Warto spojrze\u0107 na Folkierskiego nie tylko jako na profesora i literaturoznawc\u0119, ale przede wszystkim jako na polityka ideowego \u2013 wiernego endeka, kt\u00f3ry swoje pogl\u0105dy narodowo-katolickie realizowa\u0142 zar\u00f3wno w przedwojennym Obozie Wielkiej Polski, jak i na emigracji w strukturach Stronnictwa Narodowego i Rady Jedno\u015bci Narodowej. W jego dzia\u0142alno\u015bci odbija\u0142y si\u0119 najistotniejsze napi\u0119cia intelektualne i ideowe epoki: konflikt mi\u0119dzy tradycj\u0105 a modernizmem, walk\u0105 o narodow\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i pr\u00f3b\u0105 ocalenia duchowego dziedzictwa w czasie wojennej i powojennej zawieruchy.<\/p>\n\n\n\n
W\u0142adys\u0142aw Folkierski urodzi\u0142 si\u0119 6 lutego 1890 roku w Pary\u017cu jako syn W\u0142adys\u0142awa seniora \u2013 wybitnego in\u017cyniera i matematyka, wsp\u00f3\u0142pracownika Ernesta Malinowskiego przy budowie kolei transandyjskiej oraz innych projektach infrastrukturalnych w Ameryce Po\u0142udniowej. Jego matka, Julia z domu Krysi\u0144ska herbu Leliwa, mia\u0142a korzenie francuskie. Wychowywany w otoczeniu \u0142\u0105cz\u0105cym intelektualn\u0105 \u015bcis\u0142o\u015b\u0107 z francuskim kr\u0119giem kulturowym, m\u0142ody W\u0142adys\u0142aw ju\u017c od najm\u0142odszych lat nasi\u0105ka\u0142 zar\u00f3wno polsk\u0105 tradycj\u0105, jak i zachodnioeuropejsk\u0105 elegancj\u0105 humanistycznego my\u015blenia.<\/p>\n\n\n\n
Po przenosinach rodziny do Galicji, Folkierski rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w krakowskim Gimnazjum im. Bart\u0142omieja Nowodworskiego, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142 z wyr\u00f3\u017cnieniem w 1907 roku. Wyb\u00f3r studi\u00f3w by\u0142 niemal naturalny. Skierowa\u0142 si\u0119 na Uniwersytet Jagiello\u0144ski, gdzie w latach 1907\u20131912 studiowa\u0142 filologi\u0119 roma\u0144sk\u0105 oraz literatur\u0119 polsk\u0105. Jego talent dostrzeg\u0142 wybitny uczony i polityk, Stanis\u0142aw Stro\u0144ski, pod kt\u00f3rego kierunkiem Folkierski przygotowa\u0142 rozpraw\u0119 doktorsk\u0105 zatytu\u0142owan\u0105 L\u2019El\u00e9ment historique dans les chansons de geste<\/em> \u2013 prac\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 filologiczn\u0105 precyzj\u0119 z g\u0142\u0119bokim zrozumieniem struktury epickiego mitu.<\/p>\n\n\n\n W okresie m\u0142odzie\u0144czym nie ogranicza\u0142 si\u0119 jednak do studi\u00f3w. Ju\u017c w tych latach zainteresowa\u0142 si\u0119 szerzej rozumian\u0105 ide\u0105 narodow\u0105: nie w sensie partyjnym, ale duchowym. Folkierski, wychowany w kr\u0119gu konserwatywno-katolickim, z czasem coraz silniej sk\u0142ania\u0142 si\u0119 ku endeckiej wizji narodu jako wsp\u00f3lnoty kulturowo-religijnej, z wyra\u017anie zarysowanym etosem s\u0142u\u017cby i to\u017csamo\u015bci. By\u0107 mo\u017ce to w\u0142a\u015bnie po\u0142\u0105czenie francuskiego racjonalizmu i polskiego romantyzmu uczyni\u0142o z niego intelektualist\u0119 o wyj\u0105tkowej wra\u017cliwo\u015bci zar\u00f3wno na form\u0119 literack\u0105, jak i na ideowy kszta\u0142t spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n W kolejnych latach, jeszcze przed obj\u0119ciem stanowisk akademickich, pracowa\u0142 jako nauczyciel j\u0119zyka francuskiego w gimnazjum w Wieliczce, a p\u00f3\u017aniej w II Gimnazjum w Krakowie. To w tym czasie zyska\u0142 pierwsze do\u015bwiadczenie dydaktyczne i rozpocz\u0105\u0142 publikacj\u0119 tekst\u00f3w o charakterze naukowym i eseistycznym, z kt\u00f3rych ju\u017c przebija\u0142a si\u0119 jego charakterystyczna dykcja \u0142\u0105cz\u0105ca elegancj\u0119 z polemiczn\u0105 swad\u0105.