144skiego. Seria ta pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 zar\u00f3wno popularyzatorsk\u0105, jak i dokumentuj\u0105c\u0105 my\u015bl kr\u0119gu redakcyjnego.<\/p>\n\n\n\n

Czytelnicy \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> stanowili grup\u0119 zr\u00f3\u017cnicowan\u0105, cho\u0107 wyra\u017anie zwi\u0105zan\u0105 ze \u015brodowiskami akademickimi, katolickimi i inteligenckimi. Tygodnik trafia\u0142 w potrzeby pokolenia, kt\u00f3re szuka\u0142o nie tylko nowych form literackich, ale r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u0119bszych odpowiedzi na pytania o sens narodowej kultury i odpowiedzialno\u015b\u0107 jednostki. Pismo odgrywa\u0142o rol\u0119 przewodnika, oferuj\u0105c czytelnikom przestrze\u0144 do refleksji, dialogu i samodzielnego my\u015blenia. Ca\u0142o\u015b\u0107 uk\u0142adu pisma \u015bwiadczy\u0142a o przemy\u015blanej koncepcji redakcyjnej. \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> nie by\u0142o czasopismem monolitycznym, lecz \u017cywym organizmem, kt\u00f3ry reagowa\u0142 na potrzeby czytelnik\u00f3w, proponuj\u0105c im nie tylko tre\u015bci aktualne, lecz tak\u017ce g\u0142\u0119boko osadzone w kulturze i duchowo\u015bci. W\u0142a\u015bnie ta struktura pozwala\u0142a tygodnikowi \u0142\u0105czy\u0107 r\u00f3\u017cnorodne g\u0142osy i tworzy\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 przestrze\u0144 intelektualn\u0105. Dla wielu odbiorc\u00f3w pismo by\u0142o czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko zbiorem tekst\u00f3w. Stawa\u0142o si\u0119 miejscem spotkania idei, literatury i wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n\n\n\n

4. Ideologia \u201eProsto z Mostu\u201d \u2013 analiza tre\u015bci<\/strong><\/h5>\n\n\n\n

Tygodnik \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 spo\u015br\u00f3d wielu periodyk\u00f3w mi\u0119dzywojennych nie tylko profilem literackim, ale r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u0119boko przemy\u015blan\u0105 wizj\u0105 \u015bwiata, kt\u00f3ra spaja\u0142a wszystkie jego dzia\u0142y \u2013 od publicystyki i eseju, przez recenzj\u0119, a\u017c po poezj\u0119 i felieton. Jego ideowo\u015b\u0107 nie przyjmowa\u0142a formy doktrynerskiej ani zamkni\u0119tej. By\u0142a raczej propozycj\u0105 formacyjn\u0105, wynikaj\u0105c\u0105 z przekonania, \u017ce kultura i my\u015bl maj\u0105 nie\u015b\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za wsp\u00f3lnot\u0119 narodow\u0105, duchow\u0105 i moraln\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Na pierwszy plan wysuwa\u0142a si\u0119 my\u015bl o wsp\u00f3lnocie narodowej, rozumianej nie w spos\u00f3b techniczno-pa\u0144stwowy, lecz jako rzeczywisto\u015b\u0107 historyczna i duchowa. Nar\u00f3d ukazywano jako wsp\u00f3lnot\u0119 warto\u015bci, j\u0119zyka, pami\u0119ci i przeznaczenia. W tekstach takich autor\u00f3w jak Adam Doboszy\u0144ski, Jan Mosdorf czy Wojciech Wasiuty\u0144ski wida\u0107 by\u0142o przekonanie, \u017ce nar\u00f3d nie jest jedynie zbiorem jednostek, lecz organizmem, kt\u00f3ry wymaga wewn\u0119trznej harmonii i oparcia na trwa\u0142ych fundamentach. Pojmowany by\u0142 jako co\u015b wi\u0119cej ni\u017c statystyczna suma obywateli \u2013 jako byt, kt\u00f3ry posiada dusz\u0119 i wymaga troski.<\/p>\n\n\n\n

