Miros\u0142aw Dzielski urodzi\u0142 si\u0119 14 listopada 1941 roku w Bochni, w rodzinie inteligenckiej. Wychowywa\u0142 si\u0119 w trudnych warunkach powojennej Polski, co wp\u0142yn\u0119\u0142o na jego p\u00f3\u017aniejsze przekonania polityczne i filozoficzne. Ju\u017c w m\u0142odo\u015bci interesowa\u0142 si\u0119 nauk\u0105 i literatur\u0105. W 1959 roku rozpocz\u0105\u0142 studia z fizyki na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim \u2013 jednej z najstarszych i najbardziej presti\u017cowych uczelni w Europie \u015arodkowej. Studia te uko\u0144czy\u0142 w 1966 roku, ale wkr\u00f3tce jego zainteresowania przesun\u0119\u0142y si\u0119 w stron\u0119 filozofii. Zacz\u0105\u0142 prac\u0119 w Zak\u0142adzie Filozofii Nauk Przyrodniczych UJ, gdzie zaj\u0105\u0142 si\u0119 problematyk\u0105 metodologii nauk i relacji mi\u0119dzy nauk\u0105 a spo\u0142ecze\u0144stwem. W 1975 roku uzyska\u0142 stopie\u0144 doktora filozofii, broni\u0105c rozprawy, w kt\u00f3rej analizowa\u0142 funkcje wiedzy naukowej w kontek\u015bcie zmian spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n
Na pocz\u0105tku lat 70. Dzielski rozpocz\u0105\u0142 aktywno\u015b\u0107 publicystyczn\u0105, publikuj\u0105c teksty w krakowskim czasopi\u015bmie \u201eStudent\u201d. Wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 nieformalny klub intelektualny, skupiaj\u0105cy filozof\u00f3w, literat\u00f3w i dzia\u0142aczy zainteresowanych diagnoz\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa PRL. By\u0142a to przestrze\u0144 wolnej my\u015bli, wymiany idei i krytyki systemu. Dzielski szybko zyska\u0142 reputacj\u0119 jako przenikliwy komentator rzeczywisto\u015bci. W jego tekstach pojawia\u0142y si\u0119 ju\u017c w\u00f3wczas w\u0105tki wolno\u015bci jednostki, konieczno\u015bci modernizacji gospodarki oraz warto\u015bci kultury chrze\u015bcija\u0144skiej jako fundamentu \u017cycia spo\u0142ecznego. <\/p>\n\n\n\n
Pod koniec lat 70. Dzielski do\u0142\u0105czy\u0142 do \u015brodowiska opozycji demokratycznej. W 1979 roku opublikowa\u0142 w pierwszym liberalnym pi\u015bmie podziemnym \u201eMerkuryusz Krakowski i \u015awiatowy\u201d prze\u0142omowy tekst \u201eJak zachowa\u0107 w\u0142adz\u0119 w PRL?\u201d, w kt\u00f3rym zaproponowa\u0142 radykalnie nowatorsk\u0105 koncepcj\u0119 ugody z komunistami. Proponowa\u0142, by w zamian za zrzeczenie si\u0119 gospodarki socjalistycznej i otwarcie si\u0119 na wolny rynek, komuni\u015bci mogli zachowa\u0107 w\u0142adz\u0119 polityczn\u0105. W tym samym roku, pod pseudonimem Adolf Roma\u0144ski, og\u0142osi\u0142 manifest \u201eKim s\u0105 libera\u0142owie?\u201d, w kt\u00f3rym jasno zdefiniowa\u0142 liberalizm jako postaw\u0119 moraln\u0105, gospodarcz\u0105 i obywatelsk\u0105. Zaproponowa\u0142 \u201eantykomunizm tw\u00f3rczy\u201d \u2013 podej\u015bcie polegaj\u0105ce nie na walce totalnej, lecz na przezwyci\u0119\u017ceniu komunizmu przez reformy i inicjatywy oddolne.<\/p>\n\n\n\n
Cho\u0107 pocz\u0105tkowo nie planowa\u0142 anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w struktury zwi\u0105zkowe, po wybuchu ruchu \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d Dzielski szybko sta\u0142 si\u0119 jednym z jego intelektualnych lider\u00f3w. W 1980 roku zosta\u0142 doradc\u0105 Komisji Robotniczej Hutnik\u00f3w, a w 1981 rzecznikiem prasowym Zarz\u0105du Regionu Ma\u0142opolska. Bra\u0142 udzia\u0142 w kszta\u0142towaniu programu gospodarczego i ideowego \u201eSolidarno\u015bci\u201d. Po wprowadzeniu stanu wojennego przez kilka tygodni si\u0119 ukrywa\u0142. Od marca 1982 roku wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 pismo \u201e13 grudnia\u201d, przekszta\u0142cone p\u00f3\u017aniej w \u201e13\u201d, kt\u00f3rego zosta\u0142 redaktorem naczelnym. R\u00f3wnocze\u015bnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z kwartalnikiem \u201eSta\u0144czyk\u201d, promuj\u0105c my\u015bl konserwatywno-liberaln\u0105. Prowadzi\u0142 wyk\u0142ady i seminaria w ko\u015bcio\u0142ach, klasztorach i mieszkaniach prywatnych, realizuj\u0105c ide\u0119 niezale\u017cnej edukacji obywatelskiej.<\/p>\n\n\n\n
