{"id":15107,"date":"2025-05-21T07:19:55","date_gmt":"2025-05-21T05:19:55","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15107"},"modified":"2025-05-21T07:29:32","modified_gmt":"2025-05-21T05:29:32","slug":"waza-sie-losy-nowej-umowy-miedzy-unia-euro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=15107","title":{"rendered":"Wa\u017c\u0105 si\u0119 losy nowej umowy mi\u0119dzy Uni\u0105 Europejsk\u0105 a Ukrain\u0105 na temat zasad handlu. Obecne przepisy wygasaj\u0105 5 czerwca"},"content":{"rendered":"\n

5 czerwca wygasa ATM, czyli wprowadzona przed trzema laty i potem z modyfikacjami przed\u0142u\u017cana umowa mi\u0119dzy UE a Ukrain\u0105, liberalizuj\u0105ca zasady wwozu ukrai\u0144skich towar\u00f3w na teren Wsp\u00f3lnoty. Strona ukrai\u0144ska chcia\u0142aby jej przed\u0142u\u017cenia, na razie jednak Unia zgodzi\u0142a si\u0119 jedynie na przed\u0142u\u017cenie bezc\u0142owego przywozu \u017celaza i stali. Najwi\u0119ksze obawy, zw\u0142aszcza w Polsce, budzi kwestia produkt\u00f3w rolnych. Zdaniem europos\u0142anki Konfederacji Anny Bry\u0142ki nale\u017ca\u0142oby wr\u00f3ci\u0107 do obowi\u0105zuj\u0105cej przed 2022 rokiem umowy stowarzyszeniowej DCFTA, poniewa\u017c Ukraina mo\u017ce dzi\u015b eksportowa\u0107 swoje towary drog\u0105 morsk\u0105 poprzez porty na Morzu Czarnym, a dzi\u0119ki darmowemu dost\u0119powi do unijnego rynku bogac\u0105 si\u0119 jedynie potentaci rolni.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 5 czerwca wygasn\u0105 autonomiczne \u015brodki handlowe, kt\u00f3re liberalizowa\u0142y handel mi\u0119dzy Uni\u0105 Europejsk\u0105 a Ukrain\u0105. Komisja Europejska teraz zaproponowa\u0142a rozporz\u0105dzenie dotycz\u0105ce dalszej liberalizacji handlu tylko w zakresie stali i \u017celaza. Natomiast ca\u0142y czas nie ma informacji dotycz\u0105cej kluczowego sektora rolno-spo\u017cywczego i masowego importu, kt\u00f3rego byli\u015bmy \u015bwiadkami w ostatnich trzech latach, czyli od czerwca 2022 roku, kiedy ten handel zosta\u0142 zliberalizowany \u2013 <\/em>m\u00f3wi agencji informacyjnej Newseria Anna Bry\u0142ka, pos\u0142anka do Parlamentu Europejskiego z ramienia Konfederacji. \u2013 Pracuj\u0105c w Komisji Handlu Zagranicznego, wiem, \u017ce Komisja Europejska rozwa\u017ca r\u00f3\u017cne scenariusze, nowe podej\u015bcie do nowej umowy stowarzyszeniowej, jakie\u015b kr\u00f3tkoterminowe rozwi\u0105zanie, trzecie rozwi\u0105zanie to jest powr\u00f3t do zasad DCFTA.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Przed 2022 rokiem handel UE z Ukrain\u0105 opiera\u0142 si\u0119 na umowie stowarzyszeniowej DCFTA (Deep and Comprehensive Free Trade Agreement), obowi\u0105zuj\u0105cej od 2016 roku (dotyczy\u0142a ona zreszt\u0105 nie tylko Ukrainy, ale tak\u017ce Mo\u0142dawii i Gruzji). Jednak po otwartej inwazji Rosji na Ukrain\u0119 i blokadzie port\u00f3w czarnomorskich Bruksela w czerwcu 2022 roku przyj\u0119\u0142a autonomiczne \u015brodki handlowe (autonomous trade measures \u2013 ATM), kt\u00f3re umo\u017cliwia\u0142y wjazd ukrai\u0144skich towar\u00f3w, w tym rolnych, do UE bez ce\u0142.