Jednocze\u015bnie zwyci\u0119zca \u2014 centroprawicowy Sojusz Demokratyczny (AD) \u2014 cho\u0107 zwi\u0119kszy\u0142 sw\u00f3j stan posiadania, nie uzyska\u0142 samodzielnej wi\u0119kszo\u015bci. Portugalia stoi dzi\u015b na politycznym rozdro\u017cu, a triumf Chega to sygna\u0142, \u017ce du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa oczekuje radykalnej zmiany.<\/p>\n\n\n\n
Narodowo-konserwatywna Chega (Naprz\u00f3d), kierowana przez dynamicznego i wyrazistego Andr\u00e9 Ventur\u0119, uzyska\u0142a 22,6% g\u0142os\u00f3w, co prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na 58 mandat\u00f3w w 230-osobowym Zgromadzeniu Republiki. To wzrost a\u017c o 8 miejsc w por\u00f3wnaniu z poprzednimi wyborami, gdy partia mia\u0142a 50 miejsc i 18,1% poparcia. Jeszcze w 2019 roku Chega mia\u0142a tylko jednego pos\u0142a, a dzi\u015b \u2014 niemal \u0107wier\u0107 ca\u0142ej izby. Ventura okre\u015bli\u0142 ten wynik jako \u201emoment prze\u0142omowy\u201d, twierdz\u0105c, \u017ce “czas politycznego monopolu si\u0119 sko\u0144czy\u0142”. Rzeczywi\u015bcie \u2014 przez ostatnie p\u00f3\u0142 wieku w Portugalii scen\u0119 polityczn\u0105 zdominowa\u0142y dwa obozy: socjalist\u00f3w i centroprawicy.<\/p>\n\n\n\n
W swoim komentarzu po og\u0142oszeniu wynik\u00f3w lider Chega podkre\u015bli\u0142, \u017ce jego partia jest \u201ejedynym prawdziwym reprezentantem zwyk\u0142ych Portugalczyk\u00f3w\u201d. Jego kampania skoncentrowana by\u0142a na walce z imigracj\u0105, patologiami w systemie socjalnym, a przede wszystkim z wszechobecn\u0105 korupcj\u0105 \u2014 problemem, kt\u00f3ry pogr\u0105\u017cy\u0142 dwa kolejne rz\u0105dy w ci\u0105gu zaledwie trzech lat. Ventura o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce zamierza “wywrze\u0107 presj\u0119” na Sojusz Demokratyczny i \u017ce Chega nie b\u0119dzie ju\u017c tylko “g\u0142osem sprzeciwu”, ale tak\u017ce “alternatyw\u0105 do sprawowania w\u0142adzy”.<\/p>\n\n\n\n
Co istotne, partia przyci\u0105gn\u0119\u0142a wyborc\u00f3w nie tylko z prawej strony, ale tak\u017ce by\u0142ych sympatyk\u00f3w socjalist\u00f3w. W regionach tradycyjnie lewicowych, takich jak Alentejo i cz\u0119\u015b\u0107 aglomeracji Lizbony, Chega osi\u0105gn\u0119\u0142a zaskakuj\u0105co dobre wyniki. Wzrost poparcia by\u0142 szczeg\u00f3lnie widoczny w\u015br\u00f3d wyborc\u00f3w z ni\u017cszymi dochodami, mniejszym wykszta\u0142ceniem oraz mieszka\u0144c\u00f3w prowincji. Partia wykorzysta\u0142a niezadowolenie spo\u0142eczne i rosn\u0105c\u0105 frustracj\u0119 wobec politycznego status quo, oferuj\u0105c prosty, emocjonalny przekaz.<\/p>\n\n\n\n
