Cho\u0107 rodzina mia\u0142a zwi\u0105zki z litewskim \u015brodowiskiem narodowym, Witold od m\u0142odo\u015bci kierowa\u0142 si\u0119 ku idei polsko\u015bci. Ju\u017c w gimnazjum wykazywa\u0142 aktywno\u015b\u0107 patriotyczn\u0105, za co zosta\u0142 relegowany ze szko\u0142y w Mariampolu. Matur\u0119 zda\u0142 w \u0141om\u017cy, gdzie zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z ruchem samokszta\u0142ceniowym m\u0142odzie\u017cy i organizacjami niepodleg\u0142o\u015bciowymi.<\/p>\n\n\n\n
Studia rozpocz\u0105\u0142 na Uniwersytecie Warszawskim na kierunku biologii, nast\u0119pnie kontynuowa\u0142 nauki rolnicze w Krakowie. Ju\u017c wtedy zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105. Wst\u0105pi\u0142 do Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Polskiej \u201eZet\u201d, dzia\u0142a\u0142 w Towarzystwie O\u015bwiaty Narodowej oraz w Centralnym Komitecie Organizacji uczniowskich. Wspiera\u0142 te\u017c dzia\u0142ania na rzecz unit\u00f3w, kt\u00f3rym w\u0142adze carskie odmawia\u0142y swob\u00f3d religijnych. Od 1905 roku by\u0142 cz\u0142onkiem Ligi Narodowej, a nied\u0142ugo potem do\u0142\u0105czy\u0142 do Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego.<\/p>\n\n\n\n
Po uko\u0144czeniu studi\u00f3w pracowa\u0142 jako asystent na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. R\u00f3wnocze\u015bnie rozpocz\u0105\u0142 publikowanie artyku\u0142\u00f3w w prasie rolniczej, m.in. w \u201eTygodniku Rolniczym\u201d i \u201eGazecie Rolniczej\u201d, gdzie popularyzowa\u0142 nowoczesne metody upraw i nawo\u017cenia. W 1911 roku obj\u0105\u0142 kierownictwo Rolniczej Stacji Do\u015bwiadczalnej w Kutnie, gdzie z powodzeniem wdra\u017ca\u0142 metody naukowe w praktyce rolniczej. W 1915 roku rozpocz\u0105\u0142 wyk\u0142ady w Szkole G\u0142\u00f3wnej Gospodarstwa Wiejskiego, kt\u00f3ra po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych uczelni rolniczych w Polsce. Staniszkis zosta\u0142 tam profesorem zwyczajnym, specjalizuj\u0105c si\u0119 w chemii rolnej i uprawie ro\u015blin.<\/p>\n\n\n\n
Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 dydaktyczna by\u0142a szeroko ceniona \u2013 s\u0142yn\u0105\u0142 z rzetelnych, praktycznych wyk\u0142ad\u00f3w oraz nacisku na eksperymentalne podej\u015bcie do rolnictwa. Stworzy\u0142 Zak\u0142ad Uprawy Ro\u015blin, bra\u0142 udzia\u0142 w organizacji Pola Do\u015bwiadczalnego w Skierniewicach i pracowa\u0142 nad popularyzacj\u0105 uprawy ro\u015blin pastewnych. Dzia\u0142a\u0142 r\u00f3wnie\u017c w Senacie uczelni i uczestniczy\u0142 w pracach instytucji wspieraj\u0105cych rozw\u00f3j nauk rolniczych, takich jak Muzeum Przemys\u0142u i Rolnictwa czy Instytut Meteorologiczny.<\/p>\n\n\n\n
W czasie I wojny \u015bwiatowej zosta\u0142 wiceburmistrzem Kutna, pe\u0142ni\u0105c wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 administracyjn\u0105 w trudnym okresie okupacji. Po wojnie ca\u0142kowicie odda\u0142 si\u0119 pracy publicznej. W 1919 roku zosta\u0142 wybrany na pos\u0142a do Sejmu Ustawodawczego z ramienia Zwi\u0105zku Ludowo-Narodowego. Mandat poselski pe\u0142ni\u0142 przez kolejne szesna\u015bcie lat, a\u017c do 1935 roku, przez cztery kadencje. W 1930 roku przeszed\u0142 do Stronnictwa Narodowego. Jako pose\u0142 by\u0142 aktywnym uczestnikiem prac legislacyjnych nad reform\u0105 roln\u0105, polityk\u0105 agrarn\u0105 i edukacj\u0105 wiejsk\u0105. Nale\u017ca\u0142 do najbardziej zaanga\u017cowanych przedstawicieli ruchu narodowego w zakresie spraw wiejskich.<\/p>\n\n\n\n
