{"id":12969,"date":"2024-12-25T22:02:14","date_gmt":"2024-12-25T21:02:14","guid":{"rendered":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969"},"modified":"2025-03-02T08:54:35","modified_gmt":"2025-03-02T07:54:35","slug":"adam-heydel-1893-1941-zycie-i-mysl-ekonomiczna-polskiego-liberala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969","title":{"rendered":"Adam Heydel (1893\u20131941): \u017bycie i my\u015bl ekonomiczna polskiego libera\u0142a"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Adam Zdzis\u0142aw Heydel \u2013 ekonomista, publicysta, konspirator, cz\u0142owiek renesansu \u2013 to jedna z najwa\u017cniejszych postaci polskiej my\u015bli ekonomicznej okresu mi\u0119dzywojennego. <\/h2>\n\n\n\n<p>Jako przedstawiciel Krakowskiej Szko\u0142y Ekonomii i zwolennik austriackiej szko\u0142y ekonomii, pozostawi\u0142 po sobie dorobek naukowy, kt\u00f3ry dzi\u015b uznaje si\u0119 za prekursorski wobec wsp\u00f3\u0142czesnego leseferyzmu. Jego \u017cycie, naznaczone zar\u00f3wno walk\u0105 o wolno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105, jak i tragiczn\u0105 \u015bmierci\u0105 z r\u0105k nazist\u00f3w, stanowi symbol niez\u0142omno\u015bci intelektualnej i moralnej. <\/p>\n\n\n\n<p>Adam Heydel urodzi\u0142 si\u0119 6 grudnia 1893 r. w Gardzienicach pod Radomiem, w rodzinie ziemia\u0144skiej o korzeniach szlacheckich. Jego ojciec, Zdzis\u0142aw, by\u0142 poddanym austriackim, co umo\u017cliwi\u0142o Adamowi edukacj\u0119 w elitarnym Gimnazjum im. Jana III Sobieskiego w Krakowie. W latach 1915\u20131918 studiowa\u0142 w Moskwie i Kijowie, gdzie zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w pomoc ofiarom wojny w ramach Centralnego Komitetu Obywatelskiego. Rewolucja bolszewicka i uwi\u0119zienie ojca na moskiewskich Butyrkach zmusi\u0142y rodzin\u0119 do powrotu do Polski.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1918 r. Heydel wst\u0105pi\u0142 do Ochotniczej Legii Akademickiej, walcz\u0105c na froncie ukrai\u0144skim, a po demobilizacji w 1919 r. podj\u0105\u0142 studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142 w 1922 r. z tytu\u0142em doktora.<\/p>\n\n\n\n<p>Heydel szybko awansowa\u0142 w hierarchii akademickiej:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>1921\u20131922<\/strong>: Pracowa\u0142 w Ministerstwie Spraw Zagranicznych jako referent ekonomiczny.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1925<\/strong>: Habilitowa\u0142 si\u0119 na podstawie pracy \u201ePodstawowe zagadnienia metodologiczne ekonomii\u201d, w kt\u00f3rej analizowa\u0142 przyczynowo\u015b\u0107 w ekonomii i krytykowa\u0142 funkcjonalizm.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>1929<\/strong>: Zosta\u0142 profesorem nadzwyczajnym UJ, wyk\u0142adaj\u0105c ekonomi\u0119 i polityk\u0119 gospodarcz\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Jego liberalne pogl\u0105dy i zaanga\u017cowanie w protest przeciwko procesom brzeskim (1930) doprowadzi\u0142y do konfliktu z sanacj\u0105. W 1933 r., po podpisaniu listu otwartego w obronie autonomii uczelni, zosta\u0142 zwolniony z UJ dekretem ministra J\u0119drzejewicza. Wykorzysta\u0142 ten czas na sta\u017c w USA dzi\u0119ki stypendium Rockefellera oraz kierowanie Instytutem Ekonomii Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Heydel sympatyzowa\u0142 z endecj\u0105. W latach 1930\u20131931 by\u0142 prezesem Klubu Narodowego w Krakowie. W 1933 r. za krytyk\u0119 sanacji, w szczeg\u00f3lno\u015bci utworzenia obozu w Berezie Kartuskiej, zosta\u0142 usuni\u0119ty z katedry ekonomii UJ.<\/p>\n\n\n\n<p>6 listopada 1939 r., w ramach Sonderaktion Krakau, Heydel zosta\u0142 aresztowany przez Niemc\u00f3w i osadzony w obozie Sachsenhausen. Zwolniony w lutym 1940 r., zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w konspiracj\u0119 (ZWZ), lecz w styczniu 1941 r. zosta\u0142 ponownie aresztowany w Brz\u00f3zie wraz z bratem Wojciechem. W wi\u0119zieniu w Skar\u017cysku-Kamiennej odm\u00f3wi\u0142 podpisania Volkslisty, mimo nam\u00f3w komendanta p\u0142k. von Heydla, kt\u00f3ry pr\u00f3bowa\u0142 wykorzysta\u0107 wsp\u00f3lne korzenie saskie:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><strong>\u201eNiestety, nie mog\u0119 tego zrobi\u0107, gdy\u017c nic mnie nie \u0142\u0105czy z narodem niemieckim\u201d<\/strong>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>14 marca 1941 r. zosta\u0142 rozstrzelany w Auschwitz-Birkenau, a oficjaln\u0105 przyczyn\u0119 \u015bmierci podano jako \u201eniewydolno\u015b\u0107 serca\u201d. Jego ostatnie chwile opisa\u0142 W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski, kt\u00f3ry