Thomas Fazi to w\u0142oski ekonomista, eseista i publicysta, kt\u00f3ry w ostatnich latach zyska\u0142 rozg\u0142os dzi\u0119ki krytycznym analizom instytucji europejskich. W tej publikacji autor koncentruje si\u0119 na zagadnieniu finansowania medi\u00f3w przez r\u00f3\u017cne instytucje unijne \u2013 Komisj\u0119 Europejsk\u0105, Parlament Europejski oraz podleg\u0142e agencje. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119ca wp\u0142ywowi tych \u015brodk\u00f3w na niezale\u017cno\u015b\u0107 dziennikarsk\u0105, przejrzysto\u015b\u0107 redakcyjn\u0105 i struktur\u0119 rynku medialnego w Europie.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eUE ustanowi\u0142a p\u00f3\u0142strukturalne relacje z mediami, w\u0142\u0105czaj\u0105c je de facto w ekosystem instytucjonalny.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nCytat ten odzwierciedla g\u0142\u00f3wn\u0105 tez\u0119 raportu: media, kt\u00f3re korzystaj\u0105 z finansowania unijnego, staj\u0105 si\u0119 nie tylko odbiorcami wsparcia, ale tak\u017ce elementami unijnej strategii informacyjnej.<\/p>\n\n\n\n
Mechanizmy finansowania medi\u00f3w przez UE <\/h2>\n\n\n\n
Unia Europejska w ostatnich dw\u00f3ch dekadach stworzy\u0142a rozbudowany system finansowania medi\u00f3w, obejmuj\u0105cy zar\u00f3wno redakcje wewn\u0105trz wsp\u00f3lnoty, jak i projekty mi\u0119dzynarodowe. Kluczowym elementem tego systemu s\u0105 \u015brodki kierowane z bud\u017cetu Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego oraz agencji wykonawczych na rzecz inicjatyw medialnych, kt\u00f3re wspieraj\u0105 \u2014 wed\u0142ug oficjalnych deklaracji \u2014 \u201epluralizm informacyjny\u201d, \u201edemokracj\u0119\u201d oraz \u201ewalk\u0119 z dezinformacj\u0105\u201d. Jednak, jak zauwa\u017ca Thomas Fazi, praktyka ta coraz cz\u0119\u015bciej przybiera form\u0119 warunkowego finansowania dziennikarstwa zgodnego z interesami unijnych instytucji.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eProgramy te cz\u0119sto promuj\u0105 jawnie polityczne narracje \u2014 podatnicy w istocie finansuj\u0105 proeuropejsk\u0105 propagand\u0119.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nJednym z najbardziej kontrowersyjnych instrument\u00f3w finansowania jest program IMREG (Information Measures Relating to the EU Cohesion Policy<\/em>), kt\u00f3rego celem jest \u201epopularyzacja korzy\u015bci p\u0142yn\u0105cych z funduszy sp\u00f3jno\u015bci UE\u201d. W latach 2017\u20132023 UE przeznaczy\u0142a w jego ramach ponad 40 milion\u00f3w euro, z czego znaczna cz\u0119\u015b\u0107 trafi\u0142a bezpo\u015brednio do redakcji medialnych.<\/p>\n\n\n\n\n\u201eW latach 2017\u20132023 przez IMREG wyp\u0142acono ponad 40 milion\u00f3w euro na kampanie medialne eksponuj\u0105ce zalety polityki sp\u00f3jno\u015bci UE.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nW praktyce oznacza to dotowanie tre\u015bci, kt\u00f3re w jednoznacznie pozytywnym \u015bwietle przedstawiaj\u0105 dzia\u0142ania Unii. Cz\u0119sto s\u0105 one produkowane przez du\u017ce redakcje komercyjne lub publiczne, kt\u00f3re w zamian zobowi\u0105zuj\u0105 si\u0119 do \u201ewzmocnienia przekazu o skuteczno\u015bci polityki UE\u201d. Tego rodzaju konstrukcja programowa budzi powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci co do niezale\u017cno\u015bci redakcyjnej, zw\u0142aszcza \u017ce projekty nie zawsze s\u0105 oznaczane jako sponsorowane przez instytucje unijne.<\/p>\n\n\n\n
Kolejnym istotnym narz\u0119dziem jest Journalism Partnerships, finansowany w ramach programu \u201eCreative Europe\u201d. W latach 2021\u20132023 przeznaczono na niego oko\u0142o 50 milion\u00f3w euro. Oficjalnie chodzi o \u201ewspieranie jako\u015bciowego dziennikarstwa\u201d, ale wed\u0142ug Faziego, program ten w praktyce wzmacnia narracje strategiczne UE.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eW rzeczywisto\u015bci dotacje te trafiaj\u0105 do projekt\u00f3w, kt\u00f3re wzmacniaj\u0105 cele komunikacyjne UE.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nCo istotne, aplikuj\u0105cy musz\u0105 wykaza\u0107, \u017ce ich dzia\u0142ania b\u0119d\u0105 \u201esp\u00f3jne z warto\u015bciami i celami UE\u201d \u2014 co de facto eliminuje wnioskodawc\u00f3w prezentuj\u0105cych narracje krytyczne lub eurosceptyczne. Dodatkowo, selekcji projekt\u00f3w dokonuj\u0105 cz\u0119sto agencje blisko powi\u0105zane z Komisj\u0105 Europejsk\u0105, co zwi\u0119ksza ryzyko konfliktu interes\u00f3w i stawia pytania o przejrzysto\u015b\u0107 procedur konkursowych.<\/p>\n\n\n\n
Program Multimedia Actions ma na celu wspieranie paneuropejskiej produkcji medialnej. Obejmuje on m.in. finansowanie Euronews, kana\u0142u informacyjnego dost\u0119pnego w kilkunastu j\u0119zykach. Cho\u0107 Euronews formalnie zachowuje niezale\u017cno\u015b\u0107, jego finansowanie przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105 rysuje inn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eCho\u0107 Euronews jest formalnie niezale\u017cny, otrzymuje znaczne fundusze z Komisji, co rodzi pytania o niezale\u017cno\u015b\u0107 redakcyjn\u0105.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nWed\u0142ug raportu, mi\u0119dzy 2014 a 2020 rokiem Komisja Europejska przekaza\u0142a Euronewsowi ponad 120 milion\u00f3w euro. W zamian oczekiwano \u201eprodukcji tre\u015bci promuj\u0105cych warto\u015bci UE\u201d i \u201esta\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy z unijnymi s\u0142u\u017cbami prasowymi\u201d. Program obejmuje r\u00f3wnie\u017c projekty takie jak European Newsroom \u2013 wsp\u00f3lna platforma redakcji z 18 kraj\u00f3w, kt\u00f3ra dzia\u0142a pod auspicjami niemieckiej agencji DPA i otrzymuje milionowe wsparcie z bud\u017cetu UE.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eZamiast wspiera\u0107 niezale\u017cne dziennikarstwo, UE tworzy redakcje, kt\u00f3re funkcjonuj\u0105 jako przed\u0142u\u017cenie jej biura prasowego.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
