REKLAMA / Advertisement

REKLAMA / Advertisement

Roman Dmowski krytycznie o Piłsudskim

310

Według apologetów marszałka Piłsudskiego miał on w maju 1926 r. dokonać zamachu stanu, by uzdrowić sytuację wewnętrzną kraju spowodowaną przez nieudolne rządy stronnictw demokratycznych. Ale już w 1919 r., zaledwie kilka miesięcy po odzyskaniu niepodległości i w ogniu walk o nieustalone jeszcze granice – w tym mało znanym liście, lider ruchu narodowego – Roman Dmowski proroczo przestrzegał przed jego zapędami dyktatorskimi.
———————-

Fragment listu do Stanisława Grabskiego z 14 marca 1919 r.

REKLAMA / Advertisement

b. poufne
Paryż, 14 marca 1919

Kochany Stachu! List Twój z 5. b.m. częściowo potwierdził moje pojęcia o sytuacji w kraju, częściowo obudził we mnie nowe troski.

REKLAMA

REKLAMA / Advertisement

Od dłuższego już czasu doszedłem do przekonania, że Piłsudski śni o dyktaturze wojskowej, o roli Napoleona wypływającego na fali rewolucji.

Ten człowiek ma różne wielce niebezpieczne strony:
nie rozumie Polski, nie zdaje sobie sprawy z tego, co w niej jest potrzebne i co możliwe;
nie jest człowiekiem dzisiejszym, należąc swoją konstrukcją psychiczną do I – szej połowy XIX w.;
nie jest jednolity: to kombinacja starego romantyka polskiego z bolszewikiem moskiewskim, dająca się genetycznie wyjaśnić;
nie jest sobą, ale przedrzeźnia wielkie wzory historyczne, co zawsze prowadzi do czynów poronionych;
otrzymawszy posadę boga od jołopów, którzy go otaczają, usiłuje być większym, niż go Pan Bóg stworzył, robi pozory siły wielkiej, poza którymi ukrywa się słabość itd. Robi czasem na mnie wrażenie wołu, któremu wydaje się, że jest bykiem, i wdrapuje się na krowę…
Taki człowiek, podniecany przez swoich współkonspiratorów, łakomych na władzę, łatwo gotów pokusić się o zamach na sejm.

REKLAMA / Advertisement

Zamach taki, moim zdaniem, skazany jest na fiasco w tym znaczeniu, że Polską rządzić bez poparcia narodu nikt nie jest w stanie.

Nam wszakże musi chodzić nie o to, żeby podobny zamach spotkał się z niepowodzeniem, ale o to, żeby zamachu nie było.

Sama próba takiego zamachu może Polskę zarżnąć…

Tekst pochodzi z książki Mariusza Kułakowskiego „Roman Dmowski w świetle listów i wspomnień”

REKLAMA / Advertisement