{"id":17733,"date":"2025-09-25T08:11:34","date_gmt":"2025-09-25T06:11:34","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17733"},"modified":"2025-09-25T08:17:43","modified_gmt":"2025-09-25T06:17:43","slug":"panstwa-naszego-regionu-nierownomiernie-zwiekszaja-naklady-na-obronnosc-wydatki-te-poglebiaja-ich-deficyt-budzetowy-ale-nie-sa-jego-glowna-przyczyna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=17733","title":{"rendered":"Pa\u0144stwa naszego regionu nier\u00f3wnomiernie zwi\u0119kszaj\u0105 nak\u0142ady na obronno\u015b\u0107. Wydatki te pog\u0142\u0119biaj\u0105 ich deficyt bud\u017cetowy, ale nie s\u0105 jego g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105"},"content":{"rendered":"\n

W pa\u0144stwach szeroko rozumianego regionu Europy \u015arodkowo-Wschodniej wzrost wydatk\u00f3w na obronno\u015b\u0107 jest bardzo nier\u00f3wnomierny. Ich udzia\u0142 waha si\u0119 mi\u0119dzy 2,5 proc. a 7,2 proc. w ca\u0142o\u015bci wydatk\u00f3w publicznych \u2013 wskazuje raport SGH i Forum Ekonomicznego 2025. Nak\u0142ady te pog\u0142\u0119biaj\u0105 deficyty krajowych bud\u017cet\u00f3w, cho\u0107 na razie w przypadku Polski nie s\u0105 g\u0142\u00f3wnym czynnikiem ich rozd\u0119cia. Eksperci SGH rekomenduj\u0105 pewne zmiany w modelu finansowania, kt\u00f3re sprawi\u0105, \u017ce wydatki te b\u0119d\u0105 bardziej neutralne dla bud\u017cetu i wp\u0142yn\u0105 na rozw\u00f3j gospodarki.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Przeanalizowali\u015bmy, jak na przestrzeni d\u0142u\u017cszego czasu kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 wydatki na obron\u0119 narodow\u0105. Kluczowym elementem by\u0142y pewne ustalenia ze szczytu w Newport w roku 2014, z kt\u00f3rego wynika\u0142o, \u017ce pa\u0144stwa NATO powinny sukcesywnie zwi\u0119ksza\u0107 wydatki, aby w roku 2024 osi\u0105gn\u0105\u0107 poziom 2 proc. PKB. Wi\u0119kszo\u015bci pa\u0144stw to si\u0119 nie uda\u0142o <\/em>\u2013 m\u00f3wi agencji informacyjnej Newseria dr hab. Pawe\u0142 Felis, prof. SGH z Zak\u0142adu Rynk\u00f3w Kapita\u0142owych i Finans\u00f3w Behawioralnych Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Handlowej w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n

Jak wynika z Raportu SGH i Forum Ekonomicznego 2025, a konkretnie analizy na temat wyzwa\u0144 polityki fiskalnej w dobie konflikt\u00f3w zbrojnych, wydatki na obron\u0119 w regionie Europy \u015arodkowo-Wschodniej rosn\u0105, lecz nier\u00f3wnomiernie. Najambitniejsze plany zwi\u0119kszania nak\u0142ad\u00f3w ma Estonia, kt\u00f3ra w 2026 roku chce przeznaczy\u0107 na ten cel rekordowe 5 proc. PKB, co ma zosta\u0107 sfinansowane m.in. przez wprowadzenie podatku obronnego. Do lider\u00f3w w zakresie udzia\u0142u nak\u0142ad\u00f3w obronnych nale\u017cy tak\u017ce Polska, kt\u00f3ra zak\u0142ada wzrost do 4,8 proc. PKB. Od 2023 roku krajowe wydatki ujmowane kasowo przekraczaj\u0105 3 proc. PKB. Z kolei Bu\u0142garia, S\u0142owacja i Rumunia to pa\u0144stwa, kt\u00f3re w ostatnich latach odnotowa\u0142y widoczny spadek wydatk\u00f3w na obron\u0119 w relacji do PKB, cho\u0107 Rumunia osi\u0105gn\u0119\u0142a pr\u00f3g 2 proc. kilka lat temu. W S\u0142owenii i Czechach relacja do PKB by\u0142a najni\u017csza w analizowanym okresie.<\/p>\n\n\n\n

