{"id":17852,"date":"2025-10-03T07:00:00","date_gmt":"2025-10-03T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17852"},"modified":"2025-10-03T07:28:10","modified_gmt":"2025-10-03T05:28:10","slug":"badania-jadrowe-w-polsce-przyspieszaja-potrzeba-jednak-do-tego-wiecej-kadr-i-srodkow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17852","title":{"rendered":"Badania j\u0105drowe w Polsce przyspieszaj\u0105. Potrzeba jednak do tego wi\u0119cej kadr i \u015brodk\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Polski potencja\u0142 bada\u0144 j\u0105drowych wzrasta wraz z przygotowywan\u0105 budow\u0105 pierwszej elektrowni j\u0105drowej i wdro\u017ceniem programu NUKLEOSTRATEG. Przedstawiciele bran\u017cy uwa\u017caj\u0105, \u017ce o ile jest to nowe otwarcie dla bada\u0144 j\u0105drowych w Polsce, o tyle kurcz\u0105ce si\u0119 kadry naukowc\u00f3w i brak wystarczaj\u0105cych \u015brodk\u00f3w stanowi\u0105 ogromne wyzwanie dla ich rozwoju. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Polska energetyka j\u0105drowa we wrze\u015bniu \u015bwi\u0119towa\u0142a 70-lecie swojego rozwoju. W 1955 roku utworzono Instytut Bada\u0144 J\u0105drowych, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 najwi\u0119kszym w kraju o\u015brodkiem naukowym w tej dziedzinie. Mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c znaczenie dla przemys\u0142u: prowadzi\u0142 produkcj\u0119 radioizotop\u00f3w dla medycyny, wdro\u017cy\u0142 sterylizacj\u0119 radiacyjn\u0105 sprz\u0119tu medycznego, rozwija\u0142 unikatowe materia\u0142y i wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z zak\u0142adami chemicznymi oraz metalurgicznymi w ca\u0142ym kraju. W 1958 roku w \u015awierku rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 pierwszy polski reaktor badawczy EWA, a kilka lat p\u00f3\u017aniej \u2013 konstrukcji w\u0142asnej \u2013 reaktor MARIA, kt\u00f3ry pracuje do dzi\u015b i niedawno otrzyma\u0142 bezterminow\u0105 zgod\u0119 na eksploatacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce w tej chwili mamy nowe otwarcie w badaniach j\u0105drowych z dw\u00f3ch przyczyn.  Energetyka j\u0105drowa, szczeg\u00f3lnie budowa naszej elektrowni j\u0105drowej, nabiera rozp\u0119du i rumie\u0144c\u00f3w. Z drugiej strony, w ko\u0144cu doczekali\u015bmy si\u0119 propozycji wi\u0119kszego programu badawczego w zakresie energetyki j\u0105drowej NUKLEOSTRATEG. On jeszcze nie wystartowa\u0142, ale ju\u017c jest zatwierdzony \u2013 <\/em>m\u00f3wi agencji Newseria prof. dr hab. in\u017c. Andrzej Chmielewski, dyrektor Instytutu Chemii i Techniki J\u0105drowej (ICHTJ), jednego z instytutu, kt\u00f3ry powsta\u0142 po IBJ. \u2013 Nasze instytuty przez pewien okres, kiedy nie by\u0142o energetyki j\u0105drowej, cierpia\u0142y finansowo i nie by\u0142y tak finansowane jak wtedy, kiedy by\u0142a ona budowana.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pierwsza elektrownia j\u0105drowa w Polsce ma powsta\u0107 na obszarze gminy Choczewo w woj. pomorskim. Harmonogram projektu zak\u0142ada rozpocz\u0119cie w\u0142a\u015bciwych prac budowlanych w 2028 roku, a komercyjnej pracy kolejnych blok\u00f3w elektrowni w latach 2036, 2037 i 2038. Rozw\u00f3j polskiej polityki j\u0105drowej to jeden z g\u0142\u00f3wnych aspekt\u00f3w dalszego rozwoju bada\u0144 j\u0105drowych. Eksperci podkre\u015blaj\u0105, \u017ce dzi\u0119ki wieloletniemu do\u015bwiadczeniu Narodowego Centrum Bada\u0144 J\u0105drowych i ICHTJ Polska ma solidne podstawy, by rozwija\u0107 energetyk\u0119 j\u0105drow\u0105 w spos\u00f3b bezpieczny, nowoczesny i przyjazny dla klimatu.