Wsp\u00f3\u0142czesne komisariaty wojskowe, formalnie nazywane Centrami Uzupe\u0142nie\u0144 i Wsparcia Spo\u0142ecznego, powsta\u0142y po reformie w 2022 roku, zast\u0119puj\u0105c postsowieckie komendy uzupe\u0142nie\u0144. Mia\u0142y by\u0107 nowoczesne, przejrzyste, bardziej przyjazne dla obywateli. W rzeczywisto\u015bci, wed\u0142ug wielu doniesie\u0144, zacz\u0119\u0142y dzia\u0142a\u0107 w spos\u00f3b brutalny i cz\u0119sto bezprawny. W internecie kr\u0105\u017c\u0105 dziesi\u0105tki nagra\u0144, na kt\u00f3rych wida\u0107, jak funkcjonariusze tych komisariat\u00f3w zatrzymuj\u0105 m\u0119\u017cczyzn w wieku poborowym na ulicy, w restauracjach, na stacjach kolejowych. Dochodzi do si\u0142owego zabierania ludzi z pracy czy transportu publicznego, bez uprzednich wezwa\u0144, nierzadko z u\u017cyciem przemocy fizycznej, paralizator\u00f3w czy gazu.<\/p>\n\n\n\n
W wielu przypadkach dzia\u0142ania te ko\u0144cz\u0105 si\u0119 tragicznie. W regionie czerkaskim m\u0142ody m\u0119\u017cczyzna zmar\u0142 po tym, jak zosta\u0142 pobity przez funkcjonariuszy komisariatu. W Poltawie inny m\u0119\u017cczyzna dozna\u0142 z\u0142ama\u0144 ko\u0144czyn po szarpaninie z rekruterami. W Zaporo\u017cu pozostawiono dziecko bez opieki, gdy ojciec zosta\u0142 si\u0142\u0105 zabrany z ulicy. W Odessie, wed\u0142ug ukrai\u0144skiej prasy, dosz\u0142o do \u015bmierci osoby zatrzymanej w wyniku zatrzymania na dworcu. To tylko kilka z wielu incydent\u00f3w, kt\u00f3re wstrz\u0105sn\u0119\u0142y opini\u0105 publiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Coraz cz\u0119\u015bciej dochodzi r\u00f3wnie\u017c do akt\u00f3w sprzeciwu i przemocy wobec samych komisariat\u00f3w. W niekt\u00f3rych regionach Ukrainy lokalne biura mobilizacyjne zosta\u0142y oblane farb\u0105, obrzucone kamieniami lub podpalone. Pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c doniesienia o pobiciach urz\u0119dnik\u00f3w komisariat\u00f3w oraz przypadkach stawiania czynnego oporu podczas pr\u00f3by zatrzymania \u2013 z u\u017cyciem no\u017cy, gazu pieprzowego, a nawet narz\u0119dzi budowlanych jak np. m\u0142otki. Te wydarzenia pokazuj\u0105, \u017ce spo\u0142eczne napi\u0119cie zwi\u0105zane z mobilizacj\u0105 osi\u0105ga punkt krytyczny.<\/p>\n\n\n\n
Sk\u0105d ta skala spo\u0142ecznego oporu? Po pierwsze, zm\u0119czenie wojn\u0105. Po ponad dw\u00f3ch latach nieustannych walk wiele rodzin straci\u0142o bliskich, a perspektywa powo\u0142ania na front sta\u0142a si\u0119 realnym zagro\u017ceniem dla ka\u017cdego m\u0119\u017cczyzny. Po drugie, brak zaufania do pa\u0144stwowych instytucji. W marcu 2023 roku dziennikarze \u015bledczy ujawnili liczne przypadki korupcji w systemie mobilizacyjnym \u2013 m\u0119\u017cczy\u017ani zamo\u017cniejsi mogli \u201eza\u0142atwi\u0107\u201d sobie wy\u0142\u0105czenie z poboru. W efekcie, wielu Ukrai\u0144c\u00f3w czuje, \u017ce obowi\u0105zek obrony kraju spada g\u0142\u00f3wnie na biedniejszych, nieuprzywilejowanych.<\/p>\n\n\n\n
Po trzecie \u2013 spos\u00f3b prowadzenia mobilizacji. Zamiast jasnego systemu powo\u0142a\u0144, opartego na transparentnych zasadach, wielu obywateli odbiera dzia\u0142ania komisariat\u00f3w jako arbitralne, agresywne i naruszaj\u0105ce prawa cz\u0142owieka. Brakuje systemu odwo\u0142awczego, odpowiedniej opieki lekarskiej, a czasem nawet podstawowej informacji, dlaczego i na jakiej podstawie dana osoba zosta\u0142a zatrzymana.<\/p>\n\n\n\n
Dodatkowo, pog\u0142\u0119bia si\u0119 problem ucieczek za granic\u0119. Wed\u0142ug ukrai\u0144skiej s\u0142u\u017cby granicznej, od pocz\u0105tku wojny ponad 19 tysi\u0119cy m\u0119\u017cczyzn pr\u00f3bowa\u0142o nielegalnie opu\u015bci\u0107 Ukrain\u0119, by unikn\u0105\u0107 mobilizacji. Wiele z tych os\u00f3b zosta\u0142o zatrzymanych na granicy z Polsk\u0105, S\u0142owacj\u0105 czy Rumuni\u0105. Jednocze\u015bnie ro\u015bnie popularno\u015b\u0107 grup w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, kt\u00f3re informuj\u0105 o patrolach komisariat\u00f3w, lokalizacjach \u0142apanek czy o sposobach unikania poboru.<\/p>\n\n\n\n