s\u0142ysza\u0142, jak Heydel recytowa\u0142 wiersze Norwida przed egzekucj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">My\u015bl ekonomiczna \u2013 mi\u0119dzy leseferyzmem a etyk\u0105<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><\/h3>\n\n\n\n<p>Heydel by\u0142 bezkompromisowym krytykiem etatyzmu, kt\u00f3ry w II RP przybiera\u0142 form\u0119 \u201eradosnej tw\u00f3rczo\u015bci pa\u0144stwowej\u201d. W broszurze \u201eEtatyzm po polsku\u201d pisa\u0142:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><strong>\u201eEtatyzm kwitnie wsz\u0119dzie, a zasada interwencji panuje wszechw\u0142adnie. Pa\u0144stwo rozwija +radosn\u0105+ tw\u00f3rczo\u015b\u0107, a spo\u0142ecze\u0144stwa i przedsi\u0119biorstwa uginaj\u0105 si\u0119 pod ci\u0119\u017carem ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych i podatk\u00f3w\u201d<\/strong>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Uwa\u017ca\u0142, \u017ce pa\u0144stwo, rozbudowuj\u0105c przedsi\u0119biorstwa publiczne, wypacza naturalne mechanizmy rynkowe:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><strong>\u201ePa\u0144stwo rozszerza swoj\u0105 produkcj\u0119 na wytwory, kt\u00f3re mo\u017ce lepiej i taniej produkowa\u0107 przemys\u0142 prywatny. Takie rozszerzanie gospodarki pa\u0144stwowej nie spotykane jest nigdzie, poza Bolszewi\u0105\u201d<\/strong>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><\/h3>\n\n\n\n<p>Heydel odrzuca\u0142 socjalistyczne postulaty redystrybucji, argumentuj\u0105c, \u017ce bogactwo jest warunkiem walki z n\u0119dz\u0105:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><strong>\u201eIstotnie rozw\u00f3j bogactwa jest zwi\u0105zany z kapitalizmem, \u0142agodzenie n\u0119dzy zwi\u0105zane jest z rozwojem bogactwa\u201d<\/strong>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>W pracy \u201eKapitalizm i socjalizm wobec etyki\u201d (1927) dowodzi\u0142, \u017ce system kapitalistyczny, oparty na w\u0142asno\u015bci prywatnej i wolnej konkurencji, jest jedynym moralnie uzasadnionym modelem, gdy\u017c nagradza prac\u0119 i innowacje.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><\/h3>\n\n\n\n<p>Heydel pot\u0119pia\u0142 wysokie c\u0142a, kt\u00f3re w II RP si\u0119ga\u0142y 25% warto\u015bci importu, por\u00f3wnuj\u0105c je do sowieckiego merkantylizmu:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><strong>\u201eTaka polityka celna [\u2026] zmusza do dop\u0142acania 25 z\u0142otych na ka\u017cde sto z\u0142otych ceny towaru. Konsument [\u2026] m\u00f3g\u0142by mie\u0107 p\u0142ug, siewnik, buty, ubranie o \u0107wier\u0107 taniej, gdyby nie nasza taryfa celna\u201d<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><\/h3>\n\n\n\n<p><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>W \u201ePodstawowych zagadnieniach metodologicznych ekonomii\u201d (1925) Heydel broni\u0142 ekonomii jako nauki \u015bcis\u0142ej, opartej na prawach przyczynowych, a nie statystycznych korelacjach. Krytykowa\u0142 funkcjonalizm, twierdz\u0105c:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><strong>\u201eZjawiska ekonomiczne wykazuj\u0105 wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107, lecz nie mo\u017cna rezygnowa\u0107 z poszukiwania przyczyn pierwotnych\u201d<\/strong>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><\/h3>\n\n\n\n<p>Heydel by\u0142 pierwszym polskim ekonomist\u0105, kt\u00f3ry popularyzowa\u0142 teori\u0119 Ludwiga von Misesa i Friedricha Hayeka. W \u201eTeorii dochodu spo\u0142ecznego\u201d (1935) adaptowa\u0142 koncepcj\u0119 cyklu koniunkturalnego Hayeka, dowodz\u0105c, \u017ce interwencje pa\u0144stwa zaburzaj\u0105 rynkow\u0105 r\u00f3wnowag\u0119.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Dziedzictwo \u2013 mi\u0119dzy zapomnieniem a renesansem<\/h2>\n\n\n\n<p>Po wojnie komunistyczne w\u0142adze celowo marginalizowa\u0142y Heydla \u2013 Oskar Lange nakaza\u0142 usuni\u0119cie jego podr\u0119cznik\u00f3w z bibliotek. Dopiero po 1989 r. nast\u0105pi\u0142 renesans zainteresowania jego dorobkiem. W 2012 r. ukaza\u0142y si\u0119 \u201eDzie\u0142a zebrane\u201d Heydla, a Senat UJ przyzna\u0142 mu po\u015bmiertnie medal \u201eMerentibus\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Jego idee, zw\u0142aszcza krytyka etatyzmu, pozostaj\u0105 aktualne w debatach o pa\u0144stwie minimum. Jak zauwa\u017cy\u0142 Witold Falkowski z Instytutu Misesa:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><strong>\u201eGdyby \u017cy\u0142 tak d\u0142ugo jak Mises czy Hayek, m\u00f3g\u0142by by\u0107 polskim noblist\u0105\u201d<\/strong>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><\/h2>\n\n\n\n<p>Adam Heydel \u2013 ekonomista, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy\u0142 precyzj\u0119 naukowca z pasj\u0105 artysty \u2013 pozostaje symbolem walki o wolno\u015b\u0107 intelektualn\u0105 i gospodarcz\u0105. Jego \u017cycie, naznaczone heroicznym wyborem mi\u0119dzy kolaboracj\u0105 a \u015bmierci\u0105, oraz dorobek, kt\u00f3ry przerasta\u0142 epok\u0119, czyni\u0105 go jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych postaci XX-wiecznej Polski. Jak pisa\u0142 w 1931 r.:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><strong>\u201ePostulat usuni\u0119cia n\u0119dzy usprawiedliwia rozw\u00f3j bogactwa, a nie jego ograniczanie\u201d<\/strong>.