Integralnym elementem tej wizji by\u0142a obecno\u015b\u0107 religii. Katolicyzm nie by\u0142 tu traktowany jako temat wiary prywatnej, ale jako porz\u0105dek duchowy, zakorzeniony w tradycji i do\u015bwiadczeniu dziejowym Polski. W wielu tekstach wskazywano, \u017ce religia katolicka stanowi\u0142a przez stulecia nie tylko \u017ar\u00f3d\u0142o osobistej si\u0142y Polak\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c jeden z najtrwalszych filar\u00f3w to\u017csamo\u015bci narodowej. Autorzy pisma, zw\u0142aszcza Doboszy\u0144ski i Zdziechowski, podejmowali temat wiary nie w sensie teologicznego dogmatu, lecz jako przestrzeni kulturowej i wychowawczej. Wskazywali, \u017ce w obliczu przemian nowoczesnych spo\u0142ecze\u0144stw w\u0142a\u015bnie religia mo\u017ce by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em wewn\u0119trznej sp\u00f3jno\u015bci oraz inspiracji do dzia\u0142ania. Silnym motywem, kt\u00f3ry przewija\u0142 si\u0119 przez kolejne numery tygodnika, by\u0142a potrzeba s\u0142u\u017cby i przezwyci\u0119\u017cania postaw indywidualistycznych. W \u015bwiecie coraz bardziej zdominowanym przez jednostkowe interesy, pismo przypomina\u0142o, \u017ce cz\u0142owiek spe\u0142nia si\u0119 w relacji do wsp\u00f3lnoty, do tradycji, do Boga, do Ojczyzny. W tekstach publicystycznych cz\u0119sto pojawia\u0142y si\u0119 wezwania do odwagi, do pokory wobec historii i do odpowiedzialno\u015bci za s\u0142owo. Pojmowanie wolno\u015bci nie sprowadza\u0142o si\u0119 tu do swobody wyboru, ale by\u0142o traktowane jako zobowi\u0105zanie: do my\u015blenia, dzia\u0142ania i pracy nad sob\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny interesowa\u0142o si\u0119 m\u0142odym pokoleniem. W tekstach Jerzego Pietrkiewicza, Wojciecha Wasiuty\u0144skiego czy Janusza Kossak-Szczuckiego pojawia\u0142a si\u0119 refleksja nad kondycj\u0105 m\u0142odzie\u017cy, jej zagubieniem, ale tak\u017ce potencja\u0142em. Pismo nie tylko komentowa\u0142o zjawiska spo\u0142eczne, ale w istocie pe\u0142ni\u0142o funkcj\u0119 wychowawcz\u0105. Propagowa\u0142o styl \u017cycia oparty na dyscyplinie wewn\u0119trznej, samodzielnym my\u015bleniu, odpowiedzialno\u015bci za wsp\u00f3lnot\u0119 oraz potrzebie ci\u0105g\u0142ego doskonalenia duchowego. M\u0142ody czytelnik znajdowa\u0142 tu nie tylko s\u0142owo uznania, ale i konkretne wyzwanie intelektualne.<\/p>\n\n\n\n

W tygodniku panowa\u0142o g\u0142\u0119bokie przekonanie, \u017ce literatura i sztuka maj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 czemu\u015b wi\u0119kszemu ni\u017c tylko estetyczna przyjemno\u015b\u0107. Sztuka by\u0142a tu traktowana jako narz\u0119dzie formowania sumienia i kszta\u0142towania duchowej wra\u017cliwo\u015bci. Nie oznacza\u0142o to rezygnacji z artystycznej swobody, ale raczej \u015bwiadom\u0105 pr\u00f3b\u0119 nadania tw\u00f3rczo\u015bci sensu wychowawczego. Poezja, dramat i proza stawa\u0142y si\u0119 przestrzeni\u0105 poszukiwania prawdy i dobra, a nie tylko ekspresji nastroj\u00f3w. Takie podej\u015bcie obecne by\u0142o zar\u00f3wno w tekstach krytycznych Mici\u0144skiego, jak i w poezji publikowanej przez Andrzejewskiego, Swinarskiego czy Ga\u0142czy\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