<\/p>\n\n\n\n Kariera akademicka W\u0142adys\u0142awa Folkierskiego rozwin\u0119\u0142a si\u0119 b\u0142yskawicznie po jego habilitacji, kt\u00f3r\u0105 uzyska\u0142 w 1919 roku na Uniwersytecie w Pary\u017cu, opieraj\u0105c si\u0119 na pracy Entre le classicisme et le romantisme<\/em> \u2013 dziele, kt\u00f3re wkr\u00f3tce mia\u0142o ugruntowa\u0107 jego mi\u0119dzynarodow\u0105 pozycj\u0119 jako uczonego. Ju\u017c w pa\u017adzierniku 1920 roku obj\u0105\u0142 stanowisko profesora nadzwyczajnego filologii roma\u0144skiej na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, a w lutym 1929 zosta\u0142 profesorem zwyczajnym. Kierowa\u0142 tam Seminarium Filologii Roma\u0144skiej oraz I Katedr\u0105 Filologii Roma\u0144skiej a\u017c do wybuchu wojny w 1939 roku. Jako wyk\u0142adowca zyska\u0142 opini\u0119 znakomitego m\u00f3wcy. Potrafi\u0142 zbudowa\u0107 narracj\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 precyzj\u0119 naukow\u0105 z sugestywnym obrazowaniem \u2013 “m\u00f3wi\u0142 tak, jakby pisa\u0142, a pisa\u0142 tak, jakby m\u00f3wi\u0142”<\/em>, jak wspomina\u0142 Jan Bielatowicz. W ci\u0105gu tych lat wykszta\u0142ci\u0142 wiele pokole\u0144 romanist\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wyr\u00f3\u017cniali si\u0119 p\u00f3\u017aniejsi badacze o renomie europejskiej, jak Mieczys\u0142aw Brahmer czy Maria Ma\u0142kiewicz-Strza\u0142kowa.<\/p>\n\n\n\n Folkierski prowadzi\u0142 wyk\u0142ady z historii literatury francuskiej od XVI do XX wieku, z tematami obejmuj\u0105cymi klasycyzm, preromantyzm, my\u015bl religijn\u0105 oraz estetyk\u0119 francusk\u0105 i w\u0142osk\u0105. R\u00f3wnolegle eksplorowa\u0142 literatur\u0119 hiszpa\u0144sk\u0105 (zw\u0142aszcza dramat i teatr z\u0142otego wieku) oraz w\u0142osk\u0105, niemieck\u0105 i angielsk\u0105. Jego wyk\u0142ady cechowa\u0142a rzadko spotykana wszechstronno\u015b\u0107, odznaczaj\u0105ca si\u0119 nie tylko zakresem poruszanych temat\u00f3w, lecz tak\u017ce g\u0142\u0119bi\u0105 interpretacyjn\u0105. W tym okresie og\u0142osi\u0142 najwa\u017cniejsze swoje prace, m.in. wspomniane Entre le classicisme et le romantisme<\/em>, kt\u00f3re przynios\u0142o mu nagrod\u0119 Akademii Francuskiej (Prix Marcellin Gu\u00e9rin) w 1926 roku. Dzie\u0142o to stanowi\u0142o prekursorsk\u0105 analiz\u0119 estetyki XVIII wieku, ukazuj\u0105c przemiany w postrzeganiu pi\u0119kna, smaku i sztuki, kt\u00f3re zwiastowa\u0142y nadej\u015bcie romantyzmu. R\u00f3wnolegle opublikowa\u0142 liczne artyku\u0142y w presti\u017cowych pismach, takich jak Revue de Litt\u00e9rature Compar\u00e9e<\/em>, Przegl\u0105d Warszawski<\/em>, czy Pami\u0119tnik Literacki<\/em>.<\/p>\n\n\n\n W latach 1927\u20131929 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 kierownika Sekcji Nauk Historycznych i Spo\u0142ecznych przy Mi\u0119dzynarodowym Instytucie Wsp\u00f3\u0142pracy Intelektualnej w Pary\u017cu, afiliowanym przy Lidze Narod\u00f3w. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c jednym z cz\u0142onk\u00f3w za\u0142o\u017cycieli Mi\u0119dzynarodowej Komisji Historii Literatury, kt\u00f3rej III Kongresowi (Lyon, 1939) przewodniczy\u0142. Jako uczony, \u0142\u0105czy\u0142 najwy\u017csze standardy filologiczne z nieprzeci\u0119tn\u0105 erudycj\u0105, a jego dorobek w tym okresie zyska\u0142 uznanie nie tylko w kraju, ale i w \u015brodowiskach akademickich Europy Zachodniej.<\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 W\u0142adys\u0142aw Folkierski uchodzi\u0142 przede wszystkim za wybitnego uczonego i intelektualist\u0119, jego \u017cycie i my\u015bl by\u0142y nierozerwalnie zwi\u0105zane z zaanga\u017cowaniem politycznym. Od pocz\u0105tku lat 20. XX wieku coraz wyra\u017aniej zaznacza\u0142a si\u0119 jego przynale\u017cno\u015b\u0107 do \u015brodowiska narodowego. Po zamachu majowym w 1926 roku, kt\u00f3ry uzna\u0142 za przejaw politycznego chaosu i zagro\u017cenia dla ustrojowej r\u00f3wnowagi, wyra\u017anie zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z ruchem narodowym.<\/p>\n\n\n\n Ju\u017c w tym samym roku wst\u0105pi\u0142 do Ligi Narodowej, tajnej organizacji ideowo-politycznej stanowi\u0105cej zaplecze dla Stronnictwa Narodowego. Wcze\u015bniej, w 1919 roku, wsp\u00f3\u0142redagowa\u0142 z prof. Stanis\u0142awem Stro\u0144skim francuskoj\u0119zyczne pismo L\u2019Ind\u00e9pendance polonaise<\/em>, adresowane do uczestnik\u00f3w konferencji wersalskiej. Pismo to mia\u0142o na celu promowanie postulat\u00f3w narodowych w\u015br\u00f3d zachodnich elit politycznych i opinii publicznej. To pokazuje, \u017ce Folkierski ju\u017c wtedy my\u015bla\u0142 w kategoriach politycznej strategii i komunikacji mi\u0119dzynarodowej.