Obok dzia\u0142alno\u015bci sejmowej przez lata by\u0142 te\u017c radnym Warszawy. Jego zaanga\u017cowanie w sprawy gospodarcze stolicy, szczeg\u00f3lnie w aspekcie komunalnym i agrarnym, budowa\u0142o jego pozycj\u0119 jako jednego z najwa\u017cniejszych ekspert\u00f3w narodowej demokracji w sprawach rolnictwa. W uznaniu zas\u0142ug zosta\u0142 11 listopada 1937 roku odznaczony Krzy\u017cem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.<\/p>\n\n\n\n
Nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 jego dzia\u0142alno\u015bci by\u0142a tak\u017ce aktywno\u015b\u0107 ideologiczna. W 1937 roku zosta\u0142 sygnatariuszem \u201eZasad programu narodowo-radykalnego\u201d \u2013 dokumentu, kt\u00f3ry wyznacza\u0142 radykalne linie ideowe dla m\u0142odego pokolenia narodowc\u00f3w. Cho\u0107 sam nale\u017ca\u0142 do starszego pokolenia, by\u0142 otwarty na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z m\u0142odymi radyka\u0142ami zwi\u0105zanymi z Boles\u0142awem Piaseckim. W tym samym czasie obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 skarbnika Stronnictwa Narodowego, a w 1939 roku zosta\u0142 jego wiceprzewodnicz\u0105cym. Jednocze\u015bnie kierowa\u0142 organizacj\u0105 partyjn\u0105 w okr\u0119gu \u0142om\u017cy\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n
W latach trzydziestych jego nazwisko pojawia\u0142o si\u0119 w kontek\u015bcie kontrowersyjnej praktyki tzw. getta \u0142awkowego na uczelniach wy\u017cszych, w tym w SGGW. Wed\u0142ug cz\u0119\u015bci \u015bwiadectw, w tym prof. Marka Urbana, Staniszkis by\u0142 przeciwnikiem segregacji student\u00f3w ze wzgl\u0119du na pochodzenie etniczne. Jednak inne \u017ar\u00f3d\u0142a, zw\u0142aszcza z \u00f3wczesnej prasy Stronnictwa Narodowego, wskazuj\u0105, \u017ce jako dziekan Wydzia\u0142u Rolnego m\u00f3g\u0142 popiera\u0107 t\u0119 form\u0119 wykluczenia. Rozbie\u017cno\u015bci te pozostaj\u0105 do dzi\u015b przedmiotem sporu w\u015br\u00f3d historyk\u00f3w, jednak pokazuj\u0105 one r\u00f3wnie\u017c z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 jego postawy i wp\u0142yw silnych ideologii na \u015brodowisko akademickie II Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n\n
Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej Staniszkis nie wycofa\u0142 si\u0119 z \u017cycia publicznego. W ko\u0144cu wrze\u015bnia 1939 roku zosta\u0142 cz\u0142onkiem Komitetu Obywatelskiego przy dow\u00f3dztwie Armii \u201eWarszawa\u201d, powo\u0142anego przez genera\u0142a Juliusza R\u00f3mmla. Po kapitulacji miasta, zgodnie z warunkami poddania, Niemcy za\u017c\u0105dali wydania dwunastu zak\u0142adnik\u00f3w \u2013 ludzi zaufania publicznego, kt\u00f3rzy mieli stanowi\u0107 gwarancj\u0119 porz\u0105dku. Witold Staniszkis by\u0142 jednym z nich. Cho\u0107 formalnie pozostawa\u0142 pod nadzorem okupanta, nie przerwa\u0142 dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej. W\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w organizacj\u0119 konspiracyjnego Stronnictwa Narodowego oraz Sto\u0142ecznego Komitetu Samopomocy Spo\u0142ecznej. Pomaga\u0142 rodzinom os\u00f3b aresztowanych, wspiera\u0142 ofiary represji, dba\u0142 o utrzymanie wi\u0119zi spo\u0142ecznych w warunkach okupacji.<\/p>\n\n\n\n
W nocy z 17 na 18 maja 1941 roku zosta\u0142 aresztowany przez gestapo. Trafi\u0142 do wi\u0119zienia na Pawiaku, gdzie przebywa\u0142 ponad dwa miesi\u0105ce. 23 lipca zosta\u0142 wywieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz w transporcie licz\u0105cym oko\u0142o 350 wi\u0119\u017ani\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie przedstawicieli warszawskiej inteligencji. W\u015br\u00f3d wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ani\u00f3w byli m.in. Roman Rybarski, wybitny ekonomista i polityk narodowy, J\u00f3zef Noji, rekordzista Polski w biegach d\u0142ugodystansowych, oraz dzia\u0142acze PPS i Falangi. Witold Staniszkis zmar\u0142 w Auschwitz 21 listopada 1941 roku. Zosta\u0142 zamordowany przez niemieckich nazist\u00f3w. Wiek i autorytet nie ochroni\u0142y go przed brutalno\u015bci\u0105 systemu, kt\u00f3ry za cel obra\u0142 sobie fizyczne unicestwienie polskiej inteligencji.<\/p>\n\n\n\n
