Do zbrodni dosz\u0142o w niedzielny poranek, kiedy ludno\u015b\u0107 gromadzi\u0142a si\u0119 na mszach \u015bwi\u0119tych. Napastnicy wykorzystywali moment skupienia i modlitwy, by zaatakowa\u0107 bezbronnych ludzi. Spalono ko\u015bcio\u0142y, mordowano ksi\u0119\u017cy, kobiety, dzieci i starc\u00f3w. Wiele ofiar ponios\u0142o \u015bmier\u0107 w spos\u00f3b niezwykle brutalny \u2013 od cios\u00f3w siekier\u0105, no\u017cem, m\u0142otkiem, wide\u0142 czy pa\u0142ki. Zbrodniarze nie oszcz\u0119dzali nikogo \u2013 mordowano ca\u0142e rodziny.<\/p>\n\n\n\n
W ci\u0105gu jednego dnia zgin\u0119\u0142y tysi\u0105ce os\u00f3b, a \u0142\u0105czna liczba ofiar rzezi wo\u0142y\u0144skiej, trwaj\u0105cej od 1943 do 1945 roku, mo\u017ce si\u0119ga\u0107 ponad 100 tysi\u0119cy Polak\u00f3w. Krwawa Niedziela sta\u0142a si\u0119 kulminacj\u0105 tej zbrodni \u2013 symbolem ludob\u00f3jstwa, kt\u00f3rego celem by\u0142a \u201eczysta Ukraina\u201d bez obecno\u015bci ludno\u015bci polskiej. Has\u0142o \u201eSmert Lacham\u201d (\u015amier\u0107 Polakom), malowane na p\u0142otach i domach, nie by\u0142o pust\u0105 gro\u017ab\u0105. By\u0142o zapowiedzi\u0105 systematycznej rzezi.<\/p>\n\n\n\n
Ataki UPA by\u0142y cz\u0119sto wspierane przez lokaln\u0105 ludno\u015b\u0107 ukrai\u0144sk\u0105, co jeszcze bardziej pog\u0142\u0119bi\u0142o tragedi\u0119 \u2013 s\u0105siedzi mordowali s\u0105siad\u00f3w, ludzie, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej wsp\u00f3lnie \u017cyli, pracowali, a nawet tworzyli mieszane rodziny. Zdarza\u0142y si\u0119 oczywi\u015bcie przypadki bohaterstwa i pomocy \u2013 Ukrai\u0144cy ukrywaj\u0105cy Polak\u00f3w, ratuj\u0105cy dzieci, ostrzegaj\u0105cy przed napadem. Ale w cieniu masowych zbrodni, te akty odwagi by\u0142y niestety wyj\u0105tkiem.<\/p>\n\n\n\n
W\u0142a\u015bnie tym nielicznym Ukrai\u0144com, kt\u00f3rzy ryzykuj\u0105c \u017cycie w\u0142asne i swoich rodzin, pomagali Polakom, nale\u017cy si\u0119 osobne miejsce w pami\u0119ci historycznej. Nazywa si\u0119 ich ukrai\u0144skimi Sprawiedliwymi. Ich postawa wymaga\u0142a wyj\u0105tkowej odwagi, bo za pomoc grozi\u0142a \u015bmier\u0107 z r\u0105k w\u0142asnych rodak\u00f3w. Ukrywali polskie dzieci, uk\u0142adali fikcyjne metryki, ostrzegali przed planowanymi atakami, przechowywali rannych. Ich liczba jest trudna do oszacowania, ale ich \u015bwiadectwa przetrwa\u0142y w relacjach ocalonych. To dow\u00f3d, \u017ce nawet w czasach najwi\u0119kszego okrucie\u0144stwa istnieje miejsce dla cz\u0142owiecze\u0144stwa i solidarno\u015bci ponad podzia\u0142ami etnicznymi. Pami\u0119\u0107 o ukrai\u0144skich Sprawiedliwych stanowi wa\u017cny element w budowaniu uczciwego obrazu tamtych wydarze\u0144, pokazuj\u0105c, \u017ce obok zbrodni istnia\u0142y tak\u017ce akty dobra.<\/p>\n\n\n\n
Krwawa Niedziela jest dzi\u015b dat\u0105 symboliczn\u0105 \u2013 to dzie\u0144 pami\u0119ci wszystkich ofiar ludob\u00f3jstwa wo\u0142y\u0144skiego. Przez dekady temat ten by\u0142 w Polsce tematem tabu. W czasach PRL nie wolno by\u0142o o nim m\u00f3wi\u0107 g\u0142o\u015bno, a po 1989 roku cz\u0119sto spychano go na margines w imi\u0119 politycznego pragmatyzmu i d\u0105\u017cenia do pojednania z Ukrain\u0105. Jednak prawdziwe pojednanie nie mo\u017ce by\u0107 budowane na k\u0142amstwie czy przemilczeniu. Musi opiera\u0107 si\u0119 na prawdzie, uznaniu winy i godnym upami\u0119tnieniu ofiar.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b coraz wi\u0119cej m\u00f3wi si\u0119 o potrzebie oficjalnego uznania zbrodni wo\u0142y\u0144skiej za ludob\u00f3jstwo \u2013 zgodnie z faktami i \u015bwiadectwami ocala\u0142ych. W ostatnich latach ro\u015bnie liczba upami\u0119tnie\u0144, pomnik\u00f3w, mszy i inicjatyw edukacyjnych, kt\u00f3re maj\u0105 przywr\u00f3ci\u0107 pami\u0119\u0107 o tych tragicznych wydarzeniach. Ale wci\u0105\u017c wiele jest do zrobienia \u2013 nie tylko w Polsce, ale przede wszystki na Ukrainie, gdzie temat Wo\u0142ynia nadal jest celowo wypierany ze \u015bwiadomo\u015bci historycznej.<\/p>\n\n\n\n
Upami\u0119tniaj\u0105c Krwaw\u0105 Niedziel\u0119, nie chodzi o piel\u0119gnowanie nienawi\u015bci. Chodzi o uczciwo\u015b\u0107 wobec ofiar i historii. Chodzi o to, by dramat Wo\u0142ynia nie zosta\u0142 zapomniany, by kolejne pokolenia wiedzia\u0142y, do czego prowadzi nacjonalizm, odcz\u0142owieczenie \u201einnego\u201d i ideologia etnicznej czysto\u015bci. Prawdziwa pami\u0119\u0107 nie rani \u2013 ona uczy. Krwawa Niedziela to przestroga dla przysz\u0142o\u015bci. Ale przede wszystkim to ho\u0142d dla tych, kt\u00f3rzy zgin\u0119li tylko dlatego, \u017ce byli Polakami.<\/p>\n\n\n\n
Andrzej Wrocek<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Krwawa Niedziela, 11 lipca 1943 roku, to data, kt\u00f3ra na trwa\u0142e wpisa\u0142a si\u0119 w histori\u0119 Polski jako dzie\u0144 masowego mordu na ludno\u015bci cywilnej. Tego dnia na Wo\u0142yniu dosz\u0142o do skoordynowanej serii atak\u00f3w Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii (UPA) na polskie wsie, miasteczka i osady. Celem nie by\u0142o zdobycie terenu, wyparcie przeciwnika czy walka zbrojna. Celem by\u0142a eksterminacja […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16368,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[361,539,381,273,379],"class_list":["post-16367","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-eseje-polityczne","tag-ii-wojna-swiatowa","tag-ludobojstwo","tag-ludobojstwo-na-wolyniu","tag-ukraina","tag-upa"],"yoast_head":"\n