Wiele miejsca po\u015bwi\u0119cano tak\u017ce refleksji nad kondycj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnej Europy. Autorzy tygodnika dostrzegali kryzys cywilizacji Zachodu, ale ich reakcj\u0105 nie by\u0142a rezygnacja ani izolacja, lecz pr\u00f3ba znalezienia w\u0142asnej odpowiedzi kulturowej. Krytyka wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci nie przyjmowa\u0142a formy pesymistycznej, ale raczej mobilizuj\u0105cej. Redakcja wzywa\u0142a do pog\u0142\u0119bienia kultury, do odkrycia duchowego sensu historii i do odbudowy elit, kt\u00f3re by\u0142yby zdolne poprowadzi\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo nie za pomoc\u0105 hase\u0142, ale przez przyk\u0142ad \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

W tym kontek\u015bcie szczeg\u00f3lne znaczenie zyskuje idea elity. \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> rozumia\u0142o elit\u0119 nie jako klas\u0119 spo\u0142eczn\u0105 czy przywilej, lecz jako zobowi\u0105zanie. Elit\u0105 mia\u0142 by\u0107 ten, kto potrafi my\u015ble\u0107 samodzielnie, s\u0142u\u017cy\u0107 wsp\u00f3lnocie, rozumie\u0107 histori\u0119 i szanowa\u0107 tradycj\u0119. By\u0142a to wizja elity duchowej i intelektualnej, kt\u00f3rej zadaniem nie by\u0142o zarz\u0105dzanie, ale \u015bwiadectwo \u2013 przez tw\u00f3rczo\u015b\u0107, postaw\u0119 i uczciwo\u015b\u0107 intelektualn\u0105. Taka definicja k\u0142ad\u0142a nacisk na prac\u0119 nad sob\u0105, nieustanne doskonalenie oraz wewn\u0119trzn\u0105 dyscyplin\u0119 jako warunek autorytetu.<\/p>\n\n\n\n

Publicystyka spo\u0142eczna pisma wynika\u0142a z tej samej potrzeby g\u0142\u0119bokiego namys\u0142u. Refleksje o ustroju pa\u0144stwa, o gospodarce, o relacjach spo\u0142ecznych by\u0142y podejmowane w perspektywie kultury i duchowo\u015bci. Nie chodzi\u0142o o dora\u017an\u0105 krytyk\u0119 system\u00f3w politycznych, lecz o stawianie pyta\u0144 fundamentalnych: jak ma wygl\u0105da\u0107 pa\u0144stwo, kt\u00f3re nie tylko chroni obywateli, ale tak\u017ce kszta\u0142tuje ludzi dobrych i odwa\u017cnych. Tygodnik odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do idei s\u0142u\u017cby publicznej, odpowiedzialno\u015bci elit i szacunku wobec pracy, wiary i tradycji. W ca\u0142okszta\u0142cie przekazu ideowego \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> nie spos\u00f3b nie dostrzec sp\u00f3jno\u015bci i konsekwencji. Pismo nie pe\u0142ni\u0142o roli partyjnej trybuny ani platformy agitacyjnej. By\u0142o raczej laboratorium my\u015bli, przestrzeni\u0105 tw\u00f3rczego dialogu z histori\u0105 i kultur\u0105. Tre\u015bci prezentowane w kolejnych numerach ukazywa\u0142y g\u0142\u0119bokie przekonanie, \u017ce my\u015bl i literatura mog\u0105 by\u0107 narz\u0119dziami przemiany nie tylko intelektualnej, ale tak\u017ce duchowej. Ich si\u0142a nie polega\u0142a na postulatach, lecz na stylu, kt\u00f3ry jednoczy\u0142 g\u0142\u0119bi\u0119, klarowno\u015b\u0107 i kultur\u0119 j\u0119zyka.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki tak rozumianemu podej\u015bciu, tygodnik zdoby\u0142 grono wiernych czytelnik\u00f3w, dla kt\u00f3rych nie by\u0142 jedynie \u017ar\u00f3d\u0142em informacji, lecz miejscem formacji. W jego \u0142amach mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 ide\u0119 i literatur\u0119, religi\u0119 i sztuk\u0119, refleksj\u0119 i dzia\u0142anie. Wszystkie te elementy zharmonizowane w jednym celu: budowania kultury odpowiedzialnej, zakorzenionej i otwartej zarazem. By\u0142a to ideowo\u015b\u0107 nie wykluczaj\u0105ca, lecz zapraszaj\u0105ca do wsp\u00f3lnej rozmowy o tym, czym jest cz\u0142owiecze\u0144stwo i jak je piel\u0119gnowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