European Digital Media Observatory (EDMO) to sie\u0107 instytucji zajmuj\u0105cych si\u0119 \u201emonitorowaniem dezinformacji\u201d i \u201eweryfikacj\u0105 fakt\u00f3w\u201d. Komisja Europejska przeznaczy\u0142a na jej rozw\u00f3j co najmniej 27 milion\u00f3w euro. Oficjalnie chodzi o walk\u0119 z fake newsami i ochron\u0119 demokracji, jednak raport wskazuje, \u017ce EDMO mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 tak\u017ce klasyfikowaniu niewygodnych narracji jako \u201edezinformacyjnych\u201d.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eInstytucje takie jak EDMO, cho\u0107 przedstawiane jako bezstronne, dzia\u0142aj\u0105 zgodnie z lini\u0105 strategiczn\u0105 UE i mog\u0105 ucisza\u0107 tre\u015bci uznane za sprzeczne z jej interesami.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nW strukturze EDMO dominuj\u0105 o\u015brodki akademickie, think-tanki i organizacje pozarz\u0105dowe wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce blisko z instytucjami UE. Brakuje natomiast realnej reprezentacji niezale\u017cnych redakcji, co podwa\u017ca deklarowan\u0105 \u201epluralistyczno\u015b\u0107\u201d podej\u015bcia.<\/p>\n\n\n\n
Odr\u0119bnym strumieniem finansowania s\u0105 dotacje pochodz\u0105ce bezpo\u015brednio z bud\u017cetu Parlamentu Europejskiego. Mi\u0119dzy 2020 a 2024 rokiem przeznaczono blisko 30 milion\u00f3w euro na kampanie informacyjne przed wyborami europejskimi, podcasty i produkcje audiowizualne.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eTe kampanie maj\u0105 za zadanie nie tyle informowa\u0107, co mobilizowa\u0107 opini\u0119 publiczn\u0105 wok\u00f3\u0142 dzia\u0142a\u0144 PE \u2014 co zasadniczo zbli\u017ca si\u0119 do politycznego PR-u.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nW przeciwie\u0144stwie do program\u00f3w Komisji, \u015brodki z Parlamentu s\u0105 przeznaczone wy\u0142\u0105cznie na materia\u0142y o pozytywnym charakterze, kt\u00f3rych celem jest zwi\u0119kszenie zaufania do instytucji europejskich. Brakuje natomiast finansowania projekt\u00f3w krytycznych, satyrycznych czy analitycznych, kt\u00f3re mog\u0142yby pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 watchdogow\u0105. W ramach programu IMREG, \u015brodki otrzyma\u0142y m.in. w\u0142oskie dzienniki \u201eIl Sole 24 Ore\u201d i \u201eLa Repubblica\u201d, kt\u00f3re realizowa\u0142y kampanie informacyjne o inwestycjach UE w po\u0142udniowych regionach W\u0142och.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eW\u0142oskie redakcje nie informowa\u0142y jasno o charakterze finansowania \u2013 w wielu przypadkach brakowa\u0142o oznaczenia sponsorowanego charakteru tre\u015bci.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nPodobne przypadki odnotowano w Niemczech i Francji, gdzie lokalne media promowa\u0142y dzia\u0142ania UE w ramach Zielonego \u0141adu, niekiedy z pomini\u0119ciem oznacze\u0144 o wsp\u00f3\u0142finansowaniu.<\/p>\n\n\n\n
Fazi podkre\u015bla, \u017ce jednym z kluczowych warunk\u00f3w ubiegania si\u0119 o unijne dotacje jest ideologiczna zgodno\u015b\u0107 z narracj\u0105 UE:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eWnioski o finansowanie, kt\u00f3re nie wykazuj\u0105 sp\u00f3jno\u015bci z narracj\u0105 UE, s\u0105 z regu\u0142y odrzucane \u2013 co prowadzi do cichej selekcji ideologicznej.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nOznacza to, \u017ce finansowane s\u0105 g\u0142\u00f3wnie media promuj\u0105ce integracj\u0119 europejsk\u0105, transformacj\u0119 ekologiczn\u0105 i polityk\u0119 cyfryzacji, z wy\u0142\u0105czeniem g\u0142os\u00f3w krytycznych.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eUnijne finansowanie nie jest neutralnym wsparciem medi\u00f3w, lecz strategicznym narz\u0119dziem komunikacyjnym, s\u0142u\u017c\u0105cym do budowania jednolitej narracji europejskiej.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nJednym z bardziej uderzaj\u0105cych aspekt\u00f3w raportu Faziego jest brak reakcji ze strony \u015brodowiska dziennikarskiego na potencjalne zagro\u017cenia zwi\u0105zane z finansowaniem ze \u015brodk\u00f3w unijnych. Autor zauwa\u017ca, \u017ce organizacje reprezentuj\u0105ce dziennikarzy rzadko podejmuj\u0105 temat wp\u0142ywu funduszy z Brukseli na wolno\u015b\u0107 prasy:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eWielu dziennikarzy i redaktor\u00f3w przyjmuje finansowanie z UE bezrefleksyjnie, jako co\u015b oczywistego, nie zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad jego konsekwencjami strukturalnymi.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nEuropejska Federacja Dziennikarzy, kt\u00f3ra formalnie opowiada si\u0119 za niezale\u017cno\u015bci\u0105 medi\u00f3w, wsp\u00f3\u0142pracuje z Komisj\u0105 Europejsk\u0105 przy inicjatywach takich jak \u201eMedia Freedom Act\u201d. Ta podw\u00f3jna rola \u2013 jako beneficjenta i rzecznika niezale\u017cno\u015bci \u2013 mo\u017ce prowadzi\u0107 do konfliktu interes\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Aby lepiej zrozumie\u0107 wp\u0142yw finansowania UE na media, warto przyjrze\u0107 si\u0119 trzem bardzo r\u00f3\u017cnym przyk\u0142adom narodowym:<\/p>\n\n\n\n
