Dr Krzysztof Tenerowicz, prezes Fundacji Centrum im. W\u0142adys\u0142awa Grabskiego, przekonuje, \u017ce to powa\u017cne niedopatrzenie:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eTo posta\u0107, kt\u00f3rej warto si\u0119 przyjrze\u0107 bardzo kompleksowo. Bo to nie tylko ekonomista, ale polityk, socjolog, wybitny specjalista w zakresie rolnictwa.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
W trakcie rozmowy w ramach cyklu Spotkania z Ekonomi\u0105<\/em> Tenerowicz przypomnia\u0142, \u017ce Grabski by\u0142 nie tylko premierem i ministrem skarbu, ale tak\u017ce uczonym, rektorem SGGW, autorem ponad 150 publikacji i patriot\u0105 spo\u0142ecznikiem.<\/p>\n\n\n\n
Reformy z nagl\u0105cej potrzeby <\/h3>\n\n\n\n
Reforma walutowa Grabskiego by\u0142a odpowiedzi\u0105 na dramatyczn\u0105 sytuacj\u0119 gospodarcz\u0105 II RP: hiperinflacj\u0119, rozpad finans\u00f3w publicznych, brak zaufania inwestor\u00f3w. Polska by\u0142a pa\u0144stwem \u015bwie\u017co scalonym z trzech zabor\u00f3w, bez wsp\u00f3lnego systemu bankowego czy stabilnej waluty.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eZa jednego dolara p\u0142acono dziewi\u0119\u0107 marek w 1918 roku, a w 1923 roku ju\u017c ponad sze\u015b\u0107 milion\u00f3w.\u201d<\/strong>
\u2013 przypomnia\u0142 dr Tenerowicz.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nReforma Grabskiego z 1924 roku obejmowa\u0142a wprowadzenie nowej waluty \u2013 z\u0142otego \u2013 oraz powo\u0142anie Banku Polskiego jako niezale\u017cnego banku emisyjnego.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eTo by\u0142y reformy bardzo ci\u0119\u017ckie dla spo\u0142ecze\u0144stwa: okrojono administracj\u0119, wstrzymano dotacje dla kolei, wprowadzono podatek od w\u0142asno\u015bci.\u201d<\/strong> \u2013 wyja\u015bnia\u0142 prezes fundacji.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Cho\u0107 decyzje te budzi\u0142y sprzeciw i kosztowa\u0142y Grabskiego stanowisko, doprowadzi\u0142y do stabilizacji finans\u00f3w pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eZ\u0142oty by\u0142 stabilny i wymienialny do wybuchu II wojny \u015bwiatowej.\u201d<\/strong> \u2013 podkre\u015bli\u0142 rozm\u00f3wca.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Grabski jako pa\u0144stwowiec<\/h3>\n\n\n\n
Dr Tenerowicz zaznacza, \u017ce Grabski nie by\u0142 politykiem populistycznym.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eUwa\u017ca\u0142, \u017ce trzeba reformy zrobi\u0107 raz a dobrze. To mu nie pomog\u0142o w odbiorze wsp\u00f3\u0142czesnych.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Zamiast i\u015b\u0107 na kompromisy, bra\u0142 odpowiedzialno\u015b\u0107 za niepopularne decyzje. Przez to zap\u0142aci\u0142 polityczn\u0105 cen\u0119 i usun\u0105\u0142 si\u0119 z \u017cycia publicznego. Ale nie zrezygnowa\u0142 z dzia\u0142alno\u015bci dla pa\u0144stwa. Pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 rektora SGGW, pisa\u0142, kszta\u0142ci\u0142 kolejne pokolenia.<\/p>\n\n\n\n
Jego dorobek obejmuje nie tylko ekonomiczne opracowania, ale te\u017c refleksje socjologiczne i polityczne, jak \u201eIdea Polski\u201d z 1935 roku.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eWzywa\u0142 do zako\u0144czenia wojny polsko-polskiej. Dzi\u015b wielu przyj\u0119\u0142oby to z rozrzewnieniem.\u201d<\/strong> \u2013 przypomnia\u0142 prezes Fundacji.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Spo\u0142ecznik i patriota<\/h3>\n\n\n\n
W\u0142adys\u0142aw Grabski nie by\u0142 gabinetowym technokrat\u0105. Po \u015bmierci ojca przej\u0105\u0142 rodzinny maj\u0105tek i aktywnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z ch\u0142opami. Zak\u0142ada\u0142 k\u00f3\u0142ka rolnicze, wspiera\u0142 sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107, prowadzi\u0142 szko\u0142\u0119 dla dzieci wiejskich.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eRosjanie zamkn\u0119li go w wi\u0119zieniu za prowadzenie szko\u0142y po polsku dla dzieci ch\u0142op\u00f3w.\u201d<\/strong> \u2013 opowiada\u0142 dr Tenerowicz.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Wida\u0107 w tym nie tylko zaanga\u017cowanie spo\u0142eczne, ale g\u0142\u0119boki patriotyzm. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce bez silnej wsi nie ma silnego pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Grabski dzisiaj<\/h3>\n\n\n\n
Zdaniem dr Tenerowicza, Grabski jest postaci\u0105 niedowarto\u015bciowan\u0105. Nie pojawia si\u0119 w panteonie ojc\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bci obok Pi\u0142sudskiego, Dmowskiego czy Witosa.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eNie chodzi o sam proces odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci, ale o budowanie pa\u0144stwa. Tu Grabski ma swoje miejsce.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Jego pogrzeb w 1938 roku by\u0142 skromny, bez t\u0142um\u00f3w. Ale spu\u015bcizna \u2013 stabilna waluta, niezale\u017cna instytucja finansowa, idea pracy u podstaw \u2013 pozosta\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b pami\u0119\u0107 o Grabskim podtrzymuje m.in. Fundacja Centrum im. W\u0142adys\u0142awa Grabskiego. Jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 koncentruje si\u0119 na promowaniu patriotyzmu gospodarczego, wspieraniu polskich przedsi\u0119biorc\u00f3w i edukacji ekonomicznej. Misj\u0105 Fundacji jest m.in. przywracanie nale\u017cnej pozycji Grabskiego w \u015bwiadomo\u015bci narodowej.<\/p>\n\n\n\n
W\u0142adys\u0142aw Grabski to posta\u0107, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy w sobie trzy wymiary: ekonomisty, pa\u0144stwowca i spo\u0142ecznika. Jego dzie\u0142a, w tym reforma walutowa z 1924 roku, pozostaj\u0105 przyk\u0142adem odwagi w polityce gospodarczej.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eTo posta\u0107, kt\u00f3rej nie da si\u0119 analizowa\u0107 tylko w kategoriach ekonomicznych. To by\u0142 cz\u0142owiek o niezwykle szerokich horyzontach.\u201d<\/strong> \u2013 podsumowa\u0142 dr Tenerowicz.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Grabski nie tylko uratowa\u0142 z\u0142ot\u00f3wk\u0119. Pomaga\u0142 budowa\u0107 suwerenne pa\u0144stwo z ruin zabor\u00f3w. Dzi\u015b warto wraca\u0107 do jego dorobku z wi\u0119kszym uznaniem ni\u017c dotychczas.<\/p>\n\n\n\n