Warsaw Enterprise Institute od trzech lat publikuje \u201eRaport Cwanego Miko\u0142aja\u201d, w kt\u00f3rym wylicza, ile nowych prezent\u00f3w od rz\u0105du dostali wyborcy w danym roku i ile przyjdzie im zap\u0142aci\u0107 za t\u0119 \u201ehojno\u015b\u0107\u201d, np. w nowych podatkach. W 2022 roku rz\u0105dowy worek z prezentami zawiera\u0142 10 niespodzianek, kt\u00f3rych szacunkowy koszt w przeliczeniu na ka\u017cdego pracuj\u0105cego Polaka to 3434 z\u0142. W por\u00f3wnaniu do dw\u00f3ch poprzednich lat to i tak skromnie.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 W ubieg\u0142ym roku by\u0142o to odrobin\u0119 wi\u0119cej, ponad 3,7 tys. z\u0142. Natomiast rekordowa kwota, przekraczaj\u0105ca 6 tys. z\u0142, pad\u0142a w pandemicznym 2020 roku \u2013<\/em> podkre\u015bla w rozmowie z agencj\u0105 Newseria Biznes Sebastian Stodolak, wiceprezes Warsaw Enterprise Institute. \u2013 Oczywi\u015bcie to s\u0105 tylko szacunki, bo nie istnieje taki rejestr wszystkich rz\u0105dowych prezent\u00f3w i ich jednoznaczna wycena. Cz\u0119\u015bciowo pobieramy te dane z samego rz\u0105du, czyli z Centrum Oceny Skutk\u00f3w Regulacji, gdzie formu\u0142owane s\u0105 pewne prognozy, ile te dane programy b\u0119d\u0105 kosztowa\u0107. One nie zawsze koniec ko\u0144c\u00f3w tyle kosztuj\u0105, czasami s\u0105 realizowane w mniejszym stopniu, czasami s\u0105 przed\u0142u\u017cane i pieni\u0105dze s\u0105 dosypywane, wi\u0119c przekraczaj\u0105 bud\u017cety.<\/em><\/p>\n\n\n\n Jak podkre\u015bla, celem WEI jest u\u015bwiadomienie Polakom, \u017ce \u201enie ma darmowych obiad\u00f3w\u201d, a za ka\u017cdy prezent od rz\u0105du p\u0142ac\u0105 ostatecznie podatnicy \u2013 nawet je\u015bli nie w tym, to w kolejnym pokoleniu.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Dla przyk\u0142adu we\u017amy koszty tarczy antykryzysowej i r\u00f3\u017cnego rodzaju dop\u0142at, kt\u00f3re maj\u0105 z\u0142agodzi\u0107 wzrost cen energii. Nawet je\u017celi te dop\u0142aty zostan\u0105 tymczasowo sfinansowane dodatkowym zad\u0142u\u017ceniem si\u0119 kraju, to pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej te d\u0142ugi i tak trzeba b\u0119dzie sp\u0142aci\u0107. I b\u0119d\u0105 to robi\u0107 nasze dzieci. Dlatego warto zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce nie ka\u017cde rz\u0105dowe rozdawnictwo nale\u017cy wita\u0107 pozytywnie <\/em>\u2013 m\u00f3wi Sebastian Stodolak.<\/p>\n\n\n\n Najbardziej kosztownym prezentem dla Polak\u00f3w w tym roku okaza\u0142y si\u0119 13. i 14. emerytury, kt\u00f3re kosztowa\u0142y bud\u017cet pa\u0144stwa w sumie 21,7 mld z\u0142, czyli prawie 1,3 tys. z\u0142 w przeliczeniu na ka\u017cdego podatnika.<\/p>\n\n\n\n \u2013 To zawsze ci\u0119\u017cki temat, bo wielu emeryt\u00f3w \u017cyje w warunkach, kt\u00f3re nie s\u0105 godne pozazdroszczenia i te 13. i 14. emerytury tymczasowo \u0142agodz\u0105 ich trudno\u015bci \u017cyciowe i materialne, to nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci. Problem w tym, \u017ce to s\u0105 wszystko prowizorki. Te dodatkowe emerytury nie rozwi\u0105zuj\u0105 \u017cadnego problemu systemowego, a tylko pozwalaj\u0105 politykom przetrwa\u0107 kolejny rok do wybor\u00f3w i po drodze kupi\u0107 sobie troch\u0119 g\u0142os\u00f3w. Nikt nie m\u00f3wi powa\u017cnie o reformie systemu emerytalnego \u2013<\/em> m\u00f3wi wiceprezes WEI.