Wojskowa s\u0142u\u017cba zdrowia mo\u017ce nied\u0142ugo stan\u0105\u0107 przed powa\u017cnym kryzysem kadrowym, kt\u00f3ry wp\u0142ynie na bezpiecze\u0144stwo i zdolno\u015bci obronne kraju. Problem niedobor\u00f3w personelu stale si\u0119 pog\u0142\u0119bia, na co wp\u0142ywaj\u0105 system kszta\u0142cenia, niedostosowany do specyficznych reali\u00f3w s\u0142u\u017cby w armii, trudne warunki pracy i czynniki finansowe, bo wynagrodzenia lekarzy wojskowych s\u0105 du\u017co mniej atrakcyjne ni\u017c te oferowane w sektorze cywilnym. Dlatego te\u017c w kontek\u015bcie wzrostu zagro\u017ce\u0144 mi\u0119dzynarodowych i wojny w Ukrainie niezb\u0119dne s\u0105 reformy systemu kszta\u0142cenia, \u015bcis\u0142a wsp\u00f3\u0142praca plac\u00f3wek wojskowych i cywilnych oraz zwi\u0119kszenie atrakcyjno\u015bci s\u0142u\u017cby medycznej w wojsku.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 To jest absolutnie przysz\u0142o\u015bciowy temat. Wojna w Ukrainie pokaza\u0142a, \u017ce system ochrony zdrowia jest jednym z zasob\u00f3w decyduj\u0105cych o tym, czy pa\u0144stwo i spo\u0142ecze\u0144stwo s\u0105 bezpieczne w czasie kryzysu \u2013 podkre\u015bla w rozmowie z agencj\u0105 Newseria gen. broni prof. dr hab. n. med. Grzegorz Gielerak, dyrektor Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n
Kszta\u0142cenie lekarzy wojskowych to jeden z kluczowych element\u00f3w bezpiecze\u0144stwa medycznego pa\u0144stwa. Jednak w Polsce ten system stoi przed du\u017cymi wyzwaniami. Po likwidacji Wojskowej Akademii Medycznej w 2002 roku obecnie lekarze wojskowi s\u0105 kszta\u0142ceni na Wydziale Wojskowo-Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w \u0141odzi, we wsp\u00f3\u0142pracy z Akademi\u0105 Wojsk L\u0105dowych we Wroc\u0142awiu. W ramach limitu ministra obrony narodowej studenci kierunku lekarskiego odbywaj\u0105 szkolenie medyczne na uczelni cywilnej, jednocze\u015bnie realizuj\u0105c modu\u0142y wojskowe. <\/p>\n\n\n\n
\u2013 Bior\u0105c pod uwag\u0119 specyfik\u0119 kszta\u0142cenia na potrzeby Si\u0142 Zbrojnych, g\u0142\u00f3wnym problemem, z jakim si\u0119 spotykamy, jest fakt, \u017ce to kszta\u0142cenie odbywa si\u0119 w pewnym oderwaniu od struktur wojskowych, a konkretnie od szpitali wojskowych. W \u0141odzi nie ma \u017cadnego klinicznego szpitala wojskowego, a zatem kszta\u0142cenie na potrzeby wojska odbywa si\u0119 na bazie miejscowej uczelni cywilnej \u2013 m\u00f3wi gen. broni prof. Grzegorz Gielerak. \u2013 Cz\u0119sto mamy do czynienia z sytuacjami, kiedy absolwenci wydzia\u0142u wojskowo-lekarskiego, kszta\u0142ceni w takich w\u0142a\u015bnie warunkach, trafiaj\u0105 do s\u0142u\u017cby i tu nast\u0119puje zderzenie z rzeczywisto\u015bci\u0105, kt\u00f3re bywa bolesne. Efektem tego jest bardzo du\u017ca liczba odej\u015b\u0107 lekarzy albo bezpo\u015brednio po studiach, albo tu\u017c po uzyskaniu specjalizacji. Tym samym nak\u0142ad, jaki Si\u0142y Zbrojne ponosz\u0105 na to kszta\u0142cenie, jest marnowany.<\/p>\n\n\n\n
Jak wskazuje, kszta\u0142cenie medyk\u00f3w wojskowych musi uwzgl\u0119dnia\u0107 specyficzne aspekty zwi\u0105zane z reagowaniem na sytuacje kryzysowe, takie jak dzia\u0142ania wojenne, ale te\u017c np. katastrofy naturalne czy zagro\u017cenia epidemiologiczne. Dzi\u0119ki temu lekarze s\u0105 odpowiednio przygotowani do udzielania pomocy w wymagaj\u0105cych, cz\u0119sto ekstremalnych warunkach. Jednak obecnie brak mo\u017cliwo\u015bci zdobywania praktycznych do\u015bwiadcze\u0144 w warunkach zbli\u017conych do reali\u00f3w s\u0142u\u017cby wojskowej powoduje, \u017ce absolwenci cz\u0119sto nie s\u0105 przygotowani do specyficznych wyzwa\u0144 pracy w armii. Brak im do\u015bwiadczenia np. w leczeniu uraz\u00f3w typowych dla s\u0142u\u017cby wojskowej, takich jak rany postrza\u0142owe, obra\u017cenia wynikaj\u0105ce z eksplozji czy skutki d\u0142ugotrwa\u0142ej ekspozycji na stres bojowy.