Najbardziej mog\u0105 i\u015b\u0107 w g\u00f3r\u0119 ceny produkt\u00f3w t\u0142uszczowych, mi\u0119sa, nabia\u0142u i warzyw. Eksperci ostrzegaj\u0105, \u017ce nawet je\u015bli dynamika podwy\u017cek lekko wyhamuje, to wydatki ponoszone w sklepach raczej nie spadn\u0105. Zapowiadaj\u0105 tak\u017ce, \u017ce nadchodzi czas mniejszej konsumpcji. I dodaj\u0105, \u017ce w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w ju\u017c teraz wida\u0107 zmian\u0119 nawyk\u00f3w zakupowych oraz tendencj\u0119 do oszcz\u0119dzania. Znawcy tematu s\u0105 te\u017c przekonani o tym, \u017ce w 2023 roku poziom cen b\u0119dzie zmusza\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa do wielu wyrzecze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Ci\u0105g dalszy dro\u017cyzny<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zgodnie z danymi GUS-u, w listopadzie br. ceny \u017cywno\u015bci i napoj\u00f3w bezalkoholowych wzros\u0142y w por\u00f3wnaniu z analogicznym okresem 2021 roku o 22,3%. Z kolei wed\u0142ug innego odczytu, tj. \u201eINDEKSU CEN W SKLEPACH DETALICZNYCH\u201d, wzrost wyni\u00f3s\u0142 25,8% rdr. Jak wskazuje raport, ponownie podro\u017ca\u0142a ka\u017cda z dwunastu badanych kategorii. Do tego wszystkie odnotowa\u0142y dwucyfrowe wzrosty. Dr Maria Andrzej Fali\u0144ski, by\u0142y wieloletni dyrektor generalny POHID-u, uwa\u017ca, \u017ce oba ww. wyniki nie s\u0105 jeszcze szczytem dro\u017cyzny. Ekspert przewiduje, \u017ce w 2023 roku podwy\u017cki zdecydowanie przebij\u0105 te z 2022 roku. Je\u015bli osi\u0105gniemy maksimum wzrost\u00f3w w kwietniu lub w maju 2023 roku, to naprawd\u0119 b\u0119dzie sukcesem. Ale to nie oznacza, \u017ce w\u00f3wczas towary stan\u0105 si\u0119 ta\u0144sze. Wci\u0105\u017c b\u0119dzie drogo i coraz dro\u017cej, cho\u0107 skoki cen b\u0119d\u0105 mia\u0142y mniejsz\u0105 dynamik\u0119.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Przed Bo\u017cym Narodzeniem konsumenci mogli faktycznie do\u015bwiadczy\u0107 bardzo znacz\u0105cego wzrostu cen, wywo\u0142anego przez sprzedawc\u00f3w. Dla tych ostatnich grudzie\u0144, jak co roku, by\u0142 okresem zwi\u0119kszonych przychod\u00f3w sprzeda\u017cowych, a jednocze\u015bnie du\u017cych zysk\u00f3w \u2013 komentuje dr Hubert G\u0105si\u0144ski, ekspert z Wy\u017cszej Szko\u0142y Bankowej w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n Jak podkre\u015bla Julita Pryzmont, ekspertka rynku retailowego z agencji badawczo-analitycznej Hiper-Com Poland, jeste\u015bmy obecnie w momencie szczytowych podwy\u017cek, kt\u00f3re utrzymaj\u0105 si\u0119 jeszcze przez kilka miesi\u0119cy. Z kolei wed\u0142ug dr. Roberta Orpycha z Wy\u017cszej Szko\u0142y Bankowej w Chorzowie, ca\u0142kiem prawdopodobne jest dalsze pogorszenie sytuacji cen w sklepach. Na horyzoncie nie wida\u0107 bowiem sygna\u0142\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych o tym, i\u017c trend ten m\u00f3g\u0142by ulec odwr\u00f3ceniu. Zdaniem eksperta, sieci handlowe raczej nie wprowadzi\u0142y istotnych podwy\u017cek cen w okresie przed\u015bwi\u0105tecznym, bo klienci mogliby to \u017ale odebra\u0107. To przecie\u017c jeden z najwa\u017cniejszych okres\u00f3w sprzeda\u017cowych w roku i szczeg\u00f3lny czas w Polsce. Ale w 2023 roku mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 