\u2013 Jesie\u0144 2022 na rynku nieruchomo\u015bci trudno por\u00f3wna\u0107 do poprzednich lat. Zmieni\u0142o si\u0119 bardzo wiele, a szczeg\u00f3lnie mam tu na uwadze wysokie stopy procentowe i rekomendacj\u0119 Komisji Nadzoru Finansowego, kt\u00f3re spowodowa\u0142y, \u017ce wielu naszych klient\u00f3w po prostu nie dostaje kredyt\u00f3w. W zwi\u0105zku z tym na rynku broni\u0105 si\u0119 ci deweloperzy, kt\u00f3rzy maj\u0105 ofert\u0119 dostosowan\u0105 do obecnej sytuacji, a wi\u0119c mniejszej liczby udzielanych kredyt\u00f3w, mniejszych mieszka\u0144, kt\u00f3re s\u0105 ch\u0119tniej kupowane przez klient\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c ci, kt\u00f3rzy maj\u0105 do\u015bwiadczenie i bardziej stabiln\u0105 sytuacj\u0119 finansow\u0105 \u2013<\/em> m\u00f3wi agencji Newseria Biznes Iwona Sroka, cz\u0142onek zarz\u0105du Grupy Murapol SA, cz\u0142onek rady Pracodawc\u00f3w RP.<\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug analizy portalu RynekPierwotny.pl w III kwartale tego roku 14 najwi\u0119kszych deweloper\u00f3w mieszkaniowych, notowanych na warszawskiej Gie\u0142dzie Papier\u00f3w Warto\u015bciowych, znalaz\u0142o nabywc\u00f3w na zaledwie 3524 lokale. To o 47 proc. mniej, licz\u0105c rok do roku, i 17 proc. mniej w relacji kwarta\u0142 do kwarta\u0142u. Regres pokazuj\u0105 te\u017c dane JLL za III kwarta\u0142 br., z kt\u00f3rych wynika, \u017ce w tym okresie liczba mieszka\u0144 sprzedanych \u0142\u0105cznie na rynku pierwotnym w sze\u015bciu najwi\u0119kszych miastach (w Warszawie, Krakowie, Wroc\u0142awiu, Tr\u00f3jmie\u015bcie, Poznaniu i \u0141odzi) wynios\u0142a 6,6 tys. To oznacza 30-proc. spadek w por\u00f3wnaniu z poprzednim kwarta\u0142em, a ostatnio tak niski wolumen zosta\u0142 odnotowany wiosn\u0105 2020 roku, kiedy z powodu pierwszej fali pandemii COVID-19 zamkni\u0119te zosta\u0142y biura sprzeda\u017cy. Wed\u0142ug JLL w III kwartale br. na rynku mieszkaniowym obecni byli g\u0142\u00f3wnie nabywcy got\u00f3wkowi.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Jest taka grupa klient\u00f3w, kt\u00f3ra inwestuje niekoniecznie w celach zaspokojenia w\u0142asnych potrzeb mieszkaniowych, ale w celach inwestycyjnych. Inflacja powoduje, \u017ce szukamy bezpiecznej przystani dla kapita\u0142u, a nieruchomo\u015bci dobrze przechowuj\u0105 warto\u015b\u0107. Osoby, kt\u00f3re maj\u0105 jakie\u015b \u015brodki zaoszcz\u0119dzone, obawiaj\u0105c si\u0119 inflacji, b\u0119d\u0105 pod\u0105\u017ca\u0142y na ten rynek, \u017ceby spr\u00f3bowa\u0107 ochroni\u0107 w\u0142asny kapita\u0142 \u2013<\/em> podkre\u015bla Iwona Sroka.<\/p>\n\n\n\n Do spowalniaj\u0105cego rynku mieszkaniowego staraj\u0105 si\u0119 dostosowa\u0107 deweloperzy, kt\u00f3rzy przywi\u0105zuj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 wag\u0119 do rachunku ekonomicznego i ograniczaj\u0105 liczb\u0119 nowo rozpoczynanych projekt\u00f3w, odsuwaj\u0105 je w czasie albo dziel\u0105 inwestycje na mniejsze etapy. Wida\u0107 to w nowych danych GUS na temat budownictwa mieszkaniowego. Wynika z nich, \u017ce przez 11 miesi\u0119cy tego roku deweloperzy zacz\u0119li budowa\u0107 108,3 tys. mieszka\u0144 \u2013 to o blisko 30 proc. mniej ni\u017c w analogicznym okresie 2021 roku. Tylko w listopadzie spadek wyni\u00f3s\u0142 43 proc. Polski Zwi\u0105zek Firm Deweloperskich ocenia, \u017ce w ca\u0142ym 2022 roku b\u0119dzie to 32\u201333 proc. To za\u015b b\u0119dzie si\u0119 wi\u0105za\u0142o ze spadkiem liczby ofert mieszka\u0144 dost\u0119pnych w sprzeda\u017cy w 2023 i 2024 roku, co oznacza wolniejsz\u0105 walk\u0119 z deficytem mieszkaniowym i dalsze ograniczenia w dost\u0119pno\u015bci mieszka\u0144. W przysz\u0142ym roku sytuacja mo\u017ce by\u0107 jeszcze gorsza. Wed\u0142ug szacunk\u00f3w firmy JLL w ca\u0142ym 2023 roku deweloperzy rozpoczn\u0105 budow\u0119 maksymalnie 70 tys. mieszka\u0144.