W polskim rolnictwie narasta powa\u017cny problem. Sezonowe prace przy zbiorach, od lat zale\u017cne od imigrant\u00f3w, staj\u0105 si\u0119 niemal niemo\u017cliwe do zrealizowania. Cz\u0119\u015b\u0107 Polak\u00f3w nie chce ju\u017c pracowa\u0107 fizycznie na polu, Ukrai\u0144cy \u2013 dotychczas najwa\u017cniejsi pracownicy sezonowi \u2013 masowo wyje\u017cd\u017caj\u0105 do Niemiec, a pr\u00f3by \u015bci\u0105gni\u0119cia si\u0142y roboczej z bardziej odleg\u0142ych kraj\u00f3w przynosz\u0105 rozczarowanie.<\/p>\n\n\n\n
Cezary Sygocki, w\u0142a\u015bciciel plantacji owoc\u00f3w mi\u0119kkich oraz agencji pracy CZARSTON, m\u00f3wi wprost: \u201ePracownicy z Afryki, Meksyku i Nepalu nie tylko nie chc\u0105 pracowa\u0107, ale cz\u0119sto niszcz\u0105 zbiory. Nie ma dyscypliny, nie ma szacunku do pracy. W zasadzie p\u0142acimy za co\u015b, co si\u0119 nie wydarza \u2013 za osoby, kt\u00f3re tylko przechodz\u0105 przez Polsk\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze kilka lat temu Sygocki zatrudnia\u0142 ponad 300 os\u00f3b w sezonie. Dzi\u015b z trudem udaje mu si\u0119 zorganizowa\u0107 ekip\u0119 stuosobow\u0105 \u2013 i to tylko dzi\u0119ki wieloletnim kontaktom i zbudowanej od podstaw infrastrukturze do zakwaterowania i organizacji pracy.<\/p>\n\n\n\n
Zjawisko odchodzenia Polak\u00f3w od prac sezonowych zacz\u0119\u0142o si\u0119 ju\u017c kilkana\u015bcie lat temu. M\u0142odsze pokolenie nie chce podejmowa\u0107 fizycznej, ci\u0119\u017ckiej pracy, zw\u0142aszcza za stawki, kt\u00f3re uwa\u017caj\u0105 za niskie. Nawet osoby bez wy\u017cszego wykszta\u0142cenia wol\u0105 pr\u00f3bowa\u0107 si\u0142 w us\u0142ugach lub emigracji, ni\u017c schyla\u0107 si\u0119 po truskawki czy bor\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\n
Nie pomaga fakt, \u017ce prace polowe s\u0105 sezonowe i bardzo wymagaj\u0105ce \u2013 trwaj\u0105 tylko przez kilka miesi\u0119cy, a pogoda i tempo decyduj\u0105 o tym, ile faktycznie si\u0119 zarobi. Dla wielu to zbyt du\u017co niepewno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze do niedawna Ukrai\u0144cy byli podstawow\u0105 si\u0142\u0105 robocz\u0105 w polskim rolnictwie. Pracowici, niedrogo zatrudniani, lojalni \u2013 dla wielu plantator\u00f3w byli fundamentem dzia\u0142alno\u015bci. Jednak wojna zmieni\u0142a wszystko. Po rosyjskiej inwazji tysi\u0105ce Ukrai\u0144c\u00f3w wyjecha\u0142o na Zach\u00f3d, korzystaj\u0105c z uproszczonych procedur i program\u00f3w wsparcia. Wielu z nich trafi\u0142o do Niemiec, Niderland\u00f3w, W\u0142och czy Hiszpanii \u2013 gdzie zarobki s\u0105 wy\u017csze, a warunki zatrudnienia stabilniejsze.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b Ukrai\u0144cy, kt\u00f3rzy nadal s\u0105 gotowi pracowa\u0107 w Polsce, maj\u0105 zupe\u0142nie inne oczekiwania. Jak wskazuje Alex Kartsel z agencji EWL Group, coraz wi\u0119cej z nich oczekuje wynagrodzenia na poziomie 30 z\u0142 netto za godzin\u0119 \u2013 podczas gdy jeszcze dwa\u2013trzy lata temu zgadzali si\u0119 pracowa\u0107 za po\u0142ow\u0119 tej stawki. Dla plantator\u00f3w to bariera nie do przeskoczenia. Rolnictwo nie generuje takich zysk\u00f3w jak przemys\u0142 czy budownictwo.<\/p>\n\n\n\n
