{"id":13201,"date":"2025-02-05T05:49:05","date_gmt":"2025-02-05T04:49:05","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201"},"modified":"2025-07-12T11:17:14","modified_gmt":"2025-07-12T09:17:14","slug":"julian-dunajewski-reformator-c-k-monarchii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201","title":{"rendered":"Julian Dunajewski &#8211; reformator i minister skarbu w c.k. monarchii"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Julian Dunajewski (1821 &#8211; 1907) pochodzi\u0142 z galicyjskiej rodziny szlacheckiej herbu Sas z Dunajowa k. Lwowa, o tradycjach urz\u0119dniczych i inteligenckich. Jego ojciec by\u0142 urz\u0119dnikiem w administracji austriackiej, co mia\u0142o wp\u0142yw na jego przysz\u0142\u0105 karier\u0119. Wychowywa\u0142 si\u0119 w \u015brodowisku, w kt\u00f3rym edukacja by\u0142a traktowana priorytetowo.<\/h2>\n\n\n\n<p>Nie zachowa\u0142o si\u0119 wiele szczeg\u00f3\u0142owych informacji na temat jego \u017cycia rodzinnego, jednak wiadomo, \u017ce by\u0142 osob\u0105 bardzo zdyscyplinowan\u0105 i oddan\u0105 pracy naukowej oraz politycznej. Jego bliscy opisywali go jako cz\u0142owieka surowego, ale sprawiedliwego, kt\u00f3ry wyznawa\u0142 zasad\u0119, \u017ce obowi\u0105zek wobec pa\u0144stwa i spo\u0142ecze\u0144stwa stoi ponad prywatnym interesem. Wczesne lata \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w Nowym S\u0105czu, gdzie uko\u0144czy\u0142 jezuickie gimnazjum (do 1839 r.). Nast\u0119pnie podj\u0105\u0142 studia ekonomiczne: najpierw na Uniwersytecie Lwowskim (1839\u20131842), a przez rok tak\u017ce na uczelni w Wiedniu (1839\u20131840). W 1849 r. zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z Uniwersytetem Jagiello\u0144skim, rozpoczynaj\u0105c prac\u0119 jako asystent w Katedrze Umiej\u0119tno\u015bci Politycznych i Statystyki. Stopie\u0144 doktora praw uzyska\u0142 w 1850 r., broni\u0105c dysertacji&nbsp;<em>O instytucjach gmiannych<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Dunajewski by\u0142 znany ze swojej wyj\u0105tkowej inteligencji oraz umiej\u0119tno\u015bci analitycznego my\u015blenia. By\u0142 osob\u0105 niezwykle pracowit\u0105, co pozwoli\u0142o mu osi\u0105gn\u0105\u0107 wysok\u0105 pozycj\u0119 w \u015bwiecie nauki i polityki. Jednocze\u015bnie cechowa\u0142a go pewna szorstko\u015b\u0107 w kontaktach z lud\u017ami \u2013 by\u0142 cz\u0142owiekiem stanowczym, niech\u0119tnie ust\u0119puj\u0105cym pod naciskiem opinii publicznej.<\/p>\n\n\n\n<p>By\u0142 tak\u017ce perfekcjonist\u0105 i zwolennikiem \u015bcis\u0142ego przestrzegania zasad. W jego przekonaniu finanse publiczne powinny by\u0107 prowadzone z najwy\u017csz\u0105 staranno\u015bci\u0105, a bud\u017cet pa\u0144stwa powinien by\u0107 zawsze zr\u00f3wnowa\u017cony.<\/p>\n\n\n\n<p>Dunajewski prowadzi\u0142 \u017cycie skromne i uporz\u0105dkowane. W przeciwie\u0144stwie do wielu \u00f3wczesnych polityk\u00f3w i arystokrat\u00f3w, nie otacza\u0142 si\u0119 luksusem i nie prowadzi\u0142 ekstrawaganckiego trybu \u017cycia. By\u0142 cz\u0142owiekiem ca\u0142kowicie oddanym pracy \u2013 zar\u00f3wno naukowej, jak i politycznej.<\/p>\n\n\n\n<p>W latach 1850\u20131855, b\u0119d\u0105c zast\u0119pc\u0105 profesora na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, specjalizowa\u0142 si\u0119 w prawie karnym, naukach politycznych oraz statystyce. Z rekomendacji austriackiego ministra o\u015bwiaty, hrabiego Leona Thuna, w 1855 roku otrzyma\u0142 stanowisko profesorskie na Akademii Prawa w Bratys\u0142awie. Sp\u0119dzi\u0142 tam pi\u0119\u0107 lat: pocz\u0105tkowo jako profesor nadzwyczajny, a od 1856 roku jako profesor zwyczajny w Katedrze Statystyki. W latach 1860\u20131861 wyk\u0142ada\u0142 na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie kierowa\u0142 Katedr\u0105 Ekonomii Politycznej i Prawa Administracyjnego. W 1861 roku ponownie zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z Uniwersytetem Jagiello\u0144skim \u2013 obj\u0105\u0142 kierownictwo Katedry Umiej\u0119tno\u015bci Politycznych, Statystyki i Prawa Administracyjnego Austriackiego. Dwukrotnie by\u0142 dziekanem Wydzia\u0142u Prawa (1862\/1863, 1867\/1868), trzykrotnie rektorem (1864\/1865, 1868\/1869, 1879\/1880) oraz trzykrotnie prorektorem (1865\/1866, 1869\/1870, 1880\/1881).