{"id":16566,"date":"2025-07-24T03:23:00","date_gmt":"2025-07-24T01:23:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566"},"modified":"2025-07-24T08:26:05","modified_gmt":"2025-07-24T06:26:05","slug":"sluzba-cywilna-narodu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566","title":{"rendered":"S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu"},"content":{"rendered":"\n
W realiach okupowanej Polski okresu II wojny \u015bwiatowej, opr\u00f3cz zbrojnego oporu wobec agresor\u00f3w, r\u00f3wnie istotne by\u0142o tworzenie struktur, kt\u00f3re mia\u0142y zapewni\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 polskiej pa\u0144stwowo\u015bci po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych. Jedn\u0105 z najbardziej rozbudowanych i przemy\u015blanych inicjatyw tego typu by\u0142a S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu (SCN)<\/strong> \u2013 cywilna struktura konspiracyjna, funkcjonuj\u0105ca w ramach Narodowych Si\u0142 Zbrojnych (NSZ)<\/strong>.<\/h5>\n\n\n\n

SCN by\u0142a nie tylko aparatem administracyjnym \u201ena czas wojny\u201d, ale przede wszystkim projektem przysz\u0142ego pa\u0144stwa. Jej tw\u00f3rcy zak\u0142adali, \u017ce wolna Polska nie powstanie z chaosu \u2013 b\u0119dzie potrzebowa\u0142a gotowych kadr, instytucji oraz jasno okre\u015blonego porz\u0105dku ustrojowego. Dlatego w warunkach konspiracyjnych rozpocz\u0119to przygotowania do przej\u0119cia odpowiedzialno\u015bci za wszystkie dziedziny \u017cycia spo\u0142ecznego, gospodarczego i politycznego, zar\u00f3wno w czasie okupacji, jak i po jej zako\u0144czeniu.<\/p>\n\n\n\n

Geneza i powstanie S\u0142u\u017cby Cywilnej Narodu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu (SCN) by\u0142a odpowiedzi\u0105 \u015brodowisk narodowych na potrzeb\u0119 stworzenia cywilnych struktur administracyjnych, kt\u00f3re mog\u0142yby funkcjonowa\u0107 r\u00f3wnolegle z wojskowymi formacjami podziemnymi oraz przej\u0105\u0107 w\u0142adz\u0119 w momencie odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119. Jej powstanie nie by\u0142o dzie\u0142em przypadku, lecz efektem konsekwentnej polityki planowania przysz\u0142o\u015bci pa\u0144stwa \u2013 opartej na idei silnej, narodowej Polski, \u015bwiadomej swojej misji dziejowej i zakorzenionej w warto\u015bciach narodowo-konserwatywnych.<\/p>\n\n\n\n

Za formalny pocz\u0105tek SCN uznaje si\u0119 utworzenie w 1940 roku tzw. Komisariatu Cywilnego, powo\u0142anego przez Grup\u0119 \u201eSza\u00adniec\u201d wywodz\u0105c\u0105 si\u0119 z przedwojennego ONR \u2013 jedno z g\u0142\u00f3wnych \u015brodowisk konspiracyjnych nurtu narodowego. Po utworzeniu Narodowych Si\u0142 Zbrojnych (NSZ) w 1942 roku, Komisariat zosta\u0142 w\u0142\u0105czony w ich struktury i stopniowo przekszta\u0142cony w S\u0142u\u017cb\u0119 Cywiln\u0105 Narodu. Uregulowania prawne i organizacyjne SCN oparte by\u0142y na statucie Tymczasowej Narodowej Rady Politycznej, b\u0119d\u0105cej politycznym zapleczem NSZ. Wa\u017cnym impulsem dla rozwoju SCN by\u0142 te\u017c fakt, \u017ce wielu dzia\u0142aczy narodowych, zw\u0142aszcza z roz\u0142amowej grupy Stronnictwa Narodowego \u201eWielkiej Polski\u201d, mia\u0142o ju\u017c do\u015bwiadczenie w tworzeniu tajnych struktur administracyjnych w latach 1939\u20131942. Te zasoby kadrowe i organizacyjne w\u0142\u0105czono do SCN, wzmacniaj\u0105c tym samym jej potencja\u0142 operacyjny.<\/p>\n\n\n\n

Od samego pocz\u0105tku dzia\u0142alno\u015b\u0107 SCN mia\u0142a wymiar dwojaki: z jednej strony przygotowywa\u0142a cywilne kadry administracyjne na czas zako\u0144czenia wojny, z drugiej \u2013 ju\u017c w czasie okupacji tworzy\u0142a struktury r\u00f3wnoleg\u0142e do niemieckiej administracji, maj\u0105ce zabezpiecza\u0107 najwa\u017cniejsze obszary funkcjonowania spo\u0142eczno\u015bci lokalnych.<\/p>\n\n\n\n