Francja<\/strong> – Publiczne media nie uczestnicz\u0105 bezpo\u015brednio w programach IMREG ani Multimedia Actions, jednak niekt\u00f3re redakcje lokalne korzysta\u0142y z Journalism Partnerships. W debacie publicznej rzadko pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania o niezale\u017cno\u015b\u0107 od UE, a dominuj\u0105cy jest dyskurs \u201epartnerstwa z instytucjami unijnymi\u201d.<\/p>\n\n\n\nW\u0119gry<\/strong> – Rz\u0105d Viktora Orb\u00e1na jawnie krytykuje unijne finansowanie medi\u00f3w, zarzucaj\u0105c UE ingerencj\u0119 w suwerenno\u015b\u0107 informacyjn\u0105. Media prorz\u0105dowe nie aplikuj\u0105 o \u015brodki unijne, za\u015b niezale\u017cne redakcje s\u0105 cz\u0119sto wykluczane z konkurs\u00f3w z powodu \u201eniesp\u00f3jno\u015bci z warto\u015bciami UE\u201d.<\/p>\n\n\n\nSzwecja<\/strong> – Tamtejsze media zachowuj\u0105 wi\u0119kszy dystans wobec \u015brodk\u00f3w unijnych, a dziennikarze s\u0105 aktywnie szkoleni w zakresie unikania konflikt\u00f3w interes\u00f3w. Zaufanie spo\u0142eczne do medi\u00f3w pozostaje wysokie \u2014 co mo\u017ce wskazywa\u0107 na korzy\u015bci p\u0142yn\u0105ce z zachowania niezale\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\nZ punktu widzenia etyki zawodowej, dziennikarstwo powinno dzia\u0142a\u0107 w interesie spo\u0142ecznym, a nie w interesie instytucji politycznych. Raport Faziego sugeruje, \u017ce obecny model finansowania stawia t\u0119 zasad\u0119 pod znakiem zapytania:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eGdy dziennikarstwo finansowane jest przez instytucje, kt\u00f3re powinno kontrolowa\u0107, traci swoj\u0105 podstawow\u0105 legitymacj\u0119.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nBrakuje jasno okre\u015blonych mechanizm\u00f3w gwarantuj\u0105cych niezale\u017cno\u015b\u0107 redakcyjn\u0105 przy jednoczesnym korzystaniu z funduszy politycznych. Obowi\u0105zek oznaczania tre\u015bci sponsorowanych jest niekonsekwentnie realizowany, a \u201ezintegrowane\u201d kampanie informacyjne \u2014 np. w Euronews \u2014 zamazuj\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy informacj\u0105 a marketingiem politycznym.<\/p>\n\n\n\n
Propozycje reform \u2013 g\u0142osy z raportu<\/h3>\n\n\n\n
Raport MCC sugeruje szereg rozwi\u0105za\u0144: <\/p>\n\n\n\n
\n- obowi\u0105zek oznaczania tre\u015bci finansowanych przez UE w spos\u00f3b jednoznaczny i widoczny.<\/li>\n\n\n\n
- wprowadzenie limit\u00f3w dla poziomu finansowego uzale\u017cnienia redakcji od unijnych program\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
- otwarcie program\u00f3w na pluralizm narracyjny, w tym mo\u017cliwo\u015b\u0107 finansowania krytycznych analiz UE.<\/li>\n\n\n\n
- zewn\u0119trzna kontrola rozdzia\u0142u \u015brodk\u00f3w przez podmioty niezale\u017cne od Komisji Europejskiej.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Fazi podkre\u015bla r\u00f3wnie\u017c, \u017ce brak kompleksowych statystyk utrudnia ocen\u0119 skali zjawiska. Wiele danych jest rozproszonych mi\u0119dzy agencjami, a szczeg\u00f3\u0142owe raporty nie s\u0105 publikowane na bie\u017c\u0105co.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eZbyt wiele program\u00f3w medialnych finansowanych przez UE operuje w szarej strefie \u2014 bez nadzoru publicznego, bez transparentno\u015bci, bez debaty.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Finansowanie medi\u00f3w poza UE \u2013 geopolityka informacji<\/h2>\n\n\n\n
W ostatniej dekadzie Unia Europejska zintensyfikowa\u0142a dzia\u0142ania informacyjne i medialne poza w\u0142asnym terytorium. G\u0142\u00f3wne kierunki tych dzia\u0142a\u0144 to kraje obj\u0119te polityk\u0105 s\u0105siedztwa \u2014 Ukraina, Ba\u0142kany Zachodnie, Kaukaz Po\u0142udniowy \u2014 oraz wsparcie dla medi\u00f3w emigracyjnych z pa\u0144stw autorytarnych, g\u0142\u00f3wnie Rosji i Bia\u0142orusi. Coraz cz\u0119\u015bciej obejmuj\u0105 one r\u00f3wnie\u017c Afryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105, Turcj\u0119, Bliski Wsch\u00f3d oraz Azj\u0119 Centraln\u0105. Thomas Fazi twierdzi, \u017ce cel tych dzia\u0142a\u0144 wykracza poza wspieranie wolnych medi\u00f3w: chodzi o kszta\u0142towanie narracji zgodnych z interesem strategicznym UE.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eW takich krajach jak Ukraina czy Gruzja, projekty medialne finansowane przez UE nie s\u0142u\u017c\u0105 tylko wspieraniu niezale\u017cnego dziennikarstwa, lecz promowaniu proeuropejskich to\u017csamo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu wp\u0142ywom Rosji.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Od 2014 roku Ukraina jest kluczowym celem dzia\u0142a\u0144 medialnych UE. Fundusze kierowane s\u0105 przez organizacje pozarz\u0105dowe i zagraniczne fundacje. Celem jest wzmacnianie redakcji i ich zdolno\u015bci do tworzenia tre\u015bci zgodnych z warto\u015bciami europejskimi.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eDziesi\u0105tki milion\u00f3w euro zosta\u0142y przeznaczone na ukrai\u0144skie media, by wzmocni\u0107 ich zdolno\u015b\u0107 do rozpowszechniania narracji i warto\u015bci unijnych.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
