O ile idea ograniczania emisji gaz\u00f3w cieplarnianych mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 szczytna, to spos\u00f3b jej realizacji przez Uni\u0119 Europejsk\u0105 jest oderwany od reali\u00f3w gospodarczych i spo\u0142ecznych, a przede wszystkim szkodliwy dla produkcji \u017cywno\u015bciowej. Gdzie – jak mo\u017cemy przeczyta\u0107 na stronie projektu – celem jest zmniejszenie emisji o 62% do 2030 roku, wzgl\u0119dem 2005 roku. Jednak to jest zmniejszenie emisji tylko samej Unii Europejskiej, kt\u00f3rej cz\u0142onkowie razem w sumie produkuj\u0105 ~10,75% globalnej emisji, co jest trzykrotnie mniejsz\u0105 warto\u015bci\u0105, od samych Chin.<\/p>\n\n\n\n
Unia Europejska, zamiast wspiera\u0107 lokalnych producent\u00f3w, narzuca im kolejne ograniczenia, kt\u00f3re sprawiaj\u0105 wra\u017cenie bardziej ideologicznych ni\u017c racjonalnych. ETS jawi si\u0119 jako zielony eksperyment spo\u0142eczno-ekonomiczny \u2013 prowadzony na \u017cywym organizmie europejskiego rolnictwa, bez odpowiedzialno\u015bci za jego skutki. W istocie to nowoczesna wersja centralnego planowania, tyle \u017ce pod pretekstem ochrony klimatu. Zn\u00f3w, tak jak w czasach gospodarki planowej, rolnik ma nie produkowa\u0107 tego, co op\u0142acalne i potrzebne, ale to, co narzuca mu urz\u0119dnik w imi\u0119 “globalnych cel\u00f3w”.<\/p>\n\n\n\n
Cho\u0107 rolnictwo formalnie nie zosta\u0142o jeszcze obj\u0119te ETS, jego skutki s\u0105 ju\u017c wyra\u017anie odczuwalne. Rosn\u0105ce koszty energii, paliw, nawoz\u00f3w i surowc\u00f3w, czyli kluczowych element\u00f3w produkcji rolnej, wynikaj\u0105 po\u015brednio z mechanizmu ETS. Tymczasem Komisja Europejska coraz wyra\u017aniej sugeruje, \u017ce rolnictwo b\u0119dzie nast\u0119pnym celem regulacji emisji. To niepokoj\u0105ce zjawisko zagra\u017ca nie tylko ekonomicznej stabilno\u015bci gospodarstw, ale te\u017c suwerenno\u015bci \u017cywno\u015bciowej Europy.<\/p>\n\n\n\n
Jak dzia\u0142a ETS? \u2013 kr\u00f3tki przewodnik<\/strong><\/p>\n\n\n\n EU ETS to system, kt\u00f3ry przydziela limit emisji CO2 dla sektor\u00f3w przemys\u0142owych i energetycznych. Firmy, kt\u00f3re przekraczaj\u0105 te limity, musz\u0105 kupowa\u0107 dodatkowe uprawnienia. Teoretycznie ma to motywowa\u0107 do inwestycji w technologie niskoemisyjne. W praktyce jednak system staje si\u0119 \u015brodowiskiem spekulacyjnym i generuje pot\u0119\u017cne koszty po\u015brednie, kt\u00f3re odczuwaj\u0105 wszyscy poza jego bezpo\u015brednimi uczestnikami.<\/p>\n\n\n\n System handlu emisjami zosta\u0142 ca\u0142kowicie oddany w r\u0119ce rynk\u00f3w finansowych, co doprowadzi\u0142o do jego oderwania od reali\u00f3w gospodarki produkcyjnej. Ceny uprawnie\u0144 do emisji CO2 nie s\u0105 wynikiem racjonalnej kalkulacji, lecz gry popytu i poda\u017cy \u2013 sterowanej przez inwestor\u00f3w, fundusze i instytucje spekulacyjne. W efekcie, ceny te mog\u0105 zmienia\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b gwa\u0142towny i nieprzewidywalny, destabilizuj\u0105c planowanie produkcji i inwestycji w realnej gospodarce.<\/p>\n\n\n\n Dla rolnik\u00f3w oznacza to podw\u00f3jne uderzenie: z jednej strony, ceny energii elektrycznej i cieplnej szybuj\u0105 w g\u00f3r\u0119, bo producenci musz\u0105 dolicza\u0107 koszty zakupu uprawnie\u0144; z drugiej strony, wzrost koszt\u00f3w produkcji w przemy\u015ble chemicznym i paliwowym przek\u0142ada si\u0119 na dro\u017csze nawozy, \u015brodki ochrony ro\u015blin i paliwo. ETS dzia\u0142a wi\u0119c jak niewidzialny podatek, kt\u00f3rego nikt nie g\u0142osowa\u0142 i kt\u00f3rego skutk\u00f3w nikt nie kontroluje \u2013 a kt\u00f3ry trafia bezpo\u015brednio w kiesze\u0144 rolnika.