{"id":13944,"date":"2025-03-13T02:58:20","date_gmt":"2025-03-13T01:58:20","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944"},"modified":"2025-03-13T15:02:02","modified_gmt":"2025-03-13T14:02:02","slug":"pawel-marynczak-kryzys-gospodarczy-w-stanatki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944","title":{"rendered":"Pawe\u0142 Mary\u0144czak: Kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych w 1929 roku. Przyczyny, przebieg i skutki"},"content":{"rendered":"\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych w 1929 roku, znany r\u00f3wnie\u017c jako \u201eWielki Kryzys\u201d, jest jednym z najbardziej dramatycznych wydarze\u0144 w historii gospodarki \u015bwiatowej. Jego skutki by\u0142y d\u0142ugofalowe, a wstrz\u0105s, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142, dotkn\u0105\u0142 nie tylko Ameryk\u0119, ale i ca\u0142\u0105 \u015bwiatow\u0105 gospodark\u0119. <\/h5>\n\n\n\n<p>Rozpocz\u0119cie kryzysu od &#8220;Czarnego Czwartku&#8221;, 24 pa\u017adziernika 1929 roku, stanowi\u0142o zaledwie pocz\u0105tek serii wydarze\u0144, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do globalnej recesji. W artykule tym przyjrzymy si\u0119 przyczynom, przebiegowi oraz d\u0142ugofalowym skutkom tego kryzysu, a tak\u017ce reakcji rz\u0105du Stan\u00f3w Zjednoczonych oraz zmianom, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w wyniku kryzysu.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><strong>Przyczyny kryzysu<\/strong><\/h1>\n\n\n\n<p>Wielki Kryzys by\u0142 wynikiem z\u0142o\u017conej kombinacji czynnik\u00f3w gospodarczych, kt\u00f3re narasta\u0142y przez kilka lat przed 1929 rokiem.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Spekulacja gie\u0142dowa i ba\u0144ka spekulacyjna<\/strong>: W latach 20. XX wieku Stany Zjednoczone prze\u017cywa\u0142y okres niezwyk\u0142ego rozwoju gospodarczego. Gospodarka ros\u0142a, technologia rozwija\u0142a si\u0119 w szybkim tempie, a przedsi\u0119biorstwa zaczyna\u0142y osi\u0105ga\u0107 rekordowe zyski. W wyniku tego pojawi\u0142a si\u0119 gigantyczna ba\u0144ka spekulacyjna na gie\u0142dzie. Wiele os\u00f3b, zar\u00f3wno zamo\u017cnych, jak i \u015bredniozamo\u017cnych, zacz\u0119\u0142o inwestowa\u0107 w akcje, licz\u0105c na szybki zysk. W rezultacie ceny akcji zacz\u0119\u0142y rosn\u0105\u0107 w spos\u00f3b nienaturalny, znacznie przewy\u017cszaj\u0105c ich rzeczywist\u0105 warto\u015b\u0107 rynkow\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kredyty konsumpcyjne i nadmierne zad\u0142u\u017cenie<\/strong>: W okresie prosperity banki udziela\u0142y kredyt\u00f3w na szerok\u0105 skal\u0119, zar\u00f3wno przedsi\u0119biorstwom, jak i konsumentom. Wiele os\u00f3b zaci\u0105ga\u0142o po\u017cyczki, by m\u00f3c inwestowa\u0107 na gie\u0142dzie, licz\u0105c na szybki zwrot z inwestycji. Kiedy rynek akcji zacz\u0105\u0142 spada\u0107, nie byli w stanie sp\u0142aci\u0107 swoich d\u0142ug\u00f3w, co pog\u0142\u0119bi\u0142o kryzys finansowy.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Polityka monetarna Federalnej Rezerwy<\/strong>: Federalna Rezerwa, czyli ameryka\u0144ski bank centralny, w 1928 roku podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 o podniesieniu st\u00f3p procentowych w odpowiedzi na rosn\u0105c\u0105 in\ufb02acj\u0119 i ba\u0144k\u0119 spekulacyjn\u0105. Celem tej decyzji by\u0142o ograniczenie \u0142atwego dost\u0119pu do kredyt\u00f3w i zmniejszenie in\ufb02acji, jednak wy\u017csze stopy procentowe spowodowa\u0142y, \u017ce kredyty sta\u0142y si\u0119 dro\u017csze, a wielu inwestor\u00f3w i przedsi\u0119biorstw nie by\u0142o w stanie poradzi\u0107 sobie z rosn\u0105cymi kosztami. Z tego powodu wiele firm, kt\u00f3re wcze\u015bniej rozwija\u0142y si\u0119 na kredyt, zacz\u0119\u0142o popada\u0107 w k\u0142opoty finansowe.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Nier\u00f3wnomierny rozw\u00f3j gospodarczy<\/strong>: Cho\u0107 gospodarka USA ros\u0142a, rozw\u00f3j ten by\u0142 nier\u00f3wnomierny. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 bogactwa znajdowa\u0142a si\u0119 w r\u0119kach nielicznych, podczas gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa \u017cy\u0142a w ub\u00f3stwie. Brak r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy bogatymi a biednymi powodowa\u0142 ograniczon\u0105 si\u0142\u0119 nabywcz\u0105, a co za tym idzie, mniejszy popyt na produkty i us\u0142ugi, co ogranicza\u0142o dalszy rozw\u00f3j gospodarki.