W latach 80. Dzielski by\u0142 aktywnym inicjatorem licznych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 spo\u0142ecznych i gospodarczych. W 1984 roku, wsp\u00f3lnie ze Stanis\u0142awem Stomm\u0105, za\u0142o\u017cy\u0142 nielegalny Klub My\u015bli Politycznej \u201eDziekania\u201d, kt\u00f3ry szybko sta\u0142 si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych for\u00f3w debaty prawicowo-liberalnej w Polsce. Klub prowadzi\u0142 seminaria, spotkania i publikacje analiz politycznych. Dzielski by\u0142 r\u00f3wnie\u017c promotorem idei tworzenia lokalnych towarzystw gospodarczych, co doprowadzi\u0142o do powstania Akcji Gospodarczej i Krakowskiego Towarzystwa Przemys\u0142owego. W 1987 roku zosta\u0142 cz\u0142onkiem Prymasowskiej Rady Spo\u0142ecznej, gdzie opracowywa\u0142 strategie rozwoju rolnictwa i lokalnej przedsi\u0119biorczo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W styczniu 1989 roku Dzielski wyjecha\u0142 do Stan\u00f3w Zjednoczonych na stypendium naukowe. Mia\u0142 nadziej\u0119 na zebranie materia\u0142\u00f3w i doko\u0144czenie ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119conej przysz\u0142o\u015bci Polski. Niestety, zdiagnozowano u niego nowotw\u00f3r. Zmar\u0142 15 pa\u017adziernika 1989 roku w Bethesda w stanie Maryland. Jego \u015bmier\u0107 zbieg\u0142a si\u0119 symbolicznie z ko\u0144cem epoki komunizmu. Zosta\u0142 pochowany na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie. W 2007 roku po\u015bmiertnie odznaczony Krzy\u017cem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.<\/p>\n\n\n\n
Dla Dzielskiego wolno\u015b\u0107 by\u0142a nie tylko celem politycznym, ale duchow\u0105 potrzeb\u0105 cz\u0142owieka. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce bez wolno\u015bci nie ma odpowiedzialno\u015bci, a bez odpowiedzialno\u015bci nie ma dojrza\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa. Jego rozumienie wolno\u015bci nie ogranicza\u0142o si\u0119 do swob\u00f3d obywatelskich. Dzielski podkre\u015bla\u0142, \u017ce wolno\u015b\u0107 musi najpierw zaistnie\u0107 w gospodarce \u2013 dopiero potem mo\u017cna budowa\u0107 demokracj\u0119. Wolno\u015b\u0107 gospodarcza staje si\u0119 szko\u0142\u0105 obywatelsko\u015bci i samodzielno\u015bci. Fundamentem etycznym tej wizji by\u0142a my\u015bl chrze\u015bcija\u0144ska: przebaczenie, poszanowanie godno\u015bci, solidarno\u015b\u0107 mi\u0119dzyludzka.<\/p>\n\n\n\n
Dzielski szuka\u0142 realistycznych \u015bcie\u017cek reformy. W jego koncepcji kompromisu z w\u0142adz\u0105 nie chodzi\u0142o o uznanie legitymacji re\u017cimu, lecz o praktyczny krok ku wolno\u015bci. Proponowa\u0142, by komuni\u015bci zachowali w\u0142adz\u0119 polityczn\u0105, ale zgodzili si\u0119 na liberalizacj\u0119 gospodarki. Mia\u0142o to stworzy\u0107 przestrze\u0144 do rozwoju klasy \u015bredniej, inicjatyw obywatelskich i wolnych medi\u00f3w. W warunkach chaosu i braku legitymacji re\u017cimu, by\u0142a to propozycja racjonalna i mo\u017cliwa do zaakceptowania przez obie strony.<\/p>\n\n\n\n
W oczach Dzielskiego socjalizm by\u0142 nie tylko systemem gospodarczym, ale przede wszystkim moralnym z\u0142em. Niszczy\u0142 odpowiedzialno\u015b\u0107 jednostki, promowa\u0142 postaw\u0119 roszczeniow\u0105, demoralizowa\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwo. Kapitalizm by\u0142 dla niego nie tylko efektywnym mechanizmem ekonomicznym, ale szko\u0142\u0105 charakteru. Cz\u0142owiek wolny ekonomicznie musi by\u0107 odpowiedzialny, aktywny, samodzielny. Dzielski wskazywa\u0142, \u017ce tylko system rynkowy pozwala jednostce czu\u0107, \u017ce jej los zale\u017cy od jej pracy.<\/p>\n\n\n\n
