{"id":14305,"date":"2025-04-19T08:16:19","date_gmt":"2025-04-19T06:16:19","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305"},"modified":"2025-04-19T08:16:21","modified_gmt":"2025-04-19T06:16:21","slug":"oboz-wielkiej-polski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305","title":{"rendered":"Ob\u00f3z Wielkiej Polski"},"content":{"rendered":"\n
Ob\u00f3z Wielkiej Polski powsta\u0142 w okresie szczeg\u00f3lnych napi\u0119\u0107 politycznych, stanowi\u0105c odpowied\u017a na przej\u0119cie w\u0142adzy przez sanacj\u0119 po zamachu majowym w 1926 roku. Roman Dmowski dostrzeg\u0142 w\u00f3wczas potrzeb\u0119 stworzenia ruchu, kt\u00f3ry nie tylko b\u0119dzie przeciwwag\u0105 dla autorytarnej w\u0142adzy J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, lecz tak\u017ce stanie si\u0119 narz\u0119dziem odbudowy narodowego ducha w spo\u0142ecze\u0144stwie. OWP nie mia\u0142 by\u0107 klasyczn\u0105 parti\u0105 polityczn\u0105 \u2013 jego ambicj\u0105 by\u0142o ukszta\u0142towanie nowej, narodowej elity.<\/strong><\/h5>\n\n\n\n

Inspiracj\u0105 dla Dmowskiego by\u0142y do\u015bwiadczenia zagraniczne, zw\u0142aszcza z W\u0142och rz\u0105dzonych przez Mussoliniego. Jednak ju\u017c na etapie tworzenia organizacji, lider OWP zaznacza\u0142 wyra\u017anie, \u017ce faszyzm stanowi jedynie model przej\u015bciowy:<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eTworz\u0105c Ob\u00f3z mieli\u015bmy przed oczami faszyzm. [\u2026] Dzi\u015b mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce system rz\u0105d\u00f3w wzorowanych na faszyzmie jest dobry na czas kr\u00f3tki, by od niego przej\u015b\u0107 do innego.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Celem OWP by\u0142o nie tyle uczestnictwo w bie\u017c\u0105cych sporach parlamentarnych, co wychowanie spo\u0142ecze\u0144stwa w duchu narodowym i przygotowanie go do przej\u0119cia w\u0142adzy:<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eOb\u00f3z Wielkiej Polski nie jest parti\u0105 polityczn\u0105 w zwyk\u0142em tego s\u0142owa znaczeniu. Jest on organizacj\u0105 narodow\u0105, maj\u0105c\u0105 na celu wychowanie spo\u0142ecze\u0144stwa w duchu idei narodowej.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Organizacja zosta\u0142a powo\u0142ana podczas zjazdu w Poznaniu, 4 grudnia 1926 roku. Zgromadzi\u0142a przedstawicieli Zwi\u0105zku Ludowo-Narodowego oraz innych \u015brodowisk prawicowych. Sam Dmowski postrzega\u0142 OWP jako konstrukcj\u0119 d\u0142ugofalow\u0105, zorientowan\u0105 na przebudow\u0119 pa\u0144stwa polskiego na gruncie warto\u015bci narodowych i katolickich:<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eG\u0142\u00f3wnym zadaniem Obozu Wielkiej Polski jest odbudowa pa\u0144stwa polskiego w duchu narodowym, opartym na silnych podstawach moralnych i spo\u0142ecznych.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Tym samym OWP od pocz\u0105tku nosi\u0142 w sobie cechy ruchu ideowego \u2013 elitarnego, hierarchicznego, a jednocze\u015bnie masowego w ambicjach wp\u0142ywu. Ruch ten wyrasta\u0142 z tradycji narodowo-demokratycznej, ale by\u0142 ju\u017c jej now\u0105 ods\u0142on\u0105 \u2013 radykalniejsz\u0105, dynamiczniejsz\u0105 i lepiej dostosowan\u0105 do epoki kryzysu liberalizmu i demokracji parlamentarnej.<\/p>\n\n\n\n

