Wed\u0142ug comiesi\u0119cznego raportu pt. \u201eINDEKS CEN W SKLEPACH DETALICZNYCH\u201d, autorstwa UCE RESEARCH i Wy\u017cszych Szk\u00f3\u0142 Bankowych, w grudniu 2022 roku zakupy by\u0142y dro\u017csze \u015brednio o 24,8% w por\u00f3wnaniu z analogicznym okresem 2021 roku. To mniej ni\u017c w listopadzie ub.r. W\u00f3wczas ceny posz\u0142y w g\u00f3r\u0119 o 25,8% rdr. Natomiast w pa\u017adzierniku ten wynik wyni\u00f3s\u0142 26,1%. Ostatnio po raz kolejny podro\u017ca\u0142y wszystkie z dwunastu badanych kategorii, a ka\u017cda z nich zn\u00f3w odnotowa\u0142a dwucyfrowy wzrost. Pod lup\u0105 analityk\u00f3w znalaz\u0142o si\u0119 50 najcz\u0119\u015bciej wybieranych przez konsument\u00f3w produkt\u00f3w codziennego u\u017cytku. \u0141\u0105cznie zestawiono ze sob\u0105 ceny z blisko 41 tys. sklep\u00f3w detalicznych.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Wida\u0107, \u017ce ci\u0105gle jest drogo, ale dynamika wzrostu cen teoretycznie lekko wyhamowa\u0142a. Konsumenci w wielu rynkowych badaniach deklarowali, \u017ce przed \u015bwi\u0119tami powa\u017cnie ogranicz\u0105 zakupy, ze wzgl\u0119du na pogarszaj\u0105c\u0105 si\u0119 sytuacj\u0119 materialn\u0105. Ten g\u0142os uwzgl\u0119dni\u0142a bran\u017ca retailowa, kt\u00f3ra w grudniu ub.r. mocno wstrzyma\u0142a si\u0119 z drastycznym podnoszeniem cen. W ten spos\u00f3b nie chcia\u0142a doprowadzi\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej klienci dodatkowo wystraszyliby si\u0119 podwy\u017ckami i jeszcze bardziej zamkn\u0119liby swoje portfele \u2013 stwierdza dr Krzysztof \u0141uczak, g\u0142\u00f3wny ekonomista Grupy BLIX.<\/p>\n\n\n\n
Wynik jest pozytywnym zaskoczeniem, co podkre\u015bla dr Tomasz Kopy\u015bcia\u0144ski, ekonomista i wyk\u0142adowca Wy\u017cszej Szko\u0142y Bankowej we Wroc\u0142awiu. Z pewno\u015bci\u0105 przy wielu towarach mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 bariera popytowa zwi\u0105zana z poziomem cen, kt\u00f3rej sprzedawcy nie b\u0119d\u0105 chcieli przekracza\u0107 z obawy przed nag\u0142ym spadkiem obrot\u00f3w. A okres przed\u015bwi\u0105teczny to przecie\u017c od lat tzw. czas \u017cniw dla handlowc\u00f3w, w kt\u00f3rym konsument dokonuje impulsywnych zakup\u00f3w, zwykle w oderwaniu od ch\u0142odnej analizy cen czy oceny zasobno\u015bci swojego portfela. \u015awiadome ograniczanie podwy\u017cek nie mia\u0142oby racjonalnego uzasadnienia.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Czynnikiem wartym odnotowania jest powoli ust\u0119puj\u0105ca presja ze strony surowc\u00f3w rolnych. Ju\u017c w grudniu ub.r. \u015bwiatowy indeks cen \u017cywno\u015bci by\u0142 ni\u017cszy o ok. 1% ni\u017c rok wcze\u015bniej. W dw\u00f3ch ostatnich miesi\u0105cach roku odnotowali\u015bmy wyra\u017ane spadki hurtowych cen wielu kategorii, m.in. mas\u0142a. To mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o narastaniu bariery popytowej na rynku \u017cywno\u015bci. Si\u0142a nabywcza konsument\u00f3w zaczyna male\u0107 w warunkach wysokiej inflacji i spowalniaj\u0105cej gospodarki \u2013 zaznacza dr Mariusz Dziwulski, ekspert ds. analiz sektora rolno-spo\u017cywczego w PKO BP.<\/p>\n\n\n\n