przyspieszenia dynamiki wzrostu cen praktycznie we wszystkich kategoriach produktowych. <\/p>\n\n\n\n \u2013 W najbli\u017cszych miesi\u0105cach ceny nadal b\u0119d\u0105 ros\u0142y, chocia\u017c zapewne wolniej ni\u017c ostatnio. I to jest, moim zdaniem, dobra wiadomo\u015b\u0107 dla konsument\u00f3w. Nie spodziewam si\u0119 teraz gwa\u0142townego przy\u015bpieszenia wzrost\u00f3w cen. Dane z gospodarki wskazuj\u0105 na gwa\u0142towne spowolnienie aktywno\u015bci oraz gorsze wyniki konsumpcji prywatnej. Tymczasem wiele firm ma zgromadzone du\u017ce zapasy. W takiej sytuacji przedsi\u0119biorcy raczej b\u0119d\u0105 my\u015bleli o po\u015bwi\u0105tecznych wyprzeda\u017cach, a nie o podwy\u017ckach \u2013 m\u00f3wi Marcin Luzi\u0144ski, ekonomista z Santander Bank Polska.<\/p>\n\n\n\n Inflacyjne prognozy<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug dr. G\u0105si\u0144skiego, od stycznia 2023 roku nast\u0105pi wyhamowanie, a nawet spadek tempa inflacji. Spowodowane to b\u0119dzie zmniejszon\u0105 konsumpcj\u0105 Polak\u00f3w. Z kolei dr Fali\u0144ski zaznacza, \u017ce z regu\u0142y w styczniu nast\u0119puje poluzowanie inflacji, ze wzgl\u0119du na obni\u017cki, wyprzeda\u017ce, redukcje strat itd. Ale jednocze\u015bnie ostrzega, \u017ce to b\u0119dzie tylko chwilowe.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Koszty pozasurowcowe w przemy\u015ble spo\u017cywczym, wynikaj\u0105ce z wy\u017cszych cen energii, prze\u0142o\u017c\u0105 si\u0119 na utrzymanie wysokiego poziomu inflacji tak\u017ce w pierwszym kwartale 2023 roku. Z ko\u0144cem grudnia wielu podmiotom wygas\u0142y dotychczas obowi\u0105zuj\u0105ce kontrakty na dostawy energii, a nowe umowy b\u0119d\u0105 uwzgl\u0119dnia\u0142y silny wzrost cen surowc\u00f3w, wywo\u0142any agresj\u0105 Rosji na Ukrain\u0119. Ustalenie maksymalnej ceny energii elektrycznej w 2023 roku na poziomie 785 z\u0142 za MWh b\u0119dzie wsparciem dla ma\u0142ych i \u015brednich przedsi\u0119biorc\u00f3w. Natomiast du\u017ce firmy spo\u017cywcze nie b\u0119d\u0105 obj\u0119te pomoc\u0105. Pocz\u0105wszy od drugiego kwarta\u0142u 2023 roku mo\u017cna spodziewa\u0107 si\u0119 powolnego spadku inflacji. S\u0142abn\u0105ca gospodarka i obni\u017cenie tempa konsumpcji prywatnej utrudni\u0105 przenoszenie koszt\u00f3w produkcji na odbiorc\u00f3w ko\u0144cowych \u2013 zaznacza Anna Senderowicz, analityk PKO BP.<\/p>\n\n\n\n Zdaniem Piotra Bielskiego, dyrektora Departamentu Analiz Ekonomicznych Santander Bank Polska, trudno o du\u017c\u0105 precyzj\u0119 w prognozowaniu inflacji na najbli\u017csze miesi\u0105ce. Rz\u0105d zapowiedzia\u0142, \u017ce wycofa cz\u0119\u015b\u0107 tarczy antyinflacyjnej w postaci obni\u017cek podatk\u00f3w po\u015brednich na paliwa i energi\u0119. Ale zast\u0105pi j\u0105 innymi mechanizmami, sk\u0142aniaj\u0105c sp\u00f3\u0142ki energetyczne do obni\u017cenia mar\u017c. Nie wiemy, w jakim stopniu te dzia\u0142ania oka\u017c\u0105 si\u0119 skuteczne. Dodatkowo nadal du\u017ca niepewno\u015b\u0107 dotyczy \u015bwiatowych cen surowc\u00f3w energetycznych i kursu z\u0142otego. Ekspert przewiduje dalszy wzrost inflacji w najbli\u017cszych miesi\u0105cach, kt\u00f3ry osi\u0105gnie szczyt w lutym w okolicach 20% rdr. Potem nast\u0105pi spadek. Na koniec 2023 roku inflacja mo\u017ce zej\u015b\u0107 do poziomu 10-11%.