{"id":14299,"date":"2025-04-04T02:09:00","date_gmt":"2025-04-04T00:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14299"},"modified":"2025-04-04T14:11:50","modified_gmt":"2025-04-04T12:11:50","slug":"spada-spozycie-alkoholu-wsrod-mlodziezy-coraz-mniej-nastolatkow-wskazuje-na-jego-latwa-dostepnosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=14299","title":{"rendered":"Spada spo\u017cycie alkoholu w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy. Coraz mniej nastolatk\u00f3w wskazuje na jego \u0142atw\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"\n

Alkohol jest najbardziej rozpowszechnion\u0105 w\u015br\u00f3d polskiej m\u0142odzie\u017cy substancj\u0105 psychoaktywn\u0105, cho\u0107 jego spo\u017cycie przez nastolatk\u00f3w znacznie spad\u0142o w ci\u0105gu trzech ostatnich dekad. Wci\u0105\u017c spory odsetek 15\u201316-latk\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce alkohol jest dla nich \u0142atwo dost\u0119pny, ale o ile w przypadku piwa spadek w tym obszarze jest znacz\u0105cy, o tyle w przypadku w\u00f3dki delikatny trend spadkowy zosta\u0142 w ostatnim badaniu zahamowany. Dost\u0119pno\u015b\u0107 zaczyna si\u0119 jednak nie w sklepie, ale ju\u017c w domu. Co pi\u0105ty rodzic jest w tej kwestii na tyle liberalny, \u017ce godzi si\u0119 na spo\u017cywanie alkoholu przez dziecko w swojej obecno\u015bci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Je\u015bli chodzi o najbardziej rozpowszechniony nap\u00f3j, jakim jest piwo, to obserwujemy bardzo du\u017cy trend spadkowy. W 1995 roku oko\u0142o 73 proc. m\u0142odzie\u017cy przyznawa\u0142o i deklarowa\u0142o, \u017ce mo\u017ce w spos\u00f3b \u0142atwy czy stosunkowo \u0142atwy zdoby\u0107 ten nap\u00f3j alkoholowy. Natomiast w badaniu w 2024 roku ten odsetek by\u0142 o wiele ni\u017cszy i wynosi\u0142 oko\u0142o 44 proc. To s\u0105 bardzo pozytywne trendy, kt\u00f3re nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce powinny by\u0107 kontynuowane i oczywi\u015bcie nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 do tego, \u017ceby ta dost\u0119pno\u015b\u0107 by\u0142a jeszcze ni\u017csza <\/em>\u2013 m\u00f3wi w wywiadzie dla agencji Newseria dr n. med. Bogus\u0142awa Bukowska, zast\u0119pca dyrektora Krajowego Centrum Przeciwdzia\u0142ania Uzale\u017cnieniom.<\/p>\n\n\n\n

Wnioski p\u0142yn\u0105ce z prowadzonego od 30 lat badania ESPAD wskazuj\u0105, \u017ce og\u00f3lne spo\u017cycie alkoholu w\u015br\u00f3d 15\u201316-latk\u00f3w znacz\u0105co spad\u0142o w ostatnich dekadach. W 1995 roku 93 proc. dzieci w tym wieku mia\u0142o za sob\u0105 inicjacj\u0119 alkoholow\u0105, a po\u0142owa pi\u0142a w ci\u0105gu ostatnich 30 dni. W 2024 roku inicjacj\u0119 alkoholow\u0105 zadeklarowa\u0142o 73 proc. 15\u201316-latk\u00f3w, a 39 proc. pi\u0142o w ci\u0105gu ostatnich 30 dni.<\/p>\n\n\n\n