Struktura organizacyjna S\u0142u\u017cby Cywilnej Narodu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu by\u0142a zorganizowana wed\u0142ug zasad scentralizowanego, hierarchicznego modelu, przypominaj\u0105cego struktur\u0119 administracji pa\u0144stwowej. Jej celem by\u0142o stworzenie zaplecza instytucjonalnego, kt\u00f3re mog\u0142oby w ka\u017cdej chwili przej\u0105\u0107 funkcje w\u0142adzy cywilnej na terenach wyzwalanych z r\u0105k okupanta. Struktura SCN dzieli\u0142a si\u0119 na dwa podstawowe piony: programowo-polityczny i dzia\u0142alno\u015bci bezpo\u015bredniej.<\/p>\n\n\n\n

Pion programowo-polityczny skupia\u0142 si\u0119 na opracowywaniu koncepcji ustrojowych, geopolitycznych i gospodarczych przysz\u0142ej Polski. W jego sk\u0142ad wchodzi\u0142y m.in. komisje tematyczne i eksperckie, analizuj\u0105ce r\u00f3\u017cne aspekty odbudowy pa\u0144stwa: od rolnictwa i przemys\u0142u po edukacj\u0119 i prawo. To w\u0142a\u015bnie w tym pionie powstawa\u0142y raporty i projekty reform, bazuj\u0105ce na ideach powstaj\u0105cych jeszcze w ddwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym oraz do\u015bwiadczeniach administracyjnych z lat II Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n\n

Pion dzia\u0142alno\u015bci bezpo\u015bredniej odpowiada\u0142 za organizacj\u0119 struktur terenowych oraz wdra\u017canie praktycznych dzia\u0142a\u0144 na poziomie powiat\u00f3w i okr\u0119g\u00f3w. Kierowano nim z poziomu centralnego, ale du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 decyzji by\u0142a podejmowana lokalnie \u2013 przez komisarzy okr\u0119gowych i powiatowych, co zapewnia\u0142o elastyczno\u015b\u0107 i skuteczno\u015b\u0107 dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

W ramach SCN funkcjonowa\u0142o wiele specjalistycznych wydzia\u0142\u00f3w tematycznych, takich jak:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • Wydzia\u0142 Gospodarczy \u2013 zajmuj\u0105cy si\u0119 planowaniem odbudowy przemys\u0142u, rolnictwa i handlu;<\/li>\n\n\n\n
  • Wydzia\u0142 Techniczny \u2013 odpowiedzialny za infrastruktur\u0119 i komunikacj\u0119;<\/li>\n\n\n\n
  • Wydzia\u0142 O\u015bwiaty i Kultury \u2013 koordynuj\u0105cy tajne nauczanie i programy edukacyjne;<\/li>\n\n\n\n
  • Wydzia\u0142 Prawny \u2013 przygotowuj\u0105cy projekty ustaw i regulacji prawnych;<\/li>\n\n\n\n
  • Wydzia\u0142 Opieki Spo\u0142ecznej i Zdrowia \u2013 odpowiedzialny za planowanie systemu opieki medycznej i socjalnej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    Na czele SCN stali wybitni dzia\u0142acze narodowi, m.in. Kazimierz Gluzi\u0144ski, kt\u00f3ry kierowa\u0142 pionem programowym, oraz Stanis\u0142aw Kasznica, ostatni Komendant G\u0142\u00f3wny NSZ, aktywnie uczestnicz\u0105cy w dzia\u0142aniach SCN. W pracach uczestniczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c Janusz Regulski, znany z do\u015bwiadczenia w administracji II Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n\n

    Organizacja SCN obejmowa\u0142a ca\u0142\u0105 okupowan\u0105 Polsk\u0119, a jej struktura mia\u0142a charakter sieciowy. Ka\u017cdy okr\u0119g i powiat posiada\u0142 swojego komisarza, odpowiedzialnego za wdra\u017canie polityki SCN na danym terenie. Zachowywano jednak \u0142\u0105czno\u015b\u0107 i kontrol\u0119 z central\u0105 poprzez \u0142\u0105cznik\u00f3w oraz tajn\u0105 korespondencj\u0119. Taka struktura pozwala\u0142a nie tylko na skuteczne zarz\u0105dzanie w warunkach konspiracyjnych, ale r\u00f3wnie\u017c na szybkie przekszta\u0142cenie jej w zal\u0105\u017cek legalnej administracji pa\u0144stwowej w momencie zako\u0144czenia wojny.<\/p>\n\n\n\n

