Europejski Program Przemys\u0142u Obronnego ma na celu wzmocnienie zdolno\u015bci produkcyjnych kraj\u00f3w UE w sektorze zbrojeniowym. Kontekst jest oczywisty \u2013 przed\u0142u\u017caj\u0105ca si\u0119 wojna w Ukrainie oraz zagro\u017cenia geopolityczne zmuszaj\u0105 Uni\u0119 do bardziej zdecydowanego inwestowania w bezpiecze\u0144stwo. Jednak to, w jaki spos\u00f3b skonstruowano zasady przyznawania dotacji, budzi powa\u017cne kontrowersje.<\/p>\n\n\n\n
Parlament Europejski przeg\u0142osowa\u0142, niewielk\u0105 przewag\u0105 g\u0142os\u00f3w, propozycj\u0119, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 finansowanie otrzyma\u0107 mog\u0105 tylko te projekty, w kt\u00f3rych co najmniej 70% komponent\u00f3w zosta\u0142o wyprodukowanych w UE. Z pozoru zapis ma na celu wzmocnienie europejskiego przemys\u0142u. W praktyce jednak oznacza marginalizacj\u0119 tych kraj\u00f3w, kt\u00f3re dopiero rozwijaj\u0105 swoje kompetencje w bran\u017cy zbrojeniowej lub korzystaj\u0105 z komponent\u00f3w spoza Unii \u2013 takich jak Polska.<\/p>\n\n\n\n
Polski przemys\u0142 obronny, cho\u0107 rozwija si\u0119 dynamicznie, nadal w du\u017cym stopniu opiera si\u0119 na komponentach importowanych, g\u0142\u00f3wnie z USA, Korei Po\u0142udniowej czy Wielkiej Brytanii. Przyk\u0142adem s\u0105 chocia\u017cby armatohaubice Krab, kt\u00f3re zawieraj\u0105 ponad 30% element\u00f3w zagranicznych. Przy wymogu 70% komponent\u00f3w z UE, polskie projekty z automatu odpadaj\u0105 z konkursu o unijne wsparcie.<\/p>\n\n\n\n
To rozwi\u0105zanie budzi sprzeciw polskich europarlamentarzyst\u00f3w. Zar\u00f3wno przedstawiciele PO, jak i PiS, zgodnie oceniaj\u0105, \u017ce obecne zapisy s\u0105 dla Polski niekorzystne. Andrzej Halicki z KO wskazywa\u0142, \u017ce bardziej rozs\u0105dnym kompromisem by\u0142by wym\u00f3g 65% europejskich komponent\u00f3w, co otworzy\u0142oby drog\u0119 dla wi\u0119kszej liczby projekt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Adam Bielan z PiS zwraca z kolei uwag\u0119 na fakt, \u017ce ca\u0142y mechanizm mia\u0142 na celu szybkie uzupelnienie brak\u00f3w w uzbrojeniu po przekazaniu sprz\u0119tu Ukrainie. Zamiast tego mechanizm zosta\u0142 wed\u0142ug niego zdominowany przez interesy francuskiego i niemieckiego przemys\u0142u zbrojeniowego.<\/p>\n\n\n\n
Polski sektor zbrojeniowy znajduje si\u0119 w okresie intensywnej modernizacji i ekspansji. Kluczowe przedsi\u0119biorstwa, takie jak Polska Grupa Zbrojeniowa (PGZ), Huta Stalowa Wola, Mesko, Fabryka Broni “\u0141ucznik” w Radomiu oraz Wojskowe Zak\u0142ady Lotnicze, realizuj\u0105 zam\u00f3wienia na nowoczesny sprz\u0119t wojskowy, zar\u00f3wno na potrzeby armii narodowej, jak i dla Ukrainy.<\/p>\n\n\n\n