5. Recepcja pisma \u201eProsto z Mostu\u201d<\/strong><\/h5>\n\n\n\n

W okresie swojej dzia\u0142alno\u015bci tygodnik \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> przyci\u0105ga\u0142 uwag\u0119 nie tylko czytelnik\u00f3w, lecz tak\u017ce \u015brodowisk intelektualnych oraz w\u0142adz. By\u0142 pismem komentowanym, rozpoznawalnym, silnie obecnym w debacie publicznej. Ju\u017c w drugiej po\u0142owie lat trzydziestych uznawano go za jedno z najbardziej wyrazistych medi\u00f3w nowego typu: kulturalno-polityczne, literackie, ale zarazem wyra\u017anie ideowe. Od samego pocz\u0105tku wywo\u0142ywa\u0142 reakcje spolaryzowane. Dla jednych stanowi\u0142 g\u0142os m\u0142odej inteligencji, odwa\u017cnej i zaanga\u017cowanej, dla innych by\u0142 przejawem radykalizacji i instrumentalnego traktowania kultury.<\/p>\n\n\n\n

Krytycy zwi\u0105zani z konserwatywnym nurtem cenili pismo za \u015bmia\u0142o\u015b\u0107 ideow\u0105, wysoki poziom literacki oraz odwag\u0119 w poruszaniu kwestii to\u017csamo\u015bci narodowej. Zwracano uwag\u0119 na obecno\u015b\u0107 znacz\u0105cych autor\u00f3w i form\u0119 stylistyczn\u0105, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy\u0142a klarowno\u015b\u0107 z ambicj\u0105 estetyczn\u0105. Wyrazy uznania p\u0142yn\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c ze strony \u015brodowisk katolickich, gdzie dostrzegano wsp\u00f3lnot\u0119 cel\u00f3w w zakresie kszta\u0142towania \u017cycia duchowego i moralnego. Z drugiej strony \u015brodowiska liberalne, lewicowe i kosmopolityczne zarzuca\u0142y tygodnikowi zbyt wyrazisty ton ideologiczny. W ich opinii pismo reprezentowa\u0142o wizj\u0119 kultury zdominowanej przez program narodowo-katolicki, co w konsekwencji mia\u0142o ogranicza\u0107 swobod\u0119 artystyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z najlepiej znanych epizod\u00f3w w historii recepcji pisma by\u0142y publiczne polemiki z grup\u0105 literack\u0105 Skamander. Redakcja \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> niejednokrotnie krytykowa\u0142a poet\u00f3w zwi\u0105zanych z tym kr\u0119giem za rzekome oderwanie od spraw narodowych, skupienie na estetyce pozbawionej zaanga\u017cowania oraz ignorowanie duchowej roli literatury. W odpowiedzi Julian Tuwim, Antoni S\u0142onimski i inni przedstawiciele Skamandra zarzucali pismu moralizatorstwo, nacjonalizm i niebezpieczne zbli\u017cenie do autorytaryzmu. Te wymiany zda\u0144 mia\u0142y znaczenie wykraczaj\u0105ce poza retoryk\u0119 \u2013 obrazowa\u0142y g\u0142\u0119bokie podzia\u0142y ideowe epoki, w kt\u00f3rej \u015bciera\u0142y si\u0119 odmienne wizje Polski i roli sztuki w \u017cyciu spo\u0142ecznym.<\/p>\n\n\n\n