W efekcie powstaje silna o\u015b narracyjna \u2013 Bruksela jako gwarant pokoju, Rosja jako \u017ar\u00f3d\u0142o destabilizacji. Taki uk\u0142ad ogranicza miejsce na debat\u0119 i krytyk\u0119 wewn\u0119trzn\u0105, tak\u017ce wobec polityk UE.<\/p>\n\n\n\n
Podobne dzia\u0142ania prowadzone s\u0105 na Ba\u0142kanach Zachodnich i Kaukazie. Tam r\u00f3wnie\u017c dominuj\u0105 media wspierane przez Bruksel\u0119, kt\u00f3re nie tylko promuj\u0105 integracj\u0119, ale cz\u0119sto marginalizuj\u0105 alternatywne g\u0142osy.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eUE finansuje media w Serbii, kt\u00f3re promuj\u0105 korzy\u015bci z przyst\u0105pienia, marginalizuj\u0105c bardziej sceptyczne lub narodowe narracje.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Poza Europ\u0105 szczeg\u00f3lne znaczenie maj\u0105 redakcje emigracyjne z Rosji i Bia\u0142orusi. UE, za po\u015brednictwem European Endowment for Democracy i narodowych fundacji, wspiera tytu\u0142y takie jak Meduza<\/em> czy Belsat<\/em>.<\/p>\n\n\n\n\n\u201eUE sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnym mecenasem medi\u00f3w emigracyjnych krytycznych wobec Kremla i Mi\u0144ska, finansuj\u0105c ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 za granic\u0105.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Cho\u0107 dzia\u0142anie to chroni wolno\u015b\u0107 s\u0142owa, w kontek\u015bcie geopolitycznym jest odbierane jako ekspansja narracyjna Zachodu. Przekaz tych medi\u00f3w pokrywa si\u0119 z interesem unijnej polityki zagranicznej.<\/p>\n\n\n\n
W Afryce P\u00f3\u0142nocnej i na Bliskim Wschodzie UE anga\u017cuje si\u0119 w kampanie medialne dotycz\u0105ce tolerancji, r\u00f3wno\u015bci czy przeciwdzia\u0142ania ekstremizmowi. Jednak tak\u017ce tam tre\u015bci bywaj\u0105 politycznie ukierunkowane.<\/p>\n\n\n\n
Odbiorcy cz\u0119sto nie wiedz\u0105, \u017ce konsumowane tre\u015bci powsta\u0142y za unijne pieni\u0105dze, co podwa\u017ca zaufanie.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eZnaczna cz\u0119\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w finansowanych przez UE za granic\u0105 jest publikowana bez przejrzystych oznacze\u0144, co zaciera granic\u0119 mi\u0119dzy dziennikarstwem a kampani\u0105 informacyjn\u0105.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Bruksela korzysta z wielu instrument\u00f3w \u2013 od NDICI po fundacje narodowe. Problemem jest brak niezale\u017cnej ewaluacji i przejrzysto\u015bci cel\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eUE buduje sie\u0107 medi\u00f3w lojalnych wobec porz\u0105dku normatywnego Brukseli, bardziej kszta\u0142towan\u0105 przez agend\u0119 polityczn\u0105 ni\u017c lokaln\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Chocia\u017c UE deklaruje wspieranie pluralizmu, w praktyce wspiera g\u0142\u00f3wnie redakcje liberalne lub prozachodnie. Konserwatywne, tradycyjne czy neutralne media nie s\u0105 uwzgl\u0119dniane.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eUE selektywnie wspiera g\u0142osy prozachodnie pod szyldem wolno\u015bci s\u0142owa, wykluczaj\u0105c konserwatywne lub tradycjonalistyczne redakcje.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Konsekwencj\u0105 mo\u017ce by\u0107 utrata zaufania i wzrost nastroj\u00f3w antyzachodnich, szczeg\u00f3lnie w spo\u0142ecze\u0144stwach bardziej sceptycznych.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201ePolityka informacyjna UE za granic\u0105 przypomina jej strategi\u0119 energetyczn\u0105: chodzi o przej\u0119cie wp\u0142ywu na kluczowe kana\u0142y przesy\u0142u \u2014 w tym przypadku informacji i narracji.\u201d<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Studium przypadku: media w\u0142oskie<\/h2>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d przyk\u0142ad\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracy redakcji europejskich z instytucjami UE, przypadek W\u0142och pokazuje mechanizmy, napi\u0119cia i ryzyka zwi\u0105zane z finansowaniem medi\u00f3w przez struktury unijne. W\u0142oskie redakcje, w tym najwi\u0119ksze tytu\u0142y prasowe, odegra\u0142y istotn\u0105 rol\u0119 w realizacji programu IMREG \u2013 unijnego instrumentu wspierania \u201edzia\u0142a\u0144 komunikacyjnych\u201d dotycz\u0105cych polityki sp\u00f3jno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Program IMREG, jak deklaruje Komisja Europejska, ma na celu zwi\u0119kszenie wiedzy obywateli o inwestycjach UE w regionach. Faktycznie jednak polega\u0142 na wsp\u00f3\u0142finansowaniu kampanii medialnych o jednoznacznie promocyjnym charakterze. Jak pokazuje raport Faziego, realizatorzy kampanii cz\u0119sto rezygnowali z jednoznacznego oznaczania tych tre\u015bci jako sponsorowanych, co os\u0142abia\u0142o przejrzysto\u015b\u0107 przekazu.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eW ramach programu IMREG, w\u0142oskie redakcje zosta\u0142y wynagrodzone za stworzenie kampanii informacyjnych o polityce sp\u00f3jno\u015bci UE \u2013 cz\u0119sto bez wyra\u017anego oznaczenia ich sponsorowanego charakteru.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d beneficjent\u00f3w znalaz\u0142y si\u0119 wp\u0142ywowe redakcje: \u201eIl Sole 24 Ore\u201d, \u201eLa Repubblica\u201d, \u201eCorriere della Sera\u201d oraz portale regionalne i bran\u017cowe. Kampanie przybiera\u0142y form\u0119 artyku\u0142\u00f3w, podcast\u00f3w, infografik, film\u00f3w wideo i dodatk\u00f3w specjalnych.<\/p>\n\n\n\n