<\/p>\n\n\n\n<p>Aktywnie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce w polityk\u0119, reprezentuj\u0105c konserwatywny nurt austro-polski. Sprzeciwia\u0142 si\u0119 powstaniu styczniowemu. W latach 1864\u20131873 zasiada\u0142 w Oddziale Politycznym i pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 pos\u0142a do Sejmu Krajowego we Lwowie. W 1870 roku zosta\u0142 cz\u0142onkiem Rady Pa\u0144stwa, a od 1873 roku a\u017c do \u015bmierci by\u0142 pos\u0142em w parlamencie wiede\u0144skim. W latach 1880\u20131891 sprawowa\u0142 urz\u0105d ministra skarbu Austrii, staj\u0105c si\u0119 jednym z najbardziej wp\u0142ywowych ludzi c.k. monarchii.<\/p>\n\n\n\n<p>Dunajewski mia\u0142 wielu zwolennik\u00f3w, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d ekonomist\u00f3w i polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy doceniali jego konsekwencj\u0119 oraz skuteczno\u015b\u0107 w zarz\u0105dzaniu finansami pa\u0144stwa. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni mu komentatorzy podkre\u015blali, \u017ce by\u0142 jednym z nielicznych polityk\u00f3w tamtej epoki, kt\u00f3rzy potrafili skutecznie zarz\u0105dza\u0107 finansami publicznymi. Zgadzano si\u0119, \u017ce jego reformy podatkowe i bud\u017cetowe uratowa\u0142y Austro-W\u0119gry przed kryzysem finansowym. Dzi\u0119ki jego polityce walutowej monarchia uzyska\u0142a stabilno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105, co pozytywnie wp\u0142yn\u0119\u0142o na rozw\u00f3j handlu i przemys\u0142u. Wielu jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w uwa\u017ca\u0142o go za wybitnego specjalist\u0119 w dziedzinie finans\u00f3w publicznych, a jego reformy by\u0142y postrzegane jako wzorcowe dla innych pa\u0144stw europejskich.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie brakowa\u0142o jednak r\u00f3wnie\u017c g\u0142os\u00f3w krytycznych. Opozycja zarzuca\u0142a mu, \u017ce jego polityka fiskalna by\u0142a zbyt restrykcyjna i nie uwzgl\u0119dnia\u0142a potrzeb spo\u0142ecznych. Jego najcz\u0119\u015bciej krytykowane decyzje obejmowa\u0142y: wprowadzenie surowych oszcz\u0119dno\u015bci bud\u017cetowych, kt\u00f3re ograniczy\u0142y wydatki na cele spo\u0142eczne i edukacj\u0119; zastosowanie <strong> <\/strong>surowych oszcz\u0119dno\u015bci bud\u017cetowych, kt\u00f3re ograniczy\u0142y wydatki na cele spo\u0142eczne i edukacj\u0119; podniesienie podatk\u00f3w po\u015brednich, kt\u00f3re dotkn\u0119\u0142y g\u0142\u00f3wnie ubo\u017csze warstwy spo\u0142eczne; brak wystarczaj\u0105cych dzia\u0142a\u0144 na rzecz rozwoju przemys\u0142u w Galicji \u2013 mimo \u017ce wspiera\u0142 infrastruktur\u0119, to nie wdro\u017cy\u0142 szeroko zakrojonych reform industrializacyjnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednym z jego krytyk\u00f3w by\u0142 hrabia Kazimierz Badeni, kt\u00f3ry uwa\u017ca\u0142, \u017ce polityka Dunajewskiego by\u0142a zbyt konserwatywna i nie uwzgl\u0119dnia\u0142a rosn\u0105cych aspiracji spo\u0142ecznych w Galicji.<\/p>\n\n\n\n<p>Reformy Dunajewskiego by\u0142y tak\u017ce szeroko komentowane poza granicami Austro-W\u0119gier. Jego polityk\u0119 fiskaln\u0105 chwalili niemieccy i francuscy ekonomi\u015bci, kt\u00f3rzy uwa\u017cali, \u017ce stanowi\u0142a ona przyk\u0142ad skutecznego zarz\u0105dzania finansami publicznymi w trudnych warunkach gospodarczych.