Sk\u0105d tak dramatyczny spadek? To nie jest kwestia chwilowego kaprysu opinii publicznej. To rezultat d\u0142ugo narastaj\u0105cych patologii: politycznego uwik\u0142ania, kompromituj\u0105cych skandali z udzia\u0142em s\u0119dzi\u00f3w i poczucia, \u017ce przest\u0119pcy wychodz\u0105 z s\u0105d\u00f3w z wyrokami, kt\u00f3re obra\u017caj\u0105 poczucie sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Problem zacz\u0105\u0142 si\u0119, kiedy s\u0105dy przesta\u0142y by\u0107 postrzegane jako niezale\u017cne. Trudno ufa\u0107 instytucji, kt\u00f3ra zamiast sta\u0107 z boku politycznej wojny, sta\u0142a si\u0119 jednym z jej narz\u0119dzi. Przez ostatnie lata opinia publiczna by\u0142a bombardowana informacjami o naciskach na s\u0119dzi\u00f3w, czystkach personalnych, awansach za lojalno\u015b\u0107 wobec rz\u0105dz\u0105cych i karach za niezale\u017cno\u015b\u0107. Polacy obserwowali, jak Trybuna\u0142 Konstytucyjny, kiedy\u015b szanowany bastion prawa, przekszta\u0142ca si\u0119 w organ wydaj\u0105cy orzeczenia pod dyktando w\u0142adzy. To w\u0142a\u015bnie jego prezes Julia Przy\u0142\u0119bska, nazwana przez Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego \u201eodkryciem towarzyskim\u201d, sta\u0142a si\u0119 dla wielu symbolem polityzacji s\u0105downictwa. Gdy w 2020 roku Trybuna\u0142 zaostrzy\u0142 prawo aborcyjne, wielu obywateli odczyta\u0142o to nie jako niezale\u017cny wyrok, lecz jako spe\u0142nienie oczekiwa\u0144 partii rz\u0105dz\u0105cej. W rezultacie s\u0105dy zacz\u0119\u0142y by\u0107 traktowane nie jako instytucje prawa, lecz element politycznej gry.<\/p>\n\n\n\n
Drugim filarem kryzysu s\u0105 skandale obyczajowe i korupcyjne w\u015br\u00f3d s\u0119dzi\u00f3w. G\u0142o\u015bna by\u0142a sprawa s\u0119dziego Arkadiusza Cichockiego, kt\u00f3ry mia\u0142 bra\u0107 udzia\u0142 w tzw. aferze hejterskiej, czyli kampanii oczerniania niezale\u017cnych s\u0119dzi\u00f3w w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Jeszcze bardziej bulwersuj\u0105cy by\u0142 przypadek by\u0142ego wiceprezesa S\u0105du Apelacyjnego w Krakowie, Krzysztofa S., skazanego za udzia\u0142 w zorganizowanej grupie przest\u0119pczej wy\u0142udzaj\u0105cej \u015brodki z Funduszu Sprawiedliwo\u015bci. Takie sprawy nie s\u0105 ju\u017c traktowane jako wyj\u0105tki. Lista przewinie\u0144 w\u015br\u00f3d przedstawicieli wymiaru sprawiedliwo\u015bci wyd\u0142u\u017ca si\u0119, a przeci\u0119tny obywatel coraz cz\u0119\u015bciej widzi w s\u0119dzim nie stra\u017cnika prawa, lecz uprzywilejowan\u0105 kast\u0119 broni\u0105c\u0105 w\u0142asnych interes\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Trzeci, mo\u017ce najbardziej bolesny pow\u00f3d utraty zaufania to praktyka orzekania, czyli wyroki, kt\u00f3re ra\u017c\u0105 spo\u0142eczne poczucie sprawiedliwo\u015bci. Kiedy recydywista gwa\u0142ci dziecko i dostaje kilka lat w zawieszeniu, kiedy bandyta, kt\u00f3ry skatowa\u0142 cz\u0142owieka, wychodzi z s\u0105du z grzywn\u0105 i zakazem zbli\u017cania si\u0119, a oszukani frankowicze przez lata nie mog\u0105 doczeka\u0107 si\u0119 sprawiedliwo\u015bci, w ludziach narasta gniew. Przyk\u0142ad? Sprawa m\u0119\u017cczyzny z Gda\u0144ska, kt\u00f3ry brutalnie pobi\u0142 swoj\u0105 partnerk\u0119 do nieprzytomno\u015bci, a s\u0105d pierwszej instancji uzna\u0142, \u017ce nie by\u0142o to usi\u0142owanie zab\u00f3jstwa. Dopiero po nag\u0142o\u015bnieniu sprawy w mediach i apelacji prokuratury wyrok zosta\u0142 zaostrzony. Albo przypadek s\u0119dziego z Katowic, kt\u00f3ry ukrad\u0142 sprz\u0119t elektroniczny w sklepie \u2014 nie zosta\u0142 skazany, tylko dyscyplinarnie przeniesiony. To s\u0105 decyzje, kt\u00f3re w oczach opinii publicznej wygl\u0105daj\u0105 na oderwane od rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnolegle rozczarowuje tak\u017ce sprawno\u015b\u0107 dzia\u0142ania ca\u0142ego systemu. Ludzie latami czekaj\u0105 na rozstrzygni\u0119cia prostych spraw cywilnych. Przewlek\u0142o\u015b\u0107 post\u0119powa\u0144, nieprzyjazny j\u0119zyk pism procesowych, poczucie zagubienia i bezsilno\u015bci to codzienno\u015b\u0107 dla tysi\u0119cy obywateli, kt\u00f3rzy liczyli, \u017ce s\u0105d b\u0119dzie ich ostatni\u0105 desk\u0105 ratunku. Zamiast tego trafiaj\u0105 do labiryntu formalizm\u00f3w, w kt\u00f3rym wa\u017cniejsze s\u0105 procedury ni\u017c cz\u0142owiek.<\/p>\n\n\n\n
Wszystko to razem prowadzi do erozji spo\u0142ecznego kontraktu. Bez wiary w s\u0105dy trudno m\u00f3wi\u0107 o zaufaniu do pa\u0144stwa. Gdy obywatele zaczynaj\u0105 my\u015ble\u0107, \u017ce lepiej \u201eza\u0142atwi\u0107 spraw\u0119 po znajomo\u015bci\u201d ni\u017c zaufa\u0107 s\u0105dowi, co\u015b fundamentalnego si\u0119 \u0142amie. To ju\u017c nie jest problem polityczny czy prawny, ale cywilizacyjny. Przekonanie, \u017ce prawo jest fikcj\u0105, prowadzi do rezygnacji z obywatelskiego zaanga\u017cowania, a w skrajnych przypadkach do akceptacji bezprawia.<\/p>\n\n\n\n
Niepokoj\u0105ce jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce ta fala nieufno\u015bci nie dotyczy tylko s\u0105d\u00f3w powszechnych. Zaufanie do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego i prokuratury tak\u017ce spada. Trybuna\u0142 cieszy si\u0119 obecnie zaledwie 30-procentowym poziomem zaufania, a prokuratura 37-procentowym. To znaczy, \u017ce ca\u0142y system wymiaru sprawiedliwo\u015bci przesta\u0142 by\u0107 postrzegany jako skuteczny i bezstronny. Zamiast budzi\u0107 zaufanie, budzi niepok\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n
Czy mo\u017cna to odwr\u00f3ci\u0107? Teoretycznie tak. Ale potrzebna jest nie tylko reforma ustaw, lecz zmiana podej\u015bcia. Konieczne jest odpolitycznienie instytucji, przejrzysto\u015b\u0107 procedur, realna odpowiedzialno\u015b\u0107 dyscyplinarna i przede wszystkim empatia wobec obywatela. Bo dzi\u015b s\u0105dy cz\u0119sto sprawiaj\u0105 wra\u017cenie twierdz zamkni\u0119tych dla zwyk\u0142ych ludzi.<\/p>\n\n\n\n
Sonda\u017c IBRiS pokazuje nie tylko liczby, ale tak\u017ce stan ducha spo\u0142ecze\u0144stwa. Kiedy zaledwie 2,3 proc. Polak\u00f3w m\u00f3wi, \u017ce \u201ezdecydowanie ufa\u201d s\u0105dom, nie mo\u017cna ju\u017c m\u00f3wi\u0107 o ostrze\u017ceniu. To sygna\u0142 alarmowy. Je\u015bli zarz\u0105dzaj\u0105cy wymiarem sprawiedliwo\u015bci go zignoruj\u0105, za kilka lat nie b\u0119dziemy m\u00f3wi\u0107 o kryzysie zaufania. B\u0119dziemy m\u00f3wi\u0107 o jego ca\u0142kowitym braku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zaufanie Polak\u00f3w do s\u0105downictwa si\u0119ga dzi\u015b rekordowego dna. Najnowszy sonda\u017c IBRiS dla \u201eRzeczpospolitej\u201d pokazuje, \u017ce tylko 36,1 proc. obywateli deklaruje wiar\u0119 w wymiar sprawiedliwo\u015bci. To spadek o ponad 6 punkt\u00f3w procentowych w ci\u0105gu zaledwie roku. Jeszcze mocniej uderza fakt, \u017ce zaledwie 2,3 proc. badanych \u201ezdecydowanie ufa\u201d s\u0105dom \u2014 najmniej w historii bada\u0144. Sk\u0105d tak dramatyczny […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":17634,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[191],"tags":[4588,3936,4583,339,442,4586,4581,2335,4585,4589,663,4584,4587,4582],"class_list":["post-17633","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-spoleczesntwo","tag-afery-sadowe","tag-ibris","tag-polityzacja-sadow","tag-polska","tag-prokuratura","tag-reforma-sadownictwa","tag-sady","tag-sedziowie","tag-skandale","tag-spoleczne-zaufanie","tag-trybunal-konstytucyjny","tag-wymiar-sprawiedliwosci","tag-wyroki-sadowe","tag-zaufanie-publiczne"],"yoast_head":"\n