{"id":15112,"date":"2025-05-21T04:21:00","date_gmt":"2025-05-21T02:21:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15112"},"modified":"2025-05-21T07:24:00","modified_gmt":"2025-05-21T05:24:00","slug":"duzy-udzial-wlasnosci-panstwow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15112","title":{"rendered":"Du\u017cy udzia\u0142 w\u0142asno\u015bci pa\u0144stwowej negatywnie wyr\u00f3\u017cnia Polsk\u0119 na tle Europy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w za ograniczeniem wp\u0142ywu polityk\u00f3w na gospodark\u0119"},"content":{"rendered":"\n

Polska negatywnie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 na tle kraj\u00f3w UE i OECD pod wzgl\u0119dem w\u0142asno\u015bci pa\u0144stwowej. Pa\u0144stwo kontroluje nie tylko du\u017ce, kluczowe dla gospodarki przedsi\u0119biorstwa, lecz r\u00f3wnie\u017c graczy w mniej znacz\u0105cych sektorach, jak s\u0142odycze czy armatura. Zdaniem przedstawicieli FOR \u201ezatruwa\u201d to zar\u00f3wno gospodark\u0119, jak i polityk\u0119. W badaniach organizacji Polacy wypowiedzieli si\u0119 proprywatyzacyjnie, cho\u0107 w przypadku pyta\u0144 o prywatyzacje du\u017cych firm ju\u017c nie byli tak zdecydowani.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Pod wzgl\u0119dem w\u0142asno\u015bci pa\u0144stwowej Polska wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 bardzo negatywnie na tle kraj\u00f3w UE czy OECD. Mamy bardzo du\u017cy udzia\u0142 w\u0142asno\u015bci pa\u0144stwowej. Przyk\u0142adowo oko\u0142o po\u0142owy aktyw\u00f3w sektora bankowego jest w r\u0119kach bank\u00f3w kontrolowanych bezpo\u015brednio b\u0105d\u017a po\u015brednio przez pa\u0144stwo. To zdecydowanie najwi\u0119cej spo\u015br\u00f3d kraj\u00f3w Unii Europejskiej i OECD. Mamy te\u017c bardzo du\u017cy udzia\u0142 w\u0142asno\u015bci pa\u0144stwowej w du\u017cych przedsi\u0119biorstwach, to takie firmy jak Orlen, Polska Grupa Energetyczna czy najwi\u0119kszy w Polsce ubezpieczyciel. R\u00f3wnie\u017c pod tym wzgl\u0119dem bardzo negatywnie wyr\u00f3\u017cniamy si\u0119 na tle innych kraj\u00f3w. Ale pa\u0144stwo kontroluje w Polsce te\u017c r\u00f3\u017cne firmy w takich bran\u017cach, kt\u00f3re wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce nie maj\u0105 \u017cadnego znaczenia, jak fabryka cukierk\u00f3w, fabryka armatury czy producent sklejki <\/em>\u2013 ocenia w rozmowie z agencj\u0105 Newseria Marcin Zieli\u0144ski, prezes i g\u0142\u00f3wny ekonomista FOR.<\/p>\n\n\n\n

Jak wskazuje ubieg\u0142oroczna analiza Forum Obywatelskiego Rozwoju \u201eW\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwowa \u2013 nowy rz\u0105d idzie w \u015blady PiS\u201d, Mi\u0119dzynarodowy Fundusz Walutowy oceni\u0142, \u017ce w 2016 roku przedsi\u0119biorstwa kontrolowane przez pa\u0144stwo odpowiada\u0142y w Polsce za ok. 17 proc. warto\u015bci dodanej i zatrudnia\u0142y ok. 13 proc. pracownik\u00f3w. To najwi\u0119cej w\u015br\u00f3d postsocjalistycznych kraj\u00f3w UE. Wi\u0119cej pa\u0144stwa w gospodarce pod wzgl\u0119dem zatrudnienia jest tylko w Bo\u015bni i Hercegowinie, Ukrainie, Serbii, Rosji i Bia\u0142orusi, a pod wzgl\u0119dem warto\u015bci dodanej \u2013 tylko w Rosji i Bia\u0142orusi.