<\/p>\n\n\n\n Co wi\u0119cej, ETS opiera si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce ka\u017cdy sektor gospodarki dzia\u0142a w warunkach nadmiaru kapita\u0142u inwestycyjnego. Tymczasem wiele gospodarstw rolnych, zw\u0142aszcza rodzinnych, nie posiada \u015brodk\u00f3w na inwestycje w kosztowne, niskoemisyjne technologie. System ten jest wi\u0119c nie tylko niesprawiedliwy, ale tak\u017ce wykluczaj\u0105cy \u2013 premiuje bogatych, karze biednych. Zamiast promowa\u0107 innowacje, ETS tworzy nowe bariery ekonomiczne dla tych, kt\u00f3rzy i tak s\u0105 najs\u0142absi.<\/p>\n\n\n\n Po\u015bredni wp\u0142yw ETS na rolnictwo<\/strong><\/p>\n\n\n\n Rosn\u0105ce koszty produkcji staj\u0105 si\u0119 codzienno\u015bci\u0105 dla europejskiego rolnika. Ju\u017c nie tylko ceny nawoz\u00f3w wzros\u0142y znacz\u0105co wzgl\u0119dem poziomu sprzed kilku lat \u2013 dzi\u015b ka\u017cde zakupy \u015brodk\u00f3w produkcji s\u0105 obarczone “narzutem klimatycznym”. Rolnik ponosi coraz wi\u0119ksze koszty nie z powodu rynkowych mechanizm\u00f3w, lecz przez decyzje polityczne podejmowane w Brukseli.<\/p>\n\n\n\n W sektorze mleczarskim \u2013 korzystaj\u0105cym z ch\u0142odni, agregat\u00f3w i dojarek elektrycznych \u2013 rachunki za pr\u0105d rosn\u0105 z roku na rok. Podobnie w sadownictwie, gdzie koszty przechowalnictwa owoc\u00f3w staj\u0105 si\u0119 barier\u0105 nie do pokonania. Wielu sadownik\u00f3w decyduje si\u0119 sprzeda\u0107 plony tu\u017c po zbiorze \u2013 za bezcen \u2013 byle nie ponosi\u0107 koszt\u00f3w magazynowania.<\/p>\n\n\n\n Niezwykle dotkliwa jest r\u00f3wnie\u017c sytuacja w rolnictwie towarowym opartym o maszyny rolnicze. Ceny paliw p\u0142ynnych, szczeg\u00f3lnie oleju nap\u0119dowego, stale rosn\u0105. W przypadku du\u017cych gospodarstw oznacza to wzrost koszt\u00f3w paliwa nawet o kilkadziesi\u0105t procent rocznie. Wszystko to przy niezmienionych lub spadaj\u0105cych cenach skupu.<\/p>\n\n\n\n Rolnik nie ma mo\u017cliwo\u015bci przerzucenia tych koszt\u00f3w na konsumenta, co te\u017c by\u0142oby niezbyt dobre, gdy\u017c ceny \u017cywno\u015bci, kt\u00f3re ju\u017c wzros\u0142y przez inflacj\u0119 jeszcze bardziej poszybowa\u0142yby w g\u00f3r\u0119. Trzeba nadmieni\u0107 te\u017c, \u017ce ceny produkt\u00f3w rolnych kontrolowane s\u0105 bezpo\u015brednio przez skupy oraz po\u015brednio przez sieci handlowe i mechanizmy rynkowe, w kt\u00f3rych drobny producent nie ma \u017cadnej si\u0142y negocjacyjnej. W efekcie mar\u017ce rolnicze malej\u0105, a wielu producent\u00f3w dop\u0142aca dzi\u015b do dzia\u0142alno\u015bci, pracuj\u0105c na granicy op\u0142acalno\u015bci. Jedynie najwi\u0119ksze gospodarstwa wielkopowierzchniowe maj\u0105 jak\u0105kolwiek mo\u017cliwo\u015b\u0107 negocjacyjn\u0105, ale tutaj cz\u0119sto odpowiednie technologie ju\u017c s\u0105 wprowadzone, albo s\u0105 to monokulturowe giganty, kt\u00f3rym bardziej op\u0142aca si\u0119 dodatkowa op\u0142ata ni\u017c rezygnacja z intensywnego nawo\u017cenia i oprysk\u00f3w. O tym wspomn\u0119 w dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u, jak