Zwyci\u0119zc\u0105 wybor\u00f3w zosta\u0142a centroprawicowa koalicja Sojusz Demokratyczny (Alian\u00e7a Democr\u00e1tica, AD), kierowana przez obecnego premiera Lu\u00edsa Montenegro. Koalicja, z\u0142o\u017cona z Partii Socjaldemokratycznej (PSD), CDS \u2013 Partii Ludowej oraz niewielkich ugrupowa\u0144 lokalnych, uzyska\u0142a 32,7% g\u0142os\u00f3w, co da\u0142o jej 89 mandat\u00f3w \u2014 o 8 wi\u0119cej ni\u017c w poprzednich wyborach. Cho\u0107 wynik ten daje AD moralne prawo do formowania rz\u0105du, brakuje jej 27 miejsc do samodzielnej wi\u0119kszo\u015bci. Co wi\u0119cej, Montenegro ju\u017c w noc wyborcz\u0105 wykluczy\u0142 jak\u0105kolwiek koalicj\u0119 z Chega, co drastycznie ogranicza jego manewry polityczne.<\/p>\n\n\n\n
Premier Montenegro, w swoim przem\u00f3wieniu do zwolennik\u00f3w, zapowiedzia\u0142 kontynuacj\u0119 kursu na \u201eodbudow\u0119 zaufania do instytucji\u201d, rozw\u00f3j inwestycji i walk\u0119 z deficytem bud\u017cetowym. Podkre\u015bli\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce AD ma ambicj\u0119 zapewnienia Portugalii \u201edobrobytu i sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej\u201d, jednak nie zamierza i\u015b\u0107 na kompromisy z \u201epopulistami\u201d. Ta wypowied\u017a by\u0142a wyra\u017anym sygna\u0142em w stron\u0119 Chega i zapowiedzi\u0105, \u017ce wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy tymi partiami \u2014 przynajmniej oficjalnie \u2014 jest wykluczona.<\/p>\n\n\n\n
Problem jednak w tym, \u017ce przy tak podzielonym parlamencie, rz\u0105d mniejszo\u015bciowy mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne trudno\u015bci z przeforsowaniem jakiejkolwiek istotnej ustawy. Je\u015bli AD nie uzyska cichego poparcia przynajmniej cz\u0119\u015bci pos\u0142\u00f3w Chega lub partii centrum, grozi mu parali\u017c legislacyjny \u2014 a to mo\u017ce szybko doprowadzi\u0107 do kolejnego kryzysu.<\/p>\n\n\n\n
Najwi\u0119kszym przegranym tych wybor\u00f3w jest Partia Socjalistyczna (PS), kt\u00f3ra uzyska\u0142a 23% g\u0142os\u00f3w i tak\u017ce 58 mandat\u00f3w \u2014 tyle samo co Chega, ale a\u017c o 20 mniej ni\u017c w poprzednich wyborach. To najgorszy wynik partii od 1987 roku i zarazem spektakularne potkni\u0119cie lidera PS, Pedro Nuno Santosa, kt\u00f3ry jeszcze przed rokiem uwa\u017cany by\u0142 za polityka o du\u017cym potencjale krajowym. Po og\u0142oszeniu wynik\u00f3w Santos og\u0142osi\u0142 swoj\u0105 rezygnacj\u0119, podkre\u015blaj\u0105c w emocjonalnym przem\u00f3wieniu, \u017ce “walka si\u0119 nie ko\u0144czy”, ale “musi j\u0105 poprowadzi\u0107 kto\u015b nowy”.<\/p>\n\n\n\n
PS straci\u0142a poparcie w niemal wszystkich grupach wiekowych i regionach, zw\u0142aszcza na tle afer korupcyjnych, kt\u00f3re zniszczy\u0142y reputacj\u0119 jej poprzednich rz\u0105d\u00f3w. Partie lewicowe (w tym Bloco de Esquerda i Partia Komunistyczna) r\u00f3wnie\u017c wypad\u0142y s\u0142abiej ni\u017c si\u0119 spodziewano \u2014 Bloco spad\u0142o z 19 do 13 miejsc, a komuni\u015bci \u2014 z 6 do 4.<\/p>\n\n\n\n
Oto jak wygl\u0105da bilans si\u0142 po wyborach:<\/p>\n\n\n\n