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Je\u015bli por\u00f3wna\u0107 Polsk\u0119 do innych kraj\u00f3w Europy \u015arodkowo-Wschodniej i Wschodniej, to widzimy wyra\u017anie, \u017ce w\u0142asno\u015bci pa\u0144stwowej jest o wiele mniej w krajach, kt\u00f3re zosta\u0142y cz\u0142onkami Unii Europejskiej, jak Czechy, S\u0142owacja, S\u0142owenia, Chorwacja. Wi\u0119cej natomiast jest w takich krajach jak Rosja czy Bia\u0142oru\u015b. Polsce jest bli\u017cej do Rosji czy Bia\u0142orusi ni\u017c do Czech czy S\u0142owacji <\/em>\u2013 podkre\u015bla Marcin Zieli\u0144ski. \u2013 To s\u0105 systemy autorytarne, co pokazuje, \u017ce istnieje sprz\u0119\u017cenie mi\u0119dzy w\u0142asno\u015bci\u0105 pa\u0144stwow\u0105 a niskim poziomem demokracji. I to te\u017c oznacza, \u017ce je\u017celi chcemy si\u0119 troszczy\u0107 o stan demokracji w Polsce, to powinni\u015bmy d\u0105\u017cy\u0107 do tego, \u017ceby poziom w\u0142asno\u015bci pa\u0144stwowej w Polsce obni\u017cy\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jak podaje FOR, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na indeks przygotowany w 2022 roku przez Macieja Ba\u0142towskiego i Grzegorza Kwiatkowskiego (w opracowaniu \u201eState-Owned Enterprises in the Global Economy\u201d), udzia\u0142 podmiot\u00f3w kontrolowanych przez pa\u0144stwo w\u015br\u00f3d 100 najwi\u0119kszych firm w kraju, mierzony wielko\u015bci\u0105 obrot\u00f3w i aktyw\u00f3w, wynosi w Polsce niemal 50 proc.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 W\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwowa zatruwa zar\u00f3wno gospodark\u0119 jak i polityk\u0119. Ma negatywny wp\u0142yw na gospodark\u0119, bo zasoby s\u0105 nieefektywnie wykorzystywane, co oznacza ni\u017cszy wzrost gospodarczy. To te\u017c wyst\u0119powanie pewnych konflikt\u00f3w, bo wiele sp\u00f3\u0142ek kontrolowanych przez pa\u0144stwo dzia\u0142a w sektorach o charakterze monopolistycznym, przez co s\u0105 nadzorowane przez pa\u0144stwowych regulator\u00f3w. To mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na to, \u017ce pa\u0144stwowy regulator b\u0119dzie faworyzowa\u0142 w swoich decyzjach pa\u0144stwow\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119. Ale te\u017c ma niezwykle negatywny wp\u0142yw na polityk\u0119, bo pa\u0144stwowe sp\u00f3\u0142ki oznaczaj\u0105 \u0142up dla polityk\u00f3w<\/em> \u2013 t\u0142umaczy prezes i g\u0142\u00f3wny ekonomista FOR. \u2013 Pa\u0144stwowe sp\u00f3\u0142ki mog\u0105 negatywnie wp\u0142ywa\u0107 na stan demokracji. Byli\u015bmy \u015bwiadkami przed wyborami w 2023 roku kilku takich sytuacji, jak wykorzystanie fundacji sp\u00f3\u0142ek Skarbu Pa\u0144stwa w kampaniach referendalnych czy na dystrybutorach na stacjach paliw, gdzie Orlen sztucznie zani\u017ca\u0142 ceny paliw.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jak podkre\u015bla ekspert, w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna w oczywisty spos\u00f3b zaburza konkurencyjno\u015b\u0107. Nawet je\u015bli firma pa\u0144stwowa \u017ale funkcjonuje, to mo\u017ce liczy\u0107 na r\u00f3\u017cnego rodzaju subsydia przyznawane przez polityk\u00f3w. Jako przyk\u0142ad wskazuje nierentowne pa\u0144stwowe g\u00f3rnictwo, kt\u00f3re jest wspomagane miliardami z bud\u017cetu pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug nowego badania przeprowadzonego przez Opinia24 na zlecenie FOR \u201ePytamy Polak\u00f3w o prywatyzacj\u0119\u201d wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b raczej popiera ograniczanie wp\u0142ywu w\u0142adzy na gospodark\u0119, cho\u0107 du\u017co zale\u017cy od sposobu formu\u0142owania pyta\u0144. Polacy cz\u0119\u015bciej opowiadaj\u0105 si\u0119 za ograniczeniem roli polityk\u00f3w w gospodarce, gdy nie u\u017cywa si\u0119 bezpo\u015brednio s\u0142owa \u201eprywatyzacja\u201d. 66 proc. zgadza si\u0119 ze stwierdzeniem, \u017ce rol\u0105 polityk\u00f3w powinno by\u0107 jedynie tworzenie ram prawnych gospodarki, a nie zarz\u0105dzanie firmami, a 65 proc. \u2013 \u017ce politycy nie powinni decydowa\u0107 o tym, kto kieruje