REKLAMA / Advertisement

Reklama / Advertisement

Adam Heydel: O politycznej skuteczności reglamentacji handlu zagranicznego

147

1. Wolny handel harmonizuje z interesami ekonomicznymi zarówno całej ludzkości jak i poszczególnych narodów. Wolny handel byłby zgodny także i z politycznymi interesami narodu, gdyby nigdy nie ulegał przerwom.

2. Ten warunek nie spełnia się w rzeczywistości. Pewna interwencja w dziedzinę handlu międzynarodowego jest zatem konieczna ze względu na obronę narodową. Stosowana metoda interwencji nie wydaje się najskuteczniejszą politycznie i można ją zastąpić inną. Dla oceny tych metod należy rozważyć następujące problemy:

a) problem wprowadzania zmian w strukturze produkcji krajowej celem rozwinięcia pewnych gałęzi produkcji.

b) problem ochrony pewnych gałęzi produkcji, gdy ich rentowność zmniejszyła się wskutek konkurencji zagranicznej. c) problem właściwego reagowania na zmiany polityki handlowej innych krajów

3. Pierwszy z tych celów osiąga się zwykle drogą ograniczania konkurencji zagranicznej za pomocą taryf celnych, kontyngentów lub zakazów importu. Te środki są najczęściej w praktyce wystarczające, ale niekorzystne dla całości gospodarki, powodują bowiem zawsze zmniejszenie ogólnego rozmiaru produkcji krajowej. Choćby więc te środki zwiększyły względny udział protegowanego przemysłu w ogólnej produkcji, nie jest jeszcze pewnym czy produkcja tego przemysłu bezwzględnie wzrośnie. Może ona nawet się zmniejszyć, co jest wprawdzie mało prawdopodobne, ale — jako konsekwencja ogólnego spadku produkcji — możliwe.

ParkerShop.pl: Zestawy Parker Urban już od 199 zł

4. Wynikający stąd ubytek bogactwa jest wystarczającym powodem, aby wybrać drugą metodę, która polega nie na podwyższaniu ceny protegowanego towaru, ale na obniżce jego kosztów produkcji i rozszerzaniu jego rynków zbytu drogą obniżania ceny innych towarów. W systemie wolnohandlowym możnaby to osiągnąć tylko przez premiowanie importu i produkcji tych towarów, natomiast przy systemie ochrony celnej wystarczy obniżenie ceł na inne towary, co spowoduje spadek kosztów produkcji protegowanej, który wystąpi tym wyraźniej, im większa jest zależność techniczna lub komplementarność między towarem protegowanym a importowanymi, na które cła obniżono.

Trudność tej metody sprowadza się do problemu, o ile obniżyć taryfy celne. Jej wyższość nad stosowaną polega na tym, że nie może Ona nigdy doprowadzić do spadku produkcji protegowanej, lecz przeciwnie, prowadzi do jej zwiększenia i ogólnego przyrostu bogactwa. Ochrona pewnych gałęzi produkcji, których rentowność się zmniejszyła wskutek zmian w warunkach produkcji, spowodowanych konkurencją zagraniczną, może mieć znaczenie z politycznego i socjalnego punktu widzenia, choćby miała prowadzić do ubytku bogactwu. Także i w tym wypadku metoda częściowego zniesienia regulacji importu innych (nieprotegowanych) towarów wydaje się bardziej skuteczną.

6. Problem właściwego reagowania na zmiany obcej polityki handlowej jest najbardziej aktualny. Powszechnie reaguje się na ograniczenie importu przez inne państwo za pomocą ograniczenia importu z tego państwa. Może to spowodować rozwój pewnej gałęzi produkcji, jeżeli jednak ten rozwój nie mieścił się w ogólnym planie polityki gospodarczej, może on wpłynąć niekorzystnie na całość gospodarki.

7. 8. Jeżeli kraj A ograniczy import towaru z kraju B, a kraj B odpowie na to ograniczeniem importu towaru z kraju A to skutek tej polityki okaże się dla B niekorzystny i przejawi się w pogorszeniu warunków produkcji wszystkich towarów z wyjątkiem a, w pierwszym zaś rzędzie ucierpi produkcja b która ulegnie podwójnemu zmniejszeniu rentowności z powodu:

1) skurczenia się rynku i

REKLAMA

Reklama / Advertisement

2) wzrostu kosztów produkcji.

9. Właściwą reakcją kraju B na ograniczenie jego eksportu do kraju A jest obniżenie taryf celnych na towary importowane z kraju A, co polepszy warunki produkcji towaru eksportowanego i doprowadzi do odzyskania utraconych chwilowo korzyści. Ta polityka kraju 13 zmniejsza efekt osiągnięty w kraj u A przez ograniczenie importu z B i zmusza ten kraj albo do dalszych ograniczeń tego importu, albo do liberalizacji handlu innych (nieprotegowanych) towarów. Na to znów państwa prowadzące handel z krajem A winny odpowiedzieć dalszą liberalizacją importu, co w ostatecznej konsekwencji prowadziłoby do zupełnej wolności handlu zagranicznego.

10. Porównawszy te dwie metody, widzimy, że metoda represji jest

1) nieskuteczna politycznie i

2) prowadzi do zubożenia stosującego ją kraju, co z politycznego punktu widzenia nie jest też obojętne.

Przeciwnie, liberalizacja handlu, jako odpowiedź na wprowadzenie podwyżki ceł przez przeciwnika przynosi widoczne gospodarcze i polityczne korzyści.

Adam Heydel

za: „Studia Ekonomiczne”, tom 4/1938

———–
Adam Zdzisław Heydel (1893 – 1941) był przedstawicielem szkoły krakowskiej w ekonomii, opowiadał się za liberalizmem gospodarczym. Krytykował etatyzm i interwencjonizm gospodarczy polski międzywojennej. Zajmował się badaniami naukowymi nad teorią ekonomii i zagadnieniami dochodu narodowego. W latach 1930-1931 był prezesem Klubu Narodowego w Krakowie. W 1933 r. za krytykę sanacji został odsunięty z katedry ekonomii UJ. W 1934 został kierownikiem instytutu ekonomii Polskiej Akademii Umiejętności. Na Uniwersytet Jagielloński powrócił w 1937 r. Zamordowany został przez Niemców w obozie w Auschwitz.

Reklama / Advertisement

Dziennik Narodowy poleca