Chega i AD zyska\u0142y po 8 mandat\u00f3w, a socjali\u015bci i Blok zanotowali wyra\u017ane straty. To pokazuje wyra\u017any zwrot w prawo na portugalskiej scenie politycznej \u2014 przy jednoczesnym zm\u0119czeniu wyborc\u00f3w d\u0142ugotrwa\u0142ym dominowaniem socjalist\u00f3w i ich kolejnych obietnicami.<\/p>\n\n\n\n
W nowym rozdaniu parlamentarnym \u017cadna z partii nie ma komfortu w\u0142adzy, a Chega \u2013 mimo deklaracji AD o braku wsp\u00f3\u0142pracy \u2013 mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 j\u0119zyczka u wagi. Je\u015bli nie teraz, to przy g\u0142osowaniach bud\u017cetowych, ustawach spo\u0142ecznych, projektach reform \u2013 Chega ma szans\u0119 realnie wp\u0142ywa\u0107 na polityk\u0119 pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
To du\u017ca zmiana w Portugalii, gdzie przez dziesi\u0119ciolecia stabilno\u015b\u0107 polityczna opiera\u0142a si\u0119 na rotacyjnej w\u0142adzy dw\u00f3ch wielkich partii. Teraz Ventura zapowiada: \u201enie zamierzamy ju\u017c tylko krzycze\u0107 z \u0142aw opozycji \u2014 zamierzamy by\u0107 wsp\u00f3\u0142odpowiedzialni za przysz\u0142o\u015b\u0107 Portugalii\u201d. Cho\u0107 AD oficjalnie dystansuje si\u0119 od Chega, w praktyce mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce bez ich poparcia nie da si\u0119 rz\u0105dzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Frekwencja wynios\u0142a 64,1% \u2014 umiarkowana, ale solidna. Wyborcy jasno pokazali, \u017ce oczekuj\u0105 nie tylko technokratycznych rozwi\u0105za\u0144, ale silnego przyw\u00f3dztwa, autentyczno\u015bci i przejrzysto\u015bci. Partie, kt\u00f3re nie odpowiadaj\u0105 na te oczekiwania, trac\u0105. Chega \u2014 niezale\u017cnie od kontrowersji \u2014 umie skutecznie odczytywa\u0107 emocje spo\u0142eczne.<\/p>\n\n\n\n
Portugalia stoi dzi\u015b przed wyborem: czy zachowa\u0107 status quo w nowym wydaniu, czy p\u00f3j\u015b\u0107 \u015bcie\u017ck\u0105 g\u0142\u0119bokiej transformacji. Ventura i jego zwolennicy s\u0105 przekonani, \u017ce kraj potrzebuje w\u0142a\u015bnie tej drugiej drogi. I cho\u0107 jeszcze nie si\u0119gn\u0119li po w\u0142adz\u0119, s\u0105 ju\u017c o krok bli\u017cej ni\u017c kiedykolwiek wcze\u015bniej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przedterminowe wybory parlamentarne w Portugalii, kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 w niedziel\u0119, zapisz\u0105 si\u0119 na d\u0142ugo w historii kraju. Po raz pierwszy od dekad \u017cadne ugrupowanie nie mo\u017ce m\u00f3wi\u0107 o pewnym mandacie do sprawowania w\u0142adzy, a przy tym umocni\u0142a si\u0119 silna trzecia si\u0142a polityczna \u2014 partia Chega, kt\u00f3ra nie tylko potroi\u0142a swoje poparcie w ci\u0105gu pi\u0119ciu lat, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":15012,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[319,318,317,1520],"class_list":["post-15029","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wydarzenia","tag-andre-ventura","tag-chega","tag-portugalia","tag-sojusz-demokratyczny"],"yoast_head":"\n