    SCN w terenie \u2013 dzia\u0142alno\u015b\u0107 powiatowa i okr\u0119gowa<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Cho\u0107 centralne struktury SCN odpowiada\u0142y za koordynacj\u0119 i wytyczanie kierunk\u00f3w dzia\u0142ania, to zasadnicz\u0105 rol\u0119 w funkcjonowaniu organizacji odgrywa\u0142y jej ogniwa terenowe. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 w terenie by\u0142a najbardziej praktycznym wymiarem pracy SCN \u2013 to tam weryfikowano skuteczno\u015b\u0107 koncepcji opracowanych na szczeblu centralnym i realizowano konkretne zadania w ramach okupacyjnej rzeczywisto\u015bci. Ka\u017cdy okr\u0119g i powiat okupowanej Polski mia\u0142 wyznaczonego komisarza SCN, kt\u00f3ry odpowiada\u0142 za organizacj\u0119 lokalnej administracji cywilnej. Struktura ta by\u0142a wzorowana na przedwojennej administracji pa\u0144stwowej, z podzia\u0142em na role analogiczne do tych pe\u0142nionych przez w\u00f3jta, burmistrza czy starost\u0119. Cho\u0107 formalnie nie mia\u0142a mocy prawnej w systemie okupacyjnym, SCN w praktyce organizowa\u0142a \u017cycie spo\u0142eczne, wspiera\u0142a lokalne inicjatywy, przeciwdzia\u0142a\u0142a chaosowi i promowa\u0142a postawy obywatelskie.<\/p>\n\n\n\n

    Komisarze terenowi SCN zajmowali si\u0119 m.in.: prowadzeniem tajnego nauczania i organizowaniem szk\u00f3\u0142 konspiracyjnych; wspieraniem rolnictwa i lokalnej produkcji \u017cywno\u015bci w warunkach reglamentacji; organizacj\u0105 opieki spo\u0142ecznej i zdrowotnej \u2013 np. poprzez punkty sanitarnie dzia\u0142aj\u0105ce w ukryciu; przeciwdzia\u0142aniem grabie\u017com i kolaboracji; zbieraniem informacji wywiadowczych przy wsp\u00f3\u0142pracy ze strukturami NSZ.<\/p>\n\n\n\n

    W wielu regionach SCN stworzy\u0142a miniaturowe podziemne administracje, kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142y zast\u0105pi\u0107 instytucje kontrolowane przez okupanta. Oczywi\u015bcie, dzia\u0142ania te nie mog\u0142y by\u0107 jawne. Funkcjonowa\u0142y w oparciu o zaufanie, konspiracj\u0119 i lokalne powi\u0105zania spo\u0142eczne. Mimo ryzyka, wiele spo\u0142eczno\u015bci uznawa\u0142o komisarzy SCN za \u201eprawdziw\u0105 w\u0142adz\u0119\u201d i z nimi konsultowa\u0142o decyzje dotycz\u0105ce codziennego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

    Przyk\u0142ady efektywnej dzia\u0142alno\u015bci terenowej odnotowano m.in. w okr\u0119gach: Kielce, Bia\u0142ystok, Krak\u00f3w, Lw\u00f3w i Warszawa. W niekt\u00f3rych miejscowo\u015bciach komisarze SCN organizowali nawet zal\u0105\u017cki s\u0105d\u00f3w obywatelskich, w kt\u00f3rych rozstrzygano lokalne spory \u2013 zawsze jednak z zachowaniem \u015bcis\u0142ej tajemnicy i ostro\u017cno\u015bci. Znaczenie struktur terenowych SCN polega\u0142o r\u00f3wnie\u017c na tym, \u017ce pozwala\u0142y one testowa\u0107 w praktyce rozwi\u0105zania programowe, kt\u00f3re opracowywano na poziomie centralnym. Informacje zwrotne z powiat\u00f3w i okr\u0119g\u00f3w by\u0142y podstaw\u0105 do weryfikacji i dopracowywania plan\u00f3w przysz\u0142ej odbudowy Polski.<\/p>\n\n\n\n

    Dzia\u0142alno\u015b\u0107 ta by\u0142a mo\u017cliwa dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu setek os\u00f3b \u2013 nauczycieli, in\u017cynier\u00f3w, lekarzy, duchownych, a tak\u017ce m\u0142odzie\u017cy akademickiej i inteligencji lokalnej. Ich praca, cho\u0107 cz\u0119sto anonimowa i pe\u0142na ryzyka, stanowi\u0142a realny fundament dla podziemnej pa\u0144stwowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

    Funkcje i zadania S\u0142u\u017cby Cywilnej Narodu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu mia\u0142a charakter wielofunkcyjny. Jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 nie ogranicza\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do przygotowa\u0144 na czas wyzwolenia Polski \u2013 SCN pe\u0142ni\u0142a realne funkcje administracyjne ju\u017c w trakcie okupacji, zast\u0119puj\u0105c lub uzupe\u0142niaj\u0105c nieistniej\u0105ce instytucje pa\u0144stwowe. Jej cele mo\u017cna podzieli\u0107 na dwa g\u0142\u00f3wne nurty: dzia\u0142ania dora\u017ane (w czasie wojny) oraz zadania strategiczne (przygotowanie przysz\u0142ego ustroju i pa\u0144stwa).<\/p>\n\n\n\n