i zwr\u00f3c\u0119 uwag\u0119 bardziej szczeg\u00f3\u0142owo na to, i\u017c w pewnym momencie, wspomniane mechanizmy rynkowe zaczn\u0105 promowa\u0107 ta\u0144sz\u0105 \u017cywno\u015b\u0107 importowan\u0105. Tu nawet je\u015bli nasi rolnicy mogliby wynegocjowa\u0107 wy\u017csze ceny ze wzgl\u0119du na koszta produkcji, rynek po prostu zwr\u00f3ci si\u0119 do ta\u0144szych alternatyw, kt\u00f3re niekoniecznie s\u0105 produkowane wed\u0142ug tych samych standard\u00f3w jako\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Zagro\u017cenie rozszerzeniem ETS na sektor rolny<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pomys\u0142 obj\u0119cia rolnictwa ETS-em to przejaw ca\u0142kowitego niezrozumienia reali\u00f3w tej bran\u017cy. Mimo \u017ce rolnictwo odpowiada jedynie za niewielki procent emisji gaz\u00f3w cieplarnianych w UE, Komisja Europejska coraz cz\u0119\u015bciej wskazuje je jako kolejny cel restrykcji. G\u0142\u00f3wne oskar\u017cenia dotycz\u0105 emisji metanu z hodowli zwierz\u0105t oraz podtlenku azotu z nawo\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n Wprowadzenie ETS dla gospodarstw oznacza\u0142oby nie tylko konieczno\u015b\u0107 kupowania uprawnie\u0144 do emisji, ale te\u017c ca\u0142y system raportowania, liczenia emisji i przechodzenia kosztownych audyt\u00f3w. Dla ma\u0142ych gospodarstw oznacza\u0142oby to skokowe zwi\u0119kszenie biurokracji i koszt\u00f3w. Dla wielu by\u0142by to koniec dzia\u0142alno\u015bci \u2013 nie ze wzgl\u0119d\u00f3w rynkowych, ale formalno-prawnych.<\/p>\n\n\n\n \u017baden inny sektor \u2013 poza rolnictwem \u2013 nie dzia\u0142a pod tak\u0105 presj\u0105 naturalnych czynnik\u00f3w i sezonowo\u015bci. Traktowanie gospodarstw jak fabryk z r\u00f3wn\u0105 precyzj\u0105 emisji to dow\u00f3d na oderwanie unijnych decydent\u00f3w od rzeczywisto\u015bci wsi. Brakuje dok\u0142adnych i sprawdzonych metod pomiaru emisji w realnych warunkach rolniczych. Wprowadzenie ETS bez ich opracowania b\u0119dzie skutkowa\u0107 b\u0142\u0119dami, karami, nadu\u017cyciami i ca\u0142kowitym upadkiem zaufania rolnik\u00f3w do instytucji europejskich.<\/p>\n\n\n\n Jednym z najbardziej druzgoc\u0105cych skutk\u00f3w wprowadzenia i rozszerzania ETS jest systematyczny spadek konkurencyjno\u015bci unijnego rolnictwa. Rolnicy europejscy, przyt\u0142oczeni fal\u0105 regulacji klimatycznych, rosn\u0105cymi kosztami produkcji i bezwzgl\u0119dn\u0105 biurokracj\u0105, nie s\u0105 w stanie konkurowa\u0107 cenowo ani organizacyjnie z producentami spoza UE.<\/p>\n\n\n\n Podczas gdy rolnik unijny musi spe\u0142nia\u0107 dziesi\u0105tki warunk\u00f3w \u015brodowiskowych i raportowa\u0107 ka\u017cdy gram emisji, jego odpowiednik w Brazylii, Argentynie czy na Ukrainie produkuje \u017cywno\u015b\u0107 bez tych ogranicze\u0144 \u2013 taniej, szybciej, i bez \u017cadnych \u201ezielonych certyfikat\u00f3w\u201d. Co wi\u0119cej, transport tych produkt\u00f3w przez tysi\u0105ce kilometr\u00f3w w og\u00f3le nie jest wliczany do bilansu emisji \u2013 absurd klimatyczny, kt\u00f3ry kompromituje sens ca\u0142ego systemu ETS.<\/p>\n\n\n\n Importowane zbo\u017ce, soja, mi\u0119so czy warzywa zalewaj\u0105 unijny rynek, wypieraj\u0105c lokalne, bezpieczne i \u015bwie\u017ce produkty. A to wszystko przy milcz\u0105cym przyzwoleniu unijnych decydent\u00f3w, kt\u00f3rzy w imi\u0119 ideologii gotowi s\u0105 po\u015bwi\u0119ci\u0107 fundamenty europejskiego modelu rolnictwa. Europejski rolnik nie jest dzi\u015b partnerem w walce o lepsze jutro \u2013 sta\u0142 si\u0119 ofiar\u0105 politycznego eksperymentu, w kt\u00f3rym licz\u0105 si\u0119 tylko emisje i wska\u017aniki, a nie ludzie.