Ju\u017c 21 sierpnia 1914 roku rz\u0105d francuski wyrazi\u0142 zgod\u0119 na formowanie polskich oddzia\u0142\u00f3w, cho\u0107 w praktyce ograniczy\u0142o si\u0119 to do wcielania ochotnik\u00f3w do armii francuskiej, a nie tworzenia samodzielnych jednostek narodowych. Powodem tego ograniczenia by\u0142 m.in. sprzeciw carskiej Rosji, b\u0119d\u0105cej w\u00f3wczas sojusznikiem Francji, kt\u00f3ra nie akceptowa\u0142a pomys\u0142u polskiej armii niezale\u017cnej od jej wp\u0142yw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Pomimo tych trudno\u015bci, Polacy na emigracji oraz je\u0144cy z armii pa\u0144stw centralnych zg\u0142aszali si\u0119 do walki. Powstawa\u0142y niewielkie formacje, takie jak kompania bajo\u0144czyk\u00f3w \u2013 nazwana tak od obozu szkoleniowego w Bajonnie. Polacy walczyli w szeregach Legii Cudzoziemskiej, gdzie zyskali uznanie, ale ich ofiarno\u015b\u0107 nie przek\u0142ada\u0142a si\u0119 jeszcze na polityczne uznanie dla sprawy polskiej.<\/p>\n\n\n\n
Prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 w 1917 roku, po rewolucji lutowej w Rosji i wej\u015bciu Stan\u00f3w Zjednoczonych do wojny. Os\u0142abienie pozycji Rosji i rosn\u0105ca rola USA umo\u017cliwi\u0142y Romanowi Dmowskiemu i Komitetowi Narodowemu Polskiemu (KNP) podj\u0119cie skutecznych dzia\u0142a\u0144. Ich dyplomacja zaowocowa\u0142a dekretem prezydenta Francji Raymonda Poincar\u00e9go z 4 czerwca 1917 roku, kt\u00f3ry formalnie powo\u0142a\u0142 Armi\u0119 Polsk\u0105 we Francji. By\u0142 to moment historyczny: po raz pierwszy od rozbior\u00f3w powsta\u0142a legalna, uznana przez mocarstwa zachodnie, polska formacja wojskowa.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnocze\u015bnie trwa\u0142y zabiegi o mi\u0119dzynarodowe uznanie Komitetu Narodowego Polskiego za reprezentacj\u0119 polityczn\u0105 narodu polskiego. Uznanie to nast\u0105pi\u0142o jesieni\u0105 1917 roku \u2013 najpierw przez Francj\u0119, potem przez Wielk\u0105 Brytani\u0119, W\u0142ochy i Stany Zjednoczone. Otworzy\u0142o to drog\u0119 do dalszego rozwoju Armii, nad kt\u00f3r\u0105 we wrze\u015bniu 1918 roku KNP uzyska\u0142 pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 polityczn\u0105, a miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej dow\u00f3dztwo wojskowe przej\u0105\u0142 genera\u0142 J\u00f3zef Haller. Tak narodzi\u0142a si\u0119 formacja, kt\u00f3ra mia\u0142a odegra\u0107 kluczow\u0105 rol\u0119 w odzyskaniu i obronie niepodleg\u0142o\u015bci Polski.<\/p>\n\n\n\n
Rekrutacja do Armii Polskiej we Francji by\u0142a jednym z najwi\u0119kszych sukces\u00f3w polskiej polityki zagranicznej w czasie I wojny \u015bwiatowej. Ju\u017c od sierpnia 1914 roku Polacy we Francji, a tak\u017ce w innych krajach sprzymierzonych, zg\u0142aszali gotowo\u015b\u0107 walki u boku Ententy. Jednak dopiero dekret prezydenta Poincar\u00e9go z 4 czerwca 1917 roku otworzy\u0142 formaln\u0105 drog\u0119 do tworzenia samodzielnych jednostek wojskowych. Od tego momentu rozpocz\u0119to intensywn\u0105 i szeroko zakrojon\u0105 akcj\u0119 werbunkow\u0105, obejmuj\u0105c\u0105 Polak\u00f3w z r\u00f3\u017cnych stron \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n