Polska Grupa Zbrojeniowa koordynuje produkcj\u0119 szeregu kluczowych system\u00f3w uzbrojenia: armatohaubic Krab, mo\u017cdzierzy Rak, wyrzutni rakietowych WR-40 Langusta oraz nowej generacji bojowych woz\u00f3w piechoty Borsuk. Mesko specjalizuje si\u0119 w produkcji amunicji oraz pocisk\u00f3w przeciwlotniczych Piorun, kt\u00f3re zyska\u0142y uznanie na Ukrainie. Fabryka Broni “\u0141ucznik” dostarcza karabinki Grot, modernizuj\u0105c uzbrojenie indywidualne polskich \u017co\u0142nierzy. Huta Stalowa Wola rozwija nowe projekty, takie jak armatohaubica Kryl oraz zmodernizowane wersje Krab\u00f3w. Wojskowe Zak\u0142ady Lotnicze w Poznaniu i Bydgoszczy uczestnicz\u0105 w obs\u0142udze i modernizacji samolot\u00f3w F-16 oraz zakupionych samolot\u00f3w FA-50.<\/p>\n\n\n\n
Jednocze\u015bnie rosn\u0105 nak\u0142ady bud\u017cetowe na badania i rozw\u00f3j w sektorze obronnym. Jednak przemys\u0142 ten wci\u0105\u017c zmaga si\u0119 z brakami w technologii, kompetencjach in\u017cynieryjnych oraz ograniczon\u0105 baz\u0105 poddostawc\u00f3w. Wiele projekt\u00f3w, w tym modernizacja Leopard\u00f3w czy budowa niszczycieli min typu Kormoran II, opiera si\u0119 na wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzynarodowej i dostawach zza granicy.<\/p>\n\n\n\n
Najwi\u0119kszymi beneficjentami obecnych zapis\u00f3w b\u0119d\u0105 kraje o dobrze rozwini\u0119tym i samowystarczalnym przemy\u015ble zbrojeniowym. Francja, kt\u00f3ra od lat inwestuje w rozw\u00f3j w\u0142asnych zdolno\u015bci produkcyjnych, b\u0119dzie mog\u0142a liczy\u0107 na lwi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 unijnych dotacji. Niemcy, kt\u00f3rzy intensywnie modernizuj\u0105 Bundeswehr\u0119, tak\u017ce zyskaj\u0105 przewag\u0119.<\/p>\n\n\n\n
W efekcie fundusze, kt\u00f3re mia\u0142y pom\u00f3c ca\u0142ej Europie wzmocni\u0107 swoje bezpiecze\u0144stwo, skoncentruj\u0105 si\u0119 w r\u0119kach kilku najbogatszych pa\u0144stw. Tymczasem kraje takie jak Polska, Litwa, \u0141otwa, Estonia czy Rumunia b\u0119d\u0105 zmuszone albo inwestowa\u0107 w drogie technologie “made in France” i “made in Germany”, albo rozwija\u0107 sw\u00f3j przemys\u0142 bez wsparcia Brukseli.<\/p>\n\n\n\n
Francja i Niemcy od dawna forsuj\u0105 koncepcj\u0119 “autonomii strategicznej” Europy, czyli uniezale\u017cnienia si\u0119 od USA w kwestiach bezpiecze\u0144stwa i obronno\u015bci. Projekt EDIP \u015bwietnie wpisuje si\u0119 w t\u0119 narracj\u0119. Jednak wymuszanie wysokich prog\u00f3w lokalnej produkcji mo\u017ce bardziej zaszkodzi\u0107, ni\u017c pom\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n
W realiach wsp\u00f3\u0142czesnego przemys\u0142u obronnego komponenty pochodz\u0105 z globalnych \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw. Nowoczesne systemy uzbrojenia, od czo\u0142g\u00f3w po systemy rakietowe, rzadko kiedy s\u0105 tworzone wy\u0142\u0105cznie z cz\u0119\u015bci produkowanych w jednym kraju czy nawet na jednym kontynencie.<\/p>\n\n\n\n