Wed\u0142ug danych G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Statystycznego, we wrze\u015bniu 2024 roku w Polsce pracowa\u0142o ponad 1,05 miliona cudzoziemc\u00f3w \u2013 to 6,8% ca\u0142ego rynku pracy. Najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 stanowili Ukrai\u0144cy (779 tys.) i Bia\u0142orusini (135 tys.). Wci\u0105\u017c jednak ro\u015bnie liczba pracownik\u00f3w z Azji i Ameryki \u0141aci\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n
Mi\u0119dzy styczniem a czerwcem 2024 roku liczba zezwole\u0144 na prac\u0119 dla obywateli Kolumbii wzros\u0142a a\u017c o 337%, dla Nepalczyk\u00f3w o 46%, a dla Filipi\u0144czyk\u00f3w o 60%. Polska pr\u00f3buje przyci\u0105ga\u0107 ludzi z miejsc, gdzie praca jest towarem deficytowym, a dochody s\u0105 wielokrotnie ni\u017csze ni\u017c w Europie. Ale \u2013 jak pokazuje praktyka \u2013 sama mo\u017cliwo\u015b\u0107 przyjazdu to za ma\u0142o. Liczy si\u0119 jako\u015b\u0107 pracy i gotowo\u015b\u0107 do rzeczywistego zaanga\u017cowania.<\/p>\n\n\n\n
Sygocki nie jest jedynym plantatorem, kt\u00f3ry narzeka na obecny system. Wielu jego koleg\u00f3w z bran\u017cy m\u00f3wi o tym samym: imigranci spoza Europy cz\u0119sto przyje\u017cd\u017caj\u0105 do Polski z zamiarem szybkiego transferu na Zach\u00f3d. Dla nich Polska to tylko punkt przesiadkowy, a praca sezonowa traktowana jest jako opcja awaryjna \u2013 nie g\u0142\u00f3wny cel.<\/p>\n\n\n\n
Dochodzi te\u017c do sytuacji kuriozalnych: firmy ponosz\u0105 koszty uzyskania zezwole\u0144 na prac\u0119, organizuj\u0105 transport i zakwaterowanie, a kiedy imigranci przyje\u017cd\u017caj\u0105 do kraju\u2026 znikaj\u0105. Nie podejmuj\u0105 pracy, szukaj\u0105 innych zaj\u0119\u0107 albo \u2013 najcz\u0119\u015bciej \u2013 wyje\u017cd\u017caj\u0105 dalej. I wszystko to w ramach legalnych procedur.<\/p>\n\n\n\n
\u201eP\u0142ac\u0119 za cz\u0142owieka, kt\u00f3ry nigdy nie pojawi\u0142 si\u0119 na polu. Przeszed\u0142 przez nasze drzwi, dosta\u0142 papiery i ruszy\u0142 do Berlina. To absurd\u201d \u2013 komentuje Sygocki.<\/p>\n\n\n\n
Plantatorzy apeluj\u0105 o systemowe rozwi\u0105zania. Obecnie ca\u0142y ci\u0119\u017car rekrutacji, legalizacji i logistyki spada na ich barki. Sygocki proponuje, by Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stworzy\u0142a specjalne programy wsparcia dla gospodarstw zatrudniaj\u0105cych cudzoziemc\u00f3w. Potrzebna jest tak\u017ce wi\u0119ksza kontrola ze strony Ministerstwa Spraw Zagranicznych \u2013 szczeg\u00f3lnie w zakresie nadzoru nad celami przyjazdu.<\/p>\n\n\n\n
\u201eNie mo\u017cemy dalej dzia\u0142a\u0107 w ciemno. Zatrudnianie cudzoziemc\u00f3w musi mie\u0107 sens \u2013 i dla nich, i dla nas. Dzi\u015b to hazard. Tracimy czas, pieni\u0105dze i plony\u201d \u2013 m\u00f3wi Sygocki.<\/p>\n\n\n\n
Rolnicy chcieliby tak\u017ce systemu zabezpiecze\u0144 \u2013 np. kaucji lub mechanizmu op\u0142at zwrotnych \u2013 kt\u00f3ry pozwoli\u0142by odzyska\u0107 koszty w przypadku, gdy pracownik nie podejmie pracy.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli sytuacja si\u0119 nie zmieni, skutki b\u0119d\u0105 odczuwalne nie tylko na wsiach, ale i w miastach. Ceny owoc\u00f3w i warzyw mog\u0105 drastycznie wzrosn\u0105\u0107, poniewa\u017c coraz wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 plon\u00f3w b\u0119dzie po prostu niezebrana. Ju\u017c teraz dochodzi do sytuacji, w kt\u00f3rych gospodarze zostawiaj\u0105 na polu ca\u0142e rz\u0119dy truskawek, bo nie op\u0142aca si\u0119 ich zbiera\u0107.<\/p>\n\n\n\n