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 To by\u0142 gest solidarno\u015bci w 2022 roku ze strony Unii Europejskiej, natomiast ta liberalizacja nie powinna by\u0107 dalej przed\u0142u\u017cona. To nie jest wsparcie zwyk\u0142ego ukrai\u0144skiego rolnika, tylko gigantycznych agroholding\u00f3w \u2013 <\/em>podkre\u015bla europos\u0142anka Konfederacji. \u2013 Struktura rolnictwa na Ukrainie jest zupe\u0142nie inna ni\u017c w Unii Europejskiej. To s\u0105 gospodarstwa, kt\u00f3re maj\u0105 kilkadziesi\u0105t, nawet kilkaset tysi\u0119cy hektar\u00f3w, to jest w og\u00f3le niepor\u00f3wnywalna skala. My nawet nie jeste\u015bmy w stanie oszacowa\u0107 potencja\u0142u produkcji ukrai\u0144skiej \u017cywno\u015bci, dlatego \u017ce Ukraina bardzo pr\u0119\u017cnie si\u0119 rozwija. Przyk\u0142adowo rok do roku Ukraina zwi\u0119kszy\u0142a eksport cukru o 45 proc. To pokazuje, \u017ce dzisiaj mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o jednych towarach, a za dwa\u2013trzy lata to b\u0119d\u0105 zupe\u0142nie inne towary, bo Ukraina ma potencja\u0142 do tego, \u017ceby rozwija\u0107 si\u0119 bardzo szybko w produkcji \u017cywno\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Umowa ATM zosta\u0142a dwukrotnie przed\u0142u\u017cona, cho\u0107 z modyfikacjami. W latach 2023\u20132024 rolnicy w pa\u0144stwach granicznych UE, takich jak Polska, S\u0142owacja, Rumunia, Bu\u0142garia i W\u0119gry, przeprowadzili masowe protesty, kt\u00f3re obejmowa\u0142y zablokowanie granic Ukrainy. Argumentowali, \u017ce nap\u0142yw ukrai\u0144skiego zbo\u017ca na ich rynki zape\u0142ni\u0142 lokalne magazyny, doprowadzi\u0142 do nieuczciwej konkurencji i obni\u017cy\u0142 ceny dla lokalnych producent\u00f3w \u017cywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 My to odczuli\u015bmy w Polsce, w pierwszej fazie by\u0142o zbo\u017ce, potem kurczaki, owoce mi\u0119kkie, owoce jagodowe, cukier <\/em>\u2013 wymienia polityczka.<\/p>\n\n\n\n

Po protestach rolnik\u00f3w w styczniu 2024 roku Komisja Europejska przed\u0142u\u017cy\u0142a zawieszenie ce\u0142, ale z dodatkowymi zabezpieczeniami, kt\u00f3re mia\u0142y chroni\u0107 rynek UE. By\u0142y to kwoty importowe dla niekt\u00f3rych produkt\u00f3w rolnych, szczeg\u00f3lnie podatnych na ta\u0144sz\u0105 konkurencj\u0119, takich dr\u00f3b, jaja, cukier, owies, kukurydza, kasze i mi\u00f3d. Ustalono te\u017c, \u017ce je\u015bli ich import przekroczy \u015bredni\u0105 wielko\u015b\u0107 importu odnotowan\u0105 w drugiej po\u0142owie 2021 roku oraz w ca\u0142ym roku 2022 i 2023, to mo\u017cliwe b\u0119dzie ponowne na\u0142o\u017cenie ce\u0142.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Sprawa jest niezwykle trudna, przede wszystkim dla kraj\u00f3w przyfrontowych i dla ca\u0142ego sektora rolnego w Unii Europejskiej, st\u0105d te\u017c te przed\u0142u\u017caj\u0105ce si\u0119 decyzje ze strony Komisji Europejskiej. Jednym z powod\u00f3w jest w\u0142a\u015bnie obawa przed protestem rolnik\u00f3w \u2013<\/em> m\u00f3wi Anna Bry\u0142ka. \u2013 Je\u015bli chodzi o sam\u0105 Ukrain\u0119, to przes\u0142anka, kt\u00f3ra by\u0142a w 2022 roku, czyli tranzyt ukrai\u0144skich