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Medycyna wojskowa charakteryzuje si\u0119 do\u015b\u0107 du\u017c\u0105 specyfik\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z tego, w jakich warunkach dzia\u0142aj\u0105 lekarze wojskowi. Nie wspominaj\u0105c o aspektach wynikaj\u0105cych np. z r\u00f3\u017cnych stref klimatycznych czy zagro\u017ce\u0144 epidemiologicznych. To s\u0105 te\u017c m.in. kwestie medycyny nurkowej, hiperbarycznej, lotniczej, zagadnienia dotycz\u0105ce r\u00f3\u017cnego rodzaju stresor\u00f3w, jakim poddawany jest \u017co\u0142nierz, czyli stres pola walki, a tak\u017ce specyficzne obra\u017cenia wynikaj\u0105ce nie tylko z ran pola walki, ale i w warunkach pokoju, gdzie najcz\u0119\u015bciej s\u0105 to r\u00f3\u017cnego rodzaju obci\u0105\u017cenia fizyczne i psychiczne. To jest specyfika medycyny wojskowej, kt\u00f3r\u0105 musi zrozumie\u0107, pozna\u0107 i w praktyce stosowa\u0107 ka\u017cdy medyk \u2013 m\u00f3wi dyrektor WIM w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n
Pod koniec stycznia podczas konferencji w Warszawie przedstawiciele uczelni i instytucji medycznych zaprezentowali model zintegrowanego kszta\u0142cenia lekarzy cywilnych i wojskowych. Nowy system zak\u0142ada zacie\u015bnienie wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy sektorem wojskowym a cywilnym w dziedzinie medycyny \u2013 zdaniem autor\u00f3w koncepcji system przed- i podyplomowego kszta\u0142cenia lekarzy powinien maksymalnie wykorzystywa\u0107 zasoby struktur wojskowych oraz instytucji cywilnych, w tym opracowywane przez nie technologie i generowan\u0105 wiedz\u0119. Eksperci podkre\u015blaj\u0105, \u017ce programy edukacyjne powinny si\u0119 koncentrowa\u0107 na rozwijaniu umiej\u0119tno\u015bci oceny sytuacyjnej i szybkiego podejmowania decyzji oraz wdra\u017cania innowacyjnych rozwi\u0105za\u0144 w medycynie wojskowej. Wa\u017cny jest tu r\u00f3wnie\u017c rozw\u00f3j technologii podw\u00f3jnego zastosowania \u2013 integracja kompetencji wojskowych i cywilnych pozwoli na udoskonalenie takich technologii, jak telemedycyna, systemy monitorowania zdrowia w czasie rzeczywistym oraz technologie mobilne.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Przede wszystkim uczelnia powinna kszta\u0142ci\u0107 medyk\u00f3w kompleksowo, czyli zar\u00f3wno z perspektywy potrzeb medycznych, jak i powinien by\u0107 szeroko reprezentowany program dotycz\u0105cy specyfiki medycyny wojskowej. To jest zadanie wiod\u0105cych szpitali wojskowych, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142uczestnicz\u0105 w tym procesie kszta\u0142cenia. Rol\u0105 uczelni jest r\u00f3wnie\u017c to, aby dysponuj\u0105c zasobami z r\u00f3\u017cnych dziedzin, cz\u0119sto nowoczesnych technologii, kt\u00f3re dzi\u015b decyduj\u0105 o post\u0119pie w medycynie, budowa\u0107 szczeg\u00f3lne mo\u017cliwo\u015bci rozwoju \u2013 wyja\u015bnia dyrektor WIM w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n
Wydzia\u0142 Medyczny UW wsp\u00f3\u0142pracuje z Warszawskim Uniwersytetem Medycznym i kilkoma sto\u0142ecznymi szpitalami. W\u0142adze uczelni zapowiedzia\u0142y, \u017ce chc\u0105 udoskonala\u0107 ten kierunek w\u0142a\u015bnie poprzez umo\u017cliwienie wsp\u00f3lnie z WIM-em kszta\u0142cenia dla lekarzy wojskowych.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Studenci Wydzia\u0142u Medycznego UW maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107, na razie w zakresie zaj\u0119\u0107 fakultatywnych, zapozna\u0107 si\u0119 ze specyfik\u0105 medycyny katastrof, medycyny pola walki. Jest to unikalna wiedza, przypomn\u0119, w Polsce nie kszta\u0142cimy na \u017cadnym etapie kszta\u0142cenia przed- ani podyplomowego w tym zakresie, a zatem jest to na pewno ciekawe. Kolejny element to jest kwestia bada\u0144 i rozwoju. Potrzeby wojska w zakresie biotechnologii, technologii medycznej s\u0105 cz\u0119sto inne, ni\u017c ma \u015brodowisko cywilne, a zatem uniwersytet staje przed wyzwaniami, kt\u00f3re my stawiamy, a my wsp\u00f3\u0142uczestniczymy w rozwi\u0105zywaniu tych problem\u00f3w i tworzeniu technologii \u2013 podkre\u015bla gen. broni prof. Grzegorz Gielerak.<\/p>\n\n\n\n