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Dalej jest szereg rzeczy do rozwi\u0105zania. Chodzi o to, \u017ceby mie\u0107 bezpieczn\u0105 energetyk\u0119 j\u0105drow\u0105, Czyli na przyk\u0142ad teraz s\u0105 zmiany dotycz\u0105ce paliwa, pr\u0119t\u00f3w paliwowych, os\u0142onek, bo cyrkon powodowa\u0142 wydzielanie wodoru, w tej chwili s\u0105 przygotowywane nowe pokrycia<\/em> \u2013 wymienia prof. Andrzej Chmielewski. \u2013 I oczywi\u015bcie ruszy\u0142a te\u017c sprawa SMR-\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n

SMR (Small Modular Reactors) to ma\u0142e reaktory modu\u0142owe, kt\u00f3re mog\u0105 osi\u0105ga\u0107 moc do 300 MWe. Wytwarza si\u0119 je seryjnie w fabrykach, a nast\u0119pnie transportuje i montuje w miejscu docelowej eksploatacji. To stosunkowo nowa technologia na \u015bwiecie i obszar bardzo intensywnych bada\u0144 j\u0105drowych. Za budow\u0119 pierwszych SMR-\u00f3w w Polsce odpowiada sp\u00f3\u0142ka ORLEN Synthos Green Energy. Do 2035 roku koncern chce posiada\u0107 przynajmniej dwa ma\u0142e reaktory o \u0142\u0105cznej mocy 0,6 GW.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Dlatego to dopiero startuje, bo w skali rozwoju technologicznego, w kt\u00f3rej TRL 9 oznacza gotowo\u015b\u0107 dla przemys\u0142u, obecnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych technologii nie przekroczy\u0142o TRL 5 \u2013<\/em> podkre\u015bla dyrektor ICHTJ..<\/p>\n\n\n\n

Kolejne wa\u017cne wyzwanie dla Polski i bada\u0144 j\u0105drowych jest zwi\u0105zane ze stworzeniem krajowego \u0142a\u0144cucha dostaw. Jak wyja\u015bni\u0142 podczas konferencji z okazji 70-lecia bada\u0144 j\u0105drowych w Polsce prof. Andrzej Chmielewski, instytuty nukleoniczne odgrywaj\u0105 niezwykle wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w dostarczaniu radiofarmaceutyk\u00f3w dla medycyny, sterylizacji sprz\u0119tu medycznego i przeszczep\u00f3w, uczestnicz\u0105 r\u00f3wnie\u017c w rozwoju OZE, technologii ochrony \u015brodowiska i materia\u0142owych.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 IBJ w pewnym momencie liczy\u0142 4,5 tys. os\u00f3b, a Narodowe Centrum Bada\u0144 J\u0105drowych liczy obecne 1199 os\u00f3b. Nasz instytut zmala\u0142 z 600 do 150 os\u00f3b, chocia\u017c robi wa\u017cne sprawy, zastosowawcze dla przemys\u0142u i medycyny. Prace nad rozwojem technologii j\u0105drowych da si\u0119 przyspieszy\u0107. Bez \u015brodk\u00f3w i zwi\u0119kszenia zatrudnienia si\u0119 tego nie zrobi. My przekazujemy do ministerstwa liczb\u0119 potrzeb \u2013<\/em> m\u00f3wi prof. Andrzej Chmielewski.<\/p>\n\n\n\n

Raport Baker McKenzie i Polityki Insight \u201eEnergetyka j\u0105drowa w Polsce\u201d, kt\u00f3ry oceni\u0142 gotowo\u015b\u0107 Polski do rozpocz\u0119cia budowy elektrowni w Choczewie na 58 proc., wskazuje, \u017ce aspekt systemowy \u2013 czyli m.in. niedob\u00f3r wykwalifikowanych kadr \u2013 stanowi jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych barier, kt\u00f3ra dzi\u015b utrudnia rozpocz\u0119cie budowy, a w przysz\u0142o\u015bci r\u00f3wnie\u017c eksploatacj\u0119 elektrowni j\u0105drowych. Autorzy opracowania przyznaj\u0105, \u017ce dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do zniwelowania tego niedoboru s\u0105 prowadzone m.in. przez PEJ i krajowe uczelnie wy\u017csze. Zmiany jednak post\u0119puj\u0105 powoli, poniewa\u017c proces kszta\u0142cenia oraz pozyskiwania specjalist\u00f3w ma charakter wieloletni i wieloetapowy.