<\/p>\n\n\n\n Na pocz\u0105tku lat 30. zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 Obozu Wielkiej Polski (OWP) \u2013 organizacji utworzonej przez Romana Dmowskiego, maj\u0105cej by\u0107 przeciwwag\u0105 dla sanacyjnej dyktatury. W strukturach OWP pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 obo\u017anego wojew\u00f3dztwa krakowskiego, co oznacza\u0142o odpowiedzialno\u015b\u0107 za organizacj\u0119 \u017cycia ideowego, wyk\u0142ad\u00f3w, spotka\u0144 i pracy formacyjnej w terenie. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkiem Zarz\u0105du Stra\u017cy Narodowej, paramilitarnej formacji zwi\u0105zanej z ruchem narodowym, pe\u0142ni\u0105cej funkcj\u0119 dyscyplinuj\u0105c\u0105 wobec wewn\u0119trznych wrog\u00f3w ideowych i moralnych. Te funkcje wskazuj\u0105, \u017ce nie by\u0142 jedynie teoretykiem idei narodowej \u2013 aktywnie j\u0105 wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 i wdra\u017ca\u0142 w praktyce organizacyjnej.<\/p>\n\n\n\n Po rozwi\u0105zaniu OWP w 1933 roku Folkierski przeszed\u0142, jak wielu jego koleg\u00f3w, do Stronnictwa Narodowego (SN). W 1935 roku zosta\u0142 cz\u0142onkiem jego Komitetu G\u0142\u00f3wnego, a w 1939 roku obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 prezesa Rady Naczelnej SN \u2013 organu odpowiedzialnego za kierunkowanie ca\u0142ej dzia\u0142alno\u015bci partii. By\u0142 w\u00f3wczas jednym z najwa\u017cniejszych lider\u00f3w ideowych i strateg\u00f3w ruchu. Jego wypowiedzi cechowa\u0142y si\u0119 z jednej strony ogromn\u0105 erudycj\u0105, z drugiej za\u015b jasnym, kategorycznym s\u0105dem o sprawach publicznych \u2013 potrafi\u0142 \u0142\u0105czy\u0107 naukow\u0105 precyzj\u0119 z politycznym zaanga\u017cowaniem.<\/p>\n\n\n\n Folkierski by\u0142 jednym z najaktywniejszych prelegent\u00f3w ideowych SN. Regularnie wyg\u0142asza\u0142 wyk\u0142ady w Warszawie, Lwowie, Poznaniu i Krakowie \u2013 nie tylko dla inteligencji, ale r\u00f3wnie\u017c dla m\u0142odzie\u017cy akademickiej. W tych wyst\u0105pieniach analizowa\u0142 rol\u0119 narodu jako wsp\u00f3lnoty historyczno-kulturowej, broni\u0142 tradycyjnego modelu wychowania, ostrzega\u0142 przed zgubnymi skutkami liberalizmu, laicyzacji i rozpadu wi\u0119zi spo\u0142ecznych. Podkre\u015bla\u0142, \u017ce duch narodowy musi opiera\u0107 si\u0119 na filarach: katolicyzmie, j\u0119zyku, historii i rodzinie.<\/p>\n\n\n\n By\u0142 r\u00f3wnie\u017c publicyst\u0105. Pisywa\u0142 do narodowych czasopism \u2013 m.in. do Trybuny Narodu<\/em>, kt\u00f3r\u0105 wsp\u00f3\u0142redagowa\u0142 w Krakowie wraz z Hubertem Rostworowskim. W artyku\u0142ach politycznych uderza\u0142a logika wywodu, ale tak\u017ce emocjonalny ton, kt\u00f3ry zdradza\u0142, \u017ce traktowa\u0142 sw\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 nie tylko jako prac\u0119 ideow\u0105, lecz jako misj\u0119. Jego styl by\u0142 elegancki, pozbawiony demagogii, ale nasycony kultur\u0105 s\u0142owa i precyzyjnym rozpoznaniem zagro\u017ce\u0144 ideowych swoich czas\u00f3w. Jego my\u015bl cechowa\u0142a g\u0142\u0119boka nieufno\u015b\u0107 wobec sanacji \u2013 autokratycznego re\u017cimu pi\u0142sudczyk\u00f3w, kt\u00f3ry uznawa\u0142 za zagro\u017cenie dla ducha republika\u0144skiego i \u0142adu moralnego. Nie unika\u0142 polemik z propagand\u0105 sanacyjn\u0105, podkre\u015blaj\u0105c rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy has\u0142ami o nowoczesno\u015bci a faktycznym rozk\u0142adem instytucji i kultury pa\u0144stwowej. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce w\u0142adza pozbawiona fundamentu aksjologicznego prowadzi do nihilizmu politycznego.