W przestrzeni publicznej coraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 o downsizingu w handlu. Jak przekonuje dr Krzysztof \u0141uczak, wieloletni ekspert rynku retailowego, zjawisko to robi si\u0119 coraz bardziej powszechne w codziennych zakupach. Producenci zazwyczaj pomniejszaj\u0105 opakowania w kwestii gramatury. Przyk\u0142adowo, zamiast 200 jest 180 gram. Ale jednocze\u015bnie produkty pozostaj\u0105 w tym samym opakowaniu, \u017ceby wizualnie wygl\u0105da\u0142o to identycznie. Ten stan potwierdza np. ostatnie badanie wykonane dla dziennika Rzeczpospolita, w kt\u00f3rym ponad 52% ankietowanych stwierdzi\u0142o, \u017ce zdecydowanie wida\u0107 to w sklepach. Z kolei przesz\u0142o 22% respondent\u00f3w potwierdzi\u0142o, \u017ce mo\u017cna to cz\u0119sto zauwa\u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Widoczne zmiany<\/strong><\/p>\n\n\n\n
\u2013 To zjawisko istnia\u0142o od dawna, ale nasili\u0142o si\u0119, kiedy wzros\u0142a inflacja. Producentom jest bowiem \u0142atwiej w ten spos\u00f3b niejako przemyci\u0107 wzrost ceny. Konsument zauwa\u017cy, \u017ce co\u015b podro\u017ca\u0142o, ale nie tak \u0142atwo jest mu dostrzec r\u00f3\u017cnic\u0119 w gramaturze opakowania. Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce teraz downsizing to istotny problem, kt\u00f3ry dotyczy coraz wi\u0119kszej liczby produkt\u00f3w \u2013 komentuje Joanna Wosi\u0144ska, zast\u0119pca redaktora naczelnego magazynu \u201ePro-Test\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Jak stwierdza Andrzej Gantner, wiceprezes Polskiej Federacji Producent\u00f3w \u017bywno\u015bci, zmniejszenie gramatury bez obni\u017cenia ceny produktu jest bardzo trudn\u0105 decyzj\u0105 dla firmy. Wi\u0105\u017ce si\u0119 zar\u00f3wno z kosztami zmiany opakowa\u0144, konieczno\u015bci\u0105 renegocjacji um\u00f3w handlowych, jak i ryzykiem negatywnej reakcji konsument\u00f3w. Zazwyczaj podejmowana jest jako ostateczno\u015b\u0107, kiedy wyczerpano ju\u017c inne sposoby kompensacji wzrostu koszt\u00f3w produkcji, a z bada\u0144 wynika, \u017ce kolejna podwy\u017cka ceny jednostkowej b\u0119dzie skutkowa\u0142a utrat\u0105 klient\u00f3w. Zdaniem eksperta, obecna sytuacja gospodarcza, kt\u00f3rej nie s\u0105 przecie\u017c winni producenci, zmusi\u0142a firmy do tego typu decyzji. Mamy do czynienia z nasilaj\u0105cym si\u0119 trendem, kt\u00f3ry b\u0119dzie kontynuowany, dop\u00f3ki nie zaczn\u0105 spada\u0107 koszty produkcji.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Mniej wi\u0119cej p\u00f3\u0142 roku temu widzia\u0142em wewn\u0119trzne badanie zrobione dla du\u017cego producenta \u017cywno\u015bci z centralnej cz\u0119\u015bci kraju. Firma chcia\u0142a wiedzie\u0107, czy konsument preferuje zmniejszone opakowanie i utrzymanie ceny, czy jednak woli poprzedni\u0105 gramatur\u0119 i podwy\u017ck\u0119. W\u00f3wczas blisko 60% badanych wskaza\u0142o pierwsz\u0105 opcj\u0119, co daje troch\u0119 do my\u015blenia \u2013 dodaje dr \u0141uczak.<\/p>\n\n\n\n
Jak zaznacza Joanna Wosi\u0144ska, downsizing jest najbardziej powszechny w kategorii produkt\u00f3w spo\u017cywczych. Ale dotyczy te\u017c innych kategorii, np. kosmetyk\u00f3w. Jednak najbardziej zaskakuj\u0105cym przyk\u0142adem jest chyba papier toaletowy. Producenci oszcz\u0119dzaj\u0105, ale nie poprzez zmniejszenie zbiorczego opakowania, np. odj\u0119cie jednej czy dw\u00f3ch rolek. To by by\u0142o \u0142atwe do zauwa\u017cenia przez konsumenta. Rolki zwyczajnie \u201etopniej\u0105\u201d, tj. staj\u0105 si\u0119 cie\u0144sze albo lu\u017aniej zwini\u0119te. A to ju\u017c na pierwszy rzut oka trudniej dostrzec. Konsument musia\u0142by wa\u017cy\u0107 papier toaletowy.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Proces zmiany opakowa\u0144 i gramatur wymaga czasu. My\u015bl\u0119, \u017ce du\u017co firm podj\u0119\u0142o takie decyzje w drugiej po\u0142owie ub.r. Obecnie obserwujemy w sklepach skutki w\u0142a\u015bnie tych wybor\u00f3w. W niekt\u00f3rych kategoriach produkt\u00f3w, kt\u00f3re nie wymagaj\u0105 opakowa\u0144, np. w cz\u0119\u015bci wyrob\u00f3w piekarniczych i cukierniczych, proces przebiega mniej widocznie. Zmiany mog\u0105 by\u0107 dokonywane bowiem praktycznie z dnia na dzie\u0144 i roz\u0142o\u017cone w czasie. W produktach pakowanych trudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ceby firma zmienia\u0142a co chwila opakowania \u2013 analizuje Andrzej Gantner.<\/p>\n\n\n\n