<\/p>\n\n\n\n W warunkach globalnej niestabilno\u015bci, kt\u00f3ra obejmuje pandemie, konflikty zbrojne, za\u0142amania \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw i zmiany klimatyczne, bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bciowe powinno by\u0107 priorytetem ka\u017cdej odpowiedzialnej polityki. Tymczasem unijne regulacje, z ETS na czele, robi\u0105 wszystko, by to bezpiecze\u0144stwo systematycznie os\u0142abia\u0107.<\/p>\n\n\n\n Lokalna produkcja \u017cywno\u015bci jest jedyn\u0105 realn\u0105 gwarancj\u0105, \u017ce w czasach kryzysu p\u00f3\u0142ki sklepowe nie b\u0119d\u0105 puste. Jednak poprzez nak\u0142adanie coraz to nowych wymog\u00f3w klimatycznych, Unia doprowadza do rezygnacji tysi\u0119cy gospodarstw z produkcji. Mniejsza produkcja lokalna = wi\u0119kszy import. A import to zale\u017cno\u015b\u0107 od zewn\u0119trznych \u017ar\u00f3de\u0142, nad kt\u00f3rymi nie mamy kontroli.<\/p>\n\n\n\n W czasie wojny na Ukrainie UE do\u015bwiadczy\u0142a, jak wra\u017cliwa jest na zak\u0142\u00f3cenia dostaw zb\u00f3\u017c i pasz. A mimo to kontynuuje polityk\u0119, kt\u00f3ra zmniejsza w\u0142asn\u0105 zdolno\u015b\u0107 do produkcji \u017cywno\u015bci. Polityka klimatyczna w obecnym kszta\u0142cie jest nie tylko nieracjonalna \u2013 jest niebezpieczna. To igranie z bezpiecze\u0144stwem milion\u00f3w obywateli w imi\u0119 modelu gospodarki opartej na redukcji cyferek, nie na realnych potrzebach spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Polskie rolnictwo wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 na tle innych kraj\u00f3w Unii Europejskiej. To nie przemys\u0142 \u2013 to sie\u0107 kilkuset tysi\u0119cy rodzinnych gospodarstw, przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Cz\u0119sto to nie tylko spos\u00f3b zarobkowania, lecz tak\u017ce styl \u017cycia i fundament to\u017csamo\u015bci lokalnej. Niestety, w\u0142a\u015bnie ta struktura staje si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 ofiar\u0105 bezdusznych unijnych regulacji klimatycznych.<\/p>\n\n\n\n Polski rolnik nie dysponuje kapita\u0142em ani zasobami technologicznymi wielkich zachodnich korporacji rolnych. Dla niego ka\u017cda nowa op\u0142ata, wym\u00f3g raportowania, audyt czy certyfikat to nie tylko koszt \u2013 to bariera egzystencjalna. System ETS, nawet je\u015bli formalnie go jeszcze nie obejmuje, ju\u017c teraz zabiera mu \u015brodki do \u017cycia. I cho\u0107 unijni urz\u0119dnicy m\u00f3wi\u0105 o \u201esprawiedliwej transformacji\u201d, w rzeczywisto\u015bci oferuj\u0105 polskiemu rolnikowi jedynie \u015blep\u0105 uliczk\u0119.