Budowa Doliny rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1940 roku i trwa\u0142a 18 lat. Oficjalne otwarcie nast\u0105pi\u0142o 1 kwietnia 1959 roku. Pomnik zaprojektowali architekci Pedro Muguruza i Diego M\u00e9ndez w stylu neoherreria\u0144skim, kt\u00f3ry mia\u0142 nawi\u0105zywa\u0107 do \u015bwietno\u015bci architektury Hiszpanii czas\u00f3w Habsburg\u00f3w. Monument obejmuje ogromn\u0105 bazylik\u0119 wykut\u0105 w skale, 150-metrowy krzy\u017c \u2013 najwy\u017cszy na \u015bwiecie \u2013 oraz benedykty\u0144skie opactwo.<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z zamys\u0142em Franco, miejsce mia\u0142o stanowi\u0107 akt pokuty narodowej i symbol pojednania po bratob\u00f3jczej wojnie. Spoczywa tam oko\u0142o 33 tysi\u0119cy ofiar obu stron konfliktu \u2013 zar\u00f3wno republikan\u00f3w, jak i nacjonalist\u00f3w. Przez ponad sze\u015b\u0107 dekad benedyktyni pe\u0142nili tam pos\u0142ug\u0119 duchow\u0105, odprawiaj\u0105c codzienne msze i modl\u0105c si\u0119 za zmar\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n
Dolina Poleg\u0142ych od pocz\u0105tku budzi\u0142a kontrowersje, ale napi\u0119cia znacznie wzros\u0142y w XXI wieku. Dla cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 szczeg\u00f3lnie lewicowej \u2013 miejsce to jest nie tyle pomnikiem pojednania, co gloryfikacj\u0105 re\u017cimu Franco. Szczeg\u00f3lnie krytykowany jest fakt, \u017ce do 2019 roku spoczywa\u0142 tam sam Franco, cho\u0107 pierwotnie nie planowano tam jego poch\u00f3wku. Jego ekshumacja po d\u0142ugim i burzliwym procesie prawnym sta\u0142a si\u0119 punktem zwrotnym w debacie publicznej.<\/p>\n\n\n\n
W 2020 roku rz\u0105d Pedro S\u00e1ncheza (PSOE) przedstawi\u0142 projekt tzw. Ustawy o Pami\u0119ci Demokratycznej, kt\u00f3rej celem jest m.in. usuni\u0119cie z przestrzeni publicznej symboli zwi\u0105zanych z frankizmem oraz przekszta\u0142cenie Doliny Poleg\u0142ych w \u015bwieckie miejsce pami\u0119ci. Plan ten zak\u0142ada likwidacj\u0119 funkcji religijnej kompleksu, usuni\u0119cie benedyktyn\u00f3w oraz przekszta\u0142cenie bazyliki w muzeum historii.<\/p>\n\n\n\n
Propozycje rz\u0105du wywo\u0142a\u0142y szeroki sprzeciw \u015brodowisk religijnych, konserwatywnych i prawicowych. Kardyna\u0142 Antonio Ca\u00f1izares oraz biskup Juan Antonio Reig Pla publicznie bronili duchowego charakteru Doliny, podkre\u015blaj\u0105c jej znaczenie jako miejsca modlitwy i pojednania.<\/p>\n\n\n\n
Benedyktyni, kt\u00f3rzy podpisali z pa\u0144stwem umow\u0119 w 1958 roku, wyst\u0105pili na drog\u0119 s\u0105dow\u0105, argumentuj\u0105c, \u017ce dzia\u0142ania rz\u0105du naruszaj\u0105 konstytucyjn\u0105 wolno\u015b\u0107 religijn\u0105 oraz umowy zawarte ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105 w 1979 roku. Dzia\u0142ania rz\u0105du mog\u0105 by\u0107 wi\u0119c nie tylko kontrowersyjne, ale i nielegalne.<\/p>\n\n\n\n
Ustawa o Pami\u0119ci Demokratycznej spolaryzowa\u0142a hiszpa\u0144sk\u0105 scen\u0119 polityczn\u0105. Rz\u0105dz\u0105ca Partia Socjalistyczna (PSOE) argumentuje, \u017ce celem ustawy jest zamkni\u0119cie historycznych ran i promocja warto\u015bci demokratycznych. Opozycyjna Partia Ludowa (PP) podchodzi do sprawy ostro\u017cniej \u2013 lider PP, Alberto N\u00fa\u00f1ez Feij\u00f3o, opowiada si\u0119 za utrzymaniem funkcji religijnej Doliny i zachowaniem jej pierwotnej idei pojednania, przy jednoczesnym kontek\u015bcie historycznym.<\/p>\n\n\n\n