<\/p>\n\n\n\n<p>Wielu ekspert\u00f3w podkre\u015bla\u0142o, \u017ce Dunajewski by\u0142 jednym z pierwszych polityk\u00f3w XIX wieku, kt\u00f3rzy wdro\u017cyli nowoczesne zasady zarz\u0105dzania bud\u017cetem pa\u0144stwa, bazuj\u0105ce na pragmatyzmie i \u015bcis\u0142ej kontroli wydatk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>W latach 1867\u20131880 przez stanowisko ministra skarbu w Cesarstwie Austro-W\u0119gierskim przewin\u0119\u0142o si\u0119 a\u017c siedem os\u00f3b. \u00d3smym w tej roli zosta\u0142 Julian Dunajewski, kt\u00f3ry stan\u0105\u0142 przed ogromnym wyzwaniem \u2013 deficytem bud\u017cetowym wynosz\u0105cym 12,7 miliona gulden\u00f3w. Pa\u0144stwo wci\u0105\u017c odczuwa\u0142o skutki za\u0142amania na gie\u0142dzie wiede\u0144skiej z 1873 roku, a dodatkowe obci\u0105\u017cenia finansowe wynika\u0142y z koszt\u00f3w zwi\u0105zanych z okupacj\u0105 Bo\u015bni i Hercegowiny.<\/p>\n\n\n\n<p>Dunajewski doskonale zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce funkcja ministra skarbu przypomina beczk\u0119 prochu \u2013 od pocz\u0105tku panowania cesarza Franciszka J\u00f3zefa finanse pa\u0144stwa pozostawa\u0142y w stanie permanentnego kryzysu, a kolejne d\u0142ugi ratowano interwencjami bankier\u00f3w. Brakowa\u0142o jednolitej polityki fiskalnej i planu naprawczego dla chaotycznie zaci\u0105ganych po\u017cyczek. Wydatki ros\u0142y szybciej ni\u017c dochody, a \u017cadne ministerstwo nie zamierza\u0142o ogranicza\u0107 swojego bud\u017cetu. Niemcy z niepokojem patrzyli na nominacj\u0119 Polaka, obawiaj\u0105c si\u0119, \u017ce pod jego rz\u0105dami finanse imperium jeszcze bardziej pogr\u0105\u017c\u0105 si\u0119 w chaosie. Cesarz jednak liczy\u0142, \u017ce Dunajewski upro\u015bci i wzmocni system finansowy.<\/p>\n\n\n\n<p>Nowy minister skarbu rozpocz\u0105\u0142 urz\u0119dowanie od reorganizacji ministerstwa. Na stanowiska radc\u00f3w powo\u0142a\u0142 Witolda Korytowskiego (prawnika) i Habdanka Hankiewicza (docenta statystyki). W siedzibie ministerstwa coraz cz\u0119\u015bciej rozbrzmiewa\u0142 j\u0119zyk polski, co by\u0142o nowo\u015bci\u0105 w dotychczas niemieckoj\u0119zycznej administracji.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzia\u0142ania Dunajewskiego nabra\u0142y tempa. Jego pierwszym krokiem by\u0142o powo\u0142anie do \u017cycia \u00d6sterreichische L\u00e4nderbank \u2013 Banku Kraj\u00f3w Koronnych. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce brak pa\u0144stwowej kontroli nad systemem bankowym by\u0142 jedn\u0105 z przyczyn kryzysu z 1873 roku. Nie zamierza\u0142 uzale\u017cnia\u0107 finans\u00f3w Austrii od banku Rothschilda i jego Creditanstalt, dlatego nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z francusk\u0105 Union G\u00e9n\u00e9rale \u2013 katolick\u0105 instytucj\u0105 finansow\u0105 kierowan\u0105 przez Eug\u00e8ne\u2019a Bontoux, by\u0142ego dyrektora kolei S\u00fcdbahn Rothschilda. Kapita\u0142 zak\u0142adowy L\u00e4nderbanku wyni\u00f3s\u0142 40 milion\u00f3w z\u0142otych gulden\u00f3w, a jego prezesem zosta\u0142 hrabia Ludwik Wodzicki.