przedsi\u0119biorstwami i jakie decyzje podejmuj\u0105 firmy. Niemal 60 proc. uwa\u017ca, \u017ce gospodarka funkcjonuje lepiej, gdy jak najwi\u0119cej przedsi\u0119biorstw jest w r\u0119kach prywatnych, a jak najmniej nale\u017cy do pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Je\u015bli chodzi o og\u00f3lne podej\u015bcie do modelu gospodarczego, Polacy s\u0105 raczej proprywatyzacyjni ni\u017c antyprywatyzacyjni, a jednocze\u015bnie postawy najbardziej proprywatyzacyjne wykazuj\u0105 osoby najzamo\u017cniejsze, najlepiej wykszta\u0142cone, mieszka\u0144cy du\u017cych miast, raczej osoby starsze ni\u017c m\u0142odsze <\/em>\u2013 m\u00f3wi dr Andrzej Machowski, ekspert zewn\u0119trzny FOR, autor badania \u201ePytamy Polak\u00f3w o prywatyzacj\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie ze stwierdzeniem, \u017ce lepiej by\u0142oby, je\u015bli w firmach takich jak Orlen czy KGHM Polska Mied\u017a w\u0142a\u015bcicielami byli prywatni inwestorzy, zgadza si\u0119 mniej ni\u017c po\u0142owa Polak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Gdy pytamy o konkret, o to, czy na przyk\u0142ad prywatyzowa\u0107 takie firmy jak Orlen czy Polsk\u0105 Mied\u017a, tam odsetek odpowiedzi proprywatyzacyjnych jest znacz\u0105co ni\u017cszy. Co ciekawe, uzyskujemy ca\u0142kowicie inn\u0105 charakterystyk\u0119 demograficzn\u0105. Ot\u00f3\u017c najmniej proprywatyzacyjne s\u0105 w\u0142a\u015bnie osoby bogatsze, lepiej wykszta\u0142cone, mieszka\u0144cy du\u017cych miast, a najbardziej pro m\u0142odsi, mieszka\u0144cy wsi, gorzej wykszta\u0142ceni, mniej zamo\u017cni <\/em>\u2013 wskazuje autor badania.<\/p>\n\n\n\n

W pytaniach og\u00f3lnych \u2013 o udzia\u0142 polityk\u00f3w w gospodarce \u2013 najbardziej proprywatyzacyjne pogl\u0105dy wyra\u017caj\u0105 wyborcy Koalicji Obywatelskiej (71 pkt), Konfederacji (69 pkt), Trzeciej Drogi (68 pkt) oraz Lewicy (67 pkt). Zdecydowanie mniejsze poparcie by\u0142o w\u015br\u00f3d wyborc\u00f3w PiS (57 pkt) oraz Partii Razem (53 pkt). Z kolei w odpowiedzi na pytanie 4, o prywatyzacj\u0119 konkretnych sp\u00f3\u0142ek, relatywnie najsilniejsze postawy proprywatyzacyjne wyra\u017cali wyborcy Trzeciej Drogi (57 pkt). W\u015br\u00f3d wyborc\u00f3w pozosta\u0142ych partii stanowisko to by\u0142o znacznie ostro\u017cniejsze: wyborcy PiS 40 pkt, Partii Razem \u2013 42 pkt i KO \u2013 44 pkt.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Narracja KO w sprawie prywatyzacji jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowana. Z jednej strony partia ta podkre\u015bla wag\u0119 przemian gospodarki rynkowej, jakie przeprowadzi\u0142a Polska po 1989 roku, st\u0105d jej wyborcy maj\u0105 naturaln\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 akceptowania og\u00f3lnych tez. Ale bior\u0105c pod uwag\u0119 to, \u017ce w sprawie dalszej prywatyzacji od lat Platforma Obywatelska nic nie m\u00f3wi, nie ma \u017cadnych postulat\u00f3w, st\u0105d zapewne lojalni wyborcy maj\u0105 bardzo sceptyczny stosunek do tego, czy firmy prywatyzowa\u0107, czy te\u017c nie \u2013<\/em> ocenia dr Andrzej Machowski. \u2013 Bardzo ciekawy wniosek z tego badania jest taki, \u017ce to, \u017ce mamy dzisiaj dwie do\u015b\u0107 zwa\u015bnione ze sob\u0105 lewice, czyli parti\u0119 Razem i Now\u0105 Lewic\u0119, nie jest przypadkowe. Wyborcy tych dw\u00f3ch partii, je\u015bli chodzi o kwestie prywatyzacji, maj\u0105 bardzo odmienne pogl\u0105dy. Wyborcy Nowej Lewicy s\u0105 raczej przychylnie nastawieni do liberalnej gospodarki, do wolnego rynku, natomiast wyborcy partii Razem s\u0105 obok wyborc\u00f3w Prawa i Sprawiedliwo\u015bci najbardziej etatystyczni.<\/em><\/p>\n\n\n\n