Nie\u015bwiadomy konsument<\/strong><\/p>\n\n\n\n
<\/strong>Wed\u0142ug dr. \u0141uczaka, producenci powinni mocno i wyra\u017anie komunikowa\u0107 obni\u017cenie gramatury na opakowaniu. Przyk\u0142adowo, umieszczaj\u0105c tekst: \u201eUwaga. Produkt ma now\u0105 wag\u0119\u201d. To mog\u0142oby zmusi\u0107 konsumenta do zainteresowania si\u0119 tym w\u0105tkiem. Jak przekonuje ekspert, w praktyce nie dochodzi do tego. Takie dzia\u0142anie mog\u0142oby si\u0119 niekorzystnie odbi\u0107 na wizerunku firmy. Dlatego raczej nie mo\u017cna liczy\u0107 na takie dzia\u0142anie, chyba \u017ce dotyczy\u0142oby to odwrotnej sytuacji. To znaczy, mniejsze opakowanie zast\u0105piono by wi\u0119kszym w tej samej cenie.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 M\u00f3wi si\u0119, \u017ce to konsument poprzez swoje wybory zakupowe rz\u0105dzi rynkiem. To prawda, o ile dokonuje \u015bwiadomych wybor\u00f3w. Tymczasem specyfik\u0105 downsizingu jest fakt, \u017ce gramatura jest zmniejszana w spos\u00f3b zawoalowany. Konsument ma tego nie zauwa\u017cy\u0107, nie\u015bwiadomie si\u0119gn\u0105\u0107 po znany mu produkt, nie zauwa\u017caj\u0105c, \u017ce teraz jest go mniej. Rozmiar opakowania pozostaje bez zmian, zmniejsza si\u0119 tylko jego zawarto\u015b\u0107. Oczywi\u015bcie producenci t\u0142umacz\u0105 si\u0119 tym, \u017ce gramatura jest podana \u2013 przekonuje Joanna Wosi\u0144ska.<\/p>\n\n\n\n
Z kolei Andrzej Gantner zaznacza, \u017ce zmiana gramatury, przy zachowaniu wymaganej prawem informacji na opakowaniu i przy widocznej na p\u00f3\u0142ce sklepowej cenie jednostkowej w przeliczeniu na 100 gram lub mililitr\u00f3w, nie mo\u017ce by\u0107 uznana za wprowadzenie w b\u0142\u0105d. Konsumenci, w obliczu szybko rosn\u0105cych koszt\u00f3w \u017cycia, poszukuj\u0105 produkt\u00f3w ta\u0144szych, ale nie chc\u0105 te\u017c rezygnowa\u0107 ze swoich nawyk\u00f3w zakupowych i ulubionych produkt\u00f3w. Ka\u017cdy z nas stosuje indywidualny wzorzec warto\u015bci przypisany konkretnym produktom. Wskazuje on g\u00f3rn\u0105 akceptowaln\u0105 przez nas cen\u0119 danego produktu w stosunku do korzy\u015bci z zakupu. Dlatego szybciej zaakceptujemy zmniejszenie gramatury ni\u017c zbyt du\u017c\u0105 podwy\u017ck\u0119 ceny jednostkowej.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Z wielu bada\u0144 rynkowych wiemy, \u017ce Polacy naprawd\u0119 rzadko sami z siebie weryfikuj\u0105 gramatur\u0119. Najwi\u0119cej pretensji w tej kwestii mog\u0105 wi\u0119c mie\u0107 sami do siebie. Oczywi\u015bcie, producenci te\u017c nie s\u0105 bez winy. Rol\u0105 konsumenta jest weryfikacja towaru, w tym jego ceny w stosunku do gramatury \u2013 dodaje dr Krzysztof \u0141uczak.<\/p>\n\n\n\n
Natomiast Joanna Wosi\u0144ska podkre\u015bla, \u017ce konsument nie zawsze potrafi sobie wyobrazi\u0107, ile to jest 70 g chips\u00f3w, 230 g koncentratu pomidorowego czy 45 ml kremu. Nie pami\u0119tamy te\u017c, ile chrupek znajdowa\u0142o si\u0119 w opakowaniu jeszcze wczoraj. Dlatego nawet osobom, kt\u00f3re czytaj\u0105 etykiety, bardzo trudno dostrzec, czy w tym samym opakowaniu dostaje teraz mniej produktu, czy nadal tyle samo. Jak stwierdza ekspertka, producentom udaje si\u0119 niepostrze\u017cenie zmniejsza\u0107 gramatury. Wielu kupuj\u0105cych tego nie zauwa\u017ca.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Trend niestety b\u0119dzie przyspiesza\u0142, bo obecnie producenci s\u0105 w trudnej sytuacji i b\u0119d\u0105 chcieli troch\u0119 sobie to zrekompensowa\u0107. Proces mo\u017ce si\u0119 zatrzyma\u0107 tylko wtedy, kiedy konsumentom to b\u0119dzie bardzo przeszkadza\u0142o. Downsizing jest bezdyskusyjne praktyk\u0105 antykonsumenck\u0105, niezale\u017cnie od tego, co twierdz\u0105 producenci i sieci handlowe, a tak\u017ce jak zachowuj\u0105 si\u0119 konsumenci. Problem ten nale\u017ca\u0142oby sprawnie uregulowa\u0107, \u017ceby dalej si\u0119 nie rozlewa\u0142 po rynku. Jednak nie jest to takie proste \u2013 podsumowuje dr Krzysztof \u0141uczak.<\/p>\n\n\n\n