<\/p>\n\n\n\n<p>Ostatecznie L\u00e4nderbank uniezale\u017cni\u0142 si\u0119 od francuskiej sp\u00f3\u0142ki i sta\u0142 si\u0119 instytucj\u0105 stricte austriack\u0105, wspieraj\u0105c\u0105 liczne przedsi\u0119wzi\u0119cia infrastrukturalne. Bank finansowa\u0142 m.in. Austriackie Towarzystwo G\u00f3rnictwa Alpejskiego, inwestycje w Galicji i pa\u0144stwach ba\u0142ka\u0144skich, a tak\u017ce przyczyni\u0142 si\u0119 do powstania trzech wp\u0142ywowych dziennik\u00f3w: \u201ePresse\u201d, \u201eFremdblatt\u201d (organ Ministerstwa Spraw Zagranicznych) i \u201eWiener Extrablatt\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Gdy po krachu gie\u0142dowym w Pary\u017cu bank stan\u0105\u0142 przed trudno\u015bciami, Dunajewski zmuszony by\u0142 pogodzi\u0107 si\u0119 z Rothschildem, aby zapewni\u0107 finansowanie planu upa\u0144stwowienia kolei p\u00f3\u0142nocnej. Minister skarbu mia\u0142 w swoich kompetencjach system podatkowy, c\u0142a, bud\u017cety resort\u00f3w, d\u0142ugi publiczne i dochody pa\u0144stwa. Odpowiada\u0142 r\u00f3wnie\u017c za zarz\u0105dzanie fabrykami przemys\u0142u tytoniowego, kopalniami soli, grami losowymi, papierami warto\u015bciowymi i mennicami.<\/p>\n\n\n\n<p>Dunajewski, jako konserwatywny libera\u0142 czerpi\u0105cy inspiracj\u0119 z my\u015bli Adama Smitha, Jean-Baptiste Saya i Charlesa Raua, w grudniu 1882 roku wprowadzi\u0142 monopol tytoniowy oraz nowe podatki po\u015brednie. Obci\u0105\u017cy\u0142 nimi cukier, oleje mineralne, piwo i w\u00f3dk\u0119, nie przejmuj\u0105c si\u0119 specjalnie tym, \u017ce podatek propinacyjny dotknie galicyjskich ziemian. Podni\u00f3s\u0142 r\u00f3wnie\u017c c\u0142a na kaw\u0119 i herbat\u0119 oraz wprowadzi\u0142 nowe daniny od nieruchomo\u015bci, gier losowych i obrot\u00f3w gie\u0142dowych. Dodatkowo powo\u0142a\u0142 komisje oszcz\u0119dno\u015bciowe, kt\u00f3re mia\u0142y pilnowa\u0107 wydatk\u00f3w ministerstw. Jego reformy zmierza\u0142y do trwa\u0142ej restrukturyzacji bud\u017cetu i zwi\u0119kszenia dochod\u00f3w pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n<p>Rz\u0105dy Dunajewskiego przypad\u0142y na okres sprzyjaj\u0105cej koniunktury gospodarczej \u2013 przemys\u0142 i rolnictwo rozwija\u0142y si\u0119 dynamicznie, handel kwit\u0142, a wymiana towarowo-pieni\u0119\u017cna nabiera\u0142a tempa. Gdy obejmowa\u0142 urz\u0105d, deficyt bud\u017cetowy wynosi\u0142 37,4 mln z\u0142otych re\u0144skich (1881 r.), a w 1883 roku wzr\u00f3s\u0142 do 39 mln z\u0142r.. Jednak ju\u017c w 1885 roku uda\u0142o si\u0119 go obni\u017cy\u0107 do 6 mln z\u0142r., a 1888 rok by\u0142 ostatnim rokiem deficytu. W 1889 roku bud\u017cet wykaza\u0142 nadwy\u017ck\u0119 w wysoko\u015bci 169 tys. z\u0142r., a dochody pa\u0144stwa wzros\u0142y o 15%.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Zapomniani. Historia krakowskiej szko\u0142y ekonomicznej \/ Forgotten. History of the KSE\" width=\"1200\" height=\"675\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/M-Y4VMRzRRA?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>Reformy Dunajewskiego mia\u0142y ogromne znaczenie dla przysz\u0142o\u015bci monarchii habsburskiej. Dzi\u0119ki jego polityce uda\u0142o si\u0119 utrzyma\u0107 stabilno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 przez kolejne dekady. Wiarygodno\u015b\u0107 Austro-W\u0119gier na rynkach mi\u0119dzynarodowych zosta\u0142a zwi\u0119kszona. Ponadto ograniczono inflacj\u0119 i ustabilizowano kurs waluty. Zredukowano d\u0142ug publiczny, co pozwoli\u0142o na dalszy rozw\u00f3j infrastruktury i przemys\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzia\u0142ania Dunajewskiego mia\u0142y r\u00f3wnie\u017c znaczenie dla przysz\u0142o\u015bci Galicji i Polski. Cho\u0107 jego reformy nie rozwi\u0105za\u0142y wszystkich problem\u00f3w regionu, to dzi\u0119ki inwestycjom infrastrukturalnym Galicja sta\u0142a si\u0119 lepiej skomunikowana z reszt\u0105 Europy, co sprzyja\u0142o rozwojowi gospodarczemu. Reforma podatkowa umo\u017cliwi\u0142a bardziej efektywne finansowanie lokalnych instytucji. Wzrost autonomii Galicji pozwoli\u0142 na rozw\u00f3j polskich instytucji politycznych i kulturalnych, co mia\u0142o kluczowe znaczenie w okresie przed odzyskaniem niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Wielu historyk\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce polityka Dunajewskiego \u2013 cho\u0107 nie zawsze popularna \u2013 stworzy\u0142a solidne fundamenty dla przysz\u0142ego rozwoju Galicji jako autonomicznego regionu w ramach monarchii austro-w\u0119gierskiej.