Dzielski nie by\u0142 anarchist\u0105. Yznawa\u0142 pa\u0144stwo za instytucj\u0119 konieczn\u0105, ale tylko w minimalnym zakresie. Jego zdaniem pa\u0144stwo powinno strzec wolno\u015bci, zapewnia\u0107 bezpiecze\u0144stwo i przestrzega\u0107 prawa. Wszystko inne (jak edukacja, zdrowie, pomoc spo\u0142eczna) powinno by\u0107 domen\u0105 inicjatywy prywatnej, obywatelskiej i lokalnej. Dzielski obawia\u0142 si\u0119 rozrostu aparatu pa\u0144stwowego, widz\u0105c w nim zagro\u017cenie dla wolno\u015bci. Dzielski by\u0142 or\u0119downikiem kapitalizmu ludowego \u2013 opartego na drobnych firmach, sp\u00f3\u0142dzielniach, lokalnych przedsi\u0119biorstwach. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce tylko w ten spos\u00f3b mo\u017cna nauczy\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo zasad racjonalnego gospodarowania. Nie postulowa\u0142 rewolucji ani grabie\u017cy maj\u0105tku pa\u0144stwowego, lecz pokojow\u0105 ewolucj\u0119. Wa\u017cniejsza od prywatyzacji by\u0142a dla niego zmiana mentalno\u015bci. Spo\u0142ecze\u0144stwo mia\u0142o budowa\u0107 kapitalizm od do\u0142u, ucz\u0105c si\u0119 odpowiedzialno\u015bci, wsp\u00f3\u0142pracy i przedsi\u0119biorczo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Dziedzictwo Dzielskiego trwa dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci Centrum jego imienia w Krakowie. Jego ksi\u0105\u017cki \u2013 “Odrodzenie ducha. Budowa wolno\u015bci”, “Liberalizm a chrze\u015bcija\u0144stwo”, “Duch nadchodz\u0105cego czasu” \u2013 s\u0105 czytane i komentowane. Jego idee powracaj\u0105 w debatach o roli pa\u0144stwa, wolno\u015bci gospodarczej i to\u017csamo\u015bci narodowej. Jedna z krakowskich ulic nosi jego imi\u0119. Dzielski sta\u0142 si\u0119 symbolem inteligencji, kt\u00f3ra nie tylko krytykowa\u0142a system, ale proponowa\u0142a konstruktywne rozwi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n
Miros\u0142aw Dzielski pozostaje jednym z nielicznych intelektualist\u00f3w, kt\u00f3rzy potrafili po\u0142\u0105czy\u0107 refleksj\u0119 filozoficzn\u0105 z dzia\u0142aniem praktycznym. Jego wizja liberalizmu. zakorzeniona w chrze\u015bcija\u0144skiej etyce, skoncentrowana na wolno\u015bci gospodarczej, zorientowana na kompromis i ewolucj\u0119, stanowi unikalny wk\u0142ad do polskiej my\u015bli politycznej. Dzielski nie by\u0142 radyka\u0142em, ale reformist\u0105 z wizj\u0105. Pokaza\u0142, \u017ce mo\u017cna by\u0107 przeciwnikiem systemu, nie popadaj\u0105c w ideologiczn\u0105 \u015blepot\u0119. Jego dziedzictwo wci\u0105\u017c inspiruje tych, kt\u00f3rzy wierz\u0105, \u017ce wolno\u015b\u0107 nie przychodzi z rewolucji, lecz z odpowiedzialnego dzia\u0142ania jednostek.<\/p>\n\n\n\n
Magdalena Korczak<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Miros\u0142aw Dzielski to jedno z najbardziej oryginalnych nazwisk polskiej my\u015bli liberalnej drugiej po\u0142owy XX wieku. Filozof, publicysta, dzia\u0142acz opozycyjny, ale przede wszystkim intelektualista, kt\u00f3ry w czasach g\u0142\u0119bokiego komunizmu zaproponowa\u0142 ideowy projekt wyj\u015bcia z impasu PRL. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 intelektualna i spo\u0142eczna, a przede wszystkim niekonwencjonalne podej\u015bcie do kompromisu z w\u0142adz\u0105, czyni\u0105 go postaci\u0105 wart\u0105 przypomnienia. Dzielski […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":17084,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41,2874],"tags":[496,3705,3701,2256,3703,3706,1570,3699,3704,3707,3700,3708,3709,3702],"class_list":["post-17083","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-i-idea","category-nie_tylko_narodowcy","tag-antykomunizm","tag-etyka-chrzescijanska","tag-filozofia-polityczna","tag-historia-polski","tag-kapitalizm-oddolny","tag-kompromis-z-wladza","tag-liberalizm","tag-miroslaw-dzielski","tag-mysl-konserwatywna","tag-niezalezna-publicystyka","tag-opozycja-prl","tag-solidarnosc","tag-transformacja-ustrojowa","tag-wolnosc-gospodarcza"],"yoast_head":"\n