Trzon nowo powo\u0142anej armii stanowili ochotnicy z emigracji, g\u0142\u00f3wnie z Francji, USA, Kanady i Brazylii. W Stanach Zjednoczonych rekrutacj\u0105 zajmowa\u0142 si\u0119 m.in. Ignacy Paderewski, kt\u00f3rego apel spotka\u0142 si\u0119 z ogromnym odzewem. W ramach tzw. Obozu Ko\u015bciuszko w Niagara-on-the-Lake przeszkolono tysi\u0105ce ochotnik\u00f3w gotowych wyjecha\u0107 do Francji i wst\u0105pi\u0107 do polskiej armii. Zg\u0142aszali si\u0119 tak\u017ce Polacy s\u0142u\u017c\u0105cy wcze\u015bniej w armiach pa\u0144stw centralnych, kt\u00f3rzy jako je\u0144cy trafili do oboz\u00f3w w Europie Zachodniej lub we W\u0142oszech. Tylko z samych oboz\u00f3w we W\u0142oszech zrekrutowano ponad 25 tysi\u0119cy by\u0142ych \u017co\u0142nierzy armii austro-w\u0119gierskiej.<\/p>\n\n\n\n
Do formowania armii przyst\u0105piono stopniowo. W obozie Sill\u00e9-le-Guillaume (Loara) zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 pierwsze jednostki, a ju\u017c 8 stycznia 1918 roku sformowano 1 Pu\u0142k Strzelc\u00f3w Polskich pod dow\u00f3dztwem pu\u0142kownika Jasie\u0144skiego. W kolejnych miesi\u0105cach tworzono dalsze pu\u0142ki i dywizje, a Armia przyj\u0119\u0142a struktur\u0119 zbli\u017con\u0105 do francuskiej, zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem organizacyjnym, jak i logistycznym.<\/p>\n\n\n\n
W sk\u0142ad armii wesz\u0142y trzy g\u0142\u00f3wne korpusy: I, II i III. I Korpus (dow\u00f3dca gen. Dominique Odry) obejmowa\u0142 m.in. 1., 2. i 3. Dywizj\u0119 Strzelc\u00f3w Polskich, a jego jednostki by\u0142y formowane g\u0142\u00f3wnie z ochotnik\u00f3w z Francji i Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. III Korpus (gen. Massenet), w kt\u00f3rego sk\u0142ad wchodzi\u0142y m.in. 6. i 7. Dywizja Strzelc\u00f3w, opiera\u0142 si\u0119 na strukturach francuskich 38. i 154. Dywizji. Do II Korpusu w\u0142\u0105czono polskie jednostki dzia\u0142aj\u0105ce wcze\u015bniej na terenie Rosji, m.in. 4. Dywizj\u0119 Strzelc\u00f3w Polskich gen. Lucjana \u017beligowskiego oraz 5. Dywizj\u0119 Syberyjsk\u0105 p\u0142k. Waleriana Czumy.<\/p>\n\n\n\n
W ka\u017cdej dywizji znajdowa\u0142y si\u0119 trzy pu\u0142ki piechoty, wspierane przez artyleri\u0119, oddzia\u0142y saper\u00f3w, kawaleri\u0119 i jednostki logistyczne. W maju i czerwcu 1919 roku utworzono r\u00f3wnie\u017c tzw. Dywizj\u0119 Instrukcyjn\u0105, kt\u00f3ra pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 szkoleniow\u0105, a tak\u017ce dostarcza\u0142a rezerw osobowych dla pozosta\u0142ych oddzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje zr\u00f3\u017cnicowanie pochodzenia \u017co\u0142nierzy. Obok emigrant\u00f3w z Francji i USA s\u0142u\u017cyli byli je\u0144cy z armii niemieckiej, austro-w\u0119gierskiej i rosyjskiej, a tak\u017ce ochotnicy z formacji Soko\u0142a i Strzelca. Oficerami pocz\u0105tkowo byli g\u0142\u00f3wnie Francuzi \u2013 ich obecno\u015b\u0107 wynika\u0142a z potrzeby szybkiego stworzenia struktury dow\u00f3dczej i zapewnienia standard\u00f3w szkoleniowych. Dopiero z czasem, po przeszkoleniu odpowiedniej liczby polskich oficer\u00f3w, dow\u00f3dztwo zacz\u0119to przekazywa\u0107 Polakom.<\/p>\n\n\n\n