Jego symboliczny gr\u00f3b znajduje si\u0119 na Starych Pow\u0105zkach w Warszawie. Stanowi on miejsce pami\u0119ci nie tylko samego profesora, ale ca\u0142ej generacji polskich patriot\u00f3w, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w walce o wolno\u015b\u0107 kraju. W\u015br\u00f3d jego dzieci wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 syn, Witold Wincenty Staniszkis, urodzony 4 pa\u017adziernika 1908 roku w Krakowie. By\u0142 on wybitnym in\u017cynierem hydrotechnikiem, pracownikiem naukowym i aktywnym dzia\u0142aczem politycznym. Podobnie jak ojciec, zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z ruchem narodowym \u2013 dzia\u0142a\u0142 w Obozie Wielkiej Polski oraz w Ruchu Narodowo-Radykalnym \u201eFalanga\u201d. Po wojnie kontynuowa\u0142 prac\u0119 naukow\u0105 i in\u017cyniersk\u0105. Zmar\u0142 28 lutego 2008 roku w Warszawie, do\u017cywaj\u0105c niemal stu lat.<\/p>\n\n\n\n
Posta\u0107 Witolda Teofila Staniszkisa, cho\u0107 dzi\u015b rzadko wspominana w podr\u0119cznikach, zas\u0142uguje na miejsce w historii Polski. By\u0142 cz\u0142owiekiem nauki, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy\u0142 wiedz\u0119 z praktyk\u0105; politykiem, kt\u00f3ry pr\u00f3bowa\u0142 pogodzi\u0107 przekonania ideowe z trosk\u0105 o rozw\u00f3j kraju; i wreszcie cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry zap\u0142aci\u0142 najwy\u017csz\u0105 cen\u0119 za wierno\u015b\u0107 warto\u015bciom. Jego \u017cycie to opowie\u015b\u0107 o Polsce prze\u0142omu XIX i XX wieku \u2013 Polsce inteligenckiej, wiejskiej, narodowej, uczciwej, ale te\u017c targanej sprzeczno\u015bciami. To r\u00f3wnie\u017c opowie\u015b\u0107 o losie elity, kt\u00f3r\u0105 zniszczy\u0142a totalitarna machina wojny. Jego potomkowie, w tym wnuczka Jadwiga Staniszkis \u2013 wybitna socjolo\u017cka \u2013 nie\u015bli dalej tradycj\u0119 pracy intelektualnej i spo\u0142ecznego zaanga\u017cowania. Dzi\u015b pami\u0119\u0107 o nim jest obowi\u0105zkiem \u2013 nie tylko rodziny, ale ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty narodowej, kt\u00f3r\u0105 reprezentowa\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Przemys\u0142aw Pawlak<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Witold Teofil Staniszkis urodzi\u0142 si\u0119 20 grudnia 1880 roku w Mariampolu w rodzinie o litewskich korzeniach. Jego ojciec, Wincenty, by\u0142 nauczycielem greki, ale r\u00f3wnie\u017c aktywnym dzia\u0142aczem litewskiego ruchu narodowego. Matka, Weronika ze Szmit\u00f3w, zmar\u0142a wcze\u015bnie, a jej siostra Anna zosta\u0142a drug\u0105 \u017con\u0105 Wincentego. Cho\u0107 rodzina mia\u0142a zwi\u0105zki z litewskim \u015brodowiskiem narodowym, Witold od m\u0142odo\u015bci kierowa\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":15684,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41,6],"tags":[648,204,1773,492,1607,1772,489],"class_list":["post-15683","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-i-idea","category-postacie","tag-auschwitz","tag-endecja","tag-rnr-falanga","tag-stronnictwo-narodowe","tag-stronnictwo-narodowo-demokratyczne","tag-witold-staniszkis","tag-zwiazek-ludowo-narodowy"],"yoast_head":"\n