Nie bez znaczenia pozostawa\u0142a relacja tygodnika z w\u0142adzami sanacyjnymi. Redakcja nie kry\u0142a krytycznego stosunku wobec polityki rz\u0105dowej, zarzucaj\u0105c elitom pi\u0142sudczykowskim brak konsekwencji ideowych, uleg\u0142o\u015b\u0107 wobec obcych wp\u0142yw\u00f3w oraz niedostateczne umocowanie w tradycji narodowej. Tego rodzaju oskar\u017cenia powodowa\u0142y, \u017ce pismo stawa\u0142o si\u0119 przedmiotem zainteresowania cenzury. Kilkakrotnie dochodzi\u0142o do konfiskaty numer\u00f3w, a tak\u017ce do ogranicze\u0144 kolporta\u017cu. W oczach redaktor\u00f3w by\u0142y to sygna\u0142y potwierdzaj\u0105ce wag\u0119 poruszanych temat\u00f3w i potrzeb\u0119 bezkompromisowo\u015bci. W \u015brodowiskach m\u0142odzie\u017cowych ka\u017cda ingerencja w\u0142adz tylko wzmacnia\u0142a symboliczny status tygodnika jako platformy niezale\u017cnej my\u015bli.<\/p>\n\n\n\n

Odbi\u00f3r spo\u0142eczny tygodnika by\u0142 silny zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy akademickiej oraz inteligencji katolickiej. W wielu \u015brodowiskach uczniowskich i uniwersyteckich \u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> postrzegano jako g\u0142os pokolenia, kt\u00f3re nie godzi si\u0119 na kompromisy i pragnie jasno zdefiniowanych warto\u015bci. Czytelnicy cenili nie tylko tre\u015b\u0107 artyku\u0142\u00f3w, lecz tak\u017ce form\u0119 \u2013 uporz\u0105dkowan\u0105, wyrazist\u0105, literacko dopracowan\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich si\u0119ga\u0142a tak\u017ce po seri\u0119 \u201eBiblioteka Prosto z Mostu\u201d, dzi\u0119ki kt\u00f3rej ukazywa\u0142y si\u0119 publikacje autor\u00f3w redakcyjnych. Pismo zdoby\u0142o lojalno\u015b\u0107 szerokiego kr\u0119gu odbiorc\u00f3w, nawet je\u015bli nie wszyscy identyfikowali si\u0119 z jego wszystkimi tezami.<\/p>\n\n\n\n

Jak ju\u017c wspomniano wcze\u015bniej, niekt\u00f3rzy autorzy z biegiem czasu dystansowali si\u0119 od tygodnika, uznaj\u0105c, \u017ce jego profil ideowy sta\u0142 si\u0119 zbyt jednoznaczny. Nie chodzi\u0142o przy tym o r\u00f3\u017cnice osobiste, lecz raczej o pog\u0142\u0119biaj\u0105ce si\u0119 zwi\u0105zki redakcji z ruchem narodowo-radykalnym, w tym z ONR. Boles\u0142aw Mici\u0144ski, Karol Irzykowski, Jerzy Andrzejewski \u2013 ka\u017cdy z nich w inny spos\u00f3b odszed\u0142 od wsp\u00f3\u0142pracy. Mici\u0144ski poszukiwa\u0142 formy eseju oderwanej od politycznego programu, Irzykowski pozosta\u0142 przy swojej niezale\u017cnej koncepcji krytyki literackiej, a Andrzejewski zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 ku literaturze zaanga\u017cowanej w duchu humanizmu. Te decyzje nie by\u0142y form\u0105 protestu, lecz raczej wyrazem lojalno\u015bci wobec osobistego etosu tw\u00f3rczego.<\/p>\n\n\n\n