Uzbrojenie i wyposa\u017cenie armii pochodzi\u0142o z nadwy\u017cek demobilizowanego wojska francuskiego. Dzi\u0119ki temu Armia Hallera by\u0142a jedn\u0105 z najlepiej uzbrojonych i umundurowanych formacji w\u015br\u00f3d wszystkich odradzaj\u0105cych si\u0119 si\u0142 zbrojnych Polski. Noszono francuskie mundury w kolorze b\u0142\u0119kitnym, st\u0105d popularna nazwa \u201eB\u0142\u0119kitna Armia\u201d. Armia posiada\u0142a te\u017c nowoczesne \u015brodki walki \u2013 artyleri\u0119 ci\u0119\u017ck\u0105, czo\u0142gi (1 Pu\u0142k Czo\u0142g\u00f3w), eskadry lotnicze (m.in. 39, 59, 66 Eskadra Breguet\u00f3w) oraz rozbudowan\u0105 kawaleri\u0119. Kawaleria obejmowa\u0142a pu\u0142ki szwole\u017cer\u00f3w, kt\u00f3re w wyniku reorganizacji utworzy\u0142y 4. Pu\u0142k Dragon\u00f3w Kresowych.<\/p>\n\n\n\n
Do 1 kwietnia 1919 roku Armia Polskiego we Francji liczy\u0142a oko\u0142o 70 tysi\u0119cy ludzi. By\u0142a to najliczniejsza i najlepiej przygotowana formacja wojskowa spo\u015br\u00f3d wszystkich polskich si\u0142 zbrojnych tworzonych poza krajem. Jej gotowo\u015b\u0107 bojowa i sprawno\u015b\u0107 organizacyjna mia\u0142y wkr\u00f3tce odegra\u0107 decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w zabezpieczeniu granic nowo odrodzonej Polski.<\/p>\n\n\n\n
B\u0142\u0119kitna Armia by\u0142a jedn\u0105 z najlepiej wyszkolonych i wyposa\u017conych polskich formacji wojskowych powstaj\u0105cych w okresie I wojny \u015bwiatowej. Jej organizacja wzorowana by\u0142a \u015bci\u015ble na modelu francuskim, zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem struktury dowodzenia, jak i metod szkoleniowych. Francuskie do\u015bwiadczenie wojenne, zdobyte na frontach zachodnich, stanowi\u0142o podstaw\u0119 w kszta\u0142ceniu kadr i przygotowaniu \u017co\u0142nierzy do przysz\u0142ych zada\u0144 bojowych.<\/p>\n\n\n\n
Szkolenie odbywa\u0142o si\u0119 w specjalnie wyznaczonych koszarach na terenie Francji, m.in. w departamentach Orne, Sarthe i Haute-Sa\u00f4ne. W szkoleniu uczestniczyli francuscy instruktorzy, kt\u00f3rzy prowadzili kursy piechoty, artylerii, saper\u00f3w, kawalerii oraz szkolenie lotnicze. Szczeg\u00f3lnie istotna by\u0142a francuska Szko\u0142a Pilot\u00f3w, w kt\u00f3rej kszta\u0142cono polskich lotnik\u00f3w. Wysoki poziom wyszkolenia objawia\u0142 si\u0119 w precyzji dzia\u0142ania jednostek oraz ich gotowo\u015bci do dzia\u0142a\u0144 bojowych ju\u017c kr\u00f3tko po formowaniu.<\/p>\n\n\n\n
Pod wzgl\u0119dem technicznym Armia Hallera by\u0142a znakomicie wyposa\u017cona. Dzi\u0119ki francuskiej pomocy korzysta\u0142a z nowoczesnego sprz\u0119tu: karabin\u00f3w Lebel, karabin\u00f3w maszynowych Hotchkiss, armat 75 mm, a tak\u017ce pojazd\u00f3w mechanicznych i opancerzonych. Szczeg\u00f3lnym wzmocnieniem by\u0142a obecno\u015b\u0107 czo\u0142g\u00f3w \u2013 utworzono 1 Pu\u0142k Czo\u0142g\u00f3w, wyposa\u017cony w francuskie Renault FT. Ponadto armia dysponowa\u0142a rozbudowanym zapleczem logistycznym, co zapewnia\u0142o jej mobilno\u015b\u0107 i samowystarczalno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Mundury polskich \u017co\u0142nierzy mia\u0142y charakterystyczny b\u0142\u0119kitny kolor, kt\u00f3ry odr\u00f3\u017cnia\u0142 ich od innych formacji i sta\u0142 si\u0119 jednym z symboli Armii. B\u0142\u0119kitny kolor mia\u0142 podkre\u015bla\u0107 sojusz z Francj\u0105 i charakter armii jako formacji regularnej, wspieranej przez pa\u0144stwo alianckie.<\/p>\n\n\n\n