Raport przedstawia te\u017c wydatki na obron\u0119 narodow\u0105 w relacji do ca\u0142kowitych wydatk\u00f3w publicznych. W pa\u0144stwach Europy \u015arodkowo-Wschodniej w 2023 roku, czyli pierwszym pe\u0142nym po inwazji Rosji na Ukrain\u0119, by\u0142o to od 2,5 proc. do 7,2 proc. Udzia\u0142 ten by\u0142 najwy\u017cszy w krajach ba\u0142tyckich i wyni\u00f3s\u0142 \u015brednio 6,8 proc. wydatk\u00f3w publicznych. Najmniej na t\u0119 grup\u0119 wydatk\u00f3w przeznacza\u0142y: Czechy (2,7 proc.), S\u0142owenia (2,6 proc.) i S\u0142owacja (2,5 proc.), z kolei w Polsce by\u0142y nieco wy\u017csze (4,4 proc.) ni\u017c \u015brednia dla ca\u0142ego regionu (4,3 proc.).<\/p>\n\n\n\n

W celu pokrycia wydatk\u00f3w na obron\u0119 wprowadza si\u0119 nowe formy finansowania. Przyk\u0142adowo Litwa utworzy\u0142a Pa\u0144stwowy Fundusz Obrony, zasilany \u015brodkami pochodz\u0105cymi z podwy\u017cek podatk\u00f3w. Bu\u0142garia powo\u0142a\u0142a Fundusz Inwestycyjny Modernizacji Si\u0142 Zbrojnych, kt\u00f3rego \u017ar\u00f3d\u0142em maj\u0105 by\u0107 m.in. niewykorzystane \u015brodki bud\u017cetowe.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Do tej pory wydatki te nie odgrywa\u0142y wi\u0119kszej roli i nie decydowa\u0142y o deficycie w poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stwach. Zapewne to si\u0119 zmieni ze wzgl\u0119du na to, co nas czeka, czyli wyra\u017any wzrost wydatk\u00f3w na obronno\u015b\u0107 <\/em>\u2013 m\u00f3wi prof. Pawe\u0142 Felis.<\/p>\n\n\n\n

Autorzy raportu zauwa\u017caj\u0105, \u017ce przyk\u0142ad Polski wskazuje, \u017ce nawet bez zwi\u0119kszenia nak\u0142ad\u00f3w na obronno\u015b\u0107 deficyt przekroczy\u0142by 3 proc. PKB w 2023 roku. Analogiczna sytuacja wyst\u0119puje w wielu innych pa\u0144stwach naszego regionu.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Najwa\u017cniejszy scenariusz, kt\u00f3ry musimy rozwa\u017ca\u0107, dotyczy Funduszu Wsparcia Si\u0142 Zbrojnych. Jest to fundusz, kt\u00f3ry ulokowali\u015bmy w Banku Gospodarstwa Krajowego w momencie wprowadzenia ustawy o obronie ojczyzny. Ma on najwi\u0119kszy wp\u0142yw na struktur\u0119 naszego d\u0142ugu. Ten fundusz znajduje si\u0119 poza sektorem finans\u00f3w publicznych i musimy zada\u0107 sobie pytanie, jak przysz\u0142o\u015bciowy model finansowania wydatk\u00f3w zbrojeniowych powinien funkcjonowa\u0107<\/em> \u2013 podkre\u015bla Wojciech Decewicz, student Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Handlowej w Warszawie, wsp\u00f3\u0142autor analizy \u201eWyzwania polityki fiskalnej dla pa\u0144stw Europy \u015arodkowo-Wschodniej w dobie konflikt\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Eksperci SGH wskazuj\u0105, \u017ce Fundusz Wsparcia Si\u0142 Zbrojnych, kt\u00f3rego wydatki nie s\u0105 wliczane do bud\u017cetu, odpowiada za ponad 20 proc. ca\u0142kowitych wydatk\u00f3w na obronno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Kluczow\u0105 kwesti\u0105 jest to, \u017ce te po\u017cyczki, kredyty, obligacje, kt\u00f3rych nie ma mo\u017cliwo\u015bci rolowania w ramach Funduszu Wsparcia, musz\u0105 by\u0107 sp\u0142acone. Obecnie sp\u0142acane s\u0105 z bud\u017cetu Ministerstwa Obrony Narodowej, co b\u0119dzie generowa\u0142o w przysz\u0142ych latach powa\u017cn\u0105 zadyszk\u0119 dla bud\u017cetu przeznaczonego na modernizacj\u0119 techniczn\u0105, kt\u00f3ry b\u0119dzie musia\u0142 by\u0107 w cz\u0119\u015bci przeznaczony w\u0142a\u015bnie na sp\u0142acenie po\u017cyczek i odsetek <\/em>\u2013 m\u00f3wi Wojciech Decewicz.<\/p>\n\n\n\n