Pomimo relatywnie kr\u00f3tkiego czasu istnienia (zaledwie czterech lat) tygodnik zapisa\u0142 si\u0119 trwale w historii polskiej prasy. By\u0142 miejscem eksperymentu ideowego i literackiego, pr\u00f3b\u0105 po\u0142\u0105czenia misji narodowej z kultur\u0105 wysok\u0105. Wnosi\u0142 do przestrzeni publicznej now\u0105 jako\u015b\u0107: stanowczo\u015b\u0107, wyrazisto\u015b\u0107, literacki j\u0119zyk publicystyki. Pozostawa\u0142 pismem aktywnym, \u017cywym, wyczulonym na zmieniaj\u0105cy si\u0119 kontekst polityczny. Nie by\u0142 to organ polityczny sensu stricto, lecz raczej \u015bwiadoma platforma kulturowa, oparta na przekonaniu, \u017ce to\u017csamo\u015b\u0107 narodowa wymaga nieustannej troski i intelektualnej obecno\u015bci. Recepcja tygodnika by\u0142a wi\u0119c zr\u00f3\u017cnicowana, ale zawsze silna. Wzbudza\u0142 zar\u00f3wno entuzjazm, jak i krytyk\u0119. Pozostawi\u0142 po sobie nie tylko archiwum tekst\u00f3w, lecz tak\u017ce dziedzictwo debaty, kt\u00f3rej by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105. Niezale\u017cnie od ocen, pozostaje jednym z najbardziej intryguj\u0105cych zjawisk kulturalnych II Rzeczypospolitej \u2013 \u015bwiadectwem epoki szukaj\u0105cej formy dla swoich niepokoj\u00f3w i nadziei.<\/p>\n\n\n\n

\u201eProsto z Mostu\u201d<\/em> by\u0142 tygodnikiem, kt\u00f3ry wykracza\u0142 poza ramy zwyk\u0142ej prasy literackiej. By\u0142 \u015bwiadectwem epoki pe\u0142nej napi\u0119\u0107 i przeobra\u017ce\u0144, a zarazem narz\u0119dziem formowania nowej inteligencji, przekonanej o znaczeniu kultury narodowej i odpowiedzialno\u015bci s\u0142owa. \u0141\u0105cz\u0105c literatur\u0119 z publicystyk\u0105, esej z polemik\u0105, pismo tworzy\u0142o przestrze\u0144 dialogu \u2013 cz\u0119sto ostrego, lecz zawsze opartego na intelektualnym zaanga\u017cowaniu. Historia tygodnika pozostaje cennym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o duchowym pejza\u017cu II Rzeczypospolitej. Wci\u0105\u017c sk\u0142ania do refleksji nad rol\u0105 kultury w \u017cyciu wsp\u00f3lnoty i miejscem tw\u00f3rcy w debacie publicznej.<\/p>\n\n\n\n