Idea i program<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Ideologia Obozu Wielkiej Polski by\u0142a wynikiem skrzy\u017cowania g\u0142\u00f3wnych nurt\u00f3w my\u015bli narodowej z elementami konserwatyzmu, katolicyzmu spo\u0142ecznego oraz inspiracji zagranicznych \u2013 szczeg\u00f3lnie w\u0142oskiego faszyzmu i francuskiego nacjonalizmu integralnego. OWP mia\u0142 ambicj\u0119 sta\u0107 si\u0119 organizacj\u0105 nie tylko polityczn\u0105, ale tak\u017ce duchowo-moraln\u0105 \u2013 narz\u0119dziem wychowania narodu i odbudowy pa\u0144stwa na fundamencie jedno\u015bci narodowej, dyscypliny i si\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Centraln\u0105 ide\u0105 by\u0142a organizacja narodu jako ca\u0142o\u015bci, zintegrowanej wok\u00f3\u0142 wsp\u00f3lnych warto\u015bci. Dmowski postrzega\u0142 nar\u00f3d jako \u201ecia\u0142o zdolne kierowa\u0107 si\u0119 jedn\u0105 my\u015bl\u0105 i dzia\u0142a\u0107 wed\u0142ug jednego planu\u201d \u2013 postulowa\u0142 tym samym odej\u015bcie od demokracji liberalnej i pluralizmu politycznego. W modelu politycznym OWP podstaw\u0105 ustroju mia\u0142o by\u0107 przyw\u00f3dztwo elity narodowej, wy\u0142onionej nie przez g\u0142osowanie, lecz przez \u201ewarto\u015bci duchowe i intelektualne\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eNieliczna grupa wiedz\u0105ca, czego chce, przerastaj\u0105ca warto\u015bciami duchowymi biern\u0105 mas\u0119 […] ma moralne prawo narzucenia swoich rz\u0105d\u00f3w og\u00f3\u0142owi\u201d \u2013 pisa\u0142 Stanis\u0142aw Kozicki, bliski wsp\u00f3\u0142pracownik Dmowskiego.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Program polityczny OWP zosta\u0142 sformu\u0142owany w kilku kluczowych broszurach: Zagadnienia Rz\u0105du<\/em> (Dmowski), Polityka i Gospodarstwo<\/em> (Rybarski), Praworz\u0105dno\u015b\u0107<\/em> (Wasiuty\u0144ski), Polityka zagraniczna<\/em> (Berezowski). Ich wsp\u00f3lnym mianownikiem by\u0142o przekonanie, \u017ce pa\u0144stwo polskie musi zosta\u0107 odbudowane w duchu narodowym \u2013 jako narz\u0119dzie s\u0142u\u017c\u0105ce wsp\u00f3lnocie narodowej, a nie jedynie strukturze prawnej.<\/p>\n\n\n\n

OWP opowiada\u0142 si\u0119 za siln\u0105 w\u0142adz\u0105 wykonawcz\u0105, ograniczeniem roli parlamentu i wprowadzeniem element\u00f3w hierarchii spo\u0142ecznej. Model ustrojowy mia\u0142 by\u0107 funkcjonalny, scentralizowany, pozbawiony partyjnych walk i rozproszenia decyzyjnego. W sferze ideowej OWP przywi\u0105zywa\u0142 ogromn\u0105 wag\u0119 do religii katolickiej jako \u201emoralnego kr\u0119gos\u0142upa narodu\u201d oraz podstawy wychowania m\u0142odych pokole\u0144. Postulowano \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek Ko\u015bcio\u0142a z pa\u0144stwem, przy zachowaniu formalnej wolno\u015bci sumienia.<\/p>\n\n\n\n

Ideologia OWP mia\u0142a zatem charakter kompleksowy: polityczny, religijny, spo\u0142eczny i kulturowy. By\u0142a odpowiedzi\u0105 na kryzys systemu demokratycznego, ale te\u017c projektem ca\u0142o\u015bciowej przebudowy pa\u0144stwa i narodu \u2013 w duchu jedno\u015bci, porz\u0105dku i odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Ob\u00f3z Wielkiej Polski od pocz\u0105tku by\u0142 projektowany jako organizacja elitarna, o \u015bci\u015ble okre\u015blonej strukturze i wewn\u0119trznej dyscyplinie. Roman Dmowski i jego wsp\u00f3\u0142pracownicy odrzucili typow\u0105 formu\u0142\u0119 partii politycznej na rzecz ruchu narodowego, kt\u00f3ry mia\u0142 jednocze\u015bnie formowa\u0107 przysz\u0142\u0105 elit\u0119 w\u0142adzy oraz kszta\u0142towa\u0107 masy spo\u0142eczne.<\/p>\n\n\n\n

Na czele OWP sta\u0142a Wielka Rada, kt\u00f3rej przewodniczy\u0142 sam Dmowski jako \u201eWielki Obo\u017any\u201d. W sk\u0142ad tego organu wchodzili tak\u017ce m.in. Tadeusz Bielecki i Roman Rybarski. Ca\u0142o\u015b\u0107 organizacji by\u0142a podzielona terytorialnie \u2013 na dzielnice, okr\u0119gi i ko\u0142a \u2013 z jasno okre\u015blon\u0105 hierarchi\u0105 i pionem dowodzenia. Struktura ta mia\u0142a nie tylko zapewnia\u0107 sprawno\u015b\u0107 dzia\u0142ania, lecz tak\u017ce wychowywa\u0107 cz\u0142onk\u00f3w w duchu pos\u0142usze\u0144stwa, odpowiedzialno\u015bci i wsp\u00f3lnoty narodowej.<\/p>\n\n\n\n