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Spadek eksportu<\/strong>: W latach 20. XX wieku USA mia\u0142y siln\u0105 pozycj\u0119 eksportow\u0105, zw\u0142aszcza w handlu rolnym. Jednak na skutek wojny i recesji w Europie oraz wzrostu protekcjonizmu, USA zacz\u0119\u0142y do\u015bwiadcza\u0107 spadku eksportu, co mia\u0142o wp\u0142yw na produkcj\u0119 krajow\u0105 i wyniki przedsi\u0119biorstw.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><strong>Przebieg kryzysu<\/strong><\/h1>\n\n\n\n<p>Pocz\u0105tek kryzysu datuje si\u0119 na 24 pa\u017adziernika 1929 roku, kiedy to mia\u0142o miejsce wydarzenie znane jako \u201eCzarny Czwartek\u201d. Tego dnia, w wyniku masowego paniki, inwestorzy zacz\u0119li masowo sprzedawa\u0107 akcje, co doprowadzi\u0142o do gwa\u0142townego spadku ich cen. Chocia\u017c pocz\u0105tkowo gie\u0142da pr\u00f3bowa\u0142a si\u0119 odbudowa\u0107, 29 pa\u017adziernika, w tzw. \u201eCzarny wtorek\u201d, sytuacja uleg\u0142a dalszemu pogorszeniu, a ceny akcji spad\u0142y o 12%, co pog\u0142\u0119bi\u0142o kryzys finansowy.<\/p>\n\n\n\n<p>Krach na gie\u0142dzie nie by\u0142 jednak jedynym problemem. Kryzys wkr\u00f3tce rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 na inne sektory gospodarki. Przemys\u0142 i rolnictwo zacz\u0119\u0142y prze\u017cywa\u0107 trudno\u015bci, a bezrobocie ros\u0142o w zastraszaj\u0105cym tempie. W 1930 roku bezrobocie w USA osi\u0105gn\u0119\u0142o poziom 25%, a liczba ludzi, kt\u00f3rzy stracili swoje oszcz\u0119dno\u015bci na gie\u0142dzie, by\u0142a ogromna.<\/p>\n\n\n\n<p>Wielki Kryzys by\u0142 r\u00f3wnie\u017c powi\u0105zany z kryzysem bankowym. W wyniku upadku gie\u0142dy, wielu bank\u00f3w, kt\u00f3re zainwestowa\u0142y w akcje lub udziela\u0142y kredyt\u00f3w pod zastaw akcji, zbankrutowa\u0142o. W 1931 roku dosz\u0142o do tzw. \u201ebank run\u201d, czyli masowego wycofywania pieni\u0119dzy przez klient\u00f3w z bank\u00f3w, co doprowadzi\u0142o do ich upadku i za\u0142amania systemu bankowego.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><strong>Skutki kryzysu<\/strong><\/h1>\n\n\n\n<p>Skutki Wielkiego Kryzysu by\u0142y d\u0142ugofalowe i mia\u0142y wp\u0142yw nie tylko na USA, ale i na ca\u0142\u0105 gospodark\u0119 \u015bwiatow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Bezrobocie i ub\u00f3stwo<\/strong>: W wyniku za\u0142amania gospodarczego, miliony Amerykan\u00f3w straci\u0142y swoje miejsca pracy. W 1933 roku stopa bezrobocia wynosi\u0142a 25%, a liczba os\u00f3b \u017cyj\u0105cych w n\u0119dzy wzros\u0142a dramatycznie. W wyniku kryzysu powsta\u0142y tzw. \u201eHoovervilles\u201d \u2013 obozowiska bezdomnych, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 symbolem upadku gospodarczego.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zmiany spo\u0142eczne<\/strong>: Kryzys gospodarczy mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c powa\u017cne skutki spo\u0142eczne. Wielu Amerykan\u00f3w zacz\u0119\u0142o traci\u0107 zaufanie do rz\u0105du i instytucji finansowych, co doprowadzi\u0142o do wzrostu populizmu i ruch\u00f3w politycznych, kt\u00f3re domaga\u0142y si\u0119 zmian w systemie gospodarczym.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zamkni\u0119cie firm i bank\u00f3w<\/strong>: Kryzys doprowadzi\u0142 do upadku wielu bank\u00f3w oraz przedsi\u0119biorstw. W wyniku bankructw miliony ludzi straci\u0142y swoje oszcz\u0119dno\u015bci, a gospodarka USA wesz\u0142a w g\u0142\u0119bok\u0105 depresj\u0119.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Reformy Nowego \u0141adu<\/strong>: Odpowiedzi\u0105 na kryzys by\u0142a polityka nowego prezydenta, Franklina D. Roosevelta, znana jako \u201eNowy \u0141ad\u201d (New Deal). Wprowadzenie licznych reform, takich jak programy pomocy spo\u0142ecznej, regulacja rynku finansowego, budowa infrastruktury publicznej, reformy w sektorze rolnictwa oraz polityka zatrudnienia mia\u0142y na celu odbudow\u0119 gospodarki i przywr\u00f3cenie zaufania do instytucji pa\u0144stwowych.