<\/p>\n\n\n\n Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 formacyjna. Wyk\u0142ada\u0142 m.in. filozofi\u0119 polityczn\u0105, histori\u0119 idei i etyk\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Tematy wyk\u0142ad\u00f3w obejmowa\u0142y tak r\u00f3\u017cnorodne postacie, jak Monteskiusz, \u015bw. Tomasz z Akwinu, Pawe\u0142 W\u0142odkowic czy Pascal. W swoich prelekcjach zestawia\u0142 klasyczne idee z polskimi do\u015bwiadczeniami, dowodz\u0105c, \u017ce narodowa refleksja musi by\u0107 zakorzeniona w uniwersalnych warto\u015bciach. W jego wizji polityki nar\u00f3d by\u0142 nie tylko kategori\u0105 etniczn\u0105, ale te\u017c duchow\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105 losu, j\u0119zyka, religii i pami\u0119ci. Odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 cz\u0119sto do francuskich wzorc\u00f3w katolickiego republikanizmu, ale te\u017c do historycznej roli Ko\u015bcio\u0142a w kszta\u0142towaniu polskiej to\u017csamo\u015bci. Dla Folkierskiego polityka by\u0142a przed\u0142u\u017ceniem kultury \u2013 a kultura, w jego uj\u0119ciu, mia\u0142a wymiar liturgiczny, symboliczny, duchowy.<\/p>\n\n\n\n W przededniu wojny, jako lider Stronnictwa Narodowego, by\u0142 jedn\u0105 z najbardziej wp\u0142ywowych postaci \u015brodowiska narodowego. Gdy Polska znalaz\u0142a si\u0119 w stanie kryzysu egzystencjalnego, jego g\u0142os stanowczy, wywa\u017cony i zakorzeniony w tradycji by\u0142 potrzebny bardziej ni\u017c kiedykolwiek. W obliczu rozpadu struktur pa\u0144stwowych, upadku elit i zagro\u017cenia ze strony dw\u00f3ch totalitaryzm\u00f3w, Folkierski pozostawa\u0142 wierny przekonaniu, \u017ce si\u0142\u0105 narodu nie jest tylko armia, ale kultura i duch.<\/p>\n\n\n\n Wojna, kt\u00f3ra w 1939 roku ogarn\u0119\u0142a Polsk\u0119, wymusi\u0142a dramatyczn\u0105 zmian\u0119 w \u017cyciu W\u0142adys\u0142awa Folkierskiego. Jako prezes Rady Naczelnej Stronnictwa Narodowego by\u0142 postaci\u0105 znan\u0105 i aktywn\u0105. Jego obecno\u015b\u0107 w kraju wi\u0105za\u0142a si\u0119 z ryzykiem aresztowania przez jednego z dw\u00f3ch okupant\u00f3w. Wraz z fal\u0105 uchod\u017ac\u00f3w dotar\u0142 do Lwowa, sk\u0105d po dramatycznej, zimowej przeprawie przez Karpaty przedosta\u0142 si\u0119 przez Rumuni\u0119 do Pary\u017ca. Ten wysi\u0142ek nadwer\u0119\u017cy\u0142 jego zdrowie, ale nie os\u0142abi\u0142 determinacji. Po upadku Francji w czerwcu 1940 roku uda\u0142 si\u0119 do Wielkiej Brytanii, gdzie osiedli\u0142 si\u0119 na sta\u0142e.<\/p>\n\n\n\n Pobyt w Anglii okaza\u0142 si\u0119 dla Folkierskiego nowym etapem: politycznym, akademickim i publicystycznym. Ju\u017c na pocz\u0105tku 1941 roku by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem dwutygodnika \u201eMy\u015bl Polska\u201d, emigracyjnego organu Stronnictwa Narodowego, w kt\u00f3rym systematycznie publikowa\u0142 artyku\u0142y o charakterze ideowym, historycznym i krytycznym. Zgodnie z lini\u0105 ideow\u0105 SN, Folkierski krytykowa\u0142 zar\u00f3wno komunizm, jak i liberaln\u0105 dekadencj\u0119 Zachodu, upominaj\u0105c si\u0119 o rol\u0119 chrze\u015bcija\u0144skiej to\u017csamo\u015bci w powojennej odbudowie Polski. W 1944 roku obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 ministra Prac Kongresowych w rz\u0105dzie RP na uchod\u017astwie, a w latach 1946\u20131949 kierowa\u0142 resortem Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego. W tych rolach zabiega\u0142 nie tylko o sprawy o\u015bwiaty, ale i o zachowanie integralno\u015bci kulturalnej i religijnej Polak\u00f3w rozsianych po Europie i Ameryce. By\u0142 te\u017c aktywnym cz\u0142onkiem Rady Politycznej SN, a od 1945 roku dzia\u0142a\u0142 w Radzie Jedno\u015bci Narodowej, gdzie przewodniczy\u0142 Klubowi Narodowemu, stanowi\u0105cemu ideowe centrum narodowej prawicy na emigracji.