Charakterystyczn\u0105 cech\u0105 OWP by\u0142a bogata symbolika, inspirowana zar\u00f3wno histori\u0105 Polski, jak i wsp\u00f3\u0142czesnymi wzorcami organizacyjnymi. Wprowadzono jednolite umundurowanie: piaskowe koszule (lub kurtki), granatowe spodnie i berety. Znakiem rozpoznawczym sta\u0142 si\u0119 mieczyk Chrobrego, kt\u00f3ry symbolizowa\u0142 si\u0142\u0119, odwag\u0119 i ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 tradycji. U\u017cywano tak\u017ce rzymskiego pozdrowienia, wzorowanego na w\u0142oskich faszystach, co by\u0142o wyrazem podkre\u015blenia dyscypliny i jedno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3lne miejsce w strukturze zajmowa\u0142 Ruch M\u0142odych, kt\u00f3ry z czasem zdominowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 ca\u0142ej organizacji. Cho\u0107 pierwotnie OWP nie mia\u0142 by\u0107 organizacj\u0105 m\u0142odzie\u017cow\u0105, to w\u0142a\u015bnie m\u0142odzi aktywi\u015bci, cz\u0119sto wywodz\u0105cy si\u0119 ze Zwi\u0105zku Akademickiego M\u0142odzie\u017c Wszechpolska, nadali mu najwi\u0119ksz\u0105 dynamik\u0119. Ruch M\u0142odych mia\u0142 w\u0142asn\u0105 odznak\u0119, hymn (\u201eHymn M\u0142odych\u201d) i zjazdy, z kt\u00f3rych pierwszy odby\u0142 si\u0119 we Lwowie ju\u017c w 1927 roku.<\/p>\n\n\n\n

Symbolika OWP pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 integruj\u0105c\u0105 i mobilizuj\u0105c\u0105. By\u0142a tak\u017ce form\u0105 komunikacji idei \u2013 silna wizualna to\u017csamo\u015b\u0107 wzmacnia\u0142a przekaz ideowy i wyr\u00f3\u017cnia\u0142a organizacj\u0119 na tle innych ruch\u00f3w politycznych. W po\u0142\u0105czeniu z hierarchiczn\u0105 struktur\u0105 i konsekwentnym szkoleniem cz\u0142onk\u00f3w, czyni\u0142a z OWP organizacj\u0119 nowoczesn\u0105, jak na realia II RP \u2013 a zarazem silnie osadzon\u0105 w narodowej i katolickiej tradycji.<\/p>\n\n\n\n

Wizje gospodarcze i ustrojowe Obozu Wielkiej Polski stanowi\u0142y jeden z najwa\u017cniejszych aspekt\u00f3w jego programu, ukazuj\u0105c d\u0105\u017cenie do g\u0142\u0119bokiej przebudowy pa\u0144stwa \u2013 nie tylko pod wzgl\u0119dem politycznym, ale tak\u017ce spo\u0142ecznym i ekonomicznym. Charakterystyczne dla OWP by\u0142o d\u0105\u017cenie do stworzenia silnego, scentralizowanego pa\u0144stwa narodowego, zdolnego do aktywnej interwencji w \u017cycie spo\u0142eczne i gospodarcze.<\/p>\n\n\n\n

OWP wyra\u017anie dystansowa\u0142 si\u0119 od modelu liberalno-demokratycznego. W opinii Dmowskiego i jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w demokracja parlamentarna prowadzi\u0142a do anarchii, rozproszenia odpowiedzialno\u015bci i demoralizacji \u017cycia publicznego. W zamian proponowano system oparty na zasadach hierarchicznych, elitaryzmu i etosu narodowego. W\u0142adza wykonawcza \u2013 prezydent lub rz\u0105d \u2013 mia\u0142a by\u0107 silna i skuteczna, wspierana przez organizacj\u0119 narodu, a nie przez zmienne uk\u0142ady partyjne.<\/p>\n\n\n\n

Dmowski pisa\u0142:<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eNar\u00f3d jest \u017ar\u00f3d\u0142em w\u0142adzy, lecz dop\u00f3ki nie jest zorganizowany, dop\u00f3ty jego w\u0142adza jest iluzoryczna. Trzeba wi\u0119c nar\u00f3d zorganizowa\u0107 \u2013 uczyni\u0107 ze\u0144 cia\u0142o zdolne kierowa\u0107 si\u0119 jedn\u0105 my\u015bl\u0105 i dzia\u0142a\u0107 wed\u0142ug jednego planu.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Organizacja narodu mia\u0142a zast\u0105pi\u0107 partie polityczne i sejmowy partykularyzm. W centrum projektu znajdowa\u0142a si\u0119 elita narodowa \u2013 duchowa i intelektualna \u2013 kt\u00f3rej misj\u0105 mia\u0142o by\u0107 przewodzenie masom.<\/p>\n\n\n\n

