To orzeczenie nie tylko ma wymiar prawny \u2013 to cios w fundamenty polityki brazylijskiej i test wytrzyma\u0142o\u015bci demokracji w kraju, w kt\u00f3rym jeszcze niedawno wspomnienie wojskowej dyktatury z lat 1964\u20131985 wci\u0105\u017c by\u0142o \u017cywe w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n
Bolsonaro nie pojawi\u0142 si\u0119 osobi\u015bcie na rozprawie. Zamiast tego wys\u0142a\u0142 swoich prawnik\u00f3w, kt\u00f3rzy nazwali wyrok \u201eabsurdalnie wyg\u00f3rowanym\u201d i zapowiedzieli apelacj\u0119. Sam by\u0142y prezydent, maj\u0105cy 70 lat, przebywa obecnie w areszcie domowym na mocy wcze\u015bniejszej decyzji s\u0119dziego Alexandre\u2019a de Moraesa, kt\u00f3ry oskar\u017cy\u0142 Bolsonaro o z\u0142amanie zakazu prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci politycznej i komunikowania si\u0119 z opini\u0105 publiczn\u0105 w kontek\u015bcie politycznym. To jednak nie pierwszy raz, kiedy Bolsonaro lekcewa\u017cy instytucje pa\u0144stwowe. Jeszcze jako urz\u0119duj\u0105cy prezydent wielkorotnie podwa\u017ca\u0142 autorytet s\u0105d\u00f3w i atakowa\u0142 media.<\/p>\n\n\n\n
Werdykt s\u0105du, cho\u0107 jednoznaczny w tre\u015bci, nie zako\u0144czy\u0142 podzia\u0142\u00f3w w brazylijskim spo\u0142ecze\u0144stwie. Zwolennicy Bolsonaro nadal wychodz\u0105 na ulice, wykrzykuj\u0105c has\u0142a o niewinno\u015bci swojego lidera i domagaj\u0105c si\u0119 jego natychmiastowego uniewinnienia. Media spo\u0142eczno\u015bciowe s\u0105 pe\u0142ne wpis\u00f3w zar\u00f3wno popieraj\u0105cych wyrok, jak i tych oskar\u017caj\u0105cych s\u0105d o polityczne prze\u015bladowania. W niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bciach kraju zorganizowano demonstracje solidarno\u015bci z by\u0142ym prezydentem, podczas kt\u00f3rych powiewa\u0142y brazylijskie flagi, a uczestnicy skandowali: \u201eBolsonaro, nasz prawdziwy prezydent\u201d<\/em>. Ten obraz pokazuje, \u017ce podzia\u0142y nie znikn\u0119\u0142y wraz z jego kl\u0119sk\u0105 wyborcz\u0105, lecz zosta\u0142y jedynie przesuni\u0119te z urn wyborczych na ulice i \u0142amy gazet.<\/p>\n\n\n\n Wyrok nie pozosta\u0142 bez echa na arenie mi\u0119dzynarodowej. Prezydent USA, Donald Trump, okre\u015bli\u0142 proces Bolsonaro mianem \u201epolowania na czarownice\u201d<\/em>. Relacje dyplomatyczne mi\u0119dzy USA a Brazyli\u0105 mog\u0105 ulec pogorszeniu \u2013 szczeg\u00f3lnie po tym, jak Trump w kontek\u015bcie procesu Bolsonaro wspomnia\u0142 o mo\u017cliwym 50-procentowym celnym na\u0142o\u017conym na brazylijskie towary. Cho\u0107 obecna administracja ameryka\u0144ska nie potwierdzi\u0142a na razie \u017cadnych sankcji, to napi\u0119cie polityczne i handlowe mi\u0119dzy dwoma pa\u0144stwami mo\u017ce wkr\u00f3tce przybra\u0107 realny wymiar.<\/p>\n\n\n\n Jair Bolsonaro przez ca\u0142\u0105 swoj\u0105 karier\u0119 polityczn\u0105 by\u0142 por\u00f3wnywany do Donalda Trumpa, a w brazylijskich i mi\u0119dzynarodowych mediach zyska\u0142 nawet przydomek \u201ebrazylijski Trump\u201d. Podobie\u0144stwa mi\u0119dzy tymi dwoma politykami wykraczaj\u0105 poza powierzchowny styl komunikacji \u2013 si\u0119gaj\u0105 g\u0142\u0119boko w strategie polityczne, \u015bwiatopogl\u0105d oraz podej\u015bcie do instytucji demokratycznych. Obaj zbudowali swoj\u0105 popularno\u015b\u0107 na frontalnym ataku na elity, media, \u015brodowiska