{"id":16771,"date":"2025-08-01T06:08:00","date_gmt":"2025-08-01T04:08:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16771"},"modified":"2025-08-01T07:10:03","modified_gmt":"2025-08-01T05:10:03","slug":"grupa-nowych-biednych-emerytow-stale-sie-powieksza-ich-swiadczenie-jest-znacznie-ponizej-minimalnej-emerytury","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16771","title":{"rendered":"Grupa nowych biednych emeryt\u00f3w stale si\u0119 powi\u0119ksza. Ich \u015bwiadczenie jest znacznie poni\u017cej minimalnej emerytury"},"content":{"rendered":"\n

Przybywa os\u00f3b, kt\u00f3re z powodu zbyt kr\u00f3tkiego czasu op\u0142acania sk\u0142adek pobieraj\u0105 emerytur\u0119 ni\u017csz\u0105 od minimalnej. Tak zwanych nowych biednych emeryt\u00f3w jest w Polsce ok. 430 tys., a zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 grupy stanowi\u0105 kobiety \u2013 wskazuj\u0105 badania ekspert\u00f3w Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych. W ich przypadku kr\u00f3tszy okres sk\u0142adkowy zwykle wynika z konieczno\u015bci opieki nad dzie\u0107mi lub innymi osobami w rodzinie. W\u015br\u00f3d innych powod\u00f3w, wymienianych zar\u00f3wno przez panie, jak i pan\u00f3w, s\u0105 tak\u017ce praca za granic\u0105 lub na czarno oraz z\u0142y stan zdrowia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Obowi\u0105zuj\u0105cy od ko\u0144ca lat 90. system emerytalny przewiduje \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek mi\u0119dzy wysoko\u015bci\u0105 \u015bwiadczenia a kwot\u0105 wp\u0142acanych sk\u0142adek i wiekiem przechodzenia na emerytur\u0119. Nowi biedni emeryci (NBE) to osoby, kt\u00f3re osi\u0105gn\u0119\u0142y ustawowy wiek emerytalny, ale maj\u0105 niski kapita\u0142 emerytalny i op\u0142aca\u0142y sk\u0142adki ZUS kr\u00f3cej ni\u017c 20 lat (kobiety) lub 25 lat (m\u0119\u017cczy\u017ani).<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Nowi biedni emeryci to osoby, kt\u00f3re uzyskuj\u0105 emerytur\u0119 ni\u017csz\u0105 od minimalnej, kt\u00f3ra obecnie jest na poziomie nieco ponad 1,8 tys. z\u0142. Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 statystykom, widzimy, \u017ce s\u0105 to przede wszystkim kobiety, kt\u00f3re opiekowa\u0142y si\u0119 dzie\u0107mi, ta opieka trwa\u0142a ponad pi\u0119\u0107 lat i ogranicza\u0142a wykonywanie pracy. Kobiety stanowi\u0105 prawie 80 proc. wszystkich nowych biednych emeryt\u00f3w \u2013<\/em> m\u00f3wi agencji Newseria dr hab. Justyna Wiktorowicz, prof. U\u0141, wsp\u00f3\u0142autorka raportu.<\/p>\n\n\n\n

Jak wskazuje raport IPSS, przygotowany z dofinansowaniem w ramach ministerialnego programu \u201eNauka dla Spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d, w\u015br\u00f3d niskich \u015bwiadcze\u0144 zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0105 emerytury w wysoko\u015bci 700\u20131200 z\u0142 brutto. Z danych przedstawionych podczas V Kongresu Statystyki Polskiej wynika, \u017ce w grudniu 2024 roku wyp\u0142acono ponad 433 tys. emerytur nowosystemowych w wysoko\u015bci ni\u017cszej ni\u017c minimalna emerytura. To o ponad  9 proc. wi\u0119cej ni\u017c w grudniu 2023 roku. Do grupy NBE nale\u017cy co 10. emeryt pobieraj\u0105cy emerytur\u0119 nowosystemow\u0105. W ci\u0105gu ostatnich 10 lat liczba takich \u015bwiadcze\u0144 wyp\u0142acanych w wysoko\u015bci ni\u017cszej ni\u017c najni\u017csza emerytura wzros\u0142a pi\u0119tnastokrotnie. Cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0105 kobiety, to udzia\u0142 m\u0119\u017cczyzn szybko wzrasta.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Stanowi\u0105 oni mniej wi\u0119cej 20 proc. og\u00f3\u0142u zbiorowo\u015bci ju\u017c od 2020 roku. W ich przypadku powodem tego, \u017ce s\u0105 w tej grupie, jest przede wszystkim s\u0142aby stan zdrowia, a tak\u017ce niech\u0119\u0107 do podejmowania pracy b\u0105d\u017a te\u017c to, \u017ce pracowali za granic\u0105, pracowali na czarno b\u0105d\u017a te\u017c s\u0105 ju\u017c zniech\u0119ceni bezskuteczno\u015bci\u0105 poszukiwania pracy <\/em>\u2013 wymienia ekspertka Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych.<\/p>\n\n\n\n

M\u0119\u017cczy\u017ani, cho\u0107 s\u0105 rzadziej dotkni\u0119ci tym problemem, to je\u015bli ju\u017c si\u0119 znajd\u0105 w populacji NBE, pobieraj\u0105 ni\u017csze \u015bwiadczenia w por\u00f3wnaniu z emerytkami. Dzieje si\u0119 tak pomimo o pi\u0119\u0107 lat wy\u017cszego wieku emerytalnego. Autorzy raportu wskazuj\u0105, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani cz\u0119\u015bciej mog\u0105 do\u015bwiadcza\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142ych, silnych przeszk\u00f3d, takich jak z\u0142y stan zdrowia i niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107 czy niski poziom kwalifikacji, kt\u00f3re uniemo\u017cliwiaj\u0105 im wypracowanie \u015bwiadczenia.<\/p>\n\n\n\n