Cho\u0107 Armia Polska we Francji powsta\u0142a z my\u015bl\u0105 o przysz\u0142ych dzia\u0142aniach w Polsce, to jej cz\u0119\u015b\u0107 zd\u0105\u017cy\u0142a wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w ostatnich miesi\u0105cach walk na froncie zachodnim I wojny \u015bwiatowej. Udzia\u0142 ten mia\u0142 znaczenie g\u0142\u00f3wnie symboliczne i propagandowe, ale te\u017c bojowe \u2013 potwierdza\u0142 warto\u015b\u0107 polskich \u017co\u0142nierzy jako pe\u0142noprawnych uczestnik\u00f3w wojny po stronie Ententy.<\/p>\n\n\n\n
Pierwszym oddzia\u0142em, kt\u00f3ry wszed\u0142 do walki, by\u0142 1 Pu\u0142k Strzelc\u00f3w Polskich. Od lipca 1918 roku uczestniczy\u0142 on w dzia\u0142aniach ofensywnych w Szampanii, gdzie wspiera\u0142 operacje wojsk francuskich. \u017bo\u0142nierze pu\u0142ku wykazali si\u0119 du\u017c\u0105 dyscyplin\u0105 i odwag\u0105, co przyczyni\u0142o si\u0119 do ich pozytywnego odbioru w\u015br\u00f3d francuskiego dow\u00f3dztwa.<\/p>\n\n\n\n
W pa\u017adzierniku 1918 roku do walk do\u0142\u0105czy\u0142a tak\u017ce 1 Dywizja Strzelc\u00f3w Polskich, kt\u00f3ra zaj\u0119\u0142a odcinek frontu w Wogezach. By\u0142o to istotne nie tylko ze wzgl\u0119du na do\u015bwiadczenie bojowe, ale r\u00f3wnie\u017c dla morale \u2013 zar\u00f3wno Polak\u00f3w w armii, jak i opinii publicznej w kraju i na emigracji. Udzia\u0142 w dzia\u0142aniach wojennych u boku aliant\u00f3w umacnia\u0142 polityczn\u0105 pozycj\u0119 Komitetu Narodowego Polskiego i legitymizowa\u0142 prawo Polski do niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Mimo ograniczonego zasi\u0119gu dzia\u0142a\u0144 bojowych, obecno\u015b\u0107 Polak\u00f3w na froncie zachodnim mia\u0142a warto\u015b\u0107 symbolu: Polska, cho\u0107 jeszcze niepodleg\u0142a, mia\u0142a ju\u017c swoje wojsko walcz\u0105ce w wojnie \u015bwiatowej po stronie zwyci\u0119zc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Zako\u0144czenie dzia\u0142a\u0144 wojennych w listopadzie 1918 roku otworzy\u0142o nowy etap w historii Armii Polskiej we Francji. Z formacji sojuszniczej stacjonuj\u0105cej we Francji mia\u0142a sta\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Wojska Polskiego i odegra\u0107 kluczow\u0105 rol\u0119 w obronie granic odradzaj\u0105cej si\u0119 Rzeczypospolitej. Realizacja tego planu wymaga\u0142a jednak przezwyci\u0119\u017cenia powa\u017cnych trudno\u015bci logistycznych i politycznych.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wn\u0105 przeszkod\u0105 by\u0142a kwestia transportu armii przez terytorium niemieckie. Po d\u0142ugich negocjacjach, 8 kwietnia 1919 roku marsza\u0142ek Foch wyda\u0142 rozkaz rozpocz\u0119cia przerzutu wojsk do Polski. Pierwszy poci\u0105g z dow\u00f3dc\u0105 Armii, genera\u0142em J\u00f3zefem Hallerem, wyruszy\u0142 16 kwietnia i dotar\u0142 do K\u0105kolewa w Wielkopolsce w nocy z 19 na 20 kwietnia. Genera\u0142 natychmiast wys\u0142a\u0142 depesz\u0119 do J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego z informacj\u0105 o przybyciu, na kt\u00f3r\u0105 odpowiedziano serdecznym powitaniem.<\/p>\n\n\n\n