akademickie i s\u0105downictwo, przedstawiaj\u0105c siebie jako outsider\u00f3w walcz\u0105cych z uk\u0142adem, kt\u00f3ry rz\u0105dzi zza kulis. W obu przypadkach narracja ta skutecznie przem\u00f3wi\u0142a do sfrustrowanych wyborc\u00f3w, zw\u0142aszcza z ni\u017cszych i \u015brednich warstw spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n Bolsonaro otwarcie wyra\u017ca\u0142 sw\u00f3j podziw dla ameryka\u0144skiego lidera. Po jego zwyci\u0119stwie w wyborach w 2016 roku nie tylko gratulowa\u0142 mu jako jeden z pierwszych zagranicznych polityk\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c zacz\u0105\u0142 modelowa\u0107 sw\u00f3j przekaz polityczny wed\u0142ug ameryka\u0144skiego wzoru. W kampanii prezydenckiej w 2018 roku pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 has\u0142ami o \u201eodzyskaniu kraju\u201d, wzywa\u0142 do przywr\u00f3cenia konserwatywnych warto\u015bci a tak\u017ce artyku\u0142owa\u0142 obawy spo\u0142eczne zwi\u0105zane z przest\u0119pczo\u015bci\u0105, globalizacj\u0105 i imigracj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ich relacja nabra\u0142a realnego wymiaru politycznego, kiedy Bolsonaro zosta\u0142 prezydentem. Brazyli\u0119 i USA po\u0142\u0105czy\u0142 w\u00f3wczas silny sojusz ideologiczny. Oba rz\u0105dy prowadzi\u0142y zbli\u017con\u0105 polityk\u0119 wobec organizacji mi\u0119dzynarodowych, takich jak WHO czy ONZ, a tak\u017ce mia\u0142y podobne podej\u015bcie do zmian klimatycznych \u2013 neguj\u0105c ich skal\u0119 i znaczenie. Bolsonaro, podobnie jak Trump, wycofa\u0142 si\u0119 z niekt\u00f3rych zobowi\u0105za\u0144 klimatycznych, a jego administracja otwarcie sprzyja\u0142a ekspansji przemys\u0142u w Amazonii. W sferze dyplomatycznej Bolsonaro by\u0142 jednym z nielicznych przyw\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rzy poparli Trumpa w czasie kontestowania wynik\u00f3w wybor\u00f3w prezydenckich w USA w 2020 roku. Po przegranej Trumpa przez d\u0142ugi czas nie sk\u0142ada\u0142 gratulacji Joe Bidenowi, co zosta\u0142o odebrane jako gest lojalno\u015bci wobec by\u0142ego prezydenta USA.<\/p>\n\n\n\n Najwi\u0119ksze podobie\u0144stwo i zarazem najbardziej niepokoj\u0105cy aspekt tej relacji ujawni\u0142 si\u0119 jednak w sposobie, w jaki obaj politycy zareagowali na pora\u017ck\u0119 wyborcz\u0105. Tak jak Trump nie uzna\u0142 wynik\u00f3w wybor\u00f3w w 2020 roku i inspirowa\u0142 szturm na Kapitol 6 stycznia 2021 roku, tak Bolsonaro przez wiele miesi\u0119cy podwa\u017ca\u0142 wiarygodno\u015b\u0107 brazylijskiego systemu wyborczego, oskar\u017caj\u0105c organy pa\u0144stwowe o fa\u0142szerstwa i manipulacje. Kulminacj\u0105 tego by\u0142a seria dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re brazylijski S\u0105d Najwy\u017cszy uzna\u0142 za pr\u00f3b\u0119 zamachu stanu. W ocenie s\u0119dzi\u00f3w zia\u0142ania te mia\u0142y na celu nie tylko uniewa\u017cnienie wynik\u00f3w wybor\u00f3w, ale tak\u017ce zmobilizowanie cz\u0119\u015bci wojska i s\u0142u\u017cb do przej\u0119cia w\u0142adzy. W tym sensie Bolsonaro nie tylko na\u015bladowa\u0142 Trumpa, ale poszed\u0142 jeszcze dalej, przekraczaj\u0105c granice konstytucyjnego porz\u0105dku.