Z kolei w podobnym tonie do dr. \u0141uczaka wypowiada si\u0119 dr Anna Semmerling, ekspertka z zakresu finans\u00f3w i ekonomii Wy\u017cszej Szko\u0142y Bankowej w Gda\u0144sku. Uwa\u017ca ona, \u017ce grudniowy odczyt w kwestii cen \u017cywno\u015bci jest \u015brednio reprezentatywny, na co w du\u017cym stopniu wp\u0142ywa fakt, \u017ce sieci handlowe faktycznie wstrzyma\u0142y si\u0119 z drastyczn\u0105 podwy\u017ck\u0105 cen przed \u015bwi\u0119tami. Ekspertka dodaje, \u017ce podwy\u017cki ostatecznie zostan\u0105 przerzucone s\u0105 na konsument\u00f3w, a w styczniu b\u0105d\u017a w lutym b\u0119dzie to du\u017co \u0142atwiejsze, gdy\u017c mo\u017cna to b\u0119dzie powi\u0105za\u0107 z noworocznymi podwy\u017ckami, przy jednoczesnym spadku popytu na produkty spo\u017cywcze, zw\u0142aszcza w por\u00f3wnaniu do okresu \u015bwi\u0105tecznego.<\/p>\n\n\n\n
Patrz\u0105c na 12 badanych kategorii, mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w grudniu najmocniej podro\u017ca\u0142y produkty sypkie \u2013 tj. o 35,9% rdr (w listopadzie sz\u00f3ste miejsce w zestawieniu i wynik 27,7% rdr.). Najmocniej z nich posz\u0142a w g\u00f3r\u0119 cena cukru \u2013 o 59,5% rdr. Dalej wida\u0107 m\u0105k\u0119 \u2013 38,3%, makaron \u2013 37,6%, a tak\u017ce s\u00f3l 22,6%.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Sytuacja z produktami sypkimi to rezultat kilku czynnik\u00f3w. Pierwszy ma charakter strukturalny w zwi\u0105zku z trwaj\u0105cymi zaburzeniami \u0142a\u0144cuch\u00f3w logistycznych w gospodarce na skutek wojny w Ukrainie. Drugi to fakt, i\u017c s\u0105 to produkty mocno przetworzone, a zatem w ich cenie mamy uwzgl\u0119dnione nie tylko koszty samego surowca, ale r\u00f3wnie\u017c energii potrzebnej do produkcji. A j\u0119zyczkiem uwagi jest czynnik sezonowy. Okres przed\u015bwi\u0105teczny to przecie\u017c wzmo\u017cony popyt na m\u0105k\u0119 i cukier, st\u0105d w tej kategorii dynamika cen w grudniu 2022 roku nie wyhamowa\u0142a \u2013 analizuje dr Tomasz Kopy\u015bcia\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n
Na drugiej pozycji najbardziej dro\u017cej\u0105cych kategorii w grudniu znalaz\u0142a si\u0119 chemia gospodarcza ze \u015brednim wzrostem na poziomie 35,7% rdr. (w listopadzie 3. miejsce i 33,6% rdr.). Na ten wynik wp\u0142yw mia\u0142a przede wszystkim podwy\u017cka cen papieru toaletowego \u2013 o 55,7%, r\u0119cznik\u00f3w papierowych \u2013 o 45,3%, a tak\u017ce proszku do prania \u2013 o 43,2% rdr.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Bran\u017ca papiernicza ju\u017c wcze\u015bniej zapowiada\u0142a, \u017ce czekaj\u0105 j\u0105 znaczne podwy\u017cki cen. Wydaje si\u0119, \u017ce w tym sektorze mieli\u015bmy do czynienia z op\u00f3\u017anieniem wzgl\u0119dem innych kategorii produkt\u00f3w, jednak ostatecznie r\u00f3wnie\u017c tutaj nie uda\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 wysokich podwy\u017cek. Wzrost cen produkt\u00f3w papierniczych zwi\u0105zany jest z wcze\u015bniejszymi zak\u0142\u00f3ceniami pandemiczno-wojennymi, a ostatecznie dok\u0142ada si\u0119 do tego wzrost cen drewna, kt\u00f3ry jest g\u0142\u00f3wnym surowcem dla produkcji papieru \u2013 m\u00f3wi dr Semmerling.<\/p>\n\n\n\n