<\/p>\n\n\n\n Jak wynika z raportu, wi\u0119cej rz\u0105dowych program\u00f3w ma przede wszystkim charakter polityczny \u2013 s\u0142u\u017c\u0105 cementowaniu poparcia i zdobywaniu g\u0142os\u00f3w, nie przyczyniaj\u0105c si\u0119 do trwa\u0142ego rozwoju kraju i spo\u0142ecze\u0144stwa. Obok dodatkowych emerytur mowa m.in. o kolejnej podwy\u017cce p\u0142acy minimalnej, kt\u00f3rej koszt wyniesie prawie 2,8 mld z\u0142. W tym roku pracodawc\u00f3w czekaj\u0105 dwie kolejne podwy\u017cki minimalnego wynagrodzenia. Inny k\u0142opotliwy \u201eprezent\u201d to wprowadzenie nowych \u015bwiadcze\u0144 w wysoko\u015bci 12 tys. z\u0142 na drugie i kolejne dziecko w wieku od 12 do 36 miesi\u0119cy. Koszt dla bud\u017cetu pa\u0144stwa to 3,14 mld z\u0142, czyli prawie 190 z\u0142 w przeliczeniu na ka\u017cdego pracuj\u0105cego podatnika. Jak podkre\u015blaj\u0105 eksperci WEI, wiadomo ju\u017c, \u017ce takie programy nie poprawiaj\u0105 dzietno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Bod\u017acem, kt\u00f3ry pcha polityk\u00f3w do podnoszenia p\u0142acy minimalnej, te\u017c nie jest wcale to, aby najgorzej zarabiaj\u0105cym ludziom \u017cy\u0142o si\u0119 lepiej. Politycy chc\u0105 w ten spos\u00f3b zwi\u0119kszy\u0107 przychody bud\u017cetowe, bo przecie\u017c podnoszenie p\u0142acy minimalnej je zwi\u0119ksza \u2013 i to nie o kilkadziesi\u0105t milion\u00f3w, ale zazwyczaj o kilka miliard\u00f3w rocznie. Dlatego plan dwukrotnego podniesienia p\u0142acy minimalnej to b\u0119dzie kilkumiliardowa kwota, je\u015bli nie wy\u017csza. I to te\u017c jest prezent podst\u0119pny, bo w kr\u00f3tkim terminie wydaje nam si\u0119, \u017ce pomaga, ale w d\u0142ugim terminie cierpimy. Niestety problem w tym, \u017ce ten termin jest na tyle d\u0142ugi, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b nie zauwa\u017ca zwi\u0105zku przyczynowo-skutkowego \u2013<\/em> m\u00f3wi Sebastian Stodolak. <\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3re z \u201eprezent\u00f3w\u201d wynikaj\u0105 nie z politycznej kalkulacji, ale potrzeby reagowania na kryzysy, np. wywo\u0142ane wybuchem wojny, kryzysem uchod\u017aczym i odci\u0119ciem od rosyjskich surowc\u00f3w. To m.in. dodatek os\u0142onowy (4,7 mld z\u0142), czyli kluczowy element rz\u0105dowej tarczy antyinflacyjnej, maj\u0105cy zniwelowa\u0107 rosn\u0105ce ceny energii, gazu i \u017cywno\u015bci, pomoc dla przedsi\u0119biorc\u00f3w w zwi\u0105zku z sytuacj\u0105 na rynku energii (5 mld z\u0142) czy dop\u0142aty dla os\u00f3b, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142y Ukrai\u0144c\u00f3w pod sw\u00f3j dach.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119\u015b\u0107 tego typu inicjatyw mo\u017ce mie\u0107 efekt odwrotny do zamierzonego, czego przyk\u0142adem jest 1,4 mld z\u0142 wyasygnowane na wsparcie dla kredytobiorc\u00f3w hipotecznych. Raty kredyt\u00f3w wzros\u0142y, poniewa\u017c Rada Polityki Pieni\u0119\u017cnej \u2013 w walce z galopuj\u0105c\u0105 inflacj\u0105 \u2013 przeprowadzi\u0142a zdecydowany cykl podwy\u017cek st\u00f3p procentowych. Pomoc dla kredytobiorc\u00f3w zdaniem ekspert\u00f3w ogranicza jednak antyinflacyjny efekt tych podwy\u017cek, przez co ceny wci\u0105\u017c rosn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Jak wskazuje raport WEI, w d\u0142ugiej perspektywie rz\u0105dowe prezenty tego typu nie b\u0119d\u0105 dla Polak\u00f3w korzystne, poniewa\u017c rozdawnictwo socjalne przyczynia si\u0119 do podnoszenia koszt\u00f3w \u017cycia. Z publikacji WEI \u201eNieoczywiste przyczyny rosn\u0105cych koszt\u00f3w \u017cycia w Polsce\u201d wynika m.in., \u017ce w latach 2022\u20132023 dodatkowe emerytury i \u015bwiadczenia 500+ b\u0119d\u0105 zawy\u017ca\u0107 inflacj\u0119 w sumie o 1,1 pkt proc. Natomiast ka\u017cdy 1 pkt proc. wzrostu inflacji to wzrost koszt\u00f3w \u017cycia o 500 z\u0142 rocznie.