Rafa\u0142 Sk\u00f3rniewski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u015br\u00f3d czasopism wydawanych w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym \u201eProsto z Mostu\u201d zajmuje miejsce szczeg\u00f3lne i to zar\u00f3wno ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j charakter literacko-artystyczny, jak i wyrazisty profil ideowy. Tygodnik ten, ukazuj\u0105cy si\u0119 w Warszawie w latach 1935\u20131939 pod redakcj\u0105 Stanis\u0142awa Piaseckiego, stanowi\u0142 przestrze\u0144 spotkania m\u0142odego pokolenia pisarzy, publicyst\u00f3w i intelektualist\u00f3w zatroskanych o kondycj\u0119 duchow\u0105, kulturow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":17920,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41,43],"tags":[1362,5032,5030,5010,5027,5036,5004,5007,5029,5020,647,5003,5031,5008,5006,5011,5025,5019,5009,5026,5014,5024,5017,3102,646,426,5034,5002,5035,5012,5016,673,5015,5023,5018,5021,5028,5005,5022,5013],"class_list":["post-17919","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-i-idea","category-okres-miedzywojenny-i-okupacja","tag-adam-doboszynski","tag-adolf-nowaczynski","tag-aleksander-swietochowski","tag-alfred-laszowski","tag-artur-swinarski","tag-biblioteka-prosto-z-mostu","tag-boleslaw-micinski","tag-cenzura-sanacyjna","tag-inteligencja-katolicka","tag-jan-dobraczynski","tag-jan-mosdorf","tag-jerzy-andrzejewski","tag-jerzy-braun","tag-jerzy-pietrkiewicz","tag-jerzy-turowicz","tag-jerzy-waldorff","tag-jerzy-zdziechowski","tag-jozef-kisielewski","tag-julian-zebrowski","tag-karol-irzykowski","tag-karol-zbyszewski","tag-kazimiera-illakowiczowna","tag-konstanty-ildefons-galczynski","tag-kultura-narodowa","tag-narodowy-radykalizm","tag-onr","tag-polemika-ze-skamandrem","tag-prosto-z-mostu","tag-publicystyka-miedzywojenna","tag-recepcja-pisma","tag-roman-tomczyk","tag-stanislaw-piasecki","tag-teodor-parnicki","tag-tytus-czyzewski","tag-wladyslaw-jan-grabski","tag-wlodzimierz-pietrzak","tag-wojciech-bak","tag-wojciech-wasiutynski","tag-zygmunt-sliwinski","tag-zygmunt-swierski"],"yoast_head":"\n\u201eProsto z Mostu\u201d \u2013 mi\u0119dzy literatur\u0105 a ideologi\u0105. Analiza narodowo-radykalnego tygodnika lat 30. XX wieku - Dziennik Narodowy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201eProsto z Mostu\u201d \u2013 mi\u0119dzy literatur\u0105 a ideologi\u0105. Analiza narodowo-radykalnego tygodnika lat 30. XX wieku - Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-10-05T04:08:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-10-05T12:39:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/rsz_screenshot_2025-10-05_140358.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"753\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"545\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Redakcja\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Redakcja\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919\"},\"author\":{\"name\":\"Redakcja\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\"},\"headline\":\"\u201eProsto z Mostu\u201d \u2013 mi\u0119dzy literatur\u0105 a ideologi\u0105. Analiza narodowo-radykalnego tygodnika lat 30. XX wieku\",\"datePublished\":\"2025-10-05T04:08:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-05T12:39:18+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919\"},\"wordCount\":4455,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"Adam Doboszy\u0144ski\",\"Adolf Nowaczy\u0144ski\",\"Aleksander \u015awi\u0119tochowski\",\"Alfred \u0141aszowski\",\"Artur Swinarski\",\"Biblioteka Prosto z Mostu\",\"Boles\u0142aw Mici\u0144ski\",\"cenzura sanacyjna\",\"inteligencja katolicka\",\"Jan Dobraczy\u0144ski\",\"Jan Mosdorf\",\"Jerzy Andrzejewski\",\"Jerzy Braun\",\"Jerzy Pietrkiewicz\",\"Jerzy Turowicz\",\"Jerzy Waldorff\",\"Jerzy Zdziechowski\",\"J\u00f3zef Kisielewski\",\"Julian \u017bebrowski\",\"Karol Irzykowski\",\"Karol Zbyszewski\",\"Kazimiera I\u0142\u0142akowicz\u00f3wna\",\"Konstanty Ildefons Ga\u0142czy\u0144ski\",\"kultura narodowa\",\"narodowy radykalizm\",\"ONR\",\"polemika ze Skamandrem\",\"Prosto z Mostu\",\"publicystyka mi\u0119dzywojenna\",\"recepcja pisma\",\"Roman Tomczyk\",\"Stanis\u0142aw Piasecki\",\"Teodor Parnicki\",\"Tytus Czy\u017cewski\",\"W\u0142adys\u0142aw Jan Grabski\",\"W\u0142odzimierz Pietrzak\",\"Wojciech B\u0105k\",\"Wojciech Wasiuty\u0144ski\",\"Zygmunt \u015aliwi\u0144ski\",\"Zygmunt \u015awierski\"],\"articleSection\":[\"Historia i idea\",\"Okres mi\u0119dzywojenny i okupacja\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919\",\"name\":\"\u201eProsto z Mostu\u201d \u2013 mi\u0119dzy literatur\u0105 a ideologi\u0105. Analiza narodowo-radykalnego tygodnika lat 30. XX wieku - Dziennik Narodowy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-10-05T04:08:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-05T12:39:18+00:00\",\"description\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201eProsto z Mostu\u201d \u2013 mi\u0119dzy literatur\u0105 a ideologi\u0105. Analiza narodowo-radykalnego tygodnika lat 30. XX wieku\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"description\":\"Dziennik Narodowy\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"contentUrl\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"width\":704,\"height\":155,\"caption\":\"Dziennik