\u201eIl Sole 24 Ore\u201d opublikowa\u0142 cykl Europa w regionach<\/em>, w kt\u00f3rym prezentowa\u0142 przyk\u0142ady udanych inwestycji infrastrukturalnych wsp\u00f3\u0142finansowanych przez UE \u2013 jak rewitalizacja linii kolejowych w Apulii czy budowa park\u00f3w technologicznych w Kampanii. Tre\u015bci te by\u0142y przygotowane profesjonalnie, lecz przedstawione w formie neutralnego dziennikarstwa gospodarczego.<\/p>\n\n\n\n\u201eLa Repubblica\u201d przeprowadzi\u0142a akcj\u0119 redakcyjn\u0105 dotycz\u0105c\u0105 projekt\u00f3w spo\u0142ecznych i \u015brodowiskowych w po\u0142udniowych W\u0142oszech, akcentuj\u0105c rol\u0119 funduszy europejskich w przeciwdzia\u0142aniu ub\u00f3stwu i wykluczeniu. W materia\u0142ach dominowa\u0142y pozytywne narracje, rzadko pojawia\u0142y si\u0119 g\u0142osy krytyczne.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eRedakcje nie tylko realizowa\u0142y kampanie na zlecenie Komisji, ale przedstawia\u0142y je jako niezale\u017cne dziennikarstwo \u2013 co zaciera granic\u0119 mi\u0119dzy informacj\u0105 a promocj\u0105.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Brak jednoznacznych oznacze\u0144 \u017ar\u00f3d\u0142a finansowania \u2013 w formie przypis\u00f3w, logotyp\u00f3w lub komentarza redakcyjnego \u2013 sprawi\u0142, \u017ce wielu odbiorc\u00f3w nie zdawa\u0142o sobie sprawy z promocyjnego charakteru materia\u0142\u00f3w. Oznaczenia by\u0142y najcz\u0119\u015bciej dyskretne \u2013 w przypisach redakcyjnych lub w opisie projektu, bez jasnej informacji, \u017ce tre\u015b\u0107 powsta\u0142a w wyniku umowy z Komisj\u0105 Europejsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
W czasie trwania kampanii, analitycy medi\u00f3w zauwa\u017cyli spadek liczby publikacji krytycznych wobec polityki sp\u00f3jno\u015bci UE w g\u0142\u00f3wnych w\u0142oskich tytu\u0142ach. Cho\u0107 nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o cenzurze, widoczne by\u0142o wyra\u017ane dopasowanie przekazu do oczekiwa\u0144 sponsora. Fazi sugeruje, \u017ce to zjawisko autocenzury mo\u017ce by\u0107 skutkiem zale\u017cno\u015bci finansowej.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eW praktyce Komisja dzia\u0142a jak klient agencji reklamowej: liczy si\u0119 zasi\u0119g, a nie niezale\u017cno\u015b\u0107 czy rzetelno\u015b\u0107 dziennikarska.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Nie tylko og\u00f3lnokrajowe media korzysta\u0142y z IMREG \u2013 lokalne tytu\u0142y, zw\u0142aszcza na po\u0142udniu W\u0142och, realizowa\u0142y setki materia\u0142\u00f3w sponsorowanych, cz\u0119sto bez wiedzy odbiorc\u00f3w. Kampanie dotyczy\u0142y unijnych projekt\u00f3w drogowych, rewitalizacji centr\u00f3w miast czy program\u00f3w edukacyjnych, prezentowanych w jednoznacznie pozytywnym tonie.<\/p>\n\n\n\n
Program IMREG nie nak\u0142ada\u0142 obowi\u0105zku weryfikacji jako\u015bci tre\u015bci ani przejrzysto\u015bci struktury finansowej. Kluczowym kryterium by\u0142a liczba odbiorc\u00f3w \u2013 wej\u015b\u0107 na strony internetowe, ods\u0142on wideo czy interakcji w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych.<\/p>\n\n\n\n
Z punktu widzenia redakcji program oferowa\u0142 korzy\u015bci finansowe, ale wprowadza\u0142 ryzyko os\u0142abienia wiarygodno\u015bci \u2013 zw\u0142aszcza w oczach czytelnik\u00f3w bardziej krytycznych wobec UE.<\/p>\n\n\n\n
W\u0142oski zwi\u0105zek dziennikarzy (FNSI) wyda\u0142 stanowisko, w kt\u00f3rym przestrzeg\u0142 przed nieoznaczonym finansowaniem tre\u015bci redakcyjnych. W dokumencie stwierdzono, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eProgramy promocyjne UE nie mog\u0105 by\u0107 mylone z niezale\u017cnym dziennikarstwem. Brak oznaczenia tre\u015bci sponsorowanych zagra\u017ca transparentno\u015bci i wiarygodno\u015bci redakcji.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
W odpowiedzi Komisja Europejska podkre\u015bli\u0142a, \u017ce tre\u015bci tworzone w ramach IMREG nie s\u0105 propagand\u0105, lecz maj\u0105 charakter informacyjny. Jednak do dzi\u015b nie wdro\u017cono obowi\u0105zku wyra\u017anego oznaczania sponsorowanych tre\u015bci ani nie wprowadzono zewn\u0119trznego nadzoru.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eProgramy informacyjne UE, mimo szlachetnych deklaracji, mog\u0105 w praktyce prowadzi\u0107 do uzale\u017cnienia medi\u00f3w i erozji ich niezale\u017cno\u015bci.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
W\u0142oski przypadek stanowi ilustracj\u0119 szerszego problemu: jak pogodzi\u0107 potrzeb\u0119 informowania o dzia\u0142aniach UE z zasad\u0105 niezale\u017cno\u015bci medi\u00f3w? Je\u015bli \u017ar\u00f3d\u0142a finansowania nie s\u0105 transparentne, a przekaz jednostronny, mo\u017ce doj\u015b\u0107 do os\u0142abienia pluralizmu i zaufania spo\u0142ecznego do dziennikarstwa.<\/p>\n\n\n\n
Analiza krytyczna i odpowiedzi na zarzuty<\/h2>\n\n\n\n