    W warunkach okupacyjnych SCN organizowa\u0142a \u017cycie spo\u0142eczne i administracyjne, zw\u0142aszcza na poziomie powiat\u00f3w i gmin. Jej komisarze i wsp\u00f3\u0142pracownicy pe\u0142nili nieformalne funkcje w\u00f3jta, burmistrza, starosty \u2013 reguluj\u0105c kwestie lokalne, wspieraj\u0105c porz\u0105dek publiczny, pilnuj\u0105c sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej i przeciwdzia\u0142aj\u0105c chaosowi. Dzi\u0119ki temu w wielu miejscowo\u015bciach uda\u0142o si\u0119 zachowa\u0107 elementy porz\u0105dku i wsp\u00f3lnotowo\u015bci mimo brutalnych warunk\u00f3w okupacji.<\/p>\n\n\n\n

    Jednym z najwa\u017cniejszych zada\u0144 SCN by\u0142o kszta\u0142cenie i przygotowywanie przysz\u0142ych urz\u0119dnik\u00f3w, nauczycieli, specjalist\u00f3w i lider\u00f3w lokalnych. Organizowano tajne kursy administracyjne, seminaria z zakresu prawa, ekonomii, in\u017cynierii czy edukacji. Dzi\u0119ki temu, w momencie zako\u0144czenia wojny, Polska mia\u0142a dysponowa\u0107 dobrze przygotowan\u0105 elit\u0105 zdoln\u0105 do odbudowy kraju.<\/p>\n\n\n\n

    Pion programowo-polityczny SCN zajmowa\u0142 si\u0119 tworzeniem projekt\u00f3w nowego \u0142adu: ustrojowego, geopolitycznego i ekonomicznego. W oparciu o ideologi\u0119 narodow\u0105 oraz do\u015bwiadczenia II Rzeczypospolitej, tworzono: propozycje reform rolnych, plany odbudowy przemys\u0142u i infrastruktury, projekty reorganizacji systemu o\u015bwiaty, koncepcje samorz\u0105du terytorialnego i reformy prawa. Wszystkie te opracowania mia\u0142y na celu stworzenie silnego, sprawiedliwego i narodowo zakorzenionego pa\u0144stwa po wojnie.<\/p>\n\n\n\n

    Cho\u0107 SCN by\u0142a instytucj\u0105 cywiln\u0105, \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z Narodowymi Si\u0142ami Zbrojnymi. Jej agendy terenowe dostarcza\u0142y informacji o nastrojach spo\u0142ecznych, aktywno\u015bci okupanta, przypadkach kolaboracji czy lokalnych problemach. Cz\u0119sto SCN s\u0142u\u017cy\u0142a jako zaplecze logistyczne i organizacyjne dla oddzia\u0142\u00f3w zbrojnych \u2013 zapewniaj\u0105c schronienie, dokumenty, pomoc medyczn\u0105 czy informacje.<\/p>\n\n\n\n

    Wojna i okupacja sprzyja\u0142y rozk\u0142adowi struktur spo\u0142ecznych. SCN uznawa\u0142a za sw\u00f3j obowi\u0105zek ochron\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa przed demoralizacj\u0105, anarchi\u0105 i zdrad\u0105 narodow\u0105. Promowano postawy obywatelskie, solidarno\u015b\u0107 narodow\u0105, lojalno\u015b\u0107 wobec idei niepodleg\u0142o\u015bci. Przeciwdzia\u0142ano tak\u017ce czarnemu rynkowi, grabie\u017com i kolaboracji poprzez dzia\u0142ania wychowawcze i informacyjne. Dzi\u0119ki szerokiemu zakresowi kompetencji, SCN by\u0142a czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko struktur\u0105 pomocnicz\u0105 \u2013 by\u0142a realnym szkicem pa\u0144stwa w podziemiu. W warunkach ekstremalnych tworzy\u0142a mechanizmy spo\u0142eczne i instytucjonalne, kt\u00f3re mia\u0142y nie tylko przetrwa\u0107 okupacj\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c przygotowa\u0107 Polak\u00f3w do \u017cycia w wolnym, odbudowanym kraju.<\/p>\n\n\n\n

    SCN a inne organizacje podziemne<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Funkcjonowanie S\u0142u\u017cby Cywilnej Narodu nie odbywa\u0142o si\u0119 w pr\u00f3\u017cni. W okupowanej Polsce istnia\u0142o wiele r\u00f3wnoleg\u0142ych struktur konspiracyjnych, zar\u00f3wno wojskowych, jak i cywilnych, reprezentuj\u0105cych r\u00f3\u017cne nurty polityczne. W tym z\u0142o\u017conym \u015brodowisku SCN musia\u0142a odnale\u017a\u0107 w\u0142asne miejsce, cz\u0119sto w atmosferze rywalizacji, a czasem r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n\n\n\n