Autorzy raportu, analizuj\u0105c statystyki ZUS, doszli do wniosku, \u017ce brak jest widocznej gotowo\u015bci do wyd\u0142u\u017cania okresu op\u0142acania sk\u0142adek ubezpieczeniowych w celu podwy\u017cszenia wysoko\u015bci \u015bwiadczenia. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 NBE przechodzi na emerytur\u0119 zaraz po uzyskaniu uprawnie\u0144, co wskazuje albo na brak potrzeb finansowych (a zatem posiadanie przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b z tej grupy dost\u0119pu do innych \u017ar\u00f3de\u0142 dochodu, np. \u015bwiadczenie ma\u0142\u017conka), albo na tyle silne nat\u0119\u017cenie trwa\u0142ych przeszk\u00f3d w wykonywaniu odp\u0142atnej pracy (choroby, niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107, obowi\u0105zki rodzinne), \u017ce nawet w przypadku niezaspokojonych potrzeb finansowych osoby te czuj\u0105 si\u0119 zmuszone do rezygnacji z aktywno\u015bci zawodowej.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Patrz\u0105c na to, jak wygl\u0105da sytuacja w ostatnich latach, kiedy z roku na rok ta grupa jest coraz wi\u0119ksza, nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce nowych biednych emeryt\u00f3w b\u0119dzie przybywa\u0107 r\u00f3wnie\u017c w kolejnych latach <\/em>\u2013 prognozuje prof. Justyna Wiktorowicz.<\/p>\n\n\n\n

Jak podkre\u015bla, znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w przynale\u017cno\u015bci do grupy NBE odgrywa forma zatrudnienia, a konkretnie to, czy op\u0142acane by\u0142y sk\u0142adki na ubezpieczenie zdrowotne od wynagrodzenia.<\/p>\n\n\n\n

Badanie wskazuje, \u017ce mniej wi\u0119cej co trzecia osoba na emeryturze b\u0105d\u017a tu\u017c przed ni\u0105 przyzna\u0142a, \u017ce przynajmniej raz wykonywa\u0142a prac\u0119 bez formalnej umowy, charakteryzuj\u0105c\u0105 si\u0119 brakiem op\u0142acania sk\u0142adek na rzecz ZUS (dotyczy to 35 proc. NBE i 31 proc. PNBE, czyli potencjalnych nowych biednym emeryt\u00f3w). Dla mniej ni\u017c co 10. z respondent\u00f3w dominuj\u0105c\u0105 form\u0105 zatrudnienia by\u0142y umowy cywilnoprawne (11 proc. NBE i 6 proc. PNBE) oraz zaj\u0119cie bez umowy i braku odprowadzanych sk\u0142adek na ubezpieczenie zdrowotne i emerytalno-rentowe (10 proc. NBE wobec 8 proc. PNBE). W przypadku os\u00f3b, kt\u00f3re wskaza\u0142y jako dominuj\u0105ce zatrudnienie na umowach cywilnoprawnych, przydatne jest ustalenie, czy p\u0142acone by\u0142y od nich sk\u0142adki na ubezpieczenie emerytalne. Ponad po\u0142owa respondent\u00f3w zatrudnionych w ten spos\u00f3b (51 proc.) do\u015bwiadczy\u0142a nieodprowadzania sk\u0142adek na ubezpieczenie emerytalne, a spora grupa nie jest tego pewna (9 proc. NBE wobec 15 proc. PNBE).<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Mniej wi\u0119cej co 10. osoba nale\u017c\u0105ca do tej grupy pracowa\u0142a te\u017c za granic\u0105. W wi\u0119kszo\u015bci by\u0142a to praca, kt\u00f3ra trwa\u0142a d\u0142u\u017cej ni\u017c rok i w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w nieodprowadzane by\u0142y od tej pracy sk\u0142adki na ubezpieczenie zdrowotne. Te osoby po powrocie do Polski zasilaj\u0105 w\u0142a\u015bnie kategori\u0119 nowych biednych emeryt\u00f3w \u2013<\/em> m\u00f3wi ekspertka IPSS. \u2013 W przypadku nowych biednych emeryt\u00f3w oczywi\u015bcie jest za p\u00f3\u017ano na jakie\u015b rekomendacje. To, co mo\u017cna radzi\u0107 [przysz\u0142ym emerytom \u2013 red]. w takiej sytuacji, to to, \u017ceby unika\u0107 ju\u017c um\u00f3w, kt\u00f3re nie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z osk\u0142adkowaniem, ale te\u017c unika\u0107 r\u00f3\u017cnych zwolnie\u0144, kt\u00f3re prowadz\u0105 do tego, \u017ce kapita\u0142 emerytalny po prostu jest niski.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jak wskazuj\u0105 autorzy raportu, osoby pobieraj\u0105ce emerytury ni\u017csze ni\u017c minimalna b\u0119d\u0105 stanowi\u0107 znacz\u0105ce obci\u0105\u017cenie systemu pomocy spo\u0142ecznej, tym bardziej \u017ce dla 80 proc. z nich emerytura b\u0119dzie stanowi\u0107 g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o utrzymania. Dlatego te\u017c wypracowanie rozwi\u0105za\u0144 ograniczaj\u0105cych skal\u0119 tego problemu jest wa\u017cnym zadaniem i istotnym wyzwaniem przed odpowiednimi do tego celu instytucjami.<\/p>\n\n\n\n