Raport Thomasa Faziego formu\u0142uje jednoznaczny zarzut: Unia Europejska wykorzystuje finansowanie medi\u00f3w jako narz\u0119dzie do kszta\u0142towania przestrzeni informacyjnej wed\u0142ug w\u0142asnych priorytet\u00f3w geopolitycznych i ideologicznych. Dotyczy to zar\u00f3wno kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich, jak i pa\u0144stw s\u0105siednich i autorytarnych. Krytyka obejmuje brak przejrzysto\u015bci, selektywno\u015b\u0107 wsparcia, marginalizowanie g\u0142os\u00f3w krytycznych oraz mo\u017cliwy wp\u0142yw na niezale\u017cno\u015b\u0107 dziennikarsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eW rzeczywisto\u015bci Komisja nie wspiera wolno\u015bci s\u0142owa jako takiej, lecz jedynie te jej przejawy, kt\u00f3re wpisuj\u0105 si\u0119 w dominuj\u0105cy \u015bwiatopogl\u0105d i polityczne interesy Brukseli.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Zarzut ten ma istotne uzasadnienie, szczeg\u00f3lnie je\u015bli zestawi si\u0119 deklaracje UE o wspieraniu pluralizmu z praktyk\u0105 selektywnego finansowania. W raportach ko\u0144cowych program\u00f3w, takich jak IMREG czy NDICI, rzadko uwzgl\u0119dniane s\u0105 mechanizmy oceny r\u00f3\u017cnorodno\u015bci ideologicznej finansowanych projekt\u00f3w. Brakuje tak\u017ce otwartych konkurs\u00f3w, w kt\u00f3rych r\u00f3wne szanse mia\u0142yby redakcje o konserwatywnym, spo\u0142ecznie tradycyjnym czy neutralnym profilu.<\/p>\n\n\n\n
Z drugiej strony, instytucje unijne, organizacje partnerskie i cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowiska medialnego odpowiadaj\u0105 na te zarzuty kilkoma argumentami.<\/p>\n\n\n\n
Po pierwsze, podkre\u015blaj\u0105, \u017ce finansowanie nie ma charakteru redakcyjnego, lecz strukturalny<\/strong> \u2013 wspiera rozw\u00f3j kompetencji, narz\u0119dzi technologicznych, szkole\u0144 oraz zdolno\u015bci dotarcia do odbiorcy.<\/p>\n\n\n\n\n\u201eKomisja Europejska nie wp\u0142ywa na tre\u015b\u0107 dziennikarsk\u0105, lecz umo\u017cliwia redakcjom dost\u0119p do narz\u0119dzi i wiedzy, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 ich niezale\u017cno\u015b\u0107 od komercyjnych lub autorytarnych nacisk\u00f3w.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Ten argument jednak traci na sile, gdy finansowane s\u0105 gotowe kampanie tematyczne \u2013 jak w przypadku IMREG \u2013 z dok\u0142adnie okre\u015blon\u0105 tematyk\u0105 i oczekiwan\u0105 narracj\u0105. Krytycy wskazuj\u0105, \u017ce brak bezpo\u015bredniego wp\u0142ywu nie oznacza braku wp\u0142ywu systemowego. Po drugie, UE t\u0142umaczy, \u017ce finansowanie redakcji o profilu liberalnym lub prozachodnim wynika z tego, i\u017c to w\u0142a\u015bnie te \u015brodowiska sk\u0142adaj\u0105 aplikacje i maj\u0105 kompetencje w zakresie grant\u00f3w. W domy\u015ble \u2013 redakcje konserwatywne lub tradycyjne nie uczestnicz\u0105 w konkursach z powodu braku strukturalnego przygotowania.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eWyb\u00f3r beneficjent\u00f3w nie wynika z uprzedze\u0144 ideologicznych, lecz z jako\u015bci zg\u0142osze\u0144 i umiej\u0119tno\u015bci wnioskodawc\u00f3w.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Ten argument jednak sugeruje istnienie \u201eb\u0142\u0119dnego ko\u0142a instytucjonalnego\u201d: \u015brodki trafiaj\u0105 do tych, kt\u00f3rzy ju\u017c maj\u0105 zaplecze grantowe, a ci, kt\u00f3rzy s\u0105 spoza tego obiegu \u2013 pozostaj\u0105 wykluczeni.<\/p>\n\n\n\n
Po trzecie, Komisja podkre\u015bla, \u017ce jej dzia\u0142ania maj\u0105 na celu przeciwdzia\u0142anie dezinformacji i wrogim kampaniom informacyjnym, g\u0142\u00f3wnie ze strony Rosji, Chin i innych autorytarnych aktor\u00f3w. W tym kontek\u015bcie, wspieranie proeuropejskich redakcji jest traktowane jako forma obrony informacyjnej, a nie narz\u0119dzie propagandy.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eWsparcie dla medi\u00f3w promuj\u0105cych warto\u015bci europejskie to element budowania odporno\u015bci demokratycznej wobec zagro\u017ce\u0144 informacyjnych ze Wschodu.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Jednak i ten argument jest kontestowany \u2013 krytycy zauwa\u017caj\u0105, \u017ce w obronie przed propagand\u0105 nie powinno si\u0119 si\u0119ga\u0107 po propagand\u0119 odwrotn\u0105<\/strong>, lecz raczej wzmacnia\u0107 faktyczn\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i zdolno\u015b\u0107 do debaty publicznej.<\/p>\n\n\n\nDodatkowym w\u0105tkiem analizy jest odpowiedzialno\u015b\u0107 samych redakcji. Fazi zarzuca im brak etycznej refleksji nad przyjmowaniem \u015brodk\u00f3w od instytucji, kt\u00f3re s\u0105 jednocze\u015bnie przedmiotem ich przekaz\u00f3w. Brak oznacze\u0144, niedostateczne informowanie czytelnik\u00f3w, a tak\u017ce ch\u0119\u0107 dopasowania si\u0119 do oczekiwa\u0144 grantodawcy wskazuj\u0105, \u017ce redakcje nie zawsze zachowuj\u0105 odpowiedni dystans.<\/p>\n\n\n\n
\n\u201eMedia, kt\u00f3re informuj\u0105 o instytucjach, nie mog\u0105 przyjmowa\u0107 od nich pieni\u0119dzy na tworzenie przekaz\u00f3w bez jasnego ujawnienia tej zale\u017cno\u015bci.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
W\u0142oski przypadek IMREG pokazuje, \u017ce granica mi\u0119dzy niezale\u017cnym dziennikarstwem a komunikacj\u0105 korporacyjn\u0105 potrafi si\u0119 zaciera\u0107 \u2013 zw\u0142aszcza gdy w gr\u0119 wchodzi znacz\u0105ce finansowanie i kampanie o wyra\u017anych celach narracyjnych.<\/p>\n\n\n\n
Odpowiedzi\u0105 na te zarzuty mo\u017ce by\u0107 wdro\u017cenie reform:<\/p>\n\n\n\n
\n- obowi\u0105zek jednoznacznego oznaczania tre\u015bci sponsorowanych przez UE;<\/li>\n\n\n\n
- rotacyjny, pluralistyczny sk\u0142ad cia\u0142 grantodawczych;<\/li>\n\n\n\n
- otwarte konsultacje przed og\u0142oszeniem konkurs\u00f3w tematycznych;<\/li>\n\n\n\n
- audyt redakcyjny z udzia\u0142em niezale\u017cnych gremi\u00f3w dziennikarskich;<\/li>\n\n\n\n