    Delegatura Rz\u0105du na Kraj, b\u0119d\u0105ca cywilnym przedstawicielstwem Rz\u0105du RP na uchod\u017astwie, pe\u0142ni\u0142a rol\u0119 oficjalnej administracji pa\u0144stwowej w podziemiu. W za\u0142o\u017ceniu mia\u0142a monopol na dzia\u0142ania cywilne w konspiracji. Z perspektywy Delegatury, powstawanie niezale\u017cnych struktur takich jak SCN by\u0142o postrzegane jako konkurencja, a niekiedy wr\u0119cz jako akt niepos\u0142usze\u0144stwa wobec legalnych w\u0142adz. Z kolei \u015brodowiska narodowe, tworz\u0105ce SCN, uwa\u017ca\u0142y, \u017ce polityczna dominacja \u015brodowisk sanacyjnych i socjalistycznych w Delegaturze wymusza konieczno\u015b\u0107 budowania w\u0142asnych, ideowo niezale\u017cnych instytucji. Mimo tego, w niekt\u00f3rych przypadkach dochodzi\u0142o do wsp\u00f3\u0142pracy lokalnej, szczeg\u00f3lnie w zakresie edukacji, opieki zdrowotnej czy wymiany informacji.<\/p>\n\n\n\n

    Relacje mi\u0119dzy SCN (dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w ramach NSZ) a Armi\u0105 Krajow\u0105 by\u0142y trudne i napi\u0119te. NSZ, z kt\u00f3rego wyros\u0142a SCN, cz\u0119sto oskar\u017cano o skrajno\u015b\u0107 ideologiczn\u0105, brak podporz\u0105dkowania Komendzie G\u0142\u00f3wnej AK, a tak\u017ce o dzia\u0142ania niezale\u017cne i niekiedy niekonstruktywne dla jedno\u015bci pa\u0144stwa podziemnego. Mimo to, na poziomie lokalnym zdarza\u0142y si\u0119 przypadki praktycznej wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy przedstawicielami AK i SCN \u2013 zw\u0142aszcza w sprawach cywilnych. Mimo r\u00f3\u017cnic ideologicznych, wszyscy cz\u0142onkowie polskiego pa\u0144stwa podziemnego dzia\u0142ali na rzecz odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci. Tam, gdzie by\u0142o to mo\u017cliwe, dochodzi\u0142o do wsp\u00f3\u0142pracy. Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107: wsp\u00f3lne dzia\u0142ania edukacyjne (tajne nauczanie), koordynacja opieki zdrowotnej i spo\u0142ecznej, wymiana informacji wywiadowczych lub logistycznych. Jednak og\u00f3lna atmosfera polityczna by\u0142a napi\u0119ta \u2013 walka o wp\u0142ywy w przysz\u0142ej Polsce przenika\u0142a do struktur podziemnych.<\/p>\n\n\n\n

    Dzia\u0142alno\u015b\u0107 wydawnicza i edukacyjna SCN<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Jednym z najwa\u017cniejszych narz\u0119dzi oddzia\u0142ywania S\u0142u\u017cby Cywilnej Narodu by\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 wydawnicza i edukacyjna, stanowi\u0105ca fundament budowy \u015bwiadomego spo\u0142ecze\u0144stwa w warunkach okupacji. SCN uznawa\u0142a, \u017ce walka o Polsk\u0119 toczy si\u0119 nie tylko na frontach i w lasach, ale r\u00f3wnie\u017c w umys\u0142ach obywateli \u2013 dlatego tak du\u017c\u0105 wag\u0119 przyk\u0142adano do pracy intelektualnej, kszta\u0142cenia oraz przekazu ideowego.<\/p>\n\n\n\n

    G\u0142\u00f3wnym organem prasowym SCN by\u0142o czasopismo \u201eW S\u0142u\u017cbie Narodu\u201d, kt\u00f3re ukazywa\u0142o si\u0119 w warunkach konspiracyjnych od 1943 roku. Jego celem by\u0142o nie tylko informowanie cz\u0142onk\u00f3w organizacji o bie\u017c\u0105cych sprawach, ale przede wszystkim kszta\u0142towanie ideowe i moralne \u015brodowiska narodowego oraz przedstawianie wizji powojennej Polski. W pi\u015bmie publikowano: artyku\u0142y programowe i polityczne, analizy sytuacji mi\u0119dzynarodowej, szkice ustrojowe i gospodarcze, wytyczne organizacyjne dla dzia\u0142aczy terenowych, materia\u0142y edukacyjne i instrukcje konspiracyjne. Pomimo trudnych warunk\u00f3w, pismo wyr\u00f3\u017cnia\u0142o si\u0119 wysokim poziomem merytorycznym i redakcyjnym, a jego autorami byli cz\u0119sto do\u015bwiadczeni prawnicy, ekonomi\u015bci, nauczyciele i dzia\u0142acze spo\u0142eczni.<\/p>\n\n\n\n