<\/p>\n\n\n\n W tych trudnych latach Folkierski nie tylko pisa\u0142 i dzia\u0142a\u0142 politycznie, ale tak\u017ce wyk\u0142ada\u0142. Od 1944 roku by\u0142 profesorem nadzwyczajnym literatur roma\u0144skich na Uniwersytecie w Bristolu, gdzie zyska\u0142 sympati\u0119 student\u00f3w i koleg\u00f3w \u2013 mimo barier j\u0119zykowych, jego wyk\u0142ady cechowa\u0142a logika, kultura s\u0142owa i erudycja. R\u00f3wnolegle prowadzi\u0142 zaj\u0119cia w Centre d\u2019\u00c9tudes Slaves przy Instytucie Katolickim w Pary\u017cu. Jako uczony emigracyjny bra\u0142 czynny udzia\u0142 w \u017cyciu mi\u0119dzynarodowej humanistyki. Wyg\u0142asza\u0142 referaty na presti\u017cowych kongresach: we Florencji (1951), Oksfordzie (1954), Bordeaux (1955), Wenecji (1955), Chapel Hill (1959) \u2013 dotyczy\u0142y one m.in. relacji mi\u0119dzy literatur\u0105 a malarstwem, miejsca romantyzmu w kulturze europejskiej czy obecno\u015bci Mickiewicza w refleksji francuskiej. Prace te by\u0142y publikowane w czasopismach takich jak Revue de Litt\u00e9rature Compar\u00e9e<\/em> czy Comparative Literature<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Nie mniej istotna by\u0142a jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 w \u015brodowiskach polskich. W 1960 roku zosta\u0142 prezesem Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczy\u017anie, by\u0142 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku Pisarzy Polskich na Obczy\u017anie, Zrzeszenia Profesor\u00f3w i Docent\u00f3w, oraz Komitetu Opieki nad Bibliotek\u0105 Polsk\u0105 w Pary\u017cu. Jego pozycja w tych gremiach \u015bwiadczy\u0142a o wysokim autorytecie, jakim cieszy\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d polskiej emigracji naukowej i kulturalnej.<\/p>\n\n\n\n W dzia\u0142alno\u015bci publicznej \u0142\u0105czy\u0142 lojalno\u015b\u0107 ideow\u0105 z kultur\u0105 sporu. Wyg\u0142asza\u0142 liczne odczyty, szczeg\u00f3lnie o polskim romantyzmie, w Londynie, Rzymie i Pary\u017cu. Szczeg\u00f3lne miejsce zajmowa\u0142y dla niego postaci S\u0142owackiego i Mickiewicza \u2013 nie tylko jako poeci, ale jako wyraziciele duchowych dramat\u00f3w narodu. To w\u0142a\u015bnie przez pryzmat ich tw\u00f3rczo\u015bci analizowa\u0142 kondycj\u0119 powojennej Polski \u2013 w wymiarze egzystencjalnym, religijnym i politycznym.<\/p>\n\n\n\n Zmar\u0142 3 czerwca 1961 roku w Londynie po d\u0142ugiej chorobie. Pochowany zosta\u0142 na cmentarzu Kensal Green \u2013 miejscu spoczynku wielu wybitnych emigrant\u00f3w polskich. Cho\u0107 fizycznie oddzielony od ojczyzny, do ko\u0144ca \u017cycia s\u0142u\u017cy\u0142 jej pi\u00f3rem, s\u0142owem i my\u015bl\u0105.<\/p>\n\n\n\n Dorobek naukowy W\u0142adys\u0142awa Folkierskiego jest nie tylko obszerny, ale te\u017c niezwykle zr\u00f3\u017cnicowany tematycznie i metodologicznie. Od pierwszych publikacji a\u017c po prace wydane po\u015bmiertnie, jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 pozostawa\u0142a wierna jednej zasadniczej idei: badaniu literatury w kontek\u015bcie szeroko poj\u0119tej kultury duchowej Europy. By\u0142 nie tylko filologiem i literaturoznawc\u0105, ale tak\u017ce filozofem estetyki i idei, co czyni\u0142o go uczonym o rzadkiej w polskiej humanistyce wszechstronno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Pierwszy nurt jego tw\u00f3rczo\u015bci stanowi\u0142y badania komparatystyczne. W tym zakresie Folkierski by\u0142 jednym z prekursor\u00f3w nowoczesnej komparatystyki, kt\u00f3ra nie ogranicza\u0142a si\u0119 do prostego poszukiwania wp\u0142yw\u00f3w, lecz bada\u0142a subtelne relacje mi\u0119dzy tekstami, motywami i ideami. Sam zreszt\u0105 ironicznie dystansowa\u0142 si\u0119 od tzw. \u201ewp\u0142ywologii\u201d, promuj\u0105c bardziej z\u0142o\u017cone podej\u015bcie: interesowa\u0142y go migracje form literackich, zbie\u017cno\u015bci ideowe i kulturowe konteksty. Pisa\u0142: \u201enigdy tekstowi na \u015blepo nie wierzy\u0107, by wyci\u0105gn\u0105\u0107 z niego wszystko, co si\u0119 da, ale i nic wi\u0119cej\u2026\u201d.