{"id":15386,"date":"2025-05-29T13:52:58","date_gmt":"2025-05-29T11:52:58","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15386"},"modified":"2025-05-29T13:52:59","modified_gmt":"2025-05-29T11:52:59","slug":"trwaja-prace-nad-zmianami-w-finansowaniu-kolei-obecny-system-powoduje-duze-problemy-branzy-i-brak-konkurencyjnosci-transportu-szynowego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15386","title":{"rendered":"Trwaj\u0105 prace nad zmianami w finansowaniu kolei. Obecny system powoduje du\u017ce problemy bran\u017cy i brak konkurencyjno\u015bci transportu szynowego"},"content":{"rendered":"\n

To nie brak \u015brodk\u00f3w, ale systemowe bariery, w tym uzale\u017cnienie od program\u00f3w unijnych, uniemo\u017cliwiaj\u0105 efektywne inwestycje na kolei \u2013 oceniaj\u0105 przedstawiciele Izby Gospodarczej Transportu L\u0105dowego oraz Railway Business Forum. To powoduje problemy firm wykonawczych, ma negatywny wp\u0142yw na konkurencyjno\u015b\u0107 bran\u017cy i rozw\u00f3j gospodarczy Polski. Os\u0142abia tak\u017ce strategiczne zdolno\u015bci transportowe, niezb\u0119dne dla bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa. Eksperci z IGTL i RBF apeluj\u0105 o piln\u0105 reform\u0119 finansowania kolei. Jak podkre\u015blaj\u0105, nie wymaga ona nowych \u017ar\u00f3de\u0142 finansowania, ale tylko ich uelastycznienia. Nad swoimi rozwi\u0105zaniami pracuje te\u017c resort infrastruktury.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Brak stabilno\u015bci to g\u0142\u00f3wna wada obecnego systemu inwestycji kolejowych w Polsce. Nawet je\u015bli finansowanie pojawia si\u0119 w r\u00f3\u017cnych programach inwestycyjnych, w programach rz\u0105dowych i unijnych, to cz\u0119sto jest tak, \u017ce pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c op\u00f3\u017anienia i to finansowanie jest niestabilne. Kolejn\u0105 wad\u0105 jest wielo\u015b\u0107 tych \u017ar\u00f3de\u0142. Tego rodzaju finansowanie jest bardzo nieelastyczne <\/em>\u2013 m\u00f3wi agencji Newseria Maciej G\u0142adyga, dyrektor zarz\u0105dzaj\u0105cy Izby Gospodarczej Transportu L\u0105dowego (IGTL).<\/p>\n\n\n\n

Eksperci izby podkre\u015blaj\u0105, \u017ce obecny model finansowania jest nieefektywny i w wielu aspektach nieprzewidywalny, co prowadzi do falowania zam\u00f3wie\u0144. Bran\u017ca musi radzi\u0107 sobie z okresami spi\u0119trzenia prac, aby nast\u0119pnie mierzy\u0107 si\u0119 z drastycznym spadkiem zam\u00f3wie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 To powoduje problemy po stronie wykonawczej, wahania cen, wojn\u0119 cenow\u0105 w okresach, kiedy zam\u00f3wie\u0144 jest ma\u0142o, a w okresach kumulacji nie zawsze uzasadnione wzrosty cen. Dochodz\u0105 problemy z waloryzacj\u0105 kontrakt\u00f3w \u2013<\/em> t\u0142umaczy Maciej G\u0142adyga. \u2013 Je\u015bli inwestycje na sieci pojawiaj\u0105 si\u0119 w jednym momencie, cz\u0119sto powoduj\u0105 du\u017co wi\u0119ksze utrudnienia, ni\u017c gdyby nast\u0119powa\u0142y sukcesywnie po sobie i w bardziej logicznej sekwencji.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Obecny proces inwestycyjny \u2013 cz\u0119sto zaburzony i wyd\u0142u\u017cony \u2013 sprawia, \u017ce nie ma mo\u017cliwo\u015bci zaproponowania korzystnej oferty przewozu pasa\u017cer\u00f3w i towar\u00f3w. Eksperci podkre\u015blaj\u0105, \u017ce dop\u00f3ki proces ten nie zostanie ustabilizowany, nie b\u0119dzie to mo\u017cliwe zar\u00f3wno w przypadku przewoz\u00f3w regionalnych, jak i krajowych. Konieczne jest wi\u0119c zapewnienie stabilnego i elastycznego  finansowania kolei, aby zamawiaj\u0105cy \u2013 czyli PKP PLK, a nied\u0142ugo tak\u017ce Centralny Port Komunikacyjny \u2013 mogli si\u0119 skupi\u0107 na realizacji inwestycji, a nie na my\u015bleniu o tym, w jaki spos\u00f3b zabezpieczy\u0107 na nie \u015brodki.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Kolej to nie jest ksi\u0119gowy. Kolej ma si\u0119 skupi\u0107 na budowaniu i modernizacji, ale przede wszystkim na tym, do czego zosta\u0142 powo\u0142any zarz\u0105dca infrastruktury PKP PLK, czyli na zarz\u0105dzaniu, na organizowaniu przewoz\u00f3w pasa\u017cerskich i towarowych, a nie na organizowaniu finansowania na inwestycje<\/em> \u2013 m\u00f3wi Marita Szustak, prezes Izby Gospodarczej Transportu L\u0105dowego.<\/p>\n\n\n\n