    SCN opracowywa\u0142a r\u00f3wnie\u017c broszury instrukta\u017cowe, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142y do szkolenia kadr administracyjnych w terenie. Zawiera\u0142y one: wzory dokument\u00f3w administracyjnych, zasady pracy w konspiracji, informacje o strukturze przysz\u0142ego pa\u0144stwa, wskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce bezpiecze\u0144stwa i \u0142\u0105czno\u015bci. Wydawnictwa te rozprowadzano potajemnie w\u015br\u00f3d komisarzy, nauczycieli i dzia\u0142aczy spo\u0142ecznych. Dzi\u0119ki nim mo\u017cliwe by\u0142o zachowanie sp\u00f3jno\u015bci dzia\u0142a\u0144 w skali og\u00f3lnopolskiej mimo rozproszenia i zagro\u017cenia ze strony okupanta.<\/p>\n\n\n\n

    SCN aktywnie wspiera\u0142a tajne nauczanie \u2013 zar\u00f3wno na poziomie podstawowym, jak i \u015brednim czy zawodowym. W wielu regionach organizowano konspiracyjne szko\u0142y i kursy, w kt\u00f3rych uczono nie tylko matematyki czy j\u0119zyka polskiego, ale r\u00f3wnie\u017c: prawa administracyjnego, historii Polski, podstaw samorz\u0105du, zasad etyki obywatelskiej. Kszta\u0142cenie mia\u0142o charakter praktyczny i ideowy. Celem by\u0142o wychowanie przysz\u0142ej elity narodowej, zdolnej do podj\u0119cia odpowiedzialno\u015bci za odbudow\u0119 kraju. W wielu przypadkach nauczycielami byli byli urz\u0119dnicy, s\u0119dziowie, profesorowie uczelni, a nawet duchowni.<\/p>\n\n\n\n

    Opr\u00f3cz publikacji czysto informacyjnych, SCN prowadzi\u0142a tak\u017ce dzia\u0142ania propagandowe, kt\u00f3re mia\u0142y wzmacnia\u0107 ducha narodowego, przeciwdzia\u0142a\u0107 defetyzmowi oraz demoralizacji szerz\u0105cej si\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwie z powodu wojny. W tym celu tworzono plakaty, odezwy i ulotki \u2013 cz\u0119sto kolportowane noc\u0105, potajemnie, z nara\u017ceniem \u017cycia. Przekaz SCN koncentrowa\u0142 si\u0119 na takich warto\u015bciach jak: s\u0142u\u017cba narodowi, honor obywatela, wsp\u00f3lnota i solidarno\u015b\u0107, wiara w niepodleg\u0142\u0105 Polsk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

    Dzia\u0142alno\u015b\u0107 wydawnicza i edukacyjna S\u0142u\u017cby Cywilnej Narodu by\u0142a niezwykle nowoczesna jak na warunki konspiracji \u2013 sp\u00f3jna, konsekwentna i silnie ideowa. To w\u0142a\u015bnie ona budowa\u0142a fundament intelektualny i moralny przysz\u0142ego pa\u0144stwa, w kt\u00f3rym wiedza, odpowiedzialno\u015b\u0107 i narodowa to\u017csamo\u015b\u0107 mia\u0142y by\u0107 podstaw\u0105 nowego \u0142adu.<\/p>\n\n\n\n

    Ewakuacja i likwidacja S\u0142u\u017cby Cywilnej Narodu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

    Zbli\u017caj\u0105cy si\u0119 koniec wojny, ofensywa Armii Czerwonej oraz zmieniaj\u0105ca si\u0119 sytuacja geopolityczna sprawi\u0142y, \u017ce pod koniec 1944 roku dalsze funkcjonowanie S\u0142u\u017cby Cywilnej Narodu sta\u0142o si\u0119 coraz trudniejsze, a wr\u0119cz niemo\u017cliwe. Struktury SCN, budowane przez lata z ogromnym wysi\u0142kiem organizacyjnym i ideowym, stan\u0119\u0142y w obliczu konieczno\u015bci likwidacji lub ewakuacji \u2013 tym razem nie z powodu niemieckiej okupacji, lecz w zwi\u0105zku z wkraczaj\u0105cym na ziemie polskie systemem komunistycznym.<\/p>\n\n\n\n

    W obliczu ofensywy sowieckiej i zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 ko\u0144ca okupacji niemieckiej, \u00f3wczesny szef SCN Stanis\u0142aw Kasznica wyda\u0142 20 lipca 1944 roku zarz\u0105dzenie ewakuacyjne, nakazuj\u0105ce opuszczenie przez struktury SCN teren\u00f3w wschodnich i przeniesienie dzia\u0142alno\u015bci w bezpieczniejsze rejony. Jednocze\u015bnie rozpocz\u0119to niszczenie dokumentacji, archiw\u00f3w i materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby wpa\u015b\u0107 w r\u0119ce nowych w\u0142adz i pos\u0142u\u017cy\u0107 do represji wobec cz\u0142onk\u00f3w organizacji.<\/p>\n\n\n\n