To oznacza straty finansowe, zmarnowan\u0105 \u017cywno\u015b\u0107 i rosn\u0105c\u0105 presj\u0119 na ceny w sklepach. W d\u0142u\u017cszej perspektywie mo\u017ce doj\u015b\u0107 do likwidacji mniejszych gospodarstw, kt\u00f3re nie s\u0105 w stanie utrzyma\u0107 si\u0119 bez niezawodnej si\u0142y roboczej.<\/p>\n\n\n\n
Eksperci wskazuj\u0105, \u017ce obecna sytuacja to efekt wielu lat zaniedba\u0144. Polska nie zbudowa\u0142a stabilnego, zr\u00f3wnowa\u017conego systemu zatrudniania cudzoziemc\u00f3w. Dominuj\u0105 rozwi\u0105zania tymczasowe i prowizoryczne. Brakuje centralnej strategii, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy\u0142aby interesy gospodarki, pracodawc\u00f3w i imigrant\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Nie chodzi o to, by otwiera\u0107 granice bez kontroli \u2013 ale o to, by tworzy\u0107 mechanizmy, kt\u00f3re naprawd\u0119 dzia\u0142aj\u0105. Takie, kt\u00f3re nagradzaj\u0105 pracowitych i rzetelnych ludzi, a eliminuj\u0105 patologie i nadu\u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
Niekt\u00f3rzy rolnicy pr\u00f3buj\u0105 inwestowa\u0107 w automatyzacj\u0119. Maszyny do zbior\u00f3w, systemy monitorowania dojrzewania owoc\u00f3w, roboty do sortowania \u2013 to wszystko powoli wchodzi na polski rynek. Ale dla wielu gospodarstw to nadal zbyt drogie rozwi\u0105zania, niedostosowane do specyfiki lokalnych upraw.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnolegle pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy, \u017ce warto rozpocz\u0105\u0107 kampani\u0119 edukacyjn\u0105 \u2013 przekonywa\u0107 m\u0142odych ludzi, \u017ce praca w rolnictwie mo\u017ce by\u0107 warto\u015bciowa, nowoczesna i stabilna. Ale to proces d\u0142ugofalowy. Dzi\u015b trzeba rozwi\u0105zywa\u0107 problemy tu i teraz. Rolnicy nie prosz\u0105 o luksusy \u2013 chc\u0105 tylko, by ich praca nie sz\u0142a na marne. Dzi\u015b \u2013 bez ludzi \u2013 nie zbior\u0105 nawet po\u0142owy tego, co dojrzewa na ich polach. A to oznacza, \u017ce wkr\u00f3tce wszyscy poczujemy skutki tej ignorowanej katastrofy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W polskim rolnictwie narasta powa\u017cny problem. Sezonowe prace przy zbiorach, od lat zale\u017cne od imigrant\u00f3w, staj\u0105 si\u0119 niemal niemo\u017cliwe do zrealizowania. Cz\u0119\u015b\u0107 Polak\u00f3w nie chce ju\u017c pracowa\u0107 fizycznie na polu, Ukrai\u0144cy \u2013 dotychczas najwa\u017cniejsi pracownicy sezonowi \u2013 masowo wyje\u017cd\u017caj\u0105 do Niemiec, a pr\u00f3by \u015bci\u0105gni\u0119cia si\u0142y roboczej z bardziej odleg\u0142ych kraj\u00f3w przynosz\u0105 rozczarowanie. Cezary Sygocki, w\u0142a\u015bciciel […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":15027,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[389,274],"class_list":["post-15026","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wydarzenia","tag-imigranci","tag-rolnictwo"],"yoast_head":"\n