towar\u00f3w rolno-spo\u017cywczych, nie jest ju\u017c przes\u0142ank\u0105, dlatego \u017ce Morze Czarne i porty czarnomorskie s\u0105 otwarte i Ukraina swobodnie mo\u017ce eksportowa\u0107 w tamtym kierunku, natomiast Ukrainie zale\u017cy na wolnym dost\u0119pie do wsp\u00f3lnotowego rynku. Ukrai\u0144skie towary nie s\u0105 obj\u0119te zasad\u0105 wzajemno\u015bci, czyli dopuszczaj\u0105c ukrai\u0144skie towary, dopuszczamy towary, kt\u00f3re nie spe\u0142niaj\u0105 unijnych norm produkcji \u017cywno\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku maja Parlament Europejski przed\u0142u\u017cy\u0142, i to od razu na trzy lata, zawieszenie ce\u0142 na import stali i \u017celaza z Ukrainy. Propozycja zosta\u0142a przyj\u0119ta 354 g\u0142osami za, przy 147 przeciw i 53 wstrzymuj\u0105cych si\u0119. Aby porozumienie wesz\u0142o w \u017cycie, musz\u0105 je jeszcze zatwierdzi\u0107 pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie. Przy okazji tej decyzji ponownie podnios\u0142y si\u0119 obawy rolnik\u00f3w o dalsze losy umowy w zakresie zb\u00f3\u017c i innych produkt\u00f3w rolnych. Minister ds. UE Adam Sz\u0142apka i przedstawiciele MRIRW zaprzeczali takim sugestiom, podobnie jak wcze\u015bniej, podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego minister rolnictwa Czes\u0142aw Siekierski zapewnia\u0142, \u017ce w jego ocenie po 5 czerwca wr\u00f3cimy na chwil\u0119 do uk\u0142adu stowarzyszeniowego, a p\u00f3\u017aniej nast\u0105pi jego weryfikacja, za\u015b poziom otwarcia wsp\u00f3lnotowego rynku na produkty z Ukrainy na pewno nie b\u0119dzie na poziomie okre\u015blonym w ATM, lecz znacznie ni\u017cszym.<\/p>\n\n\n\n

Z kolei rzecznik prasowy KE ds. Handlu Olof Gill stwierdzi\u0142, \u017ce Komisja Europejska finalizuje prace nad propozycj\u0105 zapewnienia przej\u015bcia do nowego systemu handlu z Ukrain\u0105 po wyga\u015bni\u0119ciu ATM oraz \u017ce \u201ejest \u015bwiadoma obaw\u201d rolnik\u00f3w i pa\u0144stw cz\u0142onkowskich UE w kwestii swobodnego importu produkt\u00f3w rolnych z Ukrainy. Z jego s\u0142\u00f3w wynika, \u017ce ATM nie zostan\u0105 przed\u0142u\u017cone, natomiast KE zamierza zaproponowa\u0107 Ukrainie zaktualizowan\u0105 wersj\u0119 DCFTA, a w razie konieczno\u015bci \u2013 zasady, kt\u00f3re obowi\u0105zywa\u0142yby w okresie przej\u015bciowym.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 My mamy sta\u0142y uk\u0142ad handlowy z Ukrain\u0105, czyli umow\u0119 stowarzyszeniow\u0105, DCFTA, i do tych zasad powinni\u015bmy wr\u00f3ci\u0107. Po prostu wojna zosta\u0142a wykorzystana przez dyplomacj\u0119 ukrai\u0144sk\u0105 po to, \u017ceby uzyska\u0107 dost\u0119p do wsp\u00f3lnotowego rynku i bardzo trudno b\u0119dzie stron\u0119 ukrai\u0144sk\u0105 przekona\u0107 do tego, \u017ceby wr\u00f3ci\u0107 do starych zasad \u2013<\/em> przekonuje europos\u0142anka. \u2013 Bardzo sprawnie dzia\u0142a dyplomacja ukrai\u0144ska, r\u00f3wnie\u017c w Brukseli pojawiaj\u0105 si\u0119 przedstawiciele ukrai\u0144skiej strony na posiedzeniach Rady Unii Europejskiej i Rady Europejskiej, wi\u0119c jest tutaj bardzo silny lobbing.<\/em><\/p>\n\n\n\n