    W niekt\u00f3rych regionach podj\u0119to pr\u00f3by utrzymania struktur SCN tak\u017ce po wkroczeniu Armii Czerwonej. Dzia\u0142acze liczyli na to, \u017ce mo\u017cliwe b\u0119dzie kontynuowanie pracy spo\u0142ecznej i administracyjnej, przynajmniej w formie niejawnej. Szybko jednak sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce nowa rzeczywisto\u015b\u0107 polityczna nie tylko nie dopuszcza niezale\u017cnych inicjatyw, ale aktywnie je zwalcza. Komuni\u015bci uznali cz\u0142onk\u00f3w SCN za element kontrrewolucyjny i wrogi wobec \u201eludowej w\u0142adzy\u201d. Wraz z rozwojem systemu komunistycznego na ziemiach polskich rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 masowe aresztowania, przes\u0142uchania i wyroki \u015bmierci wobec cz\u0142onk\u00f3w NSZ i SCN. Dzia\u0142acze cywilni (nauczyciele, urz\u0119dnicy, m\u0142odzie\u017c akademicka) byli traktowani przez w\u0142adze bezpiecze\u0144stwa (UB, NKWD) z tak\u0105 sam\u0105 surowo\u015bci\u0105 jak cz\u0142onkowie formacji zbrojnych. W wielu przypadkach ich win\u0105 by\u0142a wy\u0142\u0105cznie przynale\u017cno\u015b\u0107 do SCN lub sympatia wobec idei narodowej.<\/p>\n\n\n\n

    W 1945 i 1946 roku wi\u0119kszo\u015b\u0107 struktur SCN zosta\u0142a fizycznie zlikwidowana, a ci, kt\u00f3rzy przetrwali, zmuszeni byli do \u017cycia w ca\u0142kowitym ukryciu lub emigrowali z kraju. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 organizacyjna zosta\u0142a wstrzymana, a wielu dzia\u0142aczy narodowych podj\u0119\u0142o decyzj\u0119 o kontynuowaniu walki w formacjach podziemia antykomunistycznego.<\/p>\n\n\n\n

    W okresie PRL historia SCN by\u0142a systematycznie przemilczana lub fa\u0142szowana. W oficjalnym dyskursie politycznym organizacj\u0119 przedstawiano jako reakcyjn\u0105, antydemokratyczn\u0105, a nawet faszystowsk\u0105. Taki obraz funkcjonowa\u0142 przez dziesi\u0119ciolecia, skutecznie marginalizuj\u0105c dorobek intelektualny, organizacyjny i spo\u0142eczny SCN. Dopiero po 1989 roku rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 proces odzyskiwania pami\u0119ci o tej organizacji. Badacze, publicy\u015bci i historycy zacz\u0119li odkrywa\u0107 i analizowa\u0107 dokumenty, relacje oraz programy SCN, ukazuj\u0105c jej realny wp\u0142yw na \u017cycie spo\u0142eczne w czasie wojny i jej potencjalne znaczenie dla powojennej odbudowy Polski.<\/p>\n\n\n\n

    S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu by\u0142a jednym z najbardziej ambitnych i kompleksowych projekt\u00f3w cywilnych realizowanych w ramach Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. Cho\u0107 dzia\u0142a\u0142a w cieniu zbrojnych formacji, bez rozg\u0142osu i chwa\u0142y walki z broni\u0105 w r\u0119ku, to w\u0142a\u015bnie jej misja czyli budowa podziemnych struktur administracyjnych, edukacyjnych i spo\u0142ecznych stanowi\u0142a fundament przysz\u0142ego pa\u0144stwa. SCN przygotowywa\u0142a ludzi, kt\u00f3rzy mieli nie tylko odbudowa\u0107 zniszczon\u0105 Polsk\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c nada\u0107 jej nowy kszta\u0142t, oparty na warto\u015bciach narodowych, sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej i odpowiedzialno\u015bci obywatelskiej. W warunkach brutalnej okupacji, pod gro\u017ab\u0105 \u015bmierci, tysi\u0105ce dzia\u0142aczy SCN tworzy\u0142o zal\u0105\u017cki szk\u00f3\u0142, urz\u0119d\u00f3w, s\u0105d\u00f3w i o\u015brodk\u00f3w pomocy spo\u0142ecznej. Dzia\u0142ali z wiar\u0105, \u017ce ich praca nie p\u00f3jdzie na marne, \u017ce przyjdzie dzie\u0144, w kt\u00f3rym pa\u0144stwo polskie powr\u00f3ci, a oni b\u0119d\u0105 gotowi przej\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za jego los.<\/p>\n\n\n\n