W \u0142onie OWP istnia\u0142y dwie konkurencyjne wizje gospodarcze. Z jednej strony, Roman Rybarski reprezentowa\u0142 nurt liberalno-konserwatywny, opowiadaj\u0105cy si\u0119 za gospodark\u0105 wolnorynkow\u0105 i ograniczon\u0105 rol\u0105 pa\u0144stwa. Z drugiej \u2013 m\u0142odsze pokolenie narodowc\u00f3w, zw\u0142aszcza zwi\u0105zane z Ruchem M\u0142odych, postulowa\u0142o model spo\u0142eczno-korporacyjny, inspirowany m.in. w\u0142osk\u0105 koncepcj\u0105 trzeciej drogi.<\/p>\n\n\n\n

Koncepcja ta przewidywa\u0142a integracj\u0119 pracodawc\u00f3w i pracownik\u00f3w w ramach korporacji bran\u017cowych, mediuj\u0105cych interesy spo\u0142eczne i unikaj\u0105cych konflikt\u00f3w klasowych. Pa\u0144stwo mia\u0142o pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 arbitra i organizatora \u017cycia gospodarczego \u2013 nie jako w\u0142a\u015bciciel, lecz jako stra\u017cnik \u0142adu narodowego.<\/p>\n\n\n\n

Sp\u00f3r ten nie zosta\u0142 do ko\u0144ca rozstrzygni\u0119ty, lecz ukazuje wewn\u0119trzn\u0105 \u017cywotno\u015b\u0107 intelektualn\u0105 OWP. Niezale\u017cnie od r\u00f3\u017cnic, wsp\u00f3lnym mianownikiem pozostawa\u0142o przekonanie, \u017ce gospodarka musi s\u0142u\u017cy\u0107 narodowi \u2013 nie kapita\u0142owi ani klasom spo\u0142ecznym.<\/p>\n\n\n\n

Organizacja<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Ob\u00f3z Wielkiej Polski, mimo swojej elitarnej koncepcji i ideowego charakteru, zdo\u0142a\u0142 przyci\u0105gn\u0105\u0107 szerokie grono zwolennik\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie z warstw \u015brednich i inteligenckich. Spo\u0142eczna baza organizacji by\u0142a zr\u00f3\u017cnicowana, lecz \u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 wsp\u00f3lnym mianownikiem: poczuciem narodowej misji i sprzeciwu wobec rz\u0105d\u00f3w sanacyjnych.<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsz\u0105 grup\u0105, na kt\u00f3rej opiera\u0142 si\u0119 rozw\u00f3j OWP, by\u0142a m\u0142odzie\u017c akademicka. W \u015brodowiskach uniwersyteckich, zw\u0142aszcza w Poznaniu, Lwowie, Warszawie i Wilnie, OWP znajdowa\u0142 podatny grunt dla swoich idei. Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 tu Zwi\u0105zek Akademicki M\u0142odzie\u017c Wszechpolska, z kt\u00f3rego wyros\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 lider\u00f3w Ruchu M\u0142odych \u2013 najbardziej dynamicznej frakcji w \u0142onie OWP.<\/p>\n\n\n\n

M\u0142odzi cz\u0142onkowie organizacji, niejednokrotnie zawiedzeni nieskuteczno\u015bci\u0105 parlamentaryzmu i bierno\u015bci\u0105 starszych elit, szukali w OWP przestrzeni dla dzia\u0142ania, dyscypliny i sprawczo\u015bci. Z ich inicjatywy narodzi\u0142a si\u0119 m.in. symbolika ruchu: umundurowanie, hymn, odznaki \u2013 oraz intensywna dzia\u0142alno\u015b\u0107 formacyjna i publiczna. Pierwszy zjazd Ruchu M\u0142odych odby\u0142 si\u0119 ju\u017c w 1927 roku we Lwowie, a jego liderzy \u2013 Zdzis\u0142aw Stahl i Tadeusz Bielecki \u2013 stali si\u0119 twarzami narodowego aktywizmu.<\/p>\n\n\n\n

Poza \u015brodowiskami akademickimi OWP cieszy\u0142 si\u0119 poparciem inteligencji, nauczycieli, ni\u017cszych urz\u0119dnik\u00f3w oraz przedstawicieli klasy \u015bredniej, zw\u0142aszcza w regionach takich jak Wielkopolska, Pomorze czy \u015al\u0105sk. W tych obszarach popularno\u015b\u0107 OWP wi\u0105za\u0142a si\u0119 z silnymi tradycjami narodowymi i nieufno\u015bci\u0105 wobec idei centralizmu sanacyjnego.<\/p>\n\n\n\n

Mimo wysi\u0142k\u00f3w, Ob\u00f3z nie zdo\u0142a\u0142 w pe\u0142ni zintegrowa\u0107 klasy robotniczej i ch\u0142opstwa, cho\u0107 podejmowano pr\u00f3by ich organizacji poprzez lokalne struktury i dzia\u0142ania edukacyjne. Barier\u0105 by\u0142a nie tylko konkurencja ruchu ludowego i socjalistycznego, ale tak\u017ce wizerunek OWP jako organizacji \u201einteligenckiej\u201d i moralnie wymagaj\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n