Przemarsz odbywa\u0142 si\u0119 etapami, zgodnie z ustalonym harmonogramem. Do Polski kolejno trafia\u0142y dywizje i jednostki wsparcia: 1 Dywizja, 2 Dywizja, 3 Dywizja, a\u017c po Dywizj\u0119 Instrukcyjn\u0105. Przemieszczano tak\u017ce kawaleri\u0119, lotnictwo i pu\u0142k czo\u0142g\u00f3w. Bro\u0144 i sprz\u0119t przewo\u017cono osobno, w zaplombowanych wagonach, a ka\u017cdy poci\u0105g eskortowali alianccy oficerowie.<\/p>\n\n\n\n
Po przybyciu do kraju rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 proces integracji Armii Hallera z istniej\u0105cym ju\u017c Wojskiem Polskim. Formalnie 1 wrze\u015bnia 1919 roku przeformowano dow\u00f3dztwa, a dywizje strzelc\u00f3w przemianowano na regularne jednostki WP, m.in. 11., 12. i 13. Dywizj\u0119 Piechoty. R\u00f3wnocze\u015bnie zast\u0119powano francuskich oficer\u00f3w polskimi dow\u00f3dcami, cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 z nich pozosta\u0142a do ko\u0144ca 1920 roku jako instruktorzy. Dzi\u0119ki tej operacji Polska zyska\u0142a do\u015bwiadczon\u0105, dobrze wyposa\u017con\u0105 i w pe\u0142ni zorganizowan\u0105 si\u0142\u0119 zbrojn\u0105. Armia Hallera wnios\u0142a nie tylko liczebne wzmocnienie, lecz tak\u017ce nowoczesne wzorce organizacyjne i sprz\u0119t, kt\u00f3ry pozwoli\u0142 rozwin\u0105\u0107 inne formacje w kraju.<\/p>\n\n\n\n
Po przybyciu do Polski wiosn\u0105 1919 roku Armia Hallera niemal natychmiast zosta\u0142a rzucona do dzia\u0142a\u0144 bojowych. Sytuacja geopolityczna m\u0142odego pa\u0144stwa by\u0142a dramatyczna \u2013 granice by\u0142y nieustalone, a walki toczy\u0142y si\u0119 na kilku frontach r\u00f3wnocze\u015bnie. Do\u015bwiadczenie, uzbrojenie i liczebno\u015b\u0107 B\u0142\u0119kitnej Armii czyni\u0142y z niej kluczowy element si\u0142 zbrojnych II Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z pierwszych zada\u0144 by\u0142a interwencja na froncie wschodnim w Galicji Wschodniej, gdzie od ko\u0144ca 1918 roku toczy\u0142a si\u0119 wojna polsko-ukrai\u0144ska. B\u0142\u0119kitna Armia odegra\u0142a decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w z\u0142amaniu oporu Ukrai\u0144skiej Armii Halickiej. Jej udzia\u0142 umo\u017cliwi\u0142 zaj\u0119cie Lwowa oraz ustabilizowanie sytuacji na Wo\u0142yniu. Formacje Hallera wchodzi\u0142y w sk\u0142ad tzw. Frontu Galicyjskiego i stanowi\u0142y jego g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0119 uderzeniow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
W po\u0142owie 1919 roku oddzia\u0142y Armii Hallera zosta\u0142y skierowane na p\u00f3\u0142nocno-wschodni front wojny polsko-bolszewickiej. Wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 w wielu starciach z Armi\u0105 Czerwon\u0105, zw\u0142aszcza z konnic\u0105 Siemiona Budionnego. \u017bo\u0142nierze Hallera walczyli m.in. pod R\u00f3wnem, Brodami, a p\u00f3\u017aniej w rejonie Mi\u0144ska i Borysowa. Ich obecno\u015b\u0107 pozwoli\u0142a wojsku polskiemu przej\u0105\u0107 inicjatyw\u0119 operacyjn\u0105 i zabezpieczy\u0107 istotne strategicznie obszary.<\/p>\n\n\n\n