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><strong>Reakcja rz\u0105du<\/strong><\/h1>\n\n\n\n<p>W reakcji na kryzys, administracja prezydenta Herberta Hoovera pocz\u0105tkowo pr\u00f3bowa\u0142a zapobiega\u0107 dalszemu rozprzestrzenianiu si\u0119 kryzysu poprzez wprowadzanie program\u00f3w pomocowych oraz inwestycji publicznych, jednak te dzia\u0142ania okaza\u0142y si\u0119 niewystarczaj\u0105ce, aby zapobiec za\u0142amaniu gospodarczemu. Dopiero po obj\u0119ciu prezydentury przez Franklina D. Roosevelta w 1933 roku wprowadzono szereg reform, kt\u00f3re mia\u0142y na celu stabilizacj\u0119 gospodarki i przywr\u00f3cenie zaufania obywateli do instytucji finansowych. Nowy \u0141ad obejmowa\u0142 takie dzia\u0142ania, jak bank holidays, utworzenie Federalnego Funduszu Gwarancji Depozyt\u00f3w (FDIC), a tak\u017ce reformy na rynku pracy, kt\u00f3re mia\u0142y na celu obni\u017cenie bezrobocia i zapewnienie opieki socjalnej.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><strong>Podsumowanie<\/strong><\/h1>\n\n\n\n<p>Wielki Kryzys z 1929 roku stanowi\u0142 prze\u0142omowy moment w historii gospodarki \u015bwiatowej. Cho\u0107 jego skutki by\u0142y tragiczne, to w wyniku tego kryzysu dosz\u0142o do licznych reform gospodarczych, kt\u00f3re mia\u0142y na celu zapobieganie podobnym wydarzeniom w przysz\u0142o\u015bci. Kryzys pokaza\u0142 r\u00f3wnie\u017c, jak wielk\u0105 rol\u0119 w gospodarce odgrywa zaufanie do instytucji finansowych i polityki gospodarczej. Cho\u0107 proces odbudowy trwa\u0142 wiele lat, to na jego ko\u0144cu USA mog\u0142y wyj\u015b\u0107 silniejsze, dzi\u0119ki wdro\u017ceniu Nowego \u0141adu i wprowadzeniu reform, kt\u00f3re zmieni\u0142y oblicze ameryka\u0144skiej gospodarki na zawsze.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pawe\u0142 Mary\u0144czak<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych w 1929 roku, znany r\u00f3wnie\u017c jako \u201eWielki Kryzys\u201d, jest jednym z najbardziej dramatycznych wydarze\u0144 w historii gospodarki \u015bwiatowej. Jego skutki by\u0142y d\u0142ugofalowe, a wstrz\u0105s, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142, dotkn\u0105\u0142 nie tylko Ameryk\u0119, ale i ca\u0142\u0105 \u015bwiatow\u0105 gospodark\u0119. Rozpocz\u0119cie kryzysu od &#8220;Czarnego Czwartku&#8221;, 24 pa\u017adziernika 1929 roku, stanowi\u0142o zaledwie pocz\u0105tek serii wydarze\u0144, kt\u00f3re [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":13946,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[1076,1078,1077,1075],"class_list":["post-13944","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-eseje-polityczne","tag-kryzys-gospodarczy","tag-nowy-lad","tag-wielka-recesja","tag-wielki-krach"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v20.11 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Pawe\u0142 Mary\u0144czak: Kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych w 1929 roku. Przyczyny, przebieg i skutki - Dziennik Narodowy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pawe\u0142 Mary\u0144czak: Kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych w 1929 roku. Przyczyny, przebieg i skutki - Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-03-13T01:58:20+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-03-13T14:02:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/rsz_screenshot_2025-03-13_080932.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"919\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"650\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Redakcja\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Redakcja\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944\"},\"author\":{\"name\":\"Redakcja\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\"},\"headline\":\"Pawe\u0142 Mary\u0144czak: Kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych w 1929 roku. Przyczyny, przebieg i skutki\",\"datePublished\":\"2025-03-13T01:58:20+00:00\",\"dateModified\":\"2025-03-13T14:02:02+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944\"},\"wordCount\":1134,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"kryzys gospodarczy\",\"Nowy \u0141ad\",\"Wielka Recesja\",\"Wielki Krach\"],\"articleSection\":[\"Eseje polityczne\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944\",\"name\":\"Pawe\u0142 Mary\u0144czak: Kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych w 1929 roku. Przyczyny, przebieg i skutki - Dziennik Narodowy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-03-13T01:58:20+00:00\",\"dateModified\":\"2025-03-13T14:02:02+00:00\",\"description\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Pawe\u0142 Mary\u0144czak: Kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych w 1929 