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Prawdopodobny jest scenariusz, w kt\u00f3rym maksimum inflacji nast\u0105pi w 2023 roku. Mo\u017cna zak\u0142ada\u0107, \u017ce nie dojdzie do tego w pierwszych miesi\u0105cach roku. Ale to, czy jeste\u015bmy przed szczytem podwy\u017cek, czy ju\u017c za nim, schodzi na plan dalszy w kontek\u015bcie osi\u0105gni\u0119tego poziomu cen i jego odniesienia do naszych zarobk\u00f3w. Ceny, kt\u00f3re wesz\u0142y na niespotykany do tej pory poziom, raczej ju\u017c nie spadn\u0105. Zatem kolejne lata b\u0119d\u0105 pe\u0142ne wyrzecze\u0144 dla znacznej cz\u0119\u015bci polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 analizuje dr Orpych.<\/p>\n\n\n\n Dro\u017cej\u0105ce kategorie<\/strong><\/p>\n\n\n\n W opinii Julity Pryzmont, jest ma\u0142a szansa na wyhamowanie wzrostu cen \u017cywno\u015bci. W 2022 roku by\u0142y rekordowo dobre zbiory. Jednak zatrzymanie tempa podwy\u017cek nie obejmie ca\u0142ej \u017cywno\u015bci, a tylko poszczeg\u00f3lne kategorie. Najgorzej b\u0119dzie z mi\u0119sem i nabia\u0142em, a tak\u017ce z produktami sypkimi. Niestabilne mog\u0105 te\u017c okaza\u0107 si\u0119 ceny pieczywa i chemii gospodarczej, czyli produkt\u00f3w FMCG. I nale\u017cy jasno powiedzie\u0107, \u017ce i to nie jest do ko\u0144ca pewne. Ostanie czasy pokaza\u0142y, \u017ce prognozowanie na d\u0142u\u017cszy okres cz\u0119sto jest obarczone sporym marginesem b\u0142\u0119du. Natomiast z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem mo\u017cna zak\u0142ada\u0107, \u017ce kolejne podwy\u017cki wyhamuj\u0105 znacz\u0105co sprzeda\u017c. Nasze p\u0142ace niestety nie rosn\u0105 proporcjonalnie z cenami.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Na pocz\u0105tku 2023 roku najwi\u0119ksze podwy\u017cki obejm\u0105 mi\u0119so i warzywa, poniewa\u017c ceny produkt\u00f3w z tych kategorii wci\u0105\u017c s\u0105 niedoszacowane. To znaczy, nie obejmuj\u0105 wzrostu koszt\u00f3w produkcji ponoszonych przez wytw\u00f3rc\u00f3w. I trzeba wyra\u017anie zaznaczy\u0107, \u017ce na inflacji zyskuj\u0105 przede wszystkim po\u015brednicy. Jest ona \u015bwietnym pretekstem do podnoszenia cen produkt\u00f3w w sklepach, w niekt\u00f3rych przypadkach nawet o 50% rdr. Tymczasem producenci sprzedaj\u0105 wyprodukowane przez siebie towary jedynie o ok. 10% dro\u017cej ni\u017c rok temu. Na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 tego nie wytrzymaj\u0105 \u2013 przekonuje dr G\u0105si\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n Z kolei dr Orpych uwa\u017ca, \u017ce w 2023 roku dalej najmocniej b\u0119d\u0105 dro\u017ca\u0142y kategorie produkt\u00f3w, kt\u00f3re ostatnio plasowa\u0142y si\u0119 na szczycie listy podwy\u017cek, wed\u0142ug wspomnianego wy\u017cej \u201eINDEKSU CEN W SKLEPACH DETALICZNYCH\u201d. To produkty t\u0142uszczowe, mi\u0119so i chemia gospodarcza. W ocenie eksperta, utrzymaj\u0105 si\u0119 dotychczasowe tendencje. W najbli\u017cszych miesi\u0105cach nie ma szans na wyhamowanie dynamiki wzrostu cen. Co wi\u0119cej, podniesie je jeszcze powr\u00f3t 23% stawki VAT na paliwo. Dynamika wzrostu cen przed Wielkanoc\u0105 b\u0119dzie na poziomie, jaki obserwowali\u015bmy przed Bo\u017cym Narodzeniem. Jednak nie wszyscy eksperci podzielaj\u0105 tak\u0105 prognoz\u0119.