Znacz\u0105cy spadek wida\u0107 szczeg\u00f3lnie w kategorii piwo. Odsetek uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy dokonali zakupu w sieci detalicznej w ostatnich 30 dniach przed badaniem, wyni\u00f3s\u0142 w 2024 roku 19,2 proc., podczas gdy w 2003 roku by\u0142o to 53,6 proc. W przypadku wina i w\u00f3dki tak\u017ce obserwowany jest systematyczny spadek, ale nie jest on tak znacz\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Jedn\u0105 z przyczyn mo\u017ce by\u0107 wzrost \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej. Bardzo wiele dzia\u0142a\u0144 by\u0142o podejmowanych te\u017c na poziomie lokalnym, je\u015bli chodzi o \u015bwiadomo\u015b\u0107 samych sprzedawc\u00f3w napoj\u00f3w alkoholowych i konieczno\u015bci weryfikowania wieku os\u00f3b kupuj\u0105cych alkohol. Wydaje mi si\u0119, \u017ce to mog\u0142o mie\u0107 du\u017ce znaczenie, je\u015bli chodzi o ograniczenie dost\u0119pno\u015bci i postrzegane ograniczenie dost\u0119pno\u015bci przez m\u0142odzie\u017c <\/em>\u2013 uwa\u017ca dr Bogus\u0142awa Bukowska.<\/p>\n\n\n\n

O ile w 1995 roku 73 proc. badanych 15\u201316-latk\u00f3w uwa\u017ca\u0142o, \u017ce piwo jest bardzo \u0142atwe do zdobycia, o tyle w 2024 roku odsetek ten wyni\u00f3s\u0142 44 proc. W przypadku wina obserwujemy podobn\u0105 dynamik\u0119 spadkow\u0105 \u2013 z prawie 58 proc. w 1995 do 35 proc. w 2024 roku. Z kolei na \u0142atw\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107 w\u00f3dki 30 lat temu wskazywa\u0142o 42,2 proc., w 2019 roku \u2013 33,2 proc. nastolatk\u00f3w, a w ostatnim badaniu odsetek ten wzr\u00f3s\u0142 do prawie 36 proc.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Polska nale\u017cy do kraj\u00f3w o bardzo wysokiej dost\u0119pno\u015bci napoj\u00f3w alkoholowych, zar\u00f3wno dost\u0119pno\u015bci ekonomicznej, jak i dost\u0119pno\u015bci fizycznej. Jest to problem, kt\u00f3ry generalnie rozpoznajemy na poziomie ca\u0142ego kraju. Ale oczywi\u015bcie to przek\u0142ada si\u0119 tak\u017ce na t\u0119 dost\u0119pno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 maj\u0105 osoby m\u0142ode, poni\u017cej 18. roku \u017cycia, bo tutaj nie da si\u0119 oddzieli\u0107 tych dw\u00f3ch segment\u00f3w populacji polskiej. Czyli jednym s\u0142owem to, co obserwujemy na poziomie og\u00f3lnokrajowym, \u017ce ta dost\u0119pno\u015b\u0107 jest bardzo wysoka, musi te\u017c rzutowa\u0107 w okre\u015blony spos\u00f3b na pewne zachowania i wska\u017aniki dotycz\u0105ce tej\u017ce dost\u0119pno\u015bci na poziomie m\u0142odzie\u017cy \u2013<\/em> ocenia ekspertka Krajowego Centrum Przeciwdzia\u0142ania Uzale\u017cnieniom.<\/p>\n\n\n\n

Dost\u0119pno\u015b\u0107 do alkoholu nie jest jednak problemem, kt\u00f3ry mo\u017cna rozpatrywa\u0107 wy\u0142\u0105cznie w odniesieniu do punkt\u00f3w sprzeda\u017cy. To r\u00f3wnie\u017c kwestia zachowa\u0144 opiekun\u00f3w. Okazuje si\u0119, \u017ce zaledwie 56 proc. ojc\u00f3w i 59 proc. matek jest kategorycznych w zakazie spo\u017cywania alkoholu przez ich 15\u201316-letnie dzieci. Co pi\u0105ty rodzic pozwala na picie, ale tylko w swojej obecno\u015bci, a 6 proc. nie widzi w zgodzie na picie alkoholu \u017cadnego problemu, r\u00f3wnie\u017c gdy nie s\u0105 przy tym obecni.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Ci, kt\u00f3rzy pozwalaj\u0105 na picie w swojej obecno\u015bci, prawdopodobnie maj\u0105 na uwadze to, \u017ce wtedy podlega to jakiej\u015b kontroli. Ale z drugiej strony trzeba zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce m\u00f3wimy o grupie 15\u201316-latk\u00f3w. Nale\u017cy mie\u0107 g\u0142\u0119bok\u0105 refleksj\u0119, czy rzeczywi\u015bcie tego typu dzia\u0142ania s\u0105 rekomendowane. Natomiast mamy tak\u017ce tak\u0105 grup\u0119 m\u0142odzie\u017cy \u2013 mi\u0119dzy 14 a 16 proc. \u2013 kt\u00f3ra wskazuje, \u017ce w\u0142a\u015bciwie trudno jej powiedzie\u0107, jaka jest polityka rodzic\u00f3w wzgl\u0119dem picia przez nich alkoholu. Oznacza to, \u017ce te normy nie s\u0105 jednoznacznie ustalone, jednoznacznie rozumiane <\/em>\u2013 zauwa\u017ca dr Bogus\u0142awa Bukowska.<\/p>\n\n\n\n