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Z danych JLL wynika, \u017ce za ka\u017cdym mieszkaniem, kt\u00f3re si\u0119 buduje, stoi cz\u0142owiek, kt\u00f3ry ma dzi\u0119ki temu prac\u0119. Szacuje si\u0119, \u017ce w tym roku i w nadchodz\u0105cych miesi\u0105cach pobudujemy o ok. 100 tys. mniej mieszka\u0144, czyli mo\u017cna my\u015ble\u0107 o tym, \u017ce 100 tys. os\u00f3b nie b\u0119dzie mia\u0142o pracy <\/em>\u2013 m\u00f3wi Iwona Sroka.<\/p>\n\n\n\n Jak wskazuje ekspertka, to spowolnienie na rynku deweloperskim b\u0119dzie mie\u0107 prze\u0142o\u017cenie na ca\u0142\u0105 gospodark\u0119 i rynek pracy. Z problemami b\u0119d\u0105 musieli si\u0119 liczy\u0107 tak\u017ce podwykonawcy i szereg firm z bran\u017c powi\u0105zanych, np. prac wyko\u0144czeniowych.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Rynek deweloperski jest bardzo wa\u017cnym segmentem gospodarki. To jest nie tylko kwestia budowania mieszka\u0144, z tym rynkiem jest powi\u0105zanych mn\u00f3stwo innych bran\u017c \u2013 ci, kt\u00f3rzy produkuj\u0105 surowce i materia\u0142y budowlane, oraz ci, kt\u00f3rzy je wyka\u0144czaj\u0105, ca\u0142y sektor us\u0142ugowy, finansowy etc. \u2013<\/em> m\u00f3wi przedstawicielka Pracodawc\u00f3w RP. \u2013 Tak wi\u0119c to jest naprawd\u0119 silny sektor, b\u0119d\u0105cy ko\u0142em zamachowym gospodarki, szczeg\u00f3lnie istotny w kontek\u015bcie rynku pracy i tworzenia PKB.<\/em><\/p>\n\n\n\n Opr\u00f3cz za\u0142amania popytu deweloperzy odczuwaj\u0105 w tej chwili tak\u017ce presj\u0119 kosztow\u0105 spowodowan\u0105 m.in. du\u017cym wzrostem cen surowc\u00f3w, materia\u0142\u00f3w budowlanych i grunt\u00f3w. W efekcie pilnuj\u0105 cen, aby nie traci\u0107 mar\u017cy przy rosn\u0105cych kosztach. Na spadki cen mieszka\u0144 w najbli\u017cszym czasie raczej nie ma wi\u0119c co liczy\u0107, zw\u0142aszcza \u017ce w przysz\u0142ym roku na rynek trafi ich bardzo ograniczona liczba. Eksperci prognozuj\u0105, \u017ce taka sytuacja utrzyma si\u0119 najpewniej do czasu, kiedy poprawi si\u0119 zdolno\u015b\u0107 kredytowa, a na rynek wr\u00f3c\u0105 klienci posi\u0142kuj\u0105cy si\u0119 takim finansowaniem.<\/p>\n\n\n\n PZFD podkre\u015bla, \u017ce nadziej\u0119 na popraw\u0119 sytuacji rodzi niedawna zapowied\u017a KNF dotycz\u0105ca zmiany rekomendacji S, kt\u00f3ra \u2013 obok podwy\u017cek st\u00f3p procentowych \u2013 mia\u0142a najwi\u0119kszy wp\u0142yw na ograniczenie zdolno\u015bci kredytowej Polak\u00f3w. Deweloperzy za dobr\u0105 monet\u0119 przyjmuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c og\u0142oszone niedawno programy rz\u0105dowe dotycz\u0105ce dop\u0142at do kredyt\u00f3w oraz systemowego oszcz\u0119dzania na w\u0142asne M.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Dobra i\u00a0stabilna sytuacja na rynku mieszkaniowym to r\u00f3wnie\u017c stabilna sytuacja dla\u00a0wszystkich, kt\u00f3rzy wok\u00f3\u0142 tego pracuj\u0105. Mowa tu o\u00a0ogromnej liczbie podwykonawc\u00f3w, bo pami\u0119tajmy, \u017ce osiedla mieszkaniowego zazwyczaj nie\u00a0buduje jedna firma, kt\u00f3ra wykonuje to wszystko w\u0142asnymi r\u0119koma, w\u0142asnymi pracownikami. To s\u0105 te\u017c setki mniejszych prywatnych firm, kt\u00f3re k\u0142ad\u0105 dachy, robi\u0105 tynki czy elementy wyko\u0144czeniowe, jak r\u00f3wnie\u017c bran\u017ce, kt\u00f3re produkuj\u0105 glazur\u0119 czy osprz\u0119t elektryczny, wyko\u0144czenia dla\u00a0tych mieszka\u0144. Dlatego te\u017c to jest taka ga\u0142\u0105\u017a, dzi\u0119ki kt\u00f3rej r\u00f3wnie\u017c inne firmy maj\u0105 szans\u0119 egzystowa\u0107\u00a0<\/em>\u2013\u00a0m\u00f3wi Iwona Sroka.<\/p>\n\n\n\n