- zr\u00f3\u017cnicowanie kana\u0142\u00f3w dystrybucji \u015brodk\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, sp\u00f3r nie dotyczy samej idei wsparcia \u2013 lecz zasad jego realizacji. Krytyka Faziego przypomina, \u017ce wolno\u015b\u0107 s\u0142owa wymaga nie tylko braku cenzury, lecz tak\u017ce autonomii od interes\u00f3w politycznych, nawet je\u015bli s\u0105 one demokratycznie legitymizowane<\/strong>.<\/p>\n\n\n\nAnaliza raportu autorstwa Thomasa Faziego, opublikowanego przez brukselski oddzia\u0142 konserwatywnego, w\u0119gierskiego Kolegium Macieja Korwina (MCC), ukazuje niepokoj\u0105cy obraz relacji mi\u0119dzy Uni\u0105 Europejsk\u0105 a sektorem medialnym. Pomimo deklarowanego zaanga\u017cowania UE na rzecz pluralizmu, niezale\u017cno\u015bci i jako\u015bci dziennikarstwa, faktyczne mechanizmy wsparcia medialnego okazuj\u0105 si\u0119 obci\u0105\u017cone powa\u017cnymi wadami strukturalnymi, ideologicznymi i systemowymi.<\/p>\n\n\n\n
Po pierwsze, struktura finansowania medialnego przez UE \u2013 zar\u00f3wno w krajach cz\u0142onkowskich, jak i poza nimi \u2013 opiera si\u0119 na zr\u00f3\u017cnicowanych i rozproszonych mechanizmach, kt\u00f3re nie s\u0105 obj\u0119te wsp\u00f3ln\u0105 strategi\u0105 medialn\u0105. Programy takie jak Creative Europe, NDICI, IMREG czy EED, mimo formalnej otwarto\u015bci, w praktyce koncentruj\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 redakcji o liberalnym, proeuropejskim profilu. Prowadzi to do powstawania swoistych \u201eoligopoli grantowych\u201d, co skutkuje zaw\u0119\u017ceniem pluralizmu informacyjnego i uprzywilejowaniem jednej orientacji ideowej.<\/p>\n\n\n\n
Po drugie, praktyki stosowane w realizacji kampanii medialnych finansowanych przez instytucje unijne \u2013 jak pokazuje przypadek W\u0142och \u2013 nierzadko zacieraj\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy dziennikarstwem a promocj\u0105. Materia\u0142y tworzone w ramach program\u00f3w, takich jak IMREG, cz\u0119sto nie s\u0105 odpowiednio oznaczane jako sponsorowane, co wprowadza odbiorc\u00f3w w b\u0142\u0105d i os\u0142abia zaufanie do medi\u00f3w jako instytucji publicznego zaufania. W efekcie, unijne wsparcie mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 kontrproduktywnie \u2013 zamiast wzmacnia\u0107 media, obni\u017ca ich wiarygodno\u015b\u0107 i podwa\u017ca normy etyczne.<\/p>\n\n\n\n
Po trzecie, UE broni swojej polityki finansowania jako mechanizmu obrony przed dezinformacj\u0105 i wrogimi wp\u0142ywami zewn\u0119trznymi. Jednak argument ten nie mo\u017ce usprawiedliwia\u0107 systemowej selekcji \u015bwiatopogl\u0105dowej ani wykluczania redakcji prezentuj\u0105cych alternatywne wizje polityczne, spo\u0142eczne czy kulturowe. Prawdziwa odporno\u015b\u0107 demokratyczna opiera si\u0119 nie na jednolito\u015bci przekazu, lecz na zdolno\u015bci do prowadzenia wielostronnej, otwartej debaty.<\/p>\n\n\n\n
Wnioski wynikaj\u0105ce z analizy s\u0105 jednoznaczne. UE powinna zreformowa\u0107 system wsparcia medialnego, wprowadzaj\u0105c przejrzyste kryteria ideowe i instytucjonalne, tak by zapewni\u0107 r\u00f3wny dost\u0119p dla redakcji o r\u00f3\u017cnych profilach. Nale\u017cy wprowadzi\u0107 obowi\u0105zek wyra\u017anego oznaczania tre\u015bci sponsorowanych oraz mechanizmy kontroli etycznej, nadzorowane przez niezale\u017cne gremia dziennikarskie. Konieczne jest zbudowanie kana\u0142\u00f3w finansowania o charakterze pluralistycznym \u2013 zar\u00f3wno na poziomie tematycznym, jak i geograficznym \u2013 tak aby fundusze nie koncentrowa\u0142y si\u0119 w kilku wybranych redakcjach.<\/p>\n\n\n\n
Raport MCC Brussels nie jest wy\u0142\u0105cznie krytyk\u0105 instytucji europejskich \u2013 to r\u00f3wnie\u017c apel o refleksj\u0119 nad przysz\u0142o\u015bci\u0105 wolnych medi\u00f3w w Europie. Je\u015bli Unia ma pozosta\u0107 projektem opartym na demokratycznym dyskursie, musi zagwarantowa\u0107, \u017ce wsparcie medialne nie b\u0119dzie narz\u0119dziem politycznej unifikacji, lecz fundamentem rzeczywistej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, odpowiedzialno\u015bci i przejrzysto\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W ostatnich latach obserwujemy rosn\u0105c\u0105 aktywno\u015b\u0107 instytucji Unii Europejskiej w obszarze finansowania medi\u00f3w. Ten trend wywo\u0142uje pytania o granice niezale\u017cno\u015bci dziennikarskiej, przejrzysto\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 politycznych oraz wp\u0142yw \u015brodk\u00f3w publicznych na kszta\u0142t debaty publicznej. Raport \u201eBrukselska machina medialna: finansowanie medi\u00f3w przez UE a kszta\u0142towanie dyskursu publicznego\u201d (\u201eBrussels\u2019s Media Machine: EU Media Funding and the Shaping of Public […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":15624,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[1748,1749,552,392],"class_list":["post-15611","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wydarzenia","tag-fundusze","tag-kolegium-macieja-korwina","tag-komisja-europejska","tag-unia-europejska"],"yoast_head":"\n