IGTL i RBF, reprezentuj\u0105ce szerokie grono przedsi\u0119biorstw zwi\u0105zanych z transportem kolejowym, proponuj\u0105 reform\u0119 Funduszu Kolejowego, wzoruj\u0105c si\u0119 na modelu Krajowego Funduszu Drogowego. Opiera si\u0119 ona na trzech filarach: stabilnym finansowaniu, elastyczno\u015bci (mo\u017cliwo\u015bci szybkiego reagowania na zmieniaj\u0105ce si\u0119 potrzeby i priorytety inwestycyjne) oraz d\u0142ugoterminowym planowaniu.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce reforma finansowania kolei nie b\u0119dzie <\/em>si\u0119 <\/em>wi\u0105za\u0142a z dodatkowymi \u017ar\u00f3d\u0142ami finansowania \u2013<\/em> podkre\u015bla Marita Szustak.<\/p>\n\n\n\n

Jak dodaje, chodzi o mo\u017cliwo\u015b\u0107 elastycznego finansowania inwestycji, uniezale\u017cnionego od \u015brodk\u00f3w z UE. Obecny system opiera si\u0119 na harmonogramach \u2013 \u015brodki s\u0105 przypisane do konkretnych projekt\u00f3w, a kolej nie jest w stanie elastycznie z nich korzysta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Nie widzimy powod\u00f3w, dlaczego w tym samym resorcie tak r\u00f3\u017cnie traktowane s\u0105 r\u00f3\u017cne ga\u0142\u0119zie gospodarki: drogi i kolej. Za strategi\u0105 zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju transportu musi by\u0107 strategia zr\u00f3wnowa\u017conego finansowania tego transportu \u2013 <\/em>ocenia prezes IGTL. \u2013 Dzisiaj Fundusz Kolejowy ma 2 mld z\u0142, Krajowy Fundusz Drogowy \u2013 10 razy wi\u0119cej. Chodzi wi\u0119c o to, by tak zasili\u0107 Fundusz Kolejowy, aby m\u00f3g\u0142 mie\u0107 takie same mechanizmy, jakie ma KFD. Postulujemy, by w ramach funduszu kolej mog\u0142a dysponowa\u0107 10 mld z\u0142 na inwestycje zwi\u0105zane z zadaniami PKP PLK i 10 mld z\u0142 na inwestycje zwi\u0105zane z CPK. Dzi\u0119ki temu mog\u0142aby <\/em>si\u0119 <\/em>skupi\u0107 na realizowaniu inwestycji, nie zastanawiaj\u0105c si\u0119, z kt\u00f3rego \u017ar\u00f3d\u0142a b\u0119d\u0105 pochodzi\u0107 te pieni\u0105dze, jak ma to miejsce obecnie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Eksperci postuluj\u0105, by \u017ar\u00f3d\u0142a przychod\u00f3w FK by\u0142y przewidywalne, niezale\u017cne od cykli bud\u017cetowych Unii Europejskiej, proponuj\u0105 tak\u017ce zwi\u0119kszenie udzia\u0142u funduszu we wp\u0142ywach z op\u0142aty paliwowej. Tak jak ma to miejsce w przypadku KFD, kt\u00f3ry dzi\u0119ki stabilnym \u017ar\u00f3d\u0142om finansowania, mo\u017cliwo\u015bci refinansowania ze \u015brodk\u00f3w unijnych i rolowania d\u0142ugu od lat z sukcesem wspiera rozw\u00f3j infrastruktury drogowej w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Rynek krzyczy: dajcie nam plan przetarg\u00f3w na kilka najbli\u017cszych lat. Ale tak naprawd\u0119 dowiadujemy si\u0119 o planach przetargowych pod koniec danego roku kalendarzowego, bo niestety PKP PLK nie ma jasno powiedziane, ile b\u0119dzie mie\u0107 na koncie pieni\u0119dzy i jak b\u0119dzie mog\u0142a te pieni\u0105dze wyda\u0107. Je\u017celi mamy przysz\u0142o\u015b\u0107 inwestycyjn\u0105, kt\u00f3ra jest zamkni\u0119ta w 365 dniach, to jest to masakra dla firm inwestycyjnych, budowlanych, kt\u00f3re nie s\u0105 w stanie zainwestowa\u0107 odpowiedzialnie w rozw\u00f3j, zwi\u0119kszenie zatrudnienia, zakup nowych maszyn. Gdyby\u015bmy wiedzieli, jak to mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 na najbli\u017csze pi\u0119\u0107 lat, wygl\u0105da\u0142oby to zupe\u0142nie inaczej. Wtedy mo\u017cna si\u0119 przygotowa\u0107, ustali\u0107 strategi\u0119, w ilu przetargach b\u0119dziemy startowa\u0107, jakich, samodzielnie czy z kim\u015b, ile b\u0119dziemy potrzebowa\u0107 materia\u0142\u00f3w, jakie zabezpieczenie finansowe. Je\u017celi kolej jest nieatrakcyjna pod wzgl\u0119dem pewno\u015bci inwestowania, to te\u017c coraz mniej os\u00f3b chce si\u0119 z ni\u0105 zwi\u0105za\u0107 zawodowo <\/em>\u2013 m\u00f3wi Adrian Furgalski, przewodnicz\u0105cy Railway Business Forum i prezes ZDG TOR.<\/p>\n\n\n\n