    Monika \u015awie\u017cawska<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    W realiach okupowanej Polski okresu II wojny \u015bwiatowej, opr\u00f3cz zbrojnego oporu wobec agresor\u00f3w, r\u00f3wnie istotne by\u0142o tworzenie struktur, kt\u00f3re mia\u0142y zapewni\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 polskiej pa\u0144stwowo\u015bci po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych. Jedn\u0105 z najbardziej rozbudowanych i przemy\u015blanych inicjatyw tego typu by\u0142a S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu (SCN) \u2013 cywilna struktura konspiracyjna, funkcjonuj\u0105ca w ramach Narodowych Si\u0142 Zbrojnych (NSZ). SCN by\u0142a […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16565,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41,43],"tags":[2990,496,2994,2256,361,337,336,606,2992,2991,415,2988,2989,2993],"class_list":["post-16566","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-i-idea","category-okres-miedzywojenny-i-okupacja","tag-administracja-konspiracyjna","tag-antykomunizm","tag-edukacja-konspiracyjna","tag-historia-polski","tag-ii-wojna-swiatowa","tag-narodowe-sily-zbrojne","tag-nsz","tag-okupacja-niemiecka","tag-panstwo-podziemne","tag-polska-podziemna","tag-ruch-narodowy","tag-scn","tag-sluzba-cywilna-narodu","tag-tajne-nauczanie"],"yoast_head":"\nS\u0142u\u017cba Cywilna Narodu - Dziennik Narodowy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu - Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-07-24T01:23:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-24T06:26:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ChatGPT-Image-19-lip-2025-15_41_08-1024x683.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"683\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Redakcja\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Redakcja\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566\"},\"author\":{\"name\":\"Redakcja\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\"},\"headline\":\"S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu\",\"datePublished\":\"2025-07-24T01:23:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-24T06:26:05+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566\"},\"wordCount\":3093,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"administracja konspiracyjna\",\"antykomunizm\",\"edukacja konspiracyjna\",\"historia Polski\",\"II wojna \u015bwiatowa\",\"Narodowe Si\u0142y Zbrojne\",\"NSZ\",\"okupacja niemiecka\",\"pa\u0144stwo podziemne\",\"Polska Podziemna\",\"Ruch Narodowy\",\"SCN\",\"S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu\",\"tajne nauczanie\"],\"articleSection\":[\"Historia i idea\",\"Okres mi\u0119dzywojenny i okupacja\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566\",\"name\":\"S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu - Dziennik Narodowy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-07-24T01:23:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-24T06:26:05+00:00\",\"description\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"description\":\"Dziennik Narodowy\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"contentUrl\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"width\":704,\"height\":155,\"caption\":\"Dziennik Narodowy\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\",\"https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\",\"name\":\"Redakcja\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Redakcja\"},\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu - Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu - Dziennik Narodowy","og_description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","og_url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566","og_site_name":"Dziennik Narodowy","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","article_published_time":"2025-07-24T01:23:00+00:00","article_modified_time":"2025-07-24T06:26:05+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":683,"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ChatGPT-Image-19-lip-2025-15_41_08-1024x683.png","type":"image\/png"}],"author":"Redakcja","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Dziennik_N","twitter_site":"@Dziennik_N","twitter_misc":{"Napisane przez":"Redakcja","Szacowany czas czytania":"15 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566"},"author":{"name":"Redakcja","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1"},"headline":"S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu","datePublished":"2025-07-24T01:23:00+00:00","dateModified":"2025-07-24T06:26:05+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566"},"wordCount":3093,"publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"keywords":["administracja konspiracyjna","antykomunizm","edukacja konspiracyjna","historia Polski","II wojna \u015bwiatowa","Narodowe Si\u0142y Zbrojne","NSZ","okupacja niemiecka","pa\u0144stwo podziemne","Polska Podziemna","Ruch Narodowy","SCN","S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu","tajne nauczanie"],"articleSection":["Historia i idea","Okres mi\u0119dzywojenny i okupacja"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566","name":"S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu - Dziennik Narodowy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website"},"datePublished":"2025-07-24T01:23:00+00:00","dateModified":"2025-07-24T06:26:05+00:00","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=16566#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"S\u0142u\u017cba Cywilna Narodu"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","name":"Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy","publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization","name":"Dziennik Narodowy","alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","contentUrl":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","width":704,"height":155,"caption":"Dziennik Narodowy"},"image":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1","name":"Redakcja","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","caption":"Redakcja"},"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3"}]}},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16566","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16566"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16566\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16665,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16566\/revisions\/16665"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16565"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16566"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16566"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16566"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<br /> <b>Fatal error</b>: Uncaught wfWAFStorageFileException: Unable to save temporary file for atomic writing. in /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php:34 Stack trace: #0 /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php(658): wfWAFStorageFile::atomicFilePutContents('/home/klient.dh...', '<?php exit('Acc...') #1 [internal function]: wfWAFStorageFile->saveConfig('livewaf') #2 {main} thrown in <b>/home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php</b> on line <b>34</b><br />