Spo\u0142eczna baza OWP pokazuje wi\u0119c organizacj\u0119, kt\u00f3ra \u2013 mimo elitarnego rdzenia \u2013 potrafi\u0142a oddzia\u0142ywa\u0107 na istotne segmenty spo\u0142ecze\u0144stwa, oferuj\u0105c wizj\u0119 zorganizowanego i silnego narodu. Jej mobilizacyjna si\u0142a, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d m\u0142odych, by\u0142a jednym z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych OWP zacz\u0119to traktowa\u0107 jako powa\u017cne wyzwanie polityczne.<\/p>\n\n\n\n

Stosunek do mniejszo\u015bci narodowych<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych aspekt\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci Obozu Wielkiej Polski by\u0142 jego stosunek do mniejszo\u015bci narodowych, zw\u0142aszcza \u017byd\u00f3w, Niemc\u00f3w i S\u0142owian wschodnich. W zgodzie z ide\u0105 budowy pa\u0144stwa narodowego, OWP postulowa\u0142 model, w kt\u00f3rym Polska mia\u0142a by\u0107 pa\u0144stwem etnicznie i kulturowo jednolitym, a nie wielonarodow\u0105 mozaik\u0105, jak\u0105 odziedziczono po zaborach.<\/p>\n\n\n\n

W centrum krytyki OWP znalaz\u0142a si\u0119 spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska, kt\u00f3r\u0105 obwiniano o dominacj\u0119 w sferze gospodarczej, finansowej i medialnej. Has\u0142a ograniczenia wp\u0142yw\u00f3w \u017byd\u00f3w, a w bardziej radykalnych wersjach \u2013 ich ca\u0142kowitego wy\u0142\u0105czenia z \u017cycia publicznego, pojawia\u0142y si\u0119 w deklaracjach i ulotkach organizacyjnych. Postulowano m.in. numerus clausus na uczelniach wy\u017cszych, bojkot gospodarczy oraz wykluczenie z instytucji pa\u0144stwowych. Tego rodzaju dzia\u0142ania i retoryka budzi\u0142y zar\u00f3wno poparcie, jak i silne sprzeciwy \u2013 szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d \u015brodowisk liberalnych i lewicowych.<\/p>\n\n\n\n

W odniesieniu do mniejszo\u015bci s\u0142owia\u0144skich \u2013 przede wszystkim Ukrai\u0144c\u00f3w, Bia\u0142orusin\u00f3w i Rusin\u00f3w \u2013 OWP postulowa\u0142 polonizacj\u0119 kulturow\u0105, ale nie zak\u0142ada\u0142 ich eliminacji z \u017cycia publicznego. G\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o stopniowe w\u0142\u0105czenie tych spo\u0142eczno\u015bci w orbit\u0119 kultury polskiej i narodowej lojalno\u015bci. Odr\u00f3\u017cniano je tym samym od \u201eobcych kulturowo\u201d, takich jak Niemcy czy \u017bydzi.<\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3lne miejsce w retoryce OWP zajmowa\u0142o zagro\u017cenie niemieckie. Organizacja dostrzega\u0142a nie tylko problem mniejszo\u015bci niemieckiej w Polsce, ale r\u00f3wnie\u017c d\u0142ugofalowe niebezpiecze\u0144stwo zwi\u0105zane z obecno\u015bci\u0105 Prus i polityk\u0105 rewizjonizmu niemieckiego. W dokumentach ideowych formu\u0142owano cel \u201eodzyskania\u201d ziem uwa\u017canych za rdzenne s\u0142owia\u0144skie \u2013 G\u00f3rnego i Dolnego \u015al\u0105ska, Pomorza, ziemi lubuskiej, a nawet Warmii i Mazur.<\/p>\n\n\n\n

Konflikt z sanacj\u0105 i represje wobec Obozu Wielkiej Polski<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Od samego pocz\u0105tku istnienia Ob\u00f3z Wielkiej Polski znajdowa\u0142 si\u0119 na kursie kolizyjnym z rz\u0105dz\u0105cym obozem sanacyjnym. Powstanie organizacji w 1926 roku by\u0142o odpowiedzi\u0105 na zamach majowy i przej\u0119cie w\u0142adzy przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego i jego stronnik\u00f3w. OWP, jako formacja antysanacyjna, gromadzi\u0142a i formowa\u0142a ideow\u0105 opozycj\u0119, co czyni\u0142o j\u0105 zagro\u017ceniem dla w\u0142adzy, kt\u00f3ra nie tolerowa\u0142a niezale\u017cnych, masowych ruch\u00f3w o charakterze politycznym.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze represje przysz\u0142y ju\u017c w maju 1927 roku, gdy aresztowano 15 czo\u0142owych dzia\u0142aczy OWP. W pa\u017adzierniku tego samego roku Dyrekcja Policji Pa\u0144stwowej zawiesi\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 struktur OWP we Lwowie i Ma\u0142opolsce, uznaj\u0105c j\u0105 za organizacj\u0119 \u201egodz\u0105c\u0105 w interesy pa\u0144stwa\u201d. Mimo to dzia\u0142alno\u015b\u0107 Obozu by\u0142a kontynuowana \u2013 rozwija\u0142a si\u0119 szczeg\u00f3lnie w Wielkopolsce, na Pomorzu, \u015al\u0105sku i w o\u015brodkach akademickich.<\/p>\n\n\n\n