Reforma Funduszu Kolejowego ma si\u0119 przyczyni\u0107 do wsparcia rozwojowych segment\u00f3w rynku przewoz\u00f3w \u2013 zapewni\u0107 niezb\u0119dne parametry po stronie infrastruktury zar\u00f3wno dla przewoz\u00f3w pasa\u017cerskich, jak i towarowych, w tym intermodalnych. To za\u015b ma wp\u0142yn\u0105\u0107 na rozw\u00f3j gospodarczy, popraw\u0119 konkurencyjno\u015bci transportu kolejowego, na walk\u0119 z wykluczeniem komunikacyjnym oraz kwestie bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Dzisiaj kolej nie ma dobrej oferty, \u017ceby \u015bci\u0105ga\u0107 \u0142adunki z dr\u00f3g. Jeste\u015bmy nieatrakcyjni, bo mamy s\u0142aby czas przejazdu przez to, \u017ce jest kiepska infrastruktura dla ruchu towarowego, a tam, gdzie musimy dzieli\u0107 tory z ruchem pasa\u017cerskim, nie mamy priorytetu. Stoimy gdzie\u015b z boku, przepuszczamy ruch pasa\u017cerski, bo przepustowo\u015b\u0107 na linii jest kiepska <\/em>\u2013 zwraca uwag\u0119 Adrian Furgalski. \u2013 My\u015bl\u0119, \u017ce nie trzeba nikogo przekonywa\u0107 o znaczeniu militarnym kolei. Bez transportu kolejowego prowadzenie dzia\u0142a\u0144 wojennych w Ukrainie czy sam fakt, \u017ce ju\u017c trzy lata Ukraina stawia op\u00f3r Rosjanom, nie by\u0142oby mo\u017cliwe. Przygotowuj\u0105c si\u0119, wprowadzaj\u0105c okre\u015blone plany obrony, ale tak\u017ce plany ewakuacyjne, pod uwag\u0119 bierzemy przede wszystkim kolej.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jak podkre\u015bla, prace nad zmian\u0105 w finansowaniu kolei tocz\u0105 si\u0119 ju\u017c w Ministerstwie Infrastruktury.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Jeste\u015bmy bardzo optymistyczni, bo bran\u017cy kolejowej nigdy nie uda\u0142o si\u0119 zaj\u015b\u0107 tak daleko z przekonywaniem polityk\u00f3w do zmian prawnych <\/em>\u2013 m\u00f3wi przewodnicz\u0105cy RBF. \u2013 Minister infrastruktury opracowa\u0142 w\u0142asny, pe\u0142ny zakres nowej ustawy o finansowaniu kolei. W rz\u0105dzie, pomi\u0119dzy ministerstwami, zawsze s\u0105 jakie\u015b r\u00f3\u017cnice w widzeniu pewnych potrzeb i problem\u00f3w, a Kancelaria Premiera jest po to, \u017ceby stanowiska zbli\u017cy\u0107. Je\u017celi jest sygna\u0142, \u017ce premier poleci\u0142 rozpocz\u0105\u0107 rozmowy, to mam nadziej\u0119, \u017ce za kilka miesi\u0119cy dojdziemy do kolejnego etapu opiniowania projektu ustawy, kt\u00f3ry trafi do parlamentu, \u017ceby od 1 stycznia te nowe zasady mog\u0142y wej\u015b\u0107 w \u017cycie.<\/em><\/p>\n\n\n\n