<\/em> Jego eseje o Fredrze, S\u0142owackim, Calderonie, a tak\u017ce o literaturze francuskiej i hiszpa\u0144skiej, s\u0105 przyk\u0142adami tego podej\u015bcia \u2013 zniuansowanego, filologicznie precyzyjnego, ale te\u017c otwartego na intuicj\u0119 interpretacyjn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Szczeg\u00f3lne miejsce w jego dorobku zajmuje ksi\u0105\u017cka \u201eEntre le classicisme et le romantisme\u201d, wydana w 1925 roku, w kt\u00f3rej ukaza\u0142 przemiany estetyki XVIII wieku, zwiastuj\u0105ce nadej\u015bcie romantyzmu. Praca ta, napisana z ogromn\u0105 erudycj\u0105, analizowa\u0142a dzie\u0142a i koncepcje m.in. Shaftesbury\u2019ego, Diderota, Du Bosa i Lessinga, ukazuj\u0105c, jak powoli dezintegruje si\u0119 klasyczne pojmowanie sztuki na rzecz indywidualizmu, ekspresji i duchowo\u015bci. Dzie\u0142o to zosta\u0142o wyr\u00f3\u017cnione przez Akademi\u0119 Francusk\u0105 i do dzi\u015b uznawane jest za jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych prac z zakresu europejskiej estetyki prze\u0142omu wiek\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Drugim silnym nurtem w jego tw\u00f3rczo\u015bci by\u0142y w\u0142a\u015bnie studia estetyczne, szczeg\u00f3lnie nad my\u015bl\u0105 XVIII wieku. Folkierski wskazywa\u0142 na zmiany w pojmowaniu takich kategorii jak pi\u0119kno, mimesis, smak, subiektywizm. Wiele z jego analiz mo\u017cna odczytywa\u0107 jako pr\u00f3b\u0119 zrozumienia nie tylko ewolucji poj\u0119\u0107, ale tak\u017ce kondycji duchowej cz\u0142owieka nowoczesnego. Zajmowa\u0142 si\u0119 te\u017c relacjami mi\u0119dzy literatur\u0105 a sztukami plastycznymi \u2013 problemem, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie zyska\u0142 nowe znaczenie w badaniach nad intermedialno\u015bci\u0105. Na kongresie we Florencji w 1951 roku m\u00f3wi\u0142 o \u201erelacji literatury i malarstwa w XVIII wieku\u201d, podejmuj\u0105c kwestie, kt\u00f3re jeszcze d\u0142ugo po jego \u015bmierci inspirowa\u0142y komparatyst\u00f3w we Francji i Polsce.<\/p>\n\n\n\n Trzeci wa\u017cny w\u0105tek jego pracy naukowej to refleksja nad my\u015bl\u0105 religijn\u0105 \u2013 zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie literatury francuskiej. Interesowali go autorzy, kt\u00f3rzy przeszli duchow\u0105 ewolucj\u0119: od sceptycyzmu czy dekadencji do wiary. Pisa\u0142 z uznaniem o Bourgecie, Ernestcie Psicharim, o \u015bw. Franciszku z Asy\u017cu czy o postaci ojca de Foucauld. By\u0142 to wymiar jego bada\u0144, w kt\u00f3rym najbardziej widoczne by\u0142o osobiste zaanga\u017cowanie. W tych tekstach Folkierski nie ukrywa\u0142 swoich przekona\u0144 \u2013 religijnych, patriotycznych, moralnych. Stara\u0142 si\u0119 przy tym nie narzuca\u0107 tonu kaznodziejskiego, ale raczej oferowa\u0107 przestrze\u0144 do refleksji.<\/p>\n\n\n\n Dorobek Folkierskiego to r\u00f3wnie\u017c liczne teksty popularyzatorskie \u2013 w tym wydania dzie\u0142 literackich z opracowaniami, podr\u0119czniki i s\u0142owniki. Pracowa\u0142 nad seri\u0105 Biblioteki Narodowej, redaguj\u0105c m.in. dzie\u0142a Corneille\u2019a, S\u0142owackiego, Mickiewicza. By\u0142 te\u017c autorem podr\u0119cznika j\u0119zyka francuskiego dla lice\u00f3w oraz s\u0142ownik\u00f3w polsko-francuskich, kt\u00f3re cieszy\u0142y si\u0119 du\u017cym uznaniem a\u017c do lat 30. XX wieku. W tym sensie jego praca mia\u0142a tak\u017ce wymiar spo\u0142eczny \u2013 przyczynia\u0142 si\u0119 do edukacji szerokiego grona czytelnik\u00f3w, nie tylko specjalist\u00f3w. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce Folkierski do ko\u0144ca \u017cycia \u0142\u0105czy\u0142 prac\u0119 badawcz\u0105 z refleksj\u0105 nad sytuacj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105. W jego p\u00f3\u017anych tekstach (zw\u0142aszcza po 1945 roku) coraz cz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 ton pesymistyczny, wynikaj\u0105cy z obserwacji kryzysu duchowego Europy, upadku klasycznej kultury i zniszczenia instytucji narodowych. Jednocze\u015bnie jednak nie traci\u0142 wiary w rol\u0119 literatury jako \u017ar\u00f3d\u0142a etycznego i intelektualnego odrodzenia. W esejach o Mickiewiczu, Norwidzie czy Krasi\u0144skim ukazywa\u0142 nie tylko analiz\u0119 tekstu, ale pr\u00f3b\u0119 uchwycenia wewn\u0119trznego rytmu narodu.