Braki kadrowe sukcesywnie si\u0119 pog\u0142\u0119biaj\u0105, stanowi\u0105c coraz bardziej realne zagro\u017cenie dla wojskowego systemu ochrony zdrowia i zabezpieczenia medycznego. Eksperci szacuj\u0105, \u017ce te niedobory kadrowe si\u0119gaj\u0105 ju\u017c 40\u201360 proc. w zale\u017cno\u015bci od specjalizacji, dlatego system kszta\u0142cenia lekarzy wojskowych w Polsce wymaga pilnych reform.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Ten system powinien by\u0107 sp\u00f3jny, powinien obejmowa\u0107 stricte kszta\u0142cenie medyczne i kszta\u0142cenie wojskowe i \u2013 co najwa\u017cniejsze \u2013 nie powinien zamyka\u0107 si\u0119 na etapie kszta\u0142cenia przeddyplomowego. On powinien by\u0107 sp\u00f3jny w zakresie przed- i podyplomowym, \u017ceby to kszta\u0142cenie, zdobywanie umiej\u0119tno\u015bci medyka wojskowego odbywa\u0142o si\u0119 nie tylko do czasu uzyskania przez niego dyplomu, ale obejmowa\u0142o te\u017c podnoszenie kompetencji na dalszych etapach \u2013 m\u00f3wi ekspert. \u2013 W ten spos\u00f3b \u015bcie\u017cka rozwoju b\u0119dzie dzi\u0119ki temu bardziej atrakcyjna, b\u0119dzie motywowa\u0142a tych ludzi do s\u0142u\u017cby, a jednocze\u015bnie b\u0119dzie gwarantowa\u0107 Si\u0142om Zbrojnym, \u017ce w ich szeregach b\u0119d\u0105 si\u0119 znajdowali najlepiej wykszta\u0142ceni, kompetentni medycy.<\/p>\n\n\n\n
Jak podkre\u015bla, dzi\u0119ki \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy sektora wojskowego i cywilnego w ci\u0105gu pi\u0119ciu\u2013siedmiu lat mo\u017cna zmieni\u0107 system kszta\u0142cenia lekarzy na potrzeby wojskowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Je\u017celi przyjmiemy model rozwoju indywidualnego, czyli tworzenia osobnej uczelni na wz\u00f3r Wojskowej Akademii Medycznej, tutaj nale\u017cy przyj\u0105\u0107, \u017ce ta perspektywa uk\u0142ada si\u0119 w dekady. Czy to b\u0119dzie jedna, dwie, a mo\u017ce trzy dekady, wszystko jest interakcj\u0105 r\u00f3\u017cnego rodzaju czynnik\u00f3w, na czele z potrzebami kadrowymi, ale te\u017c z zasobami materialnymi, jakie s\u0105 niezb\u0119dne do tego, aby takie warunki uczelni stworzy\u0107 \u2013 ocenia ekspert.<\/p>\n\n\n\n
Kwestia edukacji to niejedyny problem w budowaniu kadr medycznych na potrzeby Si\u0142 Zbrojnych. Tym, co przyczynia si\u0119 do odp\u0142ywu kadr, s\u0105 te\u017c m.in. trudne warunki pracy, brak stabilnej \u015bcie\u017cki kariery oraz czynniki finansowe, bo wynagrodzenia lekarzy wojskowych s\u0105 du\u017co mniej atrakcyjne ni\u017c te oferowane w sektorze cywilnym. W prywatnych plac\u00f3wkach medycznych i szpitalach cywilnych specjali\u015bci mog\u0105 liczy\u0107 na znacznie wy\u017csze zarobki, co powoduje, \u017ce wielu m\u0142odych lekarzy nie widzi sensu wi\u0105zania swojej kariery z armi\u0105.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Lekarze wojskowi funkcjonuj\u0105 na takich samych zasadach jak kadra wojskowa, czyli kwestie dotycz\u0105ce ich sytuacji materialnej s\u0105 uregulowane przepisami odg\u00f3rnymi. Nie jest tajemnic\u0105, bo taka sytuacja ma miejsce we wszystkich krajach NATO, \u017ce uposa\u017cenie lekarzy wojskowych dalece odbiega od sytuacji, jaka wyst\u0119puje na lokalnym rynku medycznym. Dlatego \u017ceby lekarze chcieli podejmowa\u0107 s\u0142u\u017cb\u0119 w wojsku, trzeba im stworzy\u0107 warunki konkurencyjne do obowi\u0105zuj\u0105cych na tym rynku. Warunki zwi\u0105zane m.in. z tym, w jakich miejscach pracuj\u0105, jak te miejsca s\u0105 wyposa\u017cone i jaka jest \u015bcie\u017cka ich osobistego rozwoju \u2013 m\u00f3wi gen. broni prof. Grzegorz Gielerak.<\/p>\n\n\n\n