Szokuj\u0105cy raport: Jak UE za nasze pieni\u0105dze korumpuje media, by szerzy\u0142y unijn\u0105 propagand\u0119 - Dziennik Narodowy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Szokuj\u0105cy raport: Jak UE za nasze pieni\u0105dze korumpuje media, by szerzy\u0142y unijn\u0105 propagand\u0119 - Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-06-06T08:39:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-06-06T08:39:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ChatGPT-Image-6-cze-2025-10_37_57-1024x683.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"683\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Redakcja\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Redakcja\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611\"},\"author\":{\"name\":\"Redakcja\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\"},\"headline\":\"Szokuj\u0105cy raport: Jak UE za nasze pieni\u0105dze korumpuje media, by szerzy\u0142y unijn\u0105 propagand\u0119\",\"datePublished\":\"2025-06-06T08:39:12+00:00\",\"dateModified\":\"2025-06-06T08:39:13+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611\"},\"wordCount\":4021,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"fundusze\",\"Kolegium Macieja Korwina\",\"Komisja Europejska\",\"Unia Europejska\"],\"articleSection\":[\"Wydarzenia\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611\",\"name\":\"Szokuj\u0105cy raport: Jak UE za nasze pieni\u0105dze korumpuje media, by szerzy\u0142y unijn\u0105 propagand\u0119 - Dziennik Narodowy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-06-06T08:39:12+00:00\",\"dateModified\":\"2025-06-06T08:39:13+00:00\",\"description\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Szokuj\u0105cy raport: Jak UE za nasze pieni\u0105dze korumpuje media, by szerzy\u0142y unijn\u0105 propagand\u0119\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"description\":\"Dziennik Narodowy\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"contentUrl\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"width\":704,\"height\":155,\"caption\":\"Dziennik Narodowy\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\",\"https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\",\"name\":\"Redakcja\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Redakcja\"},\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Szokuj\u0105cy raport: Jak UE za nasze pieni\u0105dze korumpuje media, by szerzy\u0142y unijn\u0105 propagand\u0119 - Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Szokuj\u0105cy raport: Jak UE za nasze pieni\u0105dze korumpuje media, by szerzy\u0142y unijn\u0105 propagand\u0119 - Dziennik Narodowy","og_description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","og_url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611","og_site_name":"Dziennik Narodowy","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","article_published_time":"2025-06-06T08:39:12+00:00","article_modified_time":"2025-06-06T08:39:13+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":683,"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ChatGPT-Image-6-cze-2025-10_37_57-1024x683.png","type":"image\/png"}],"author":"Redakcja","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Dziennik_N","twitter_site":"@Dziennik_N","twitter_misc":{"Napisane przez":"Redakcja","Szacowany czas czytania":"17 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611"},"author":{"name":"Redakcja","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1"},"headline":"Szokuj\u0105cy raport: Jak UE za nasze pieni\u0105dze korumpuje media, by szerzy\u0142y unijn\u0105 propagand\u0119","datePublished":"2025-06-06T08:39:12+00:00","dateModified":"2025-06-06T08:39:13+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611"},"wordCount":4021,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"keywords":["fundusze","Kolegium Macieja Korwina","Komisja Europejska","Unia Europejska"],"articleSection":["Wydarzenia"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611","name":"Szokuj\u0105cy raport: Jak UE za nasze pieni\u0105dze korumpuje media, by szerzy\u0142y unijn\u0105 propagand\u0119 - Dziennik Narodowy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website"},"datePublished":"2025-06-06T08:39:12+00:00","dateModified":"2025-06-06T08:39:13+00:00","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15611#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Szokuj\u0105cy raport: Jak UE za nasze pieni\u0105dze korumpuje media, by szerzy\u0142y unijn\u0105 propagand\u0119"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","name":"Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy","publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization","name":"Dziennik Narodowy","alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","contentUrl":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","width":704,"height":155,"caption":"Dziennik Narodowy"},"image":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1","name":"Redakcja","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","caption":"Redakcja"},"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3"}]}},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15611"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15611\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15625,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15611\/revisions\/15625"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<br />
<b>Fatal error</b>: Uncaught wfWAFStorageFileException: Unable to save temporary file for atomic writing. in /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php:34
Stack trace:
#0 /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php(658): wfWAFStorageFile::atomicFilePutContents('/home/klient.dh...', '<?php exit('Acc...')
#1 [internal function]: wfWAFStorageFile->saveConfig('livewaf')
#2 {main}
thrown in <b>/home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php</b> on line <b>34</b><br />