Rok 1932 przyni\u00f3s\u0142 eskalacj\u0119 dzia\u0142a\u0144 represyjnych. Tylko w Wielkopolsce przeprowadzono 150 proces\u00f3w s\u0105dowych przeciw cz\u0142onkom OWP. Oskar\u017cenia dotyczy\u0142y m.in. rozpowszechniania ulotek, organizowania nielegalnych zgromadze\u0144 i \u201einspirowania eksces\u00f3w spo\u0142ecznych\u201d. Represje mia\u0142y charakter punktowy, ale konsekwentny \u2013 polega\u0142y zar\u00f3wno na represjach policyjnych, jak i dzia\u0142aniach administracyjnych (rozwi\u0105zywanie lokalnych struktur, cenzura, naciski na urz\u0119dnik\u00f3w i nauczycieli).<\/p>\n\n\n\n

W\u0142adze sanacyjne wyra\u017anie obawia\u0142y si\u0119 wp\u0142ywu OWP na m\u0142odzie\u017c i klas\u0119 \u015bredni\u0105, a tak\u017ce rosn\u0105cej radykalizacji hase\u0142 w Ruchu M\u0142odych. Cz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142aczy, nie godz\u0105c si\u0119 z bierno\u015bci\u0105 organizacyjn\u0105, zacz\u0119\u0142a odchodzi\u0107 w kierunku tworzenia bardziej radykalnych struktur, jak p\u00f3\u017aniejszy Ob\u00f3z Narodowo-Radykalny (ONR).<\/p>\n\n\n\n

Ostateczny cios przyszed\u0142 28 marca 1933 roku, gdy OWP zosta\u0142 rozwi\u0105zany decyzj\u0105 w\u0142adz, na podstawie art. 16 prawa o stowarzyszeniach z 1932 roku. W oficjalnym uzasadnieniu podano:<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201edzia\u0142alno\u015b\u0107 koliduj\u0105c\u0105 z kodeksem karnym i nakazami w\u0142adz pa\u0144stwowych przez sta\u0142e inspirowanie eksces\u00f3w i zaburze\u0144, podsycanie nienawi\u015bci partyjnej i rasowej, urz\u0105dzanie demonstracji i zgromadze\u0144 z wyra\u017anym zamiarem podburzania ludno\u015bci przeciwko w\u0142adzom pa\u0144stwowym.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Rozwi\u0105zanie OWP nie oznacza\u0142o jednak ko\u0144ca idei narodowej \u2013 przeciwnie, wielu jego dzia\u0142aczy kontynuowa\u0142o dzia\u0142alno\u015b\u0107 w strukturach Stronnictwa Narodowego lub przysz\u0142ych organizacjach narodowo-radykalnych. Konflikt z sanacj\u0105 zapisa\u0142 si\u0119 w historii jako starcie dw\u00f3ch konkurencyjnych wizji Polski \u2013 jednej opartej na autorytecie pa\u0144stwa, drugiej na prymacie narodu.<\/p>\n\n\n\n

Dziedzictwo i recepcja Obozu Wielkiej Polski po 1933 roku<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Cho\u0107 Ob\u00f3z Wielkiej Polski formalnie przesta\u0142 istnie\u0107 w marcu 1933 roku, jego idee, struktury i kadry przetrwa\u0142y w r\u00f3\u017cnych formach i odciskaj\u0105 swoje pi\u0119tno w historii Polski a\u017c do dzi\u015b. Dziedzictwo OWP nale\u017cy rozpatrywa\u0107 wieloaspektowo \u2013 politycznie, organizacyjnie, ideowo i symbolicznie.<\/p>\n\n\n\n

Bezpo\u015brednim kontynuatorem wielu idei i kadr OWP by\u0142o Stronnictwo Narodowe, kt\u00f3re od 1928 roku przej\u0119\u0142o rol\u0119 g\u0142\u00f3wnego no\u015bnika my\u015bli narodowej. Wielu cz\u0142onk\u00f3w i lider\u00f3w OWP zasili\u0142o jego szeregi, kontynuuj\u0105c prac\u0119 nad organizacj\u0105 struktur lokalnych, szkoleniem m\u0142odzie\u017cy oraz promowaniem narodowo-katolickiego modelu pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