Z kolei partia VOX, reprezentuj\u0105ca konserwatywn\u0105 prawic\u0119, stanowczo sprzeciwia si\u0119 jakimkolwiek zmianom. Jej lider, Santiago Abascal, uznaje dzia\u0142ania rz\u0105du za pr\u00f3b\u0119 narzucenia “jedynie s\u0142usznej” wersji historii i eliminacj\u0119 chrze\u015bcija\u0144skiego dziedzictwa Hiszpanii.<\/p>\n\n\n\n
VOX znalaz\u0142 sojusznik\u00f3w w organizacjach takich jak Hazte O\u00edr czy Abogados Cristianos, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c aktywnie sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 reformom. Temat sta\u0142 si\u0119 mi\u0119dzynarodowy \u2013 rumu\u0144ski parlament wystosowa\u0142 nawet oficjaln\u0105 pro\u015bb\u0119 do ambasadora Hiszpanii o obron\u0119 krzy\u017ca w Dolinie przed “rewolucj\u0105 kulturow\u0105”, maj\u0105c\u0105 na celu wymazanie chrze\u015bcija\u0144skiej to\u017csamo\u015bci Europy.<\/p>\n\n\n\n
Poza bie\u017c\u0105cymi sporami, Dolina Poleg\u0142ych pozostaje jednym z najwa\u017cniejszych zabytk\u00f3w XX-wiecznej Hiszpanii. Obiekt, kt\u00f3ry odwiedza\u0142y miliony turyst\u00f3w, do dzi\u015b budzi podziw skal\u0105 architektoniczn\u0105. Sama bazylika jest wi\u0119ksza od tej w Watykanie \u2013 zbudowano j\u0105 w litej skale, a wn\u0119trza zdobi\u0105 monumentalne rze\u017aby autorstwa Juana de \u00c1valosa i Luisa Sanguino.<\/p>\n\n\n\n
Na dziedzi\u0144cu przed bazylik\u0105 rozci\u0105ga si\u0119 szeroka esplanada z widokiem na g\u00f3ry i Madryt. Wewn\u0105trz bazyliki znajduj\u0105 si\u0119 krypty z prochami poleg\u0142ych oraz monumentalne rze\u017aby anio\u0142\u00f3w i Piet\u00e0. Znacz\u0105cy symbol stanowi r\u00f3wnie\u017c orze\u0142 frankistowski umieszczony na bramach wej\u015bciowych.<\/p>\n\n\n\n
Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Dolina Poleg\u0142ych na zawsze pozostanie elementem hiszpa\u0144skiej to\u017csamo\u015bci \u2013 zar\u00f3wno jako miejsce pami\u0119ci, jak i \u017ar\u00f3d\u0142o spor\u00f3w ideologicznych. Kluczowe pytanie brzmi: czy mo\u017cliwe jest pogodzenie pami\u0119ci o ofiarach wojny domowej z pluralizmem narracji historycznych, szacunkiem dla religii i wolno\u015bci\u0105 jednostki?<\/p>\n\n\n\n
Rz\u0105d ma ambicj\u0119 \u201ezdesakralizowania\u201d przestrzeni i uczynienia jej pomnikiem \u015bwieckim. Dla wielu oznacza to jednak nie tyle pojednanie, co wymazanie jednej cz\u0119\u015bci pami\u0119ci narodowej. Dop\u00f3ki w Hiszpanii nie wypracuje si\u0119 ponadpartyjnego konsensusu co do tego, jak m\u00f3wi\u0107 o historii, Dolina Poleg\u0142ych b\u0119dzie wci\u0105\u017c dzieli\u0107, zamiast \u0142\u0105czy\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dolina Poleg\u0142ych (hiszp. Valle de los Ca\u00eddos), znana r\u00f3wnie\u017c jako Dolina Cuelgamuros, to monumentalny kompleks po\u0142o\u017cony w g\u00f3rach Sierra de Guadarrama, niedaleko Madrytu. Zosta\u0142a ona zbudowana z inicjatywy genera\u0142a Francisco Franco po hiszpa\u0144skiej wojnie domowej jako miejsce pojednania narodowego i ho\u0142du dla poleg\u0142ych. Przez lata by\u0142a uznawana za symbol religijny, patriotyczny i architektoniczny. Dzi\u015b jednak […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":14185,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[1169,668,664],"class_list":["post-14184","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wydarzenia","tag-dolina-poleglych","tag-francisco-franco","tag-hiszpanska-wojna-domowa"],"yoast_head":"\n