Narodowy\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\",\"https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\",\"name\":\"Redakcja\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Redakcja\"},\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201eProsto z Mostu\u201d \u2013 mi\u0119dzy literatur\u0105 a ideologi\u0105. Analiza narodowo-radykalnego tygodnika lat 30. XX wieku - Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"\u201eProsto z Mostu\u201d \u2013 mi\u0119dzy literatur\u0105 a ideologi\u0105. Analiza narodowo-radykalnego tygodnika lat 30. XX wieku - Dziennik Narodowy","og_description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","og_url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919","og_site_name":"Dziennik Narodowy","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","article_published_time":"2025-10-05T04:08:00+00:00","article_modified_time":"2025-10-05T12:39:18+00:00","og_image":[{"width":753,"height":545,"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/rsz_screenshot_2025-10-05_140358.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Redakcja","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Dziennik_N","twitter_site":"@Dziennik_N","twitter_misc":{"Napisane przez":"Redakcja","Szacowany czas czytania":"22 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919"},"author":{"name":"Redakcja","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1"},"headline":"\u201eProsto z Mostu\u201d \u2013 mi\u0119dzy literatur\u0105 a ideologi\u0105. Analiza narodowo-radykalnego tygodnika lat 30. XX wieku","datePublished":"2025-10-05T04:08:00+00:00","dateModified":"2025-10-05T12:39:18+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919"},"wordCount":4455,"publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"keywords":["Adam Doboszy\u0144ski","Adolf Nowaczy\u0144ski","Aleksander \u015awi\u0119tochowski","Alfred \u0141aszowski","Artur Swinarski","Biblioteka Prosto z Mostu","Boles\u0142aw Mici\u0144ski","cenzura sanacyjna","inteligencja katolicka","Jan Dobraczy\u0144ski","Jan Mosdorf","Jerzy Andrzejewski","Jerzy Braun","Jerzy Pietrkiewicz","Jerzy Turowicz","Jerzy Waldorff","Jerzy Zdziechowski","J\u00f3zef Kisielewski","Julian \u017bebrowski","Karol Irzykowski","Karol Zbyszewski","Kazimiera I\u0142\u0142akowicz\u00f3wna","Konstanty Ildefons Ga\u0142czy\u0144ski","kultura narodowa","narodowy radykalizm","ONR","polemika ze Skamandrem","Prosto z Mostu","publicystyka mi\u0119dzywojenna","recepcja pisma","Roman Tomczyk","Stanis\u0142aw Piasecki","Teodor Parnicki","Tytus Czy\u017cewski","W\u0142adys\u0142aw Jan Grabski","W\u0142odzimierz Pietrzak","Wojciech B\u0105k","Wojciech Wasiuty\u0144ski","Zygmunt \u015aliwi\u0144ski","Zygmunt \u015awierski"],"articleSection":["Historia i idea","Okres mi\u0119dzywojenny i okupacja"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919","name":"\u201eProsto z Mostu\u201d \u2013 mi\u0119dzy literatur\u0105 a ideologi\u0105. Analiza narodowo-radykalnego tygodnika lat 30. XX wieku - Dziennik Narodowy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website"},"datePublished":"2025-10-05T04:08:00+00:00","dateModified":"2025-10-05T12:39:18+00:00","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17919#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201eProsto z Mostu\u201d \u2013 mi\u0119dzy literatur\u0105 a ideologi\u0105. Analiza narodowo-radykalnego tygodnika lat 30. XX wieku"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","name":"Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy","publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization","name":"Dziennik Narodowy","alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","contentUrl":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","width":704,"height":155,"caption":"Dziennik Narodowy"},"image":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1","name":"Redakcja","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","caption":"Redakcja"},"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3"}]}},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17919","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17919"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17919\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17921,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17919\/revisions\/17921"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17920"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17919"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17919"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17919"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<br /> <b>Fatal error</b>: Uncaught wfWAFStorageFileException: Unable to save temporary file for atomic writing. in /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php:34 Stack trace: #0 /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php(658): wfWAFStorageFile::atomicFilePutContents('/home/klient.dh...', '<?php exit('Acc...') #1 [internal function]: wfWAFStorageFile->saveConfig('livewaf') #2 {main} thrown in <b>/home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php</b> on line <b>34</b><br />