<\/p>\n\n\n\n Obserwatorzy polityczni zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce Trump traktuje Bolsonaro jak sojusznika w globalnej walce przeciwko liberalnym warto\u015bciom, instytucjom i mediom. Niekt\u00f3rzy komentatorzy id\u0105 dalej, sugeruj\u0105c, \u017ce Bolsonaro jest elementem wi\u0119kszego ruchu politycznego, kt\u00f3ry obejmuje m.in. Viktora Orb\u00e1na na W\u0119grzech czy Giorgi\u0119 Meloni we W\u0142oszech \u2013 ruchu konserwatywnego, nacjonalistycznego, niech\u0119tnego instytucjom mi\u0119dzynarodowym i otwarcie sceptycznego wobec demokracji liberalnej. Okre\u015blenie \u201ebrazylijski Trump\u201d nie by\u0142o wi\u0119c pustym has\u0142em medialnym. Wyrok skazuj\u0105cy Bolsonaro mo\u017ce w oczach jego zwolennik\u00f3w tylko go wzmocni\u0107, podobnie jak kolejne akty oskar\u017cenia wobec Trumpa nie os\u0142abi\u0142y, a wr\u0119cz scementowa\u0142y jego pozycj\u0119 w\u015br\u00f3d twardego elektoratu.<\/p>\n\n\n\n Z punktu widzenia brazylijskiego wymiaru sprawiedliwo\u015bci, proces ten jest wyrazem niezale\u017cno\u015bci instytucji pa\u0144stwowych. S\u0119dzia Alexandre de Moraes, g\u0142\u00f3wny prowadz\u0105cy spraw\u0119, jasno stwierdzi\u0142, \u017ce Bolsonaro by\u0142 nie tylko liderem spisku, ale r\u00f3wnie\u017c g\u0142ow\u0105 organizacji przest\u0119pczej. To mocne s\u0142owa, kt\u00f3re wyznaczaj\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy dopuszczalnym politycznym sprzeciwem a przest\u0119pstwem przeciwko konstytucji. Ich konsekwencje s\u0105 jasne: \u017caden przyw\u00f3dca, nawet by\u0142y prezydent, nie stoi ponad prawem. Jednak w kraju, w kt\u00f3rym tradycyjnie elity unika\u0142y odpowiedzialno\u015bci, wyrok ten ma tak\u017ce charakter symboliczny.<\/p>\n\n\n\n Pomimo tak ci\u0119\u017ckiego wyroku, Bolsonaro nie znika ze sceny politycznej. Cho\u0107 wcze\u015bniej zosta\u0142 ju\u017c wykluczony z mo\u017cliwo\u015bci ubiegania si\u0119 o jakiekolwiek urz\u0119dy publiczne do 2030 roku, jego wp\u0142yw na brazylijsk\u0105 prawic\u0119 pozostaje znacz\u0105cy. Obserwatorzy \u017cycia politycznego spodziewaj\u0105 si\u0119, \u017ce wska\u017ce on swojego nast\u0119pc\u0119, kt\u00f3ry b\u0119dzie rywalizowa\u0142 z obecnym prezydentem w nadchodz\u0105cych wyborach. Jego trzej synowie, zasiadaj\u0105cy w brazylijskim Kongresie, ju\u017c zapowiadaj\u0105 dzia\u0142ania na rzecz uniewinnienia ojca i szukaj\u0105 poparcia dla ewentualnej amnestii.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wydany w\u0142a\u015bnie wyrok skazuj\u0105cy by\u0142ego prezydenta Brazylii, Jaira Bolsonaro, na 27 lat i trzy miesi\u0105ce wi\u0119zienia za pr\u00f3b\u0119 zamachu stanu w celu utrzymania si\u0119 u w\u0142adzy po przegranych wyborach w 2022 roku, stanowi moment prze\u0142omowy w historii wsp\u00f3\u0142czesnej Brazylii. Czterech z pi\u0119ciu s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego orzek\u0142o, \u017ce Bolsonaro by\u0142 m\u00f3zgiem nieudanej pr\u00f3by zablokowania pokojowego przekazania […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":17494,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[4382,4379,4380,822,4383,210,825,1743,1298,4381,2311,282,2344,734],"class_list":["post-17493","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wydarzenia","tag-autorytaryzm","tag-bolsonaro","tag-brazylia","tag-demokracja","tag-lula-da-silva","tag-polityka","tag-populizm","tag-prawica","tag-sad-najwyzszy","tag-skazanie","tag-trump","tag-usa","tag-wybory-2022","tag-zamach-stanu"],"yoast_head":"\n