W latach 30. wyra\u017anie widoczny by\u0142 wp\u0142yw Ruchu M\u0142odych OWP na powstanie Obozu Narodowo-Radykalnego (ONR) \u2013 bardziej radykalnego, rewolucyjnego odga\u0142\u0119zienia ruchu narodowego. Symbolika, j\u0119zyk, struktura i postulaty ONR czerpa\u0142y wprost z dorobku OWP, cho\u0107 kierowa\u0142y si\u0119 jeszcze dalej w stron\u0119 rewolucji narodowej i autorytaryzmu.<\/p>\n\n\n\n

Po II wojnie \u015bwiatowej, w warunkach PRL, historia OWP zosta\u0142a niemal ca\u0142kowicie wymazana z oficjalnego dyskursu. Organizacja by\u0142a przedstawiana jednoznacznie negatywnie \u2013 jako nacjonalistyczna, antysemicka i reakcyjna. Dopiero po 1989 roku pojawi\u0142a si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 bardziej zniuansowanej debaty nad jej znaczeniem. Cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowisk akademickich i publicystycznych zacz\u0119\u0142a ponownie analizowa\u0107 dorobek OWP, oddzielaj\u0105c warstw\u0119 ideologiczn\u0105 od spo\u0142ecznego kontekstu i pr\u00f3buj\u0105c zrozumie\u0107 fenomen ruchu z perspektywy historycznej.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie symbole OWP \u2013 jak mieczyk Chrobrego, piaskowe koszule czy \u201eHymn M\u0142odych\u201d \u2013 s\u0105 u\u017cywane przez niekt\u00f3re organizacje narodowe, cho\u0107 ich interpretacja bywa wybi\u00f3rcza. Dziedzictwo OWP to r\u00f3wnie\u017c przyk\u0142ad mobilizacji spo\u0142ecznej, formacji m\u0142odzie\u017cy i budowy nowoczesnej struktury organizacyjnej. Niezale\u017cnie od ocen, ruch ten odegra\u0142 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu oblicza polskiej prawicy XX wieku \u2013 jego echo odnale\u017a\u0107 mo\u017cna w j\u0119zyku, symbolice i aspiracjach wielu \u015brodowisk r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n

Ob\u00f3z Wielkiej Polski, cho\u0107 istnia\u0142 zaledwie kilka lat, pozostawi\u0142 po sobie wyra\u017any \u015blad w historii politycznej II Rzeczypospolitej. By\u0142 ruchem wyj\u0105tkowym \u2013 \u0142\u0105cz\u0105cym w sobie elitarne ambicje z masowym oddzia\u0142ywaniem, ideowo\u015b\u0107 z praktyk\u0105 organizacyjn\u0105, a narodowy konserwatyzm z nowoczesnymi metodami formacyjnymi. Jego tw\u00f3rcy, z Romanem Dmowskim na czele, pragn\u0119li stworzy\u0107 now\u0105 jako\u015b\u0107 w polskim \u017cyciu publicznym \u2013 opart\u0105 na jedno\u015bci narodowej, katolickich warto\u015bciach i sile organizacyjnej.<\/p>\n\n\n\n

Ideologia OWP, zakorzeniona w my\u015bli narodowej, by\u0142a odpowiedzi\u0105 na kryzys demokracji i dominacj\u0119 sanacji. Cho\u0107 wzorowano si\u0119 cz\u0119\u015bciowo na w\u0142oskich modelach, to tworzono w\u0142asn\u0105 wersj\u0119 \u201eorganizacji narodu\u201d, dopasowan\u0105 do polskich reali\u00f3w i tradycji. OWP nie unika\u0142 kontrowersji \u2013 zw\u0142aszcza w podej\u015bciu do mniejszo\u015bci narodowych \u2013 jednak jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 nie ogranicza\u0142a si\u0119 do has\u0142owej polityki, lecz obejmowa\u0142a tak\u017ce wychowanie, kszta\u0142cenie elit, organizowanie struktur i budowanie wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n\n\n\n

Zako\u0144czenie dzia\u0142alno\u015bci OWP w 1933 roku nie oznacza\u0142o ko\u0144ca jego wp\u0142ywu. Idee przetrwa\u0142y \u2013 w Stronnictwie Narodowym, ONR, a tak\u017ce w powojennej my\u015bli narodowej. Dziedzictwo organizacji jest z\u0142o\u017cone: z jednej strony dostrzegamy w nim \u017ar\u00f3d\u0142o mobilizacji, ideowego zaanga\u017cowania i dyscypliny spo\u0142ecznej, z drugiej \u2013 \u015blady ekskluzywizmu i radykalizacji, kt\u00f3re stanowi\u0105 przestrog\u0119 przed uproszczeniami i skrajno\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n