<\/p>\n\n\n\n Folkierski by\u0142 uczonym, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy\u0142 klasyczny warsztat filologiczny z nowoczesn\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 i g\u0142\u0119bok\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 historyczn\u0105. Jego teksty, cho\u0107 pisane z rozmachem intelektualnym, nie s\u0105 hermetyczne \u2013 potrafi\u0142 m\u00f3wi\u0107 jasno o sprawach trudnych, \u0142\u0105czy\u0107 konkret analizy z filozoficzn\u0105 og\u00f3lno\u015bci\u0105. Dzi\u015b, gdy komparatystyka i humanistyka prze\u017cywaj\u0105 kryzys definicyjny, jego dorobek mo\u017ce stanowi\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o inspiracji \u2013 przyk\u0142adem po\u0142\u0105czenia wierno\u015bci tekstowi z otwarto\u015bci\u0105 na kontekst.<\/p>\n\n\n\n W\u0142adys\u0142aw Folkierski pozostawi\u0142 po sobie nie tylko bogaty dorobek naukowy i \u015blady dzia\u0142alno\u015bci politycznej, ale tak\u017ce pami\u0119\u0107 jako posta\u0107 wyj\u0105tkowa \u2013 cz\u0142owiek o g\u0142\u0119bokiej kulturze osobistej, niezwyk\u0142ej inteligencji i uderzaj\u0105cej charyzmie. Wspomnienia jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, uczni\u00f3w i s\u0142uchaczy sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na obraz uczonego, kt\u00f3ry potrafi\u0142 inspirowa\u0107 nie tyle wiedz\u0105, co stylem bycia i g\u0142\u0119bi\u0105 my\u015bli.<\/p>\n\n\n\n Jedn\u0105 z najcz\u0119\u015bciej podkre\u015blanych cech by\u0142a jego umiej\u0119tno\u015b\u0107 jasnego, sugestywnego m\u00f3wienia. Jak wspomina\u0142 Jan Bielatowicz, \u201em\u00f3wi\u0142 tak, jakby to, co m\u00f3wi\u0142, mia\u0142 napisane, a pisa\u0142 tak, jakby m\u00f3wi\u0142\u201d.<\/em> Ten styl nie by\u0142 efektem przygotowania retorycznego, ale wynika\u0142 z wewn\u0119trznej sp\u00f3jno\u015bci jego my\u015blenia. Potrafi\u0142 jednocze\u015bnie przemawia\u0107 do umys\u0142u i emocji \u2013 \u0142\u0105czy\u0107 logik\u0119 wywodu z si\u0142\u0105 przekonania. Wielu uwa\u017ca\u0142o go za jednego z najlepszych m\u00f3wc\u00f3w w krakowskim \u015brodowisku akademickim; niekt\u00f3rzy twierdzili wr\u0119cz, \u017ce tylko jego mistrz, prof. Ignacy Chrzanowski, m\u00f3g\u0142 mu dor\u00f3wna\u0107 w sztuce przemawiania. Niezwyk\u0142e by\u0142y te\u017c jego zdolno\u015bci j\u0119zykowe. Opr\u00f3cz polskiego i francuskiego, kt\u00f3rymi pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 jak rodzimymi, biegle zna\u0142 \u0142acin\u0119, w\u0142oski i hiszpa\u0144ski \u2013 zar\u00f3wno w formie literackiej, jak i w dialektach. Ta wszechstronno\u015b\u0107 j\u0119zykowa przek\u0142ada\u0142a si\u0119 na \u0142atwo\u015b\u0107 poruszania si\u0119 po r\u00f3\u017cnych literaturach, co stanowi\u0142o fundament jego komparatystycznych analiz. Folkierski nie by\u0142 uczonym zamkni\u0119tym w specjalizacji. Jego zainteresowania obejmowa\u0142y nie tylko literatur\u0119, ale te\u017c filozofi\u0119, teologi\u0119, histori\u0119 sztuki i my\u015bl polityczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Jako wyk\u0142adowca i nauczyciel by\u0142 wymagaj\u0105cy, ale sprawiedliwy. Ceni\u0142 oryginalno\u015b\u0107, niezale\u017cno\u015b\u0107 my\u015blenia i intelektualn\u0105 odwag\u0119. Wychowa\u0142 ca\u0142e pokolenia romanist\u00f3w, z kt\u00f3rych wielu kontynuowa\u0142o jego metody pracy i szeroko\u015b\u0107 spojrzenia. Jego seminaria by\u0142y miejscem nie tylko nauki, ale formacji intelektualnej i etycznej. \u0141\u0105czy\u0142 w sobie rol\u0119 mistrza i rozm\u00f3wcy, potrafi\u0142 zar\u00f3wno inspirowa\u0107, jak i prowokowa\u0107 do krytycznego my\u015blenia.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnolegle pozostawa\u0142 osob\u0105 towarzysk\u0105, pogodn\u0105 i b\u0142yskotliw\u0105. W relacjach prywatnych by\u0142 \u2013 jak wspominaj\u0105 znajomi \u2013 causeurem, cz\u0142owiekiem pe\u0142nym humoru i erudycji, ale pozbawionym pozy czy zad\u0119cia. Zawsze elegancki, z dystansem wobec siebie, a jednocze\u015bnie z pe\u0142n\u0105 powag\u0105 wobec spraw, kt\u00f3re uznawa\u0142 za istotne.