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Uwa\u017cam, \u017ce ceny w sklepach przed Wielkanoc\u0105 mog\u0105 by\u0107 du\u017co wy\u017csze ni\u017c te przed Bo\u017cym Narodzeniem. I to dla konsument\u00f3w mo\u017ce by\u0107 sporym szokiem. Na pocz\u0105tku 2023 roku producenci b\u0119d\u0105 zmuszeni podnie\u015b\u0107 ceny, bo d\u0142u\u017cej ju\u017c nie mog\u0105 wewn\u0119trznie stopowa\u0107 tego procesu i pokrywa\u0107 ze swoich bie\u017c\u0105cych przychod\u00f3w wynikaj\u0105cych z tego strat. A to z kolei z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem wywo\u0142a kolejne podwy\u017cki w sklepach. Oczywi\u015bcie najmocniej uderzy to w dotychczas najbardziej dro\u017cej\u0105ce kategorie produkt\u00f3w \u2013 ostrzega Julita Pryzmont. <\/p>\n\n\n\n Konsumpcja pod lup\u0105<\/strong><\/p>\n\n\n\n W przestrzeni publicznej pojawia si\u0119 pytanie, czy na pocz\u0105tku 2023 roku dojdzie do znacznego spadku konsumpcji w wyniku wysokiej inflacji. Dr G\u0105si\u0144ski przekonuje, \u017ce zmniejszenie jej nast\u0119puje na pocz\u0105tku ka\u017cdego roku. Jest to bezpo\u015brednio spowodowane grudniowymi wydatkami, a nie rosn\u0105c\u0105 inflacj\u0105. Ekspert z WSB w Warszawie zaznacza, \u017ce Polacy powoli zmieniaj\u0105 nawyki konsumpcyjne. Zaczynaj\u0105 racjonalnie wydatkowa\u0107 swoje pieni\u0105dze i oszcz\u0119dza\u0107, co bezpo\u015brednio wida\u0107 po danych prezentowanych przez KNF.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Do tej pory nie odnotowano drastycznego spadku konsumpcji, ale wydaje si\u0119, \u017ce ten czas nadchodzi. Odsetek Polak\u00f3w zmuszonych do oszcz\u0119dno\u015bci i ograniczenia wydatk\u00f3w b\u0119dzie stale r\u00f3s\u0142. Wzrost cen przy niezmienionym poziomie dochod\u00f3w spowoduje, \u017ce rodak\u00f3w nie b\u0119dzie sta\u0107 na wiele produkt\u00f3w i us\u0142ug. Jednocze\u015bnie nie spodziewa\u0142bym si\u0119, \u017ce w najbli\u017cszych miesi\u0105cach nast\u0105pi korekta cen celem dostosowania si\u0119 do zasobno\u015bci finansowej Polak\u00f3w \u2013 m\u00f3wi ekspert z WSB w Chorzowie.<\/p>\n\n\n\n Jak podkre\u015bla Anna Senderowicz, konsumenci ostro\u017cniej podejmuj\u0105 decyzje zakupowe. Post\u0119puj\u0105 tak w obawie o swoj\u0105 przysz\u0142\u0105 sytuacj\u0119 dochodow\u0105, zwi\u0105zan\u0105 m.in. z utrzymaniem zatrudnienia. Szukaj\u0105 wi\u0119c ta\u0144szych zamiennik\u00f3w kupowanych produkt\u00f3w i poluj\u0105 na promocje. Cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b deklaruje, \u017ce b\u0119dzie zmuszona wykorzysta\u0107 zgromadzone wcze\u015bniej oszcz\u0119dno\u015bci b\u0105d\u017a nawet zad\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Dzia\u0142ania rz\u0105du i ca\u0142ej administracji pa\u0144stwowej nakierowane s\u0105 na bezpo\u015bredni\u0105 walk\u0119 z inflacj\u0105. Jednak\u017ce bez mocnego zaanga\u017cowania uczestnik\u00f3w rynku, tj. konsument\u00f3w, producent\u00f3w oraz sprzedawc\u00f3w, osi\u0105gane efekty mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 ma\u0142o satysfakcjonuj\u0105ce dla ka\u017cdej ze stron. Skuteczne sposoby walki z inflacj\u0105 to zmniejszenie konsumpcji oraz zmiana nawyk\u00f3w konsumenckich \u2013 podsumowuje dr Hubert G\u0105si\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n