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Z naszego raportu wynika, \u017ce ka\u017cdy polski pracownik straci\u0142 1,5 tys. z\u0142 rocznie w\u0142a\u015bnie w wyniku wprowadzenia r\u00f3\u017cnych program\u00f3w socjalnych \u2013<\/em> m\u00f3wi ekspert.<\/p>\n\n\n\n WEI zauwa\u017ca r\u00f3wnie\u017c, \u017ce \u2013 por\u00f3wnuj\u0105c \u201eprezenty\u201d z ostatnich trzech lat \u2013 wydaje si\u0119, \u017ce spada zar\u00f3wno ich koszt, jak i liczba. To wra\u017cenie jest jednak mylne, poniewa\u017c programy wdra\u017cane przez rz\u0105d cz\u0119sto maj\u0105 charakter trwa\u0142y, a ich efekty si\u0119 kumuluj\u0105.<\/p>\n\n\n\n \u2013 To troch\u0119 przypomina lepienie ba\u0142wana. Lepimy go w r\u00f3\u017cnym tempie, co roku dolepiamy r\u00f3\u017cnej grubo\u015bci warstwy \u015bniegu, ale kula jest coraz wi\u0119ksza. Tak samo jest w\u0142a\u015bnie z wydatkami. Stosunek przychod\u00f3w podatkowych do PKB ca\u0142y czas ro\u015bnie, a to oznacza wprost, \u017ce pa\u0144stwo coraz wi\u0119cej Polakom w podatkach zabiera. Nawet je\u015bli co jaki\u015b czas odpuszcza nam w tej czy innej sferze podatkowej, to koniec ko\u0144c\u00f3w jednak znajduje sposoby, \u017ceby wydrenowa\u0107 nam kieszenie. Najnowsza reforma, czyli obni\u017cka PIT do 12 proc., jest oczywi\u015bcie bardzo korzystna i my j\u0105 popieramy, ale ju\u017c widzimy, \u017ce jednocze\u015bnie wprowadzane s\u0105 inne podatki, np. sektorowe, dla konkretnych bran\u017c, kt\u00f3re maj\u0105 zrekompensowa\u0107 straty bud\u017cetowe z tego tytu\u0142u \u2013<\/em> m\u00f3wi Sebastian Stodolak.<\/p>\n\n\n\n Wiceprezes Warsaw Enterprise Institute podkre\u015bla te\u017c, \u017ce w zwi\u0105zku z przysz\u0142orocznymi wyborami parlamentarnymi Polacy z pewno\u015bci\u0105 mog\u0105 si\u0119 spodziewa\u0107 od rz\u0105du kolejnych du\u017cych \u201eprezent\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Jest ju\u017c zapowiedzianych kilka program\u00f3w, zwi\u0105zanych m.in. z\u00a0mieszkalnictwem, a tak\u017ce 15. emerytura. Zak\u0142adam jednak, \u017ce \u00a0rok wyborczy przyniesie nam kolejne niespodzianki i\u00a0pewnie bli\u017cej wybor\u00f3w, tym bardziej atrakcyjne b\u0119d\u0105 \u201eprezenty\u201d\u00a0<\/em>\u2013\u00a0m\u00f3wi ekspert.\u00a0\u2013\u00a0Nikt nie\u00a0m\u00f3wi o\u00a0tym, jak pieni\u0105dze s\u0105 z\u00a0bud\u017cetu wydawane, czy s\u0105 wydawane z\u00a0sensem, czy bez sensu, nikt nie\u00a0stara si\u0119 dokona\u0107 przegl\u0105du wydatk\u00f3w i\u00a0powiedzie\u0107: tutaj mo\u017cna by zaoszcz\u0119dzi\u0107 tyle, a tutaj tyle, w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0tym te oszcz\u0119dno\u015bci mog\u0142yby sfinansowa\u0107 nowe programy, nowe prezenty. Tego rodzaju my\u015blenie jest zupe\u0142nie nieobecne w\u00a0tera\u017aniejszej debacie gospodarczej w\u00a0Polsce.<\/em><\/p>\n\n\n\n