Eksperci zwracaj\u0105 uwag\u0119 na potrzeb\u0119 szeroko zakrojonych dzia\u0142a\u0144 edukacyjnych. Przyk\u0142adem inicjatywy, kt\u00f3ra ma uczula\u0107 rodzic\u00f3w na kwestie zwi\u0105zane z profilaktyk\u0105 uzale\u017cnie\u0144, by\u0142a kampania \u201eW rodzinie si\u0142a\u201d. Jest realizowana od 2021 roku pod patronatem Ministerstwa Rodziny i Polityki Spo\u0142ecznej i wspiera rodzic\u00f3w w ochronie niepe\u0142noletnich przed dost\u0119pem do alkoholu i przedwczesn\u0105 inicjacj\u0105 alkoholow\u0105. Innym przyk\u0142adem jest kampania \u201eNie bo tak\u201d realizowana przez Fundacj\u0119 Poza Schematami, na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdzia\u0142ania Uzale\u017cnieniom. Jest skierowana do m\u0142odych, aby ich j\u0119zykiem pokaza\u0107 problemy zwi\u0105zane z piciem alkoholu w zbyt wczesnym wieku.<\/p>\n\n\n\n

Jak wskazuje badanie ESPAD, wci\u0105\u017c wysoki odsetek badanych przyznaje si\u0119 do przekraczania progu nietrze\u017awo\u015bci. W czasie ostatnich 30 dni przed badaniem chocia\u017c raz upi\u0142o si\u0119 13 proc. 15\u201316-latk\u00f3w i to w takim stopniu, \u017ce do\u015bwiadcza\u0142o zaburze\u0144 r\u00f3wnowagi, mowy lub nie pami\u0119ta\u0142o, co si\u0119 z nimi dzia\u0142o. W czasie ca\u0142ego \u017cycia ani razu nie upi\u0142o si\u0119 tylko 68 proc. uczni\u00f3w z tej grupy.<\/p>\n\n\n\n

Niepokoj\u0105ce wnioski wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 te\u017c z postawami wobec alkoholu ch\u0142opc\u00f3w i dziewcz\u0105t. W latach 1995\u20132003 r\u00f3\u017cnica w odsetku ch\u0142opc\u00f3w i dziewcz\u0105t, kt\u00f3rzy w ci\u0105gu ostatnich 30 dni pili alkohol, utrzymywa\u0142a si\u0119 na poziomie 10\u201314 pkt proc. W ostatnich latach r\u00f3\u017cnice zacz\u0119\u0142y si\u0119 zaciera\u0107 i od 2019 roku praktycznie si\u0119 zr\u00f3wna\u0142y. <\/p>\n\n\n\n

\u2013 Wyniki badania ESPAD sugeruj\u0105 pewne sukcesy w ograniczaniu dost\u0119pno\u015bci alkoholu dla nieletnich. Ten d\u0142ugoterminowy proces wart jest dalszego wsparcia. Ograniczanie dost\u0119pno\u015bci alkoholu to jedna z najbardziej obiecuj\u0105cych strategii ograniczania problem\u00f3w alkoholowych <\/em>\u2013 podkre\u015bli\u0142o Krajowe Centrum Przeciwdzia\u0142ania Uzale\u017cnieniom w podsumowaniu badania. <\/p>\n\n\n\n