Analiza OWP sk\u0142ania do szerszej refleksji nad tym, jak w czasach politycznego chaosu i napi\u0119\u0107 rodz\u0105 si\u0119 ruchy, kt\u00f3re pragn\u0105 odnowi\u0107 nar\u00f3d, porz\u0105dkuj\u0105c jego \u017cycie wed\u0142ug wsp\u00f3lnych warto\u015bci. Ob\u00f3z Wielkiej Polski pozostaje \u015bwiadectwem takiej pr\u00f3by \u2013 wci\u0105\u017c wartym poznania i rozwa\u017cenia, zw\u0142aszcza w epoce, gdy pytania o to\u017csamo\u015b\u0107, wsp\u00f3lnot\u0119 i pa\u0144stwo nie straci\u0142y nic ze swojej aktualno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Dariusz Wolny<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ob\u00f3z Wielkiej Polski powsta\u0142 w okresie szczeg\u00f3lnych napi\u0119\u0107 politycznych, stanowi\u0105c odpowied\u017a na przej\u0119cie w\u0142adzy przez sanacj\u0119 po zamachu majowym w 1926 roku. Roman Dmowski dostrzeg\u0142 w\u00f3wczas potrzeb\u0119 stworzenia ruchu, kt\u00f3ry nie tylko b\u0119dzie przeciwwag\u0105 dla autorytarnej w\u0142adzy J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, lecz tak\u017ce stanie si\u0119 narz\u0119dziem odbudowy narodowego ducha w spo\u0142ecze\u0144stwie. OWP nie mia\u0142 by\u0107 klasyczn\u0105 parti\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":14583,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41,43],"tags":[204,1340,203,1341],"class_list":["post-14305","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-i-idea","category-okres-miedzywojenny-i-okupacja","tag-endecja","tag-oboz-wielkiej-polski","tag-roman-dmowski","tag-sanacja"],"yoast_head":"\nOb\u00f3z Wielkiej Polski - Dziennik Narodowy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ob\u00f3z Wielkiej Polski - Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-04-19T06:16:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-04-19T06:16:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/ea2f4340-6e7b-4e42-b7d8-72291970fa5a_f600x450.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"450\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Redakcja\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Redakcja\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305\"},\"author\":{\"name\":\"Redakcja\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\"},\"headline\":\"Ob\u00f3z Wielkiej Polski\",\"datePublished\":\"2025-04-19T06:16:19+00:00\",\"dateModified\":\"2025-04-19T06:16:21+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305\"},\"wordCount\":3003,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"endecja\",\"Ob\u00f3z Wielkiej Polski\",\"Roman Dmowski\",\"sanacja\"],\"articleSection\":[\"Historia i idea\",\"Okres mi\u0119dzywojenny i okupacja\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305\",\"name\":\"Ob\u00f3z Wielkiej Polski - Dziennik Narodowy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-04-19T06:16:19+00:00\",\"dateModified\":\"2025-04-19T06:16:21+00:00\",\"description\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ob\u00f3z Wielkiej Polski\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"description\":\"Dziennik Narodowy\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"contentUrl\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"width\":704,\"height\":155,\"caption\":\"Dziennik Narodowy\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\",\"https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\",\"name\":\"Redakcja\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Redakcja\"},\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ob\u00f3z Wielkiej Polski - Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Ob\u00f3z Wielkiej Polski - Dziennik Narodowy","og_description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","og_url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305","og_site_name":"Dziennik Narodowy","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","article_published_time":"2025-04-19T06:16:19+00:00","article_modified_time":"2025-04-19T06:16:21+00:00","og_image":[{"width":600,"height":450,"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/ea2f4340-6e7b-4e42-b7d8-72291970fa5a_f600x450.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Redakcja","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Dziennik_N","twitter_site":"@Dziennik_N","twitter_misc":{"Napisane przez":"Redakcja","Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305"},"author":{"name":"Redakcja","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1"},"headline":"Ob\u00f3z Wielkiej Polski","datePublished":"2025-04-19T06:16:19+00:00","dateModified":"2025-04-19T06:16:21+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305"},"wordCount":3003,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"keywords":["endecja","Ob\u00f3z Wielkiej Polski","Roman Dmowski","sanacja"],"articleSection":["Historia i idea","Okres mi\u0119dzywojenny i okupacja"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305","name":"Ob\u00f3z Wielkiej Polski - Dziennik Narodowy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website"},"datePublished":"2025-04-19T06:16:19+00:00","dateModified":"2025-04-19T06:16:21+00:00","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14305#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ob\u00f3z Wielkiej Polski"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","name":"Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy","publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization","name":"Dziennik Narodowy","alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","contentUrl":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","width":704,"height":155,"caption":"Dziennik Narodowy"},"image":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1","name":"Redakcja","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","caption":"Redakcja"},"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3"}]}},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14305","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14305"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14305\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14586,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14305\/revisions\/14586"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14583"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14305"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14305"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14305"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<br /> <b>Fatal error</b>: Uncaught wfWAFStorageFileException: Unable to save temporary file for atomic writing. in /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php:34 Stack trace: #0 /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php(658): wfWAFStorageFile::atomicFilePutContents('/home/klient.dh...', '<?php exit('Acc...') #1 [internal function]: wfWAFStorageFile->saveConfig('livewaf') #2 {main} thrown in <b>/home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php</b> on line <b>34</b><br />