Na ten fakt zwr\u00f3ci\u0142y te\u017c ostatnio uwag\u0119 agencje ratingowe Fitch i Moody\u2019s, kt\u00f3re obni\u017cy\u0142y perspektyw\u0119 ratingu Polski do negatywnej. Eksperci Fitcha napisali wprost, \u017ce ca\u0142kowite wydatki sektora finans\u00f3w publicznych wzros\u0142y w 2024 roku do 49,4 proc. PKB w por\u00f3wnaniu do 43,6 proc. w 2021 roku, co by\u0142o przede wszystkim nap\u0119dzane znacz\u0105cym wzrostem wynagrodze\u0144 w sektorze pa\u0144stwowym, emerytur, program\u00f3w socjalnych i koszt\u00f3w obs\u0142ugi d\u0142ugu.<\/p>\n\n\n\n

Nie zmienia to faktu, \u017ce wydatki zbrojeniowe b\u0119d\u0105 musia\u0142y by\u0107 ponoszone i konieczno\u015bci\u0105 jest wypracowanie modelu ich finansowania na przysz\u0142o\u015b\u0107. W gr\u0119 wchodzi kilka rozwi\u0105za\u0144, jak np. rezygnacja z Funduszu Wsparcia Si\u0142 Zbrojnych na rzecz finansowania bezpo\u015brednio z bud\u017cetu lub sp\u0142ata zad\u0142u\u017cenia funduszu ze \u017ar\u00f3de\u0142 innych ni\u017c bezpo\u015brednio bud\u017cet Ministerstwa Obrony Narodowej.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Je\u015bli chcemy, \u017ceby te wydatki zbrojeniowe, kt\u00f3re musimy z przyczyn politycznych i strategicznych ponie\u015b\u0107, by\u0142y jak najbardziej neutralne i efektywne dla bud\u017cetu pa\u0144stwa i jak najskuteczniej przyczynia\u0142y si\u0119 do rozwoju naszej gospodarki, musimy przygotowa\u0107 d\u0142ugofalow\u0105 strategi\u0119 dotycz\u0105c\u0105 tego, co nasze si\u0142y zbrojne zamierzaj\u0105 pozyskiwa\u0107, w taki spos\u00f3b, aby polski przemys\u0142 m\u00f3g\u0142 jak najbardziej na te wyzwania odpowiedzie\u0107. Nie zrobimy tego tak\u017ce bez osi\u0105gni\u0119cia odpowiedniego wska\u017anika wydatk\u00f3w na badania i rozw\u00f3j \u2013 <\/em>wskazuje wsp\u00f3\u0142autor analizy \u201eWyzwania polityki fiskalnej dla pa\u0144stw Europy \u015arodkowo-Wschodniej w dobie konflikt\u00f3w\u201d. \u2013 W planie na 2026 rok wydatki z bud\u017cetu pa\u0144stwa na badania i rozw\u00f3j w obszarze zbrojeniowym to jest raptem nieco ponad 1 mld z\u0142, 0,5 proc. ca\u0142kowitych wydatk\u00f3w obronnych. W pa\u0144stwach, kt\u00f3re dynamicznie si\u0119 rozwijaj\u0105 technologicznie, na przyk\u0142ad w Korei Po\u0142udniowej, podobny wska\u017anik znajduje si\u0119 zazwyczaj na poziomie oko\u0142o 2\u20133 proc., wi\u0119c tutaj jest na pewno du\u017co do zrobienia.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Podkre\u015bla tak\u017ce, \u017ce niezb\u0119dna jest reforma Polskiej Grupy Zbrojeniowej, kt\u00f3r\u0105 obecnie trapi rozdrobnienie poszczeg\u00f3lnych podmiot\u00f3w, a tak\u017ce reforma po stronie zamawiaj\u0105cego, ze szczeg\u00f3lnym naciskiem na Agencj\u0119 Uzbrojenia. Do jej zada\u0144 nale\u017cy m.in. realizacja czynno\u015bci zwi\u0105zanych z definiowaniem wymaga\u0144 sprz\u0119towych dla zidentyfikowanych potrzeb operacyjnych, inicjowanie prac badawczo-rozwojowych oraz przeprowadzanie procedur pozyskiwania sprz\u0119tu wojskowego i us\u0142ug dla Si\u0142 Zbrojnych RP .<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Agencja Uzbrojenia by\u0107 mo\u017ce zas\u0142uguje na poszerzenie kompetencji, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby jej na lepsze koordynowanie przemys\u0142u zbrojeniowego. Dotychczas takich instrument\u00f3w nie posiada \u2013<\/em> dodaje Wojciech Decewicz.<\/p>\n\n\n\n