W tym samym czasie cz\u0119\u015b\u0107 oddzia\u0142\u00f3w B\u0142\u0119kitnej Armii zosta\u0142a skierowana na zach\u00f3d, w rejon G\u00f3rnego \u015al\u0105ska i Pomorza, gdzie pe\u0142ni\u0142y funkcje os\u0142onowe wobec Niemiec. W okresie poprzedzaj\u0105cym podpisanie traktatu wersalskiego obecno\u015b\u0107 dobrze wyposa\u017conych i zmotywowanych jednostek na zachodnich rubie\u017cach Polski dzia\u0142a\u0142a odstraszaj\u0105co na ewentualne niemieckie prowokacje.<\/p>\n\n\n\n
Armia Hallera nie by\u0142a tylko si\u0142\u0105 bojow\u0105 \u2013 by\u0142a te\u017c fundamentem organizacyjnym dla odtwarzaj\u0105cego si\u0119 Wojska Polskiego. Jej pu\u0142ki i dywizje stanowi\u0142y wz\u00f3r dla formowanych jednostek krajowych. \u017bo\u0142nierze z Ameryki i Francji wprowadzili do armii polskiej nowoczesne standardy wojskowe \u2013 zar\u00f3wno taktyczne, jak i administracyjne. Z czasem, w ramach dalszej reorganizacji, jednostki B\u0142\u0119kitnej Armii zosta\u0142y ca\u0142kowicie w\u0142\u0105czone w struktury WP, a ich \u017co\u0142nierze rozlokowani w r\u00f3\u017cnych garnizonach na terytorium ca\u0142ego kraju.<\/p>\n\n\n\n
Armia Hallera by\u0142a nie tylko formacj\u0105 wojskow\u0105 \u2013 mia\u0142a r\u00f3wnie\u017c ogromne znaczenie polityczne i spo\u0142eczne. Jej powstanie i rozw\u00f3j by\u0142y \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Komitetu Narodowego Polskiego i obozu narodowego skupionego wok\u00f3\u0142 Romana Dmowskiego. Dla endecji by\u0142a to armia legalna, reprezentuj\u0105ca interesy pa\u0144stwa polskiego na arenie mi\u0119dzynarodowej, zanim Polska faktycznie odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Po powrocie do kraju status B\u0142\u0119kitnej Armii sta\u0142 si\u0119 przedmiotem napi\u0119\u0107. Zwolennicy Dmowskiego postrzegali j\u0105 jako si\u0142\u0119 narodow\u0105, zorganizowan\u0105 i wspieran\u0105 przez aliant\u00f3w, natomiast \u015brodowiska zwi\u0105zane z J\u00f3zefem Pi\u0142sudskim patrzy\u0142y na ni\u0105 z dystansem, widz\u0105c w niej konkurencyjny o\u015brodek si\u0142y. Wbrew tym napi\u0119ciom, integracja z Wojskiem Polskim przebieg\u0142a stosunkowo sprawnie, cho\u0107 nie oby\u0142o si\u0119 bez politycznych spor\u00f3w o stanowiska i dow\u00f3dztwa.<\/p>\n\n\n\n
Spo\u0142ecznie B\u0142\u0119kitna Armia budzi\u0142a ogromny szacunek. Jej \u017co\u0142nierze cz\u0119sto pochodzili z emigracji, mieli za sob\u0105 do\u015bwiadczenia walk na froncie zachodnim, byli dobrze uzbrojeni i umundurowani. Dla wielu obywateli odradzaj\u0105cej si\u0119 Polski byli symbolem si\u0142y i nowoczesno\u015bci. Jednocze\u015bnie ich sytuacja po demobilizacji nie zawsze by\u0142a \u0142atwa \u2013 wielu z nich mia\u0142o trudno\u015bci z adaptacj\u0105 w kraju, cz\u0119\u015b\u0107 nie zna\u0142a dobrze j\u0119zyka ani reali\u00f3w \u017cycia w II RP.<\/p>\n\n\n\n
W odpowiedzi na ich potrzeby powo\u0142ano Stowarzyszenie Weteran\u00f3w by\u0142ej Armii Polskiej we Francji, kt\u00f3re d\u0105\u017cy\u0142o do zapewnienia swoim cz\u0142onkom praw i wsparcia. Na forum Sejmu Ustawodawczego podnoszono postulaty zr\u00f3wnania ich w uprawnieniach z \u017co\u0142nierzami innych formacji. Ostatecznie wk\u0142ad B\u0142\u0119kitnej Armii w niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski zosta\u0142 uznany, ale przez d\u0142ugie lata jej historia pozostawa\u0142a cz\u0119\u015bciowo w cieniu innych narracji.<\/p>\n\n\n\n