roku. Przyczyny, przebieg i skutki\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"description\":\"Dziennik Narodowy\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"contentUrl\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"width\":704,\"height\":155,\"caption\":\"Dziennik Narodowy\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\",\"https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\",\"name\":\"Redakcja\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Redakcja\"},\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pawe\u0142 Mary\u0144czak: Kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych w 1929 roku. Przyczyny, przebieg i skutki - Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Pawe\u0142 Mary\u0144czak: Kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych w 1929 roku. Przyczyny, przebieg i skutki - Dziennik Narodowy","og_description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","og_url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944","og_site_name":"Dziennik Narodowy","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","article_published_time":"2025-03-13T01:58:20+00:00","article_modified_time":"2025-03-13T14:02:02+00:00","og_image":[{"width":919,"height":650,"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/rsz_screenshot_2025-03-13_080932.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Redakcja","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Dziennik_N","twitter_site":"@Dziennik_N","twitter_misc":{"Napisane przez":"Redakcja","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944"},"author":{"name":"Redakcja","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1"},"headline":"Pawe\u0142 Mary\u0144czak: Kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych w 1929 roku. Przyczyny, przebieg i skutki","datePublished":"2025-03-13T01:58:20+00:00","dateModified":"2025-03-13T14:02:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944"},"wordCount":1134,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"keywords":["kryzys gospodarczy","Nowy \u0141ad","Wielka Recesja","Wielki Krach"],"articleSection":["Eseje polityczne"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944","name":"Pawe\u0142 Mary\u0144czak: Kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych w 1929 roku. Przyczyny, przebieg i skutki - Dziennik Narodowy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website"},"datePublished":"2025-03-13T01:58:20+00:00","dateModified":"2025-03-13T14:02:02+00:00","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13944#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pawe\u0142 Mary\u0144czak: Kryzys gospodarczy w Stanach Zjednoczonych w 1929 roku. Przyczyny, przebieg i skutki"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","name":"Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy","publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization","name":"Dziennik Narodowy","alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","contentUrl":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","width":704,"height":155,"caption":"Dziennik Narodowy"},"image":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1","name":"Redakcja","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","caption":"Redakcja"},"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3"}]}},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13944","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13944"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13944\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13947,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13944\/revisions\/13947"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13946"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13944"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13944"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<br />
<b>Fatal error</b>:  Uncaught wfWAFStorageFileException: Unable to save temporary file for atomic writing. in /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php:34
Stack trace:
#0 /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php(658): wfWAFStorageFile::atomicFilePutContents('/home/klient.dh...', '&lt;?php exit('Acc...')
#1 [internal function]: wfWAFStorageFile-&gt;saveConfig('livewaf')
#2 {main}
  thrown in <b>/home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php</b> on line <b>34</b><br />