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>W tych s\u0142owach zawiera si\u0119 esencja jego my\u015bli: wiara w ludzk\u0105 przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 i nieufno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwowego paternalizmu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tomasz Kawalec<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>foto: screen z filmu NBP &#8220;Wielcy polscy ekonomi\u015bci: Ferdynand Zweig, Adam Krzy\u017canowski, Adam Heydel&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Adam Zdzis\u0142aw Heydel \u2013 ekonomista, publicysta, konspirator, cz\u0142owiek renesansu \u2013 to jedna z najwa\u017cniejszych postaci polskiej my\u015bli ekonomicznej okresu mi\u0119dzywojennego. Jako przedstawiciel Krakowskiej Szko\u0142y Ekonomii i zwolennik austriackiej szko\u0142y ekonomii, pozostawi\u0142 po sobie dorobek naukowy, kt\u00f3ry dzi\u015b uznaje si\u0119 za prekursorski wobec wsp\u00f3\u0142czesnego leseferyzmu. Jego \u017cycie, naznaczone zar\u00f3wno walk\u0105 o wolno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105, jak i tragiczn\u0105 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":13020,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41,6],"tags":[561,562,563],"class_list":["post-12969","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-i-idea","category-postacie","tag-adam-heydel","tag-krakowska-szkola-ekonomii","tag-wolny-rynek"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v20.11 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Adam Heydel (1893\u20131941): \u017bycie i my\u015bl ekonomiczna polskiego libera\u0142a - Dziennik Narodowy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Adam Heydel (1893\u20131941): \u017bycie i my\u015bl ekonomiczna polskiego libera\u0142a - Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dziennik Narodowy\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-12-25T21:02:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-03-02T07:54:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Zrzut-ekranu-2025-01-30-161257.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1234\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"927\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Redakcja\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Dziennik_N\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Redakcja\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969\"},\"author\":{\"name\":\"Redakcja\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\"},\"headline\":\"Adam Heydel (1893\u20131941): \u017bycie i my\u015bl ekonomiczna polskiego libera\u0142a\",\"datePublished\":\"2024-12-25T21:02:14+00:00\",\"dateModified\":\"2025-03-02T07:54:35+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969\"},\"wordCount\":940,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"Adam Heydel\",\"Krakowska Szko\u0142a Ekonomii\",\"wolny rynek\"],\"articleSection\":[\"Historia i idea\",\"Postacie\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969\",\"name\":\"Adam Heydel (1893\u20131941): \u017bycie i my\u015bl ekonomiczna polskiego libera\u0142a - Dziennik Narodowy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-12-25T21:02:14+00:00\",\"dateModified\":\"2025-03-02T07:54:35+00:00\",\"description\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Adam Heydel (1893\u20131941): \u017bycie i my\u015bl ekonomiczna polskiego libera\u0142a\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"description\":\"Dziennik Narodowy\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\"},\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization\",\"name\":\"Dziennik Narodowy\",\"alternateName\":\"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.