<\/p>\n\n\n\n Liczba gospodarstw w Polsce maleje w zastraszaj\u0105cym tempie. Wed\u0142ug szacunk\u00f3w, ka\u017cdego roku znika ich kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy. W miejsce rodzinnych upraw wchodz\u0105 kapita\u0142owe grupy produkcyjne, cz\u0119sto powi\u0105zane z zagranicznymi inwestorami. Wie\u015b traci sw\u00f3j charakter \u2013 przestaje by\u0107 miejscem \u017cycia i pracy, a staje si\u0119 przestrzeni\u0105 eksploatacji. Do tego wielkoobszarowe gospodarstwa rolne to na og\u00f3\u0142 monokultury, przy produkcji kt\u00f3rych zu\u017cywana jest du\u017co wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 nawoz\u00f3w i oprysk\u00f3w ni\u017c, w przypadku cz\u0119sto praktykowanego w mniejszych gospodarstwach rolnych p\u0142odozmianu. Ju\u017c samo to odciska wi\u0119kszy \u015blad na \u015brodowisku naturalnym ni\u017c przejechanie traktorem przez rolnika par\u0119 razy w ci\u0105gu roku przez pole. Gdzie przy prowadzonym nawo\u017ceniu i opryskach u\u017cywa si\u0119 znacz\u0105co mniejszych st\u0119\u017ce\u0144.<\/p>\n\n\n\n Europejski System Handlu Emisjami, przedstawiany jako narz\u0119dzie walki z globalnym ociepleniem, sta\u0142 si\u0119 realnym zagro\u017ceniem dla przysz\u0142o\u015bci europejskiego \u2013 a zw\u0142aszcza polskiego \u2013 rolnictwa. Cho\u0107 opiera si\u0119 na pi\u0119knych ideach, jego wdro\u017cenie jest brutalnie oderwane od rzeczywisto\u015bci. ETS nie uwzgl\u0119dnia z\u0142o\u017cono\u015bci proces\u00f3w biologicznych, nie szanuje struktury spo\u0142ecznej wsi i nie bierze pod uwag\u0119 skutk\u00f3w ekonomicznych swoich decyzji, a tak\u017ce totalnie ignoruje fakt, \u017ce ca\u0142a UE razem wzi\u0119ta produkuje mniej gaz\u00f3w cieplarnianych ni\u017c najwi\u0119ksi ich producenci, gdzie s\u0105 to pojedyncze kraje jak Chiny, Indie czy Stany Zjednoczone.<\/p>\n\n\n\n W obecnej formie ETS nie tylko nie chroni \u015brodowiska, ale wr\u0119cz po\u015brednio mu szkodzi. Prowadzi tak\u017ce do likwidacji lokalnej produkcji \u017cywno\u015bci, marginalizacji ma\u0142ych gospodarstw i uzale\u017cnienia Unii Europejskiej od importu z kraj\u00f3w o ni\u017cszych standardach. System ten premiuje wielkie korporacje, eliminuje rolnik\u00f3w, i zagra\u017ca bezpiecze\u0144stwu \u017cywno\u015bciowemu kontynentu.<\/p>\n\n\n\n Potrzebna jest nowa polityka \u2013 taka, kt\u00f3ra wspiera rolnik\u00f3w, a nie ich karze. Taka, kt\u00f3ra wzmacnia lokaln\u0105 produkcj\u0119, a nie promuje import. Taka, kt\u00f3ra chroni zar\u00f3wno \u015brodowisko, jak i ludzi, oraz ma na uwadze bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bciowe obywateli.<\/p>\n\n\n\n Kacper Ryniak Europejski System Handlu Emisjami (EU ETS) zosta\u0142 przedstawiony opinii publicznej jako ambitne narz\u0119dzie walki z globalnym ociepleniem. Jednak z perspektywy rolnika, ETS to przede wszystkim narz\u0119dzie biurokratycznego ucisku i systematycznego niszczenia rolnictwa jako niezale\u017cnego sektora gospodarki. O ile idea ograniczania emisji gaz\u00f3w cieplarnianych mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 szczytna, to spos\u00f3b jej realizacji przez Uni\u0119 Europejsk\u0105 jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":15554,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[1715,1716,717,392],"class_list":["post-15553","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-eseje-polityczne","tag-emisja-co2","tag-ets","tag-kacper-ryniak","tag-unia-europejska"],"yoast_head":"\nSpadek konkurencyjno\u015bci rolnictwa w UE<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
ETS a bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bciowe Europy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Perspektywa polskiego rolnika<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Wnioski<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"