W odpowiedzi na dramatyczne braki kadrowe, rz\u0105d zdecydowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce na rekrutacj\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w. W 2024 roku Ministerstwo Sprawiedliwo\u015bci og\u0142osi\u0142o, \u017ce ponad 4,5 tysi\u0105ca osadzonych wyrazi\u0142o ch\u0119\u0107 odbycia s\u0142u\u017cby w zamian za skr\u00f3cenie wyroku. Przynajmniej 1,7 tysi\u0105ca z nich zosta\u0142o ju\u017c przeszkolonych i wys\u0142anych do jednostek. W\u0142adze zapewniaj\u0105, \u017ce chodzi wy\u0142\u0105cznie o osoby skazane za przest\u0119pstwa niegro\u017ane, kt\u00f3re pomy\u015blnie przesz\u0142y selekcj\u0119. Mimo to, wielu komentator\u00f3w ostrzega przed niekontrolowan\u0105 militaryzacj\u0105 systemu penitencjarnego, kt\u00f3ra mo\u017ce prowadzi\u0107 do destabilizacji i nadu\u017cy\u0107 \u2013 tak jak mia\u0142o to miejsce w Rosji, gdzie tzw. \u201ewi\u0119zienne bataliony\u201d (jak jednostki Grupy Wagnera) by\u0142y wykorzystywane do najci\u0119\u017cszych zada\u0144, z bardzo wysokim wska\u017anikiem strat.<\/p>\n\n\n\n
W ukrai\u0144skiej przestrzeni publicznej coraz cz\u0119\u015bciej s\u0142ycha\u0107 g\u0142osy wzywaj\u0105ce do reformy systemu mobilizacji. Postuluje si\u0119 m.in. wprowadzenie jasnych i jednolitych kryteri\u00f3w powo\u0142a\u0144, zakaz si\u0142owego zatrzymywania obywateli na ulicach bez wcze\u015bniejszego wezwania, a tak\u017ce stworzenie mechanizmu niezale\u017cnej kontroli nad dzia\u0142aniami komisariat\u00f3w. Pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c postulaty wprowadzenia cywilnego nadzoru nad mobilizacj\u0105 i lepszej ochrony os\u00f3b z rezerwacji zawodowych i zdrowotnych.<\/p>\n\n\n\n
Tymczasem ukrai\u0144skie dow\u00f3dztwo wojskowe broni dzia\u0142a\u0144 komisariat\u00f3w, wskazuj\u0105c na piln\u0105 potrzeb\u0119 uzupe\u0142nienia strat kadrowych i kontynuowania obrony przed wrogiem. Sytuacja na froncie jest nadal bardzo trudna, a mo\u017cliwo\u015bci rotacji jednostek ograniczone. W takich warunkach ka\u017cda nowa osoba jest na wag\u0119 z\u0142ota. Jednak coraz cz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 pytanie: czy zbyt agresywna mobilizacja nie doprowadzi do odwrotnego efektu \u2013 czyli rozk\u0142adu zaufania spo\u0142ecznego i p\u0119kni\u0119cia jedno\u015bci narodowej?<\/p>\n\n\n\n
Ukraina znalaz\u0142a si\u0119 w dramatycznej sytuacji, w kt\u00f3rej ka\u017cda decyzja jest obci\u0105\u017cona ryzykiem. Pa\u0144stwo musi jednocze\u015bnie prowadzi\u0107 wojn\u0119 obronn\u0105, zapewnia\u0107 wsparcie dla rodzin i weteran\u00f3w, utrzyma\u0107 gospodark\u0119 w ruchu, a przede wszystkim \u2013 nie dopu\u015bci\u0107 do tego, by obywatele zacz\u0119li si\u0119 od niego odwraca\u0107. Jak pokazuje kryzys wok\u00f3\u0142 komisariat\u00f3w wojskowych, to zadanie staje si\u0119 coraz trudniejsze.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ukraina walczy nie tylko na froncie z rosyjskim agresorem, ale r\u00f3wnie\u017c o zaufanie w\u0142asnych obywateli. Jednym z najpowa\u017cniejszych wyzwa\u0144, przed kt\u00f3rymi stoi dzi\u015b ukrai\u0144skie pa\u0144stwo, jest mobilizacja wojskowa. W ostatnich miesi\u0105cach temat ten zdominowa\u0142 zar\u00f3wno ukrai\u0144sk\u0105 debat\u0119 publiczn\u0105, jak i doniesienia medialne. G\u0142\u00f3wnym powodem s\u0105 kontrowersyjne metody dzia\u0142ania komisariat\u00f3w wojskowych, kt\u00f3re odpowiedzialne s\u0105 za wysy\u0142anie […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16248,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[2097,2101,2099,2098,2056,2100,2103,2104,273,2106,2105,2102],"class_list":["post-16247","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wydarzenia","tag-komisariaty-wojskowe","tag-mobilizacja","tag-opor-spoleczny","tag-pobor-do-wojska","tag-prawa-czlowieka","tag-przymusowy-werbunek","tag-reformy-mobilizacyjne","tag-rekrutacja-wiezniow","tag-ukraina","tag-ukrainska-armia","tag-wojna-rosyjsko-ukrainska","tag-zaufanie-spoleczne"],"yoast_head":"\n