\",\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"contentUrl\":\"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png\",\"width\":704,\"height\":155,\"caption\":\"Dziennik Narodowy\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy\",\"https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1\",\"name\":\"Redakcja\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Redakcja\"},\"url\":\"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Adam Heydel (1893\u20131941): \u017bycie i my\u015bl ekonomiczna polskiego libera\u0142a - Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Adam Heydel (1893\u20131941): \u017bycie i my\u015bl ekonomiczna polskiego libera\u0142a - Dziennik Narodowy","og_description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","og_url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969","og_site_name":"Dziennik Narodowy","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","article_published_time":"2024-12-25T21:02:14+00:00","article_modified_time":"2025-03-02T07:54:35+00:00","og_image":[{"width":1234,"height":927,"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Zrzut-ekranu-2025-01-30-161257.png","type":"image\/png"}],"author":"Redakcja","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Dziennik_N","twitter_site":"@Dziennik_N","twitter_misc":{"Napisane przez":"Redakcja","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969"},"author":{"name":"Redakcja","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1"},"headline":"Adam Heydel (1893\u20131941): \u017bycie i my\u015bl ekonomiczna polskiego libera\u0142a","datePublished":"2024-12-25T21:02:14+00:00","dateModified":"2025-03-02T07:54:35+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969"},"wordCount":940,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"keywords":["Adam Heydel","Krakowska Szko\u0142a Ekonomii","wolny rynek"],"articleSection":["Historia i idea","Postacie"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969","name":"Adam Heydel (1893\u20131941): \u017bycie i my\u015bl ekonomiczna polskiego libera\u0142a - Dziennik Narodowy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website"},"datePublished":"2024-12-25T21:02:14+00:00","dateModified":"2025-03-02T07:54:35+00:00","description":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?p=12969#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Adam Heydel (1893\u20131941): \u017bycie i my\u015bl ekonomiczna polskiego libera\u0142a"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#website","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","name":"Dziennik Narodowy","description":"Dziennik Narodowy","publisher":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization"},"alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#organization","name":"Dziennik Narodowy","alternateName":"Dziennik Narodowy to zbi\u00f3r najwa\u017cniejszych informacji dla \u015brodowiska narodowego i patriotycznego.","url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","contentUrl":"http:\/\/dzienniknarodowy.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/dn_logo-dark-1.png","width":704,"height":155,"caption":"Dziennik Narodowy"},"image":{"@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/DziennikNarodowy","https:\/\/twitter.com\/Dziennik_N"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/ff639da77d6cc52c042a97f149e0e3f1","name":"Redakcja","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/79ff7411ec10862047a34aae93d1672549efe67840169bf3eaef69cb41874242?s=96&d=mm&r=g","caption":"Redakcja"},"url":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/?author=3"}]}},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12969","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12969"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12969\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13751,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12969\/revisions\/13751"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12969"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12969"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dzienniknarodowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12969"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<br />
<b>Fatal error</b>:  Uncaught wfWAFStorageFileException: Unable to save temporary file for atomic writing. in /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php:34
Stack trace:
#0 /home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php(658): wfWAFStorageFile::atomicFilePutContents('/home/klient.dh...', '&lt;?php exit('Acc...')
#1 [internal function]: wfWAFStorageFile-&gt;saveConfig('livewaf')
#2 {main}
  thrown in <b>/home/klient.dhosting.pl/silnapolska/dzienniknarodowy.pl-xu9p/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php</b> on line <b>34</b><br />