<\/p>\n\n\n\n Po jego \u015bmierci w 1961 roku na emigracji pojawi\u0142o si\u0119 wiele tekst\u00f3w wspomnieniowych i po\u015bwi\u0119conych mu numer\u00f3w czasopism, w tym specjalny numer \u201eMy\u015bli Polskiej\u201d. Dzie\u0142a Folkierskiego wci\u0105\u017c by\u0142y wznawiane \u2013 m.in. \u201eEntre le classicisme et le romantisme\u201d wydano ponownie w Pary\u017cu w 1969 roku. Jego koncepcje s\u0105 obecne w p\u00f3\u017aniejszych badaniach z zakresu komparatystyki, estetyki i historii idei. Zajmuj\u0105 si\u0119 nim tak\u017ce s\u0142owniki biograficzne i opracowania dotycz\u0105ce historii filologii roma\u0144skiej w Polsce. Jego spu\u015bcizna obejmuje wi\u0119cej ni\u017c ksi\u0105\u017cki i funkcje. To tak\u017ce pewien styl bycia uczonym odwa\u017cnym, zakorzenionym w warto\u015bciach, otwartym na dialog mi\u0119dzykulturowy. By\u0142 jednym z tych intelektualist\u00f3w, kt\u00f3rzy nie tylko komentowali \u015bwiat, ale pr\u00f3bowali go zmienia\u0107, nie rezygnuj\u0105c przy tym z klasycznej godno\u015bci nauki.<\/p>\n\n\n\n \u017bycie i dzia\u0142alno\u015b\u0107 W\u0142adys\u0142awa Folkierskiego stanowi\u0105 przyk\u0142ad harmonijnego po\u0142\u0105czenia nauki, kultury i polityki. By\u0142 uczonym o imponuj\u0105cej wiedzy, zdolnym do precyzyjnych analiz literackich i filozoficznych, a zarazem cz\u0142owiekiem zaanga\u017cowanym w sprawy narodu \u2013 najpierw jako dzia\u0142acz Obozu Wielkiej Polski i Stronnictwa Narodowego, p\u00f3\u017aniej jako minister w rz\u0105dzie na uchod\u017astwie. Jego g\u0142os, zar\u00f3wno w tekstach naukowych, jak i publicystycznych, wyra\u017ca\u0142 g\u0142\u0119bok\u0105 trosk\u0119 o duchowy i moralny kszta\u0142t wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n\n\n\n W epoce, w kt\u00f3rej \u0142atwo ulec pokusie uproszcze\u0144 i oportunizmu, Folkierski pozosta\u0142 wierny zasadom zar\u00f3wno jako uczony, jak i obywatel. Nie szuka\u0142 popularno\u015bci, lecz prawdy; nie zabiega\u0142 o w\u0142adz\u0119, lecz o sens. Wierzy\u0142 w kultur\u0119 jako fundament cywilizacji, w literatur\u0119 jako \u015bwiadectwo losu narod\u00f3w, w j\u0119zyk jako przestrze\u0144 wolno\u015bci i odpowiedzialno\u015bci. Jego dorobek i postawa pozostaj\u0105 aktualne \u2013 jako wz\u00f3r niezale\u017cnego my\u015blenia i uczciwo\u015bci intelektualnej, kt\u00f3rej tak cz\u0119sto dzi\u015b brakuje.<\/p>\n\n\n\n Robert Janicki<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Posta\u0107 W\u0142adys\u0142awa Folkierskiego, cho\u0107 niekiedy pomijana w powszechnej \u015bwiadomo\u015bci historycznej, zajmuje wyj\u0105tkowe miejsce w historii polskiej humanistyki XX wieku. Uczony o imponuj\u0105cej erudycji, romanista i komparatysta \u015bwiatowego formatu, a zarazem cz\u0142owiek g\u0142\u0119boko zaanga\u017cowany w \u017cycie polityczne i duchowe narodu \u2013 Folkierski stanowi przyk\u0142ad intelektualisty, kt\u00f3ry nie tylko bada\u0142 literatur\u0119, ale i aktywnie uczestniczy\u0142 w kszta\u0142towaniu […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16735,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41,6],"tags":[3107,3101,3095,3099,3109,3104,3105,3108,3098,3097,3102,334,3094,3103,3096,3100,3106,492,2413,3093],"class_list":["post-16736","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-i-idea","category-postacie","tag-edukacja-humanistyczna","tag-emigracja-londynska","tag-estetyka-xviii-wieku","tag-filologia-romanska","tag-filozofia-literatury","tag-historia-literatury","tag-intelektualisci-emigracyjni","tag-katolicyzm-i-polityka","tag-klasycyzm-i-romantyzm","tag-komparatystyka","tag-kultura-narodowa","tag-liga-narodowa","tag-literatura-francuska","tag-mysl-narodowa","tag-oboz-wielkiej-polski-2","tag-publicystyka-ideowa","tag-romanizm","tag-stronnictwo-narodowe","tag-uniwersytet-jagiellonski","tag-wladyslaw-folkierski"],"yoast_head":"\nKariera akademicka i naukowa w II Rzeczypospolitej<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczna i ideowa<\/strong> <\/h3>\n\n\n\n
Emigracja i dzia\u0142alno\u015b\u0107 na uchod\u017astwie<\/strong> <\/h3>\n\n\n\n
Dorobek naukowy i jego znaczenie<\/h3>\n\n\n\n
Osobowo\u015b\u0107 i spu\u015bcizna<\/h3>\n\n\n\n