W nadchodz\u0105cych latach Polska b\u0119dzie musia\u0142a zdecydowanie przyspieszy\u0107 rozw\u00f3j w\u0142asnego przemys\u0142u obronnego. Kluczowe b\u0119d\u0105 inwestycje w:<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli Polska odpowiednio wykorzysta obecny moment \u2013 du\u017ce potrzeby modernizacyjne, do\u015bwiadczenie zdobyte podczas wsparcia Ukrainy oraz \u015bwiadomo\u015b\u0107 polityczn\u0105 co do konieczno\u015bci niezale\u017cno\u015bci \u2014 mo\u017ce w ci\u0105gu dekady sta\u0107 si\u0119 jednym z kluczowych graczy w europejskiej zbrojeni\u00f3wce. Wa\u017cne b\u0119dzie te\u017c uniezale\u017cnienie si\u0119 od technologii spoza UE poprzez rozw\u00f3j wsp\u00f3\u0142pracy regionalnej, na przyk\u0142ad w ramach Inicjatywy Tr\u00f3jmorza.<\/p>\n\n\n\n
Przyj\u0119te stanowisko PE nie jest jeszcze ostateczne. Teraz rusz\u0105 negocjacje mi\u0119dzy Parlamentem Europejskim a Rad\u0105 UE, reprezentuj\u0105c\u0105 rz\u0105dy pa\u0144stw cz\u0142onkowskich. Istnieje szansa, \u017ce w toku negocjacji uda si\u0119 zmodyfikowa\u0107 najbardziej kontrowersyjne zapisy.<\/p>\n\n\n\n
Polska, obejmuj\u0105ca od 1 lipca 2025 przewodnictwo w Radzie UE, b\u0119dzie mia\u0142a realny wp\u0142yw na kszta\u0142t ostatecznego kompromisu. Wypracowanie bardziej elastycznych zasad, np. przyj\u0119cie progu 60-65% komponent\u00f3w z UE, mog\u0142oby uratowa\u0107 dost\u0119p Polski i innych kraj\u00f3w regionu do \u015brodk\u00f3w z EDIP.<\/p>\n\n\n\n
Sprawa EDIP pokazuje, jak skomplikowane s\u0105 relacje w Unii Europejskiej. Z jednej strony wsp\u00f3lne cele i deklaracje solidarno\u015bci, z drugiej brutalna walka o interesy narodowe. Polska musi teraz nie tylko broni\u0107 swojego stanowiska przy stole negocjacyjnym, ale te\u017c my\u015ble\u0107 d\u0142ugofalowo o budowie w\u0142asnych kompetencji przemys\u0142owych, by w przysz\u0142o\u015bci nie by\u0107 zale\u017cn\u0105 od decyzji silniejszych partner\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Najbli\u017csze tygodnie poka\u017c\u0105, czy Polska potrafi skutecznie zawalczy\u0107 o swoje interesy w Europie \u2013 czy te\u017c pozostanie na bocznym torze, finansuj\u0105c cudze sukcesy z w\u0142asnej kieszeni.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Decyzje podj\u0119te w Parlamencie Europejskim a zwi\u0105zane z Europejskim Programem Przemys\u0142u Obronnego (EDIP) zwiastuj\u0105 g\u0142\u0119bokie zmiany w strukturze finansowania zbroje\u0144 w Unii Europejskiej. Cho\u0107 program opiewa na stosunkowo niewielk\u0105 kwot\u0119 1,5 miliarda euro na lata 2025\u20132027, to jego znaczenie wykracza daleko poza t\u0119 konkretn\u0105 pul\u0119 \u015brodk\u00f3w. Stanowi bowiem precedens dla przysz\u0142ych, znacznie wi\u0119kszych inicjatyw wsparcia […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":14715,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[1387,1388,447,1386,408],"class_list":["post-14714","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wydarzenia","tag-edip","tag-europejski-program-przemyslu-obronnego","tag-parlament-europejski","tag-przemysl-zbrojeniowy","tag-wojna"],"yoast_head":"\n