Dziedzictwo B\u0142\u0119kitnej Armii przetrwa\u0142o w polskiej historii jako symbol walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 prowadzonej u boku zachodnich sojusznik\u00f3w. Cho\u0107 jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 trwa\u0142a stosunkowo kr\u00f3tko, mia\u0142a ogromne znaczenie \u2013 nie tylko militarne, ale te\u017c moralne i polityczne. By\u0142a jedyn\u0105 formacj\u0105 polsk\u0105 uznan\u0105 przez aliant\u00f3w jeszcze przed odzyskaniem niepodleg\u0142o\u015bci, co nadawa\u0142o jej wyj\u0105tkowy status.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119\u0107 o Armii Hallera by\u0142a piel\u0119gnowana zar\u00f3wno przez samych weteran\u00f3w, jak i przez instytucje pa\u0144stwowe. Jej \u017co\u0142nierze organizowali si\u0119 w stowarzyszeniach, uczestniczyli w obchodach rocznicowych i budowie pomnik\u00f3w. W wielu miastach Polski ufundowano tablice pami\u0105tkowe i nadano nazwy ulicom na cze\u015b\u0107 B\u0142\u0119kitnej Armii. Sztandary pu\u0142k\u00f3w by\u0142y przechowywane jako relikwie narodowe, a ich historia przekazywana w edukacji wojskowej.<\/p>\n\n\n\n
W okresie II RP dziedzictwo Armii Hallera stanowi\u0142o jeden z fundament\u00f3w to\u017csamo\u015bci Wojska Polskiego. Jej wp\u0142yw widoczny by\u0142 w organizacji struktur, taktyce, a nawet w etosie s\u0142u\u017cby. W czasie II wojny \u015bwiatowej wielu by\u0142ych hallerczyk\u00f3w bra\u0142o udzia\u0142 w konspiracji i walczy\u0142o w Polskich Si\u0142ach Zbrojnych na Zachodzie.<\/p>\n\n\n\n
Po wojnie, zw\u0142aszcza w okresie PRL, pami\u0119\u0107 o B\u0142\u0119kitnej Armii zosta\u0142a cz\u0119\u015bciowo zmarginalizowana ze wzgl\u0119d\u00f3w ideologicznych \u2013 by\u0142a bowiem kojarzona z endecj\u0105 i obozem politycznym niech\u0119tnym komunizmowi. Dopiero po 1989 roku przywr\u00f3cono jej nale\u017cne miejsce w historii. Dzi\u015b Armia Hallera postrzegana jest jako wa\u017cny element polskiego wysi\u0142ku niepodleg\u0142o\u015bciowego i przyk\u0142ad skutecznego dzia\u0142ania polskiej dyplomacji i organizacji wojskowej na emigracji.<\/p>\n\n\n\n
Patryk Konieczny<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Idea stworzenia polskich si\u0142 zbrojnych u boku pa\u0144stw Ententy narodzi\u0142a si\u0119 natychmiast po wybuchu I wojny \u015bwiatowej. Polonia na Zachodzie, zw\u0142aszcza we Francji, dostrzega\u0142a w konflikcie szans\u0119 na umi\u0119dzynarodowienie sprawy polskiej i odbudow\u0119 niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa. Ju\u017c 21 sierpnia 1914 roku rz\u0105d francuski wyrazi\u0142 zgod\u0119 na formowanie polskich oddzia\u0142\u00f3w, cho\u0107 w praktyce ograniczy\u0142o si\u0119 to do […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":15569,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41,74],"tags":[1731,1733,621,1734,1732,203],"class_list":["post-15568","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-i-idea","category-poczatki-mysli","tag-armia-polska-we-francji","tag-blekitna-armia","tag-i-wojna-swiatowa","tag-jozef-haller","tag-komitet-narodowy-polski","tag-roman-dmowski"],"yoast_head":"\n