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 W czasach, kiedy ja ko\u0144czy\u0142em politechnik\u0119, a p\u00f3\u017aniej by\u0142em tam profesorem, by\u0142 du\u017cy entuzjazm dotycz\u0105cy energetyki j\u0105drowej. My si\u0119 pchali\u015bmy na specjalizacj\u0119, wi\u0119c teraz r\u00f3wnie\u017c trzeba spowodowa\u0107, \u017ceby m\u0142odzie\u017c wiedzia\u0142a, \u017ce to jest taka rozwojowa technologia, id\u0105ca do przodu <\/em>\u2013 m\u00f3wi prof. Andrzej Chmielewski. \u2013 Przyk\u0142adowo, kiedy\u015b si\u0119 m\u00f3wi\u0142o, \u017ce bez radiofarmaceutyk\u00f3w damy sobie rad\u0119, ale nie damy. Na przyk\u0142ad jod-131 jest radiofarmaceutykiem, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bciwie zlikwidowa\u0142 lekkie nowotwory tarczycy. Jest szereg takich przyk\u0142ad\u00f3w. U nas du\u017ce grupy pracuj\u0105 teraz nad radiofarmaceutykami zwi\u0105zanymi ze stop\u0105 cukrzycow\u0105, z przerzutowymi nowotworami \u2013 razem ze szpitalem MSWiA \u2013 w zakresie np. nowotwor\u00f3w prostaty. Okazuje si\u0119, \u017ce s\u0105 niezast\u0105pione.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W 2023 roku Ministerstwo Klimatu i \u015arodowiska opublikowa\u0142o krajowy \u201ePlan rozwoju zasob\u00f3w ludzkich na potrzeby energetyki j\u0105drowej\u201d, kt\u00f3rego celem jest zapewnienie odpowiedniej liczby i jako\u015bci kadr m.in. do budowy i eksploatacji elektrowni j\u0105drowych, a tak\u017ce rozw\u00f3j bazy ekspert\u00f3w w tej dziedzinie.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Kto\u015b musi ca\u0142y czas pracowa\u0107 nad rozwojem technologii j\u0105drowych. Nie mo\u017cna wykazywa\u0107 si\u0119 podej\u015bciem: energetyka j\u0105drowa dzisiaj nas nie interesuje, a za chwil\u0119 ju\u017c interesuje, bo tych ludzi ju\u017c w tym momencie nie ma, po prostu jest do\u0142ek, je\u017celi chodzi o kadry. Mamy troch\u0119 m\u0142odych naukowc\u00f3w, ale potrzebujemy ich znacznie wi\u0119cej <\/em>\u2013 podkre\u015bla prof. Andrzej Chmielewski.<\/p>\n\n\n\n

Jak dodaje, perspektywicznym kierunkiem bada\u0144 jest IV generacja reaktor\u00f3w. Te planowane w polskiej elektrowni to reaktory generacji III\/III+, kt\u00f3re s\u0105 wydajne, niezawodne i posiadaj\u0105 rozbudowane systemy bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 To jest generacja trzecia, a + \u015bwiadczy o tym, \u017ce mamy mo\u017cliwo\u015b\u0107 lepszej ochrony przed wypadkami. Taka sytuacja, jaka mia\u0142a miejsce w Fukushimie, ju\u017c w generacji III+ nie zaistnieje, poniewa\u017c to s\u0105 inertne, bezw\u0142adno\u015bciowe systemy, kt\u00f3re nawet bez energii elektrycznej powoduj\u0105 sch\u0142odzenie rdzenia<\/em> \u2013 t\u0142umaczy prof. Andrzej Chmielewski. \u2013 Tzw. IV generacja to s\u0105 reaktory powielaj\u0105ce. Produkuj\u0105 wi\u0119cej paliwa, ni\u017c go zu\u017cywaj\u0105, i to jest ten kierunek, w kt\u00f3rym trzeba badania prowadzi\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n