Trzecia pozycja w grudniowym zestawieniu nale\u017cy do kategorii inne ze \u015brednim wzrostem na poziomie 34,2% rdr (poprzednio czwarte miejsce z wynikiem 30,9% rdr.). W tym przypadku widzimy, \u017ce najmocniej podro\u017ca\u0142y karmy dla ps\u00f3w \u2013 o 39,8% rdr. Dalej w zestawieniu s\u0105 pieluchy dla niemowl\u0105t \u2013 35,8% oraz karma dla kot\u00f3w \u2013 27,1% rdr.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Karmy dla zwierz\u0105t produkowane s\u0105 ze sk\u0142adnik\u00f3w, kt\u00f3re w ostatnim czasie mocno podro\u017ca\u0142y. Dodatkowo produkcja takich artyku\u0142\u00f3w poch\u0142ania znaczn\u0105 ilo\u015b\u0107 energii. Z kolei ceny pieluch dla niemowl\u0105t wzros\u0142y w ostatnich miesi\u0105cach na ca\u0142ym \u015bwiecie. Dla Polski jest to produkt g\u0142\u00f3wnie importowany, wi\u0119c skoki cenowe w tej kategorii w konsekwencji r\u00f3wnie\u017c odnotowujemy \u2013 dodaje wyk\u0142adowca Wy\u017cszej Szko\u0142y Bankowej we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n\n\n\n
Na czwartej pozycji w grudniowym zestawieniu dro\u017cyzny s\u0105 produkty t\u0142uszczowe \u2013 31,9% rdr. (w listopadzie lider rankingu z wynikiem 37,2% rdr.). W obr\u0119bie tej kategorii najwi\u0119kszy wzrost cen dotyczy tym razem margaryny \u2013 50,6 rdr. Olej, kt\u00f3rego w ostatnich miesi\u0105cach ceny znacz\u0105co ros\u0142y, podskoczy\u0142 o 26,7% rdr. Dalej jest mas\u0142o \u2013 18,5% rdr. Z kolei czo\u0142ow\u0105 pi\u0105tk\u0119 rankingu zamyka nabia\u0142 \u2013 29,5% rdr. (poprzednio r\u00f3wnie\u017c pi\u0105ta lokata i 29,8% rdr.). Tu podro\u017ca\u0142y przede wszystkim jajka \u2013 o 40,2% rdr. Przed nimi wida\u0107 mleko oraz ser bia\u0142y \u2013 odpowiednio 36,4% i 34,9% rdr.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Ceny produkt\u00f3w t\u0142uszczowych przez ca\u0142y rok pozostawa\u0142y bardzo wysokie. Odnotowane wyhamowanie w grudniu mo\u017ce by\u0107 odzwierciedleniem og\u00f3lnej poprawy poda\u017cy produkt\u00f3w mlecznych i ro\u015blinnych, z kt\u00f3rych wytwarzane s\u0105 t\u0142uszcze. Je\u017celi ta tendencja utrzyma\u0142aby si\u0119, to mog\u0142oby by\u0107 pozytywnym sygna\u0142em dla dynamiki cen produkt\u00f3w innych kategorii, dla kt\u00f3rych t\u0142uszcze s\u0105 koniecznym p\u00f3\u0142produktem \u2013 m\u00f3wi dr Kopy\u015bcia\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n
Natomiast najmniej podro\u017ca\u0142y w grudniu u\u017cywki \u2013 o 10,3% (w listopadzie si\u00f3dma pozycja i 22,5% rdr.). Przed nimi s\u0105 dodatki spo\u017cywcze \u2013 13,7% rdr. (poprzednio jedenaste miejsce i 18,9% rdr.), a tak\u017ce napoje \u2013 r\u00f3wnie\u017c 13,7% rdr. (wcze\u015bniej dwunasta pozycja i 16,5% rdr.).<\/p>\n\n\n\n
\u2013\u00a0 Ceny u\u017cywek rosn\u0105 dopiero na pocz\u0105tku roku kalendarzowego. Z kolei napoje zdro\u017ca\u0142y ju\u017c du\u017co wcze\u015bniej, co by\u0142o zwi\u0105zane z wej\u015bciem w \u017cycie podatku cukrowego. Ponadto z tej ostatniej kategorii przeci\u0119tny konsument mo\u017ce \u0142atwo zrezygnowa\u0107. Je\u015bli dosz\u0142oby wi\u0119c do szoku cenowego, po poprzednich wysokich podwy\u017ckach, to mog\u0142oby si\u0119 okaza\u0107, \u017ce obroty w uj\u0119ciu globalnym ostatecznie zdecydowanie by si\u0119 obni\u017cy\u0142y \u2013 podsumowuje dr Anna Semmerling.<\/p>\n\n\n\n