<\/p>\n\n\n\n<p>Mimo kontrowersji i krytyki, Dunajewski pozostaje postaci\u0105, kt\u00f3rej dorobek w dziedzinie ekonomii i polityki finansowej jest nadal przedmiotem bada\u0144 i analiz historycznych. By\u0142 przyk\u0142adem cz\u0142owieka, kt\u00f3ry potrafi\u0142 po\u0142\u0105czy\u0107 teori\u0119 ekonomiczn\u0105 z praktyk\u0105 polityczn\u0105, a jego dokonania mia\u0142y d\u0142ugofalowy wp\u0142yw na przysz\u0142o\u015b\u0107 regionu i ca\u0142ej Europy \u015arodkowej.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tomasz Kawalec<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Julian Dunajewski (1821 &#8211; 1907) pochodzi\u0142 z galicyjskiej rodziny szlacheckiej herbu Sas z Dunajowa k. Lwowa, o tradycjach urz\u0119dniczych i inteligenckich. Jego ojciec by\u0142 urz\u0119dnikiem w administracji austriackiej, co mia\u0142o wp\u0142yw na jego przysz\u0142\u0105 karier\u0119. Wychowywa\u0142 si\u0119 w \u015brodowisku, w kt\u00f3rym edukacja by\u0142a traktowana priorytetowo. Nie zachowa\u0142o si\u0119 wiele szczeg\u00f3\u0142owych informacji na temat jego \u017cycia [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":13200,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41,6],"tags":[236,677,592,675,676],"class_list":["post-13201","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-i-idea","category-postacie","tag-austria","tag-austro-wegry","tag-ekonomia","tag-julian-dunajewski","tag-ministerstwo"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v20.11 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Julian Dunajewski - reformator i minister skarbu w c.k. monarchii - Dziennik Narodowy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Julian Dunajewski - reformator i minister skarbu w c.k. monarchii - Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-02-05T04:49:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-12T09:17:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/rsz_screenshot_2025-02-04_151736.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"763\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"594\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Redakcja\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Redakcja\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201\"},\"author\":{\"name\":\"Redakcja\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\"},\"headline\":\"Julian Dunajewski &#8211; reformator i minister skarbu w c.k. monarchii\",\"datePublished\":\"2025-02-05T04:49:05+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-12T09:17:14+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201\"},\"wordCount\":1716,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"Austria\",\"Austro-W\u0119gry\",\"ekonomia\",\"Julian Dunajewski\",\"ministerstwo\"],\"articleSection\":[\"Historia i idea\",\"Postacie\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201\",\"name\":\"Julian Dunajewski - reformator i minister skarbu w c.k. monarchii - Dziennik Narodowy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-02-05T04:49:05+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-12T09:17:14+00:00\",\"description\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Julian Dunajewski &#8211; reformator i minister skarbu w c.k. monarchii\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"description\":\"Dziennik Narodowy\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"contentUrl\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"width\":704,\"height\":155,\"caption\":\"Dziennik Narodowy\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\",\"https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\",\"name\":\"Redakcja\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Redakcja\"},\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Julian Dunajewski - reformator i minister skarbu w c.k. monarchii - Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Julian Dunajewski - reformator i minister skarbu w c.k. monarchii - Dziennik Narodowy","og_description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","og_url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201","og_site_name":"Dziennik Narodowy","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","article_published_time":"2025-02-05T04:49:05+00:00","article_modified_time":"2025-07-12T09:17:14+00:00","og_image":[{"width":763,"height":594,"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/rsz_screenshot_2025-02-04_151736.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Redakcja","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Dziennik_N","twitter_site":"@Dziennik_N","twitter_misc":{"Napisane przez":"Redakcja","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201"},"author":{"name":"Redakcja","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1"},"headline":"Julian Dunajewski &#8211; reformator i minister skarbu w c.k. monarchii","datePublished":"2025-02-05T04:49:05+00:00","dateModified":"2025-07-12T09:17:14+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201"},"wordCount":1716,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"keywords":["Austria","Austro-W\u0119gry","ekonomia","Julian Dunajewski","ministerstwo"],"articleSection":["Historia i idea","Postacie"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201","name":"Julian Dunajewski - reformator i minister skarbu w c.k. monarchii - Dziennik Narodowy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website"},"datePublished":"2025-02-05T04:49:05+00:00","dateModified":"2025-07-12T09:17:14+00:00","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=13201#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Julian Dunajewski &#8211; reformator i minister skarbu w c.k. monarchii"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","name":"Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy","publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization","name":"Dziennik Narodowy","alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","contentUrl":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","width":704,"height":155,"caption":"Dziennik Narodowy"},"image":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1","name":"Redakcja","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","caption":"Redakcja"},"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3"}]}},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13201","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13201"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13201\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16396,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13201\/revisions\/16396"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13200"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<br />
<b>Fatal error</b>:  Uncaught wfWAFStorageFileException: Unable to save temporary file for atomic writing. in /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php:34
Stack trace:
#0 /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php(658): wfWAFStorageFile::atomicFilePutContents('/home/klient.dh...', '&lt;?php exit('Acc...')
#1 [internal function]: wfWAFStorageFile